Data Loading...

Curiosity Science Magazine Issue 9 Flipbook PDF

Curiosity Science Magazine Issue 9

124 Views
39 Downloads
FLIP PDF 15.23MB

curiositysciencemagazine.wordpress.com

Year 1 - Issue 9 | 2015 The First Anniversary Special Issue

Cover :themannapost.files.wordpress.com

THE FIRST ONLINE SCIENCE MAGAZINE In MYANMAR

WIN KO KO AUNG

THAR HTET AUNG

NYAN HEIN AUNG

KYAW ZWAR LYNN

HTOO ZAW LWIN

THEIN HTIKE AUNG

KYAW NYUNT LINN

THAW ZIN HTUN

Magazine Designed by Thaw Zin Htun

Background photo : hdwallpaperspics.com

Thaw Zin Htun

Kyaw Zwar Lynn

Kyaw Nyunt Linn

Htoo Zaw Lwin

Thi Ha

Aung Kaung Myat

Aung Sett KyaW Min

Stargazer Myo Hlaing

Dr. Ko Ko Zaw

Myat Kyaw

YawNathan Linn

Thar Htet Aung

Jackie Lynn

ယခု Curiosity Science Magazine Issue မွာ တစ္ႏစ ွ ျ္ ပည္အ ့ ထူးထုတေ ္ သာ Issue ျဖစ္ပါသည္။ ယခုတစ္ႏစ ွ တ ္ င္းတင္း ျပည့္သည္ အထိ အျမဲမျပတ္ အားေပးလာေသာ သိပၸံခ်စ္သူ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမ မ်ား အားလံုး ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ မွ အထူးေက်းဇူးတင္ရွိပါသည္။ ထို႔အျပင္ Issue 1 မွေနျပီး ယခု Issue အထိ မည္သည့္ ကိုယ္က်ိဳးတစ္စံု ရာ မပါဝင္ပါဘဲ သိပၸံခ်စ္စိတ္တစ္ခုတည္း ျဖင့္ စာမ်ား ေရးသားေပးခဲ့ေသာ Contributor မ်ားအားလံုးကိုလဲ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဘက္မွ အထူးပင္ေက်းဇူးတင္ရွိပါေၾကာင္း ။ ဆက္လက္ျပီးလဲ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း သိပပ ံၸ ညာ ျပန္႔ပြားေရး အတြက္ အျမဲမျပတ္ ၾကိဳးစား အားထုတ္ သြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ကတိေပးအပ္ပါသည္။

-ေသာ္ဇင္ထန ြ ္း (Social Media Administrator)

ဘာလိုလိုနဲ႔ အခုဆိုရင္ ဝါသနာအရင္းခံၿပီး လူငယ္တစ္စုက စတင္ခဲ့တဲ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ Curiosity Science Magazine ဟာ တစ္ႏွစ္ျပည့္ခဲ့ပါၿပီ။ တစ္လ တစ္ခါထုတ္တဲ့ မဂၢဇင္းျဖစ္တာေၾကာင့္ တစ္ႏွစ္ျပည့္မွာ ၁၂ ခုေျမာက္ Issue ျဖစ္သင့္ေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ေက်ာင္းသားေတြ ျဖစ္တာေၾကာင့္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ၉ ခုေျမာက္

Issue

အျဖစ္န႔သ ဲ ာ

ထုတ္ႏိုင္ခ့ပ ဲ ါတယ္။

ဒီ့အတြက္လည္း

စာဖတ္ပရိသတ္မ်ားကို

အႏူးအညြတ္ေတာင္းပန္အပ္သလို ေနာင္ေနာင္မာွ လည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘက္က လစ္ဟင္းမႈမရွိေအာင္ အစြမ္းကုန္ ႀကိဳးစားသြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားလိုပါတယ္။ သိပၸံဆိုတဲ့အရာဟာ

အခုဆို

ကၽြန္ေတာ္တို႔

ျမန္မာစာဖတ္ပရိသတ္ေတြနဲ႔

မစိမ္းေတာ့ပါဘူး။

သိပၸံစာေပဟာ ဖတ္ရႈသူကုိ ေတြးေစပါတယ္။ ဗဟုသုတရေစပါတယ္။ ထင္ျမင္ခ်က္အသစ္ေတြ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ ရသစာေပလို ဖတ္ရတာ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးမရွိပါဘူး။ ဖတ္ရႈသူကို ေပ်ာ္ရႊင္ေစတဲ့ ရသ မေပးစြမ္းပါဘူး။ မသိတာကို သိလိုက္ရတဲ့အတြက္ ေပ်ာ္ရႊင္ရတဲ့ ရသ ကိုေတာ့ ေပးစြမ္းႏိုင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သိပၸံပညာဟာ ဒီ့ထက္

အမ်ားႀကီး

က်ယ္ျပန္႔လာဖို႔လဲလိုပါေသးတယ္။

နကၡတေ ္ ဗဒင္အေၾကာင္း

စာအုပ္ေတြဆိုတာ

ေယာင္လို႔ေတာင္မေတြ႕ရေသးပါဘူး။

ဥပမာ

သတင္းစာတန္းကိုသြားၾကည့္လိုက္ပါ။

အၿမဲတမ္းေတြ႕ရပါတယ္။

ဂ်ာနယ္တိုင္းမွာ

သင့္အတြက္

သိပၸံန႔ဲ

နကၡတ္ေဗဒင္

သက္ဆိုင္ရာစာအုပ္ကို

ဆိုၿပီး

ေကာ္လံ

တစ္ခု

ေန႔စဥ္ပါပါတယ္။ သိပၸံန႔ဲ သက္ဆိုင္တဲ့ သတင္းေခါင္းစဥ္ကေတာ့ တစ္ခုဆိုလို႔ေတာင္ ေတြ႕ရခဲပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ လူေတြနဲ႔

စကားစျမည္ေျပာျဖစ္ၿပီဆိုရင္

စသျဖင့္သာ

လူေတြက

ေမးေလ့ေျပာေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ့္ကုိ

တြင္းနက္က

မင္း

ဘာေန႕သားလဲ။

အခ်ိဳ႕အရာေတြကို

ဘာရာသီဖြားလဲ။

ျပန္ထုတ္ေပးႏိုင္တယ္ဆိုတာ

ဟုတ္လား။ အိႏၵိယေတာင္ အဂၤါၿဂိဳဟ္ကို အာကာသယာဥ္လႊတ္လိုက္ၿပီ ငါတို႔ႏင ုိ င ္ လ ံ ည္း ဘယ္ေတာ့လႊတ္ႏိုင္မလဲ မသိဘူးေနာ္။ ဒီလိုမ်ိဳးေတြ ေယာင္လို႔ေတာင္ ေျပာလာေလ့မရွိၾကပါဘူး။ ဒါဟာ

ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုရင္

အလြန္နည္းပါေသးလို႔ျဖစ္ပါတယ္။ သာမန္ျပည္သူလူထုထံ

ကၽြန္ေတာ္တို႔

သိပၸံအသိျဖန္႔ေဝသူ

လက္ဆင့္ကမ္းေပးတဲ့

ႏိင ု င ္ မ ံ ာွ

ဆိုတာဟာ လူေတြကို

သိပၸံအသိျဖန္႔ေဝသူေတြ

သိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ႕ ေခၚပါတယ္။

ေတြ႔ရွိမႈေတြကို

ကၽြန္ေတာ္တို႔ႏင ုိ င ္ မ ံ ာွ

သိပၸံအသိျဖန္႔ေဝသူေတြ အမ်ားႀကီးလိုအပ္ပါေသးတယ္။ အခု ကၽြန္ေတာ္တို႔ Curiosity Science Magazine အဖြ႔သ ဲ ားမ်ားကလည္း ဒီတစ္ႏွစ္အတြင္းမွာ

ဒီလိုအပ္ခ်က္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕

သိပၸံအဆင့္အတန္းျမင့္မားေရးကို

တပ္စြမ္းသေလာက္

အားထုတ္မႈဟာ

တစ္တပ္တစ္အားနဲ႔

မည္သူေတြထံပဲ

တစ္ေထာင့္တစ္ေနရာက

ျဖည့္ဆည္းေပးသြားမွာပါ။

ေရာက္သည္ျဖစ္ေစ

အေထာက္အကူျပဳတယ္ဆိုရင္ပဲ

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ကၽြန္ေတာ္တို႔

Curiosity Science Magazine အဖြ႔သ ဲ ားမ်ားမွ ပင္ပန္းရက်ိဳးနပ္ပါၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ

ယံုၾကည္ခ်င္တာမဟုတ္ပါ။

ကၽြန္ေတာ္ဒီအခ်က္ကို ေတြ႕ရွိပါတယ္။

~ သာထက္ေအာင္(အယ္ဒီတာ)

နားလည္ခ်င္ၾကတာပါ။

သိပၸံပညာမွာ

Physical Science

မာတိကာ





Mpemba Effect

- ၁၀



ျပန္႔ကားေနေသာစၾကဝဠာ - ၁၃



အက္တမ္ေအာက္အမွဳန္ေလာကႏွင့္ အရာခပ္သိမ္းေပါင္းစည္းေပးႏုိင္ေသာ သီအိုရီ - ၁၇



ပဋိရုပ္ - ၄၂



ေျမသင္းရနံ႔ - ၄၅

ေဆးဝါးအရင္းအျမစ္မ်ား - ၄၉ 

လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အမွတ္မွားၾကေသာ ေဆးပညာဆိုင္ရာ အခ်က္ (၅) ခ်က္ - ၅၅ လူ နဲ႔ တိရိစာၦန္ ဘာကြာသလဲ ? - ၅၇



ဥၾသငွက္ ႏွင့္ အသိုက္ကပ္ပါးျပဳျခင္း - ၅၉

Formal Science





ယုတိၱအမွားမ်ား - ၁ - ၆၈



ကၽြန္ေတာ ္ႏွင့္ ငယ္စဥ္ကေလးဘဝ က ဆရာတြတ္ - ၇၂



သိပၸံသီအိုရီ ႏွင့္ အႏုမာန မ်ား၏ အသံုးဝင္မွဳကိုတိုင္းတာသည့္ ေယဘုယစံႏွဳန္းအခ်ိဳ႕ - ၁ - ၇၇



သိပၸံဟာဘာလဲ? - ၈၀



ေျပာင္းလဲမွဳ - ၈၄



သိပၸံမေတြးပါ - ၈၆

Life Science

ေျမႀကီးထဲက ပဋိဇီဝေဆးမ်ားႏွင့္ ထုတ္မသံုးရေသးသည့္

မိမိသြားေရာက္ဖတ္ရွဳလို သည့္ ေခါင္းစဥ္ေဘးမွ စာမ်က္ႏွာနံပါတ္ေလးမ်ားကိုႏွိပ္ကာ တိုက္ရိုက္ဖတ္ရွဳႏိုင္ပါသည္။ သို ့မဟုတ္ Category တစ္ခု ဆီသို ့သြားလိုပါက လည္း ပံုေလးမ်ားေပၚသို ့ႏွိပ္ျပီးသြားႏိုင္ပါသည္ ။ စာမ်က္ႏွာတိုင္း၏ ဘယ္ဘက္ေအာက္ေဒါင့္တြင္ Back to Content ဟူေသာ စာေလးရွိပါသည္။ ထိုစာေလး ကို ႏွိပ္လိုက္ပါက မာတိကာ (ယခုစာမ်က္ႏွာ) သို ့ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာမည္ျဖစ္ပါသည္။

Applied Science

မာတိကာ  အနာဂတ္ နည္းပညာ (သို႔မဟုတ္) Nanotechnology - ၈၉  Solar Impulse 2 - ေနေရာင္စြမ္းအင္သံုး ေလယာဥ္တစ္စီးရဲ႕ ကမာၻပတ္ခရီးစဥ္ - ၉၄



Yellowstone အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္ ေအာက္တင ြ ္ ရိွေသာ ေခ်ာ္ပူသိုက္တင ြ ္ ေ ခ်ာ္ရည္ပူမ်ား ယခင္က ထင္ထားသည္ ထက္ပိုမိုမ်ားျပား - ၁၀၁

Science Fiction

မမ္မတ္ဆင္၏ DNA မ်ားကို ျပည့္စံုလုနီးပါး ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ - ၉၉

Science News



 ၾကယ္တာရာခရီးသည္ - ၁၀၄

မိမိသြားေရာက္ဖတ္ရွဳလို သည့္ ေခါင္းစဥ္ေဘးမွ စာမ်က္ႏွာနံပါတ္ေလးမ်ားကိုႏွိပ္ကာ တိုက္ရိုက္ဖတ္ရွဳႏိုင္ပါသည္။ သို ့မဟုတ္ Category တစ္ခု ဆီသို ့သြားလိုပါက လည္း ပံုေလးမ်ားေပၚသို ့ႏွိပ္ျပီးသြားႏိုင္ပါသည္ ။ စာမ်က္ႏွာတိုင္း၏ ဘယ္ဘက္ေအာက္ေဒါင့္တြင္ Back to Content ဟူေသာ စာေလးရွိပါသည္။ ထိုစာေလး ကို ႏွိပ္လိုက္ပါက မာတိကာ (ယခုစာမ်က္ႏွာ) သို ့ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာမည္ျဖစ္ပါသည္။

Canon 6D Rokinon 8mm Iso 3200 30s

~Stargazer Myo Hlaing

ဒီေန႔ ၁၃၇၆တပိုတြဲ လဆန္း၃ရက္ ပါ 22-1-2015 လနဲနဲျမင့္လာရင္ ဒီ Zodiacal light ကိုျမင္ေအာင္ ေစာင့္ရအံုးမယ္ ျမင္ခ်င္ရင္ မနက္ျဖန္ ေလာက္ လ နိမ့္တ့အ ဲ ခ်ိန္မွာၾကည့္ပါ သူဘယ္ေလာက္လင္းသလဲ ဆိုတာ milky way နဲ႔ ယွဥ္ၾကည့္ပါ က်ေနာ္တ႔လ ို ို mid-latitude ေတြကပိုၾကည့္လို႔အဆင္ေျပပါတယ္ 22°-66° ေလာက္ေပါ့ သူက ေနလမ္းေၾကာင္း တေလွ်ာက္မွာလင္းေနလို႔ပါ *က်ေနာ္ ဓာတ္မီးက က်ေနာ္တို႔ milky way galaxy နဲ႔ အနီးဆံုးျဖစ္တ့ဲ Andromeda galaxy ရိွတ့ေ ဲ နရာကို ထိုးထားပါတယ္ 8

~Stargazer Myo Hlaing



Mpemba Effect



ျပန္႔ကားေနေသာစၾကဝဠာ



အက္တမ္ေအာက္အမွဳန္ေလာကႏွင့္ အရာခပ္သိမ္းေပါင္းစည္းေပးႏုိင္ေသာ သီအိုရီ



ပဋိရုပ္



ေျမသင္းရနံ႔

Background Photo : hpwallpapers.com

ေရေႏြးတစ္ခက ြ ္နဲ႕ ေရေအးတစ္ခြက္ ကို တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ ေရခဲေသတၱာထဲထည့္ျပီး ခဲေအာင္ထားရင္

ဘယ္ခက ြ ္ထဲကေရက

အရင္ခဲသြားမလဲ?

သမာရိုးက်စဥ္းစားမယ္ဆိုရင္

ေရခဲေရ

ရဲ႕

အပူခ်ိန္က

ေရခဲမွတ္နဲ ့ပိုနီးလို ့အရင္ခဲသြားရမွာပါ။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း ဒီတိုင္းပဲထင္ၾကမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ အားလံုးကို အံ့အားသင့္ေစမွာကေတာ့ ေရေႏြးေတြဟာ ေရခဲေရထက္ အရင္ေအးခဲသြားတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အခုလို ေရေႏြးေတြက ေရေအးေတြထဲ ပိုမိုလ်င္ျမန္စြာ ခဲသြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္ကို Mpemba Effect လို ့ေခၚပါတယ္။ ။ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မွာ တန္ဇန္းနီးယန္း ေက်ာင္းသား တစ္ဦးက သူ ့ရဲ ့အခ်က္အျပဳတ္သင္တန္းမွာ ေရခဲမုန္ ့ျပဳလုပ္ေနခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ ပူေႏြးတဲ့ေရခဲမုန္ ့အႏွစ္ေတြ နဲ ့သာမန္အပူခ်ိန္ ရွိတဲ့ ေရခဲမုန္ ့အႏွစ္ေတြကို တစ္ျပိဳင္တည္းအေအးခံလိုက္တဲ့အခါမွာ ပူေႏြးေနတဲ့မုန္ ့ႏွစ္ေတြက ပိုမိုလ်င္ျမန္စြာ ေအးခဲသြားတယ္ဆိုတဲ့ ထူးျခားမႈ ကိုသတိထားမိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ထိုေက်ာင္းသားရဲ

့ေလ့လာေတြ

့ရွိမႈကို

ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ

့ဒီျဖစ္စဥ္ကို

ေက်ာင္းသားရဲ ့နာမည္ပါေအာင္ Mpemba Effect လို ့အမည္ေပးခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ Mpemba Effect ကို ရာစုႏစ ွ မ ္ ်ားစြာကတည္းက Aristotle၊ Francis Bacon၊ Rene’ Descartes အစရွိတဲ့ ထင္ရွားတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ေတြက မွတ္တမ္းျပဳခဲ့ၾကဖူးပါတယ္။ Mpemba Effect ျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းကုိ ပညာရွင္မ်ားက အမ်ိဳးမ်ိဳးွ ထင္ေၾကးေပး မွန္းဆခဲ့ၾကပါတယ္။

ေရေႏြးခြက္ဟာ

ပိုမ်ားေစတာေၾကာင့္ သြားျခင္းျဖစ္ႏိုင္တယ္လို အေငြ

ေရခဲေသတၱာထဲထည့္လိုက္ခ်ိန္မွာ

အပူစီးကူးျခင္းကိုလည္း ့အခ်ိဳ

ပိုမိုလ်င္ျမန္သြားေစျပီး

့ကဆိုၾကပါတယ္။

့ပ်ံႏႈန္းျမန္တာေၾကာင္(့ endothermic

process

အပူထိေတြ

အခ်ိဳ

လည္းျဖစ္တာေၾကာင့္)

့မ(ႈ Thermal

contact)ကို

အလ်င္အျမန္ ့ကလည္း ေရေႏြးဟာ

ခဲ

ေရေႏြးေတြဟာ ပိုမိုလ်င္ျမန္စာြ

ေအးခဲသြားႏိုင္ျခင္း ျဖစ္တယ္လို ့ဆိုၾကျပန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း အဆိုပါ ယူဆခ်က္ေတြကို မည္သူကမွ မွန္ကန္ေျကာင္းသက္ေသမျပႏိုင္ခ့တ ဲ ဲ့အတြက္ Memba Effect ဟာ ပေဟဠိသဖြယ္ ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

10

ဒါေပမယ့္လည္း သိပ္မၾကာခင္က စင္ကာပူႏိုင္ငံ Nanyang Technological University က Xi Zhang ဆိုတဲ့ ေက်ာင္းသားနဲ ့သူ ့ရဲ ့သူငယ္ခ်င္းတစ္စုက Mpemba effect နဲ ့ပတ္သက္တဲ့ ေျဖရွငး္ ခ်က္တစ္ခက ု ုိ ေလ့လာေတြ ့ရွိခ့ပ ဲ ါတယ္။ အဆိုပါ ေက်ာင္းသားေတြရဲ ့အဆိုအရ Mpemba Effect ျဖစ္ေပၚရျခင္းရဲ ့အဓိက

အေၾကာင္းအခ်က္ကေတာ့

ေရေမာ္လီၾကဴးေတြကို

အတူတကြ

ဆြက ဲ ပ္ေပးထားတဲ့

bond

ေတြရဲ ့ထူးျခားခ်က္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လို ့ဆိုပါတယ္။ ေရထဲမွာ

ျဖစ္ေပၚေနတဲ့

bond

ေတြက

ဘာေတြထူးျခားေနလို႔လဲ?

ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း

သိျပီးသားျဖစ္မွာပါ။ ေရေမာ္လီၾကဴးတစ္ခုမွာ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ အက္တမ္ ႏွစ္လံုးနဲ႕ေအာက္ဆီဂ်င္ အက္တမ္တစ္လံုး ပါ၀င္ဖ႕ြဲ စည္းထားပါတယ္။

ေအာက္ဆီဂ်င္အက္တမ္ကေတာ့

ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္အက္တမ္

ႏွစလ ္ ံုးထက္

အ႐ြယ္အစား

အနည္းငယ္ပိုႀကီးမားပါတယ္။ ဒီ အက္တမ္ေတြကို covalent bond က ေမာ္လီၾကဴး တစ္ခုအျဖစ္ အတူတကြ ဆြက ဲ ပ္ထားေပးပါတယ္။ ေရေမာ္လီၾကဴးေတြ နီးနီးကပ္ကပ္ရွိျခင္းနဲ႔ ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္ အက္တမ္ေတြ တြဆ ဲ က္ျခင္း (Hydrogen Bonding) ကလည္း Mpemba Effect ကိုေျဖရွင္းရာမွာ အေရးပါတဲ့ အခန္းက႑တစ္ခုအျဖစ္ ပါ၀င္ေနပါတယ္။ ေရေမာ္လီၾကဴး A နဲ႔ B ရွိတယ္ဆိုပါစို႔။ ေရေမာ္လီၾကဴးတစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု အလြန္နီးကပ္တဲ့အခါ ေမာ္လီၾကဴး A က ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္အက္တမ္တစ္ခုကို ေမာ္လီၾကဴး B က ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ အက္တမ္ေတြက လာေရာက္ တြဆ ဲ က္ပါတယ္။ ဓါတုပညာရွင္ေတြကေတာ့ ဒီအခ်က္ကို အေရးပါမွန္း သိရွိၾကၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- ေရရဲ႕ဆူမွတ္ဟာ ပံုသဏၭာန္တူ

ေမာ္လီၾကဴးေတြနဲ႔

ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့

အျခား

အရည္ေတြရဲ႕

ဆူမွတ္နဲ႕

ယွဥ္လိုက္ရင္

အမ်ားၾကီး

ပိျု မင္ေ ့ နတာေတြ ့ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါဟာ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ bond ေတြက အတူတကြ တြက ဲ ပ္ေပးထားလို ့ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ bond ေတြက ေရေမာ္လီၾကဴးေတြကို အတူတကြတက ြဲ ပ္ေပးတဲ့ ေနာက္ဥပမာေနာက္တစ္ခုကိုေတာ့ အပင္ေတြမွာ ေတြ႔ႏုိင္ပါတယ္။ အပင္ေတြက အျမစ္ကေန ေရကိုစုပ္ယူတဲ့အခါ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ အက္တမ္းေတြက အခ်င္းခ်င္း

တြက ဲ ပ္ေပးထားတာေၾကာင့္

ေရကို

အျမစ္ကေန

အရြက္ေတြထိ

အလြယ္တကူ

ပို

့ေဆာင္ေပး

ႏိင ု ္တာျဖစ္ပါတယ္။ စာဖတ္သူ ေခါင္းရႈပ္မွာစိုးလို ့bond ႏွစခ ္ ရ ု ဲ ့ကြာျခားပံုကို ျပန္ေျပာျပပါမယ္။ ေရမွာ အဓိကအားျဖင့္ bond ႏွစခ ္ ရ ု ေ ိွ နပါတယ္။ Covalent bond နဲ ့ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္ bond ျဖစ္ပါတယ္။ Covalent bond ကေတာ့ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္အက္တမ္နဲ ့ေအာက္ဆီဂ်င္အက္တမ္ေတြကို ေမာ္လီၾကဴးတစ္ခုအျဖစ္ ပူးတြေ ဲ ပးတဲ့ bond ျဖစ္ပါတယ္။ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္

bond

ကေတာ့

မတူညီတဲ့

ေမာ္လီၾကဴးေတြမွာ

ပါ၀င္တဲ့

ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္အက္တမ္ေတြကို

အတူတကြပူးတြေ ဲ ပးတဲ့ bond ျဖစ္ပါတယ္။ Xi Zhang နဲ ့သူ ့ရဲ ့သူငယ္ခ်င္းေတြကေတာ့ ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္ bond ေတြက Mpemba Effect ကိုပါ ေျဖရွင္းႏိုင္တယ္လို

့ဆိုပါတယ္။

ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္

bond

ေတြက

ေရေမာ္လီၾကဴးေတြကို

အတူတကြ

ဆြက ဲ ပ္လိုက္တဲ့တဲ့အခ်ိန္မွာ ေမာ္လီၾကဴးတစ္ခုနဲ ့တစ္ခု ၾကားမွာ သဘာ၀တြန္းကန္မႈတစ္ခုျဖစ္ေပၚျပီး Covalent O-H

bond ေတြကို ျပန္ ့ကားသြားေစျပီး စြမ္းအင္သိုေလွာင္ပါတယ္။ ေရရဲ႕အပူခ်ိန္

တက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့

ဟိုက္ၿဒိဳဂ်င္

bond

ေတြက

ဆန္႔ထြက္လာၿပီး

ေရေမာ္လီၾကဴးမ်ားကို တစ္ခုနဲ ့တစ္ခု ပူးကပ္ေနရာမွ ကြာသြားေစပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ Covalent O-H bond ေတြက ျပန္က်ံဳ ့၀င္လာျပီး စြမ္းအင္ကို စြန္ ့ထုတ္လိုက္ပါတယ္။ ဒီလို စြမ္းအင္စြန္ ့ထုတ္ျခင္းဟာ တစ္နည္းအားျဖင့္ အေအးခံျခင္း နဲ ့တူညီပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

11

အမွန္ေတာ့ ဒီျဖစ္စဥ္ဟာ သမာရိုးက် အေအးခံျခင္းရဲ ့ထပ္ေပါင္းအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ(Additional Cooling Effect)ပဲျဖစ္ပါတယ္။ မူလကတည္းက ေအးေနတဲ့ေရမွာေတာ့ ဒီျဖစ္စဥ္ကို ေတြ ့ျမင္ရမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဟာလည္း Mpemba Effect ရဲ ့ပေဟဠိကို ေျဖရွငး္ ေပးလိက ု တ ္ ာပဲျဖစ္ပါတယ္။

Xi Zhang နဲ ့သူငယ္ခ်င္းေတြက Additional Cooling Effect ရဲ ့ပမာဏ(Magnitude)ကို တြက္ခ်က္လိုက္တဲ့အခါမွာေတာ့ ေရေႏြးနဲ ့ေရေအးရဲ ့အေအးခံႏႈန္းေတြက အမွန္တကယ္ကြာျခားေနတာကိုလည္း ေတြ ့ခဲ့ရပါတယ္။ ဓါတုပညာရွင္အခ်ိဳ

့ကေတာ့

ဒီေလ့လာေတြ

့ရွိမႈဟာ

အခ်က္အလက္အားျဖင့္

ျပည့္စံုမႈမရွိေသးဘူးလို ့ေ၀ဖန္မႈေတြရွိေနပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အခုလို ေတြ ့ရွိမႈကို အသံုးခ်ျပီး ေရရဲ ့ထူးျခားတဲ့ ဂုဏ္သတိၱိအခ်ိဳ ့ကိုလည္း ထပ္မံေတြ ့ရွိႏိုင္ေသးတယ္လို ့ဆိုပါတယ္။ အခ်ဳပ္အားျဖင့္

Mpemba

Effect

ျဖစ္စဥ္ရဲ

့အဓိက

တရားခံကေတာ့

ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္

bond

ေတြနဲ ့Covalent O-H bond ေတြရဲ ့ျပန္ ့ကားမႈ၊ တြက ဲ ပ္မႈ၊ စြမ္းအင္သိုေလွာင္မႈ၊ စြမ္းအင္ စြန္ ့ထုတ္မႈ ဂုဏ္သတိၱေတြေၾကာင့္လို ့ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

~ထူးေဇာ္လြင္

Ref:www.medium.com/the-physics-arxiv-blog

Curiosity Science Magazine Back To Contents

12

အကယ္၍ တစ္စံုတစ္ေယာက္ဟာ တိမ္ကင္းစင္ၿပီး လမရွိတဲ့ ညတစ္ညမွာ ေကာင္းကင္ႀကီးကို ေမာ့ၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ျမင္ေနရတဲ့ အလင္းလက္ဆံုးအရာေတြကေတာ့ ၿဂိဳဟ္ေတြျဖစ္တဲ့ ဗီးနပ္စ္(တနၤလာၿဂိဳဟ္)၊ မားစ္(အဂၤါၿဂိဳဟ္)၊ ဂ်ဴပီတာ(ၾကာသပေတးၿဂိဳဟ္) နဲ႔ ေစတန္(စေန) ၿဂိဳဟ္တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔

ေနလိုမ်ိဳးႀကီးမားလွတဲ့ ၾကယ္ေပါင္းေျမာက္ျမားစြာဟာ ထိုေကာင္းကင္ေပၚမွာ ရွိေနပါေသးတယ္။ အရမ္းေ၀းေနလိ႔ု မျမင္ရတာပါ။ အနီးဆံုးၾကယ္ျဖစ္တဲ့ Proxima Centauri ဟာဆိုရင္ အလင္းႏွစ္ ေလးႏွစ္ အကြာမွာရွိပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့

သူ႔ဆီက

အလင္းဟာ

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီကို

ေရာက္ဖ႔အ ို တြက္

အခ်ိန္

ေလးႏွစ္

ၾကာတယ္။

ေနဟာဆိုရင္ အလင္းမိနစ္ ၈ မိနစ္ အကြာမွာ ရွိတ့ဲ အနီးဆံုးၾကယ္တစ္လံုးေပါ့။ ညညမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမင္ေနရတဲ့ ၾကယ္ေတြအားလံုးဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ နဂါးေငြ႔တန္းဂလက္ဆီ အတြင္းမွာ ရွိတဲ့ၾကယ္ေတြသာျဖစ္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔

အခု

လက္ခံထားတဲ့

စၾကဝဠာပံုစံဟာ

၁၉၂၄

ခုႏစ ွ မ ္ ာွ

နကၡေဗဒပညာရွင္

အဒ္၀င္ဟာဘယ္လ္ တင္ျပထားတဲ့ နမူနာအတိုင္းျဖစ္တယ္။ ဟာဘယ္လ္ က ဘာေျပာခဲ့သလဲဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဂလက္ဆီဟာ

တစ္ခုတည္းေသာ

ေနရာလြတ္ေတြျခားၿပီးေတာ့ ဒီလိုေျပာတဲ့အတြက္

ဂလက္ဆီမဟုတ္ဘူး။

အျခားေသာ

သူဟာ

ထို

ဂလက္ဆီေတြ

ဂလက္ဆီေတြရဲ႕

သြယ္ဝိုက္တဲ့နည္းလမ္းေတြအသံုးျပဳၿပီးေတာ့ ၾကယ္တစ္လံုးရဲ႕ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္အေပၚမွာ ေတာက္ပႏိုင္စမ ြ ္းနဲ႔

နဲ႔

မူတည္တယ္။

တည္ေနရာေတြကို

ရွိေသးတယ္လို႔

ေျပာၾကားခဲ့တယ္။

တုိင္းတာျပရေတာ့မယ္။

အကြာအေဝးကို

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီက

ဒါ့ေၾကာင့္သ႔ရ ူ ဲ႕

တိုင္းေတာ့တာေပါ့။ --

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ

အလင္းျဖာထုတ္ႏိုင္စမ ြ ္းကို

အလင္းျဖာထုတ္ႏိုင္စမ ြ ္းကို

သူဟာ သူ႔ရဲ႕

ဘယ္ေလာက္ေဝးတယ္

နီးလွတ့ၾဲ ကယ္ေတြအတြက္ဆိုရင္ေတာ့

ေဝးလွတဲ့ၾကယ္ေတြရဲ႕

ႀကီးမားက်ယ္ေျပာလွတဲ့

အခ်က္ႏစ ွ ္ခ်က္အေပၚမူတည္တယ္

သူဟာ

အကြာအေဝးကိုသိတယ္။

ထုိနည္းလည္းေကာင္းပဲ

အမ်ားႀကီး

ထိုၾကယ္စင္စုေတြရဲ႕

ျမင္ရတဲ့အလင္းေရာင္ဟာ

အလင္းျဖာထုတ္ႏိုင္စမ ြ ္း(Luminosity)

ၾကားထဲမွာ

သိရင္

စတဲ့ သူ႔ရဲ႕

တြက္ထုတ္ႏိုင္တယ္။

ကၽြန္ေတ္ာတို႔ဟာ

သူတို႔ရဲ႕

ေတာက္ပႏႈန္းကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ အကြာအေဝးကို တိုင္းႏိုင္တယ္။ ဟာဘယ္လ္ ဟာ ဒီနည္းကို အသံုးျပဳၿပီးေတာ့ ဂလက္ဆီေတြရဲ႕ အကြာအေဝးေတြကို တိုင္းတာခဲ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ဂလက္ဆီေပါင္း

ဂလက္ဆီဟာ

သန္းေထာင္ခ်ီေတြထဲက

အားေကာင္းတဲ့

တစ္ခုသာျဖစ္တယ္။

တယ္လီစကုတ္ႀကီးေတြနဲ႔ၾကည့္ရင္ ဂလက္ဆီတစ္ခုဆီမွာလဲ

ျမင္ရမယ့္

ၾကယ္ေပါင္းဟာ

သန္းေပါင္းရာခ်ီၿပီး ပါဝင္ျပန္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အလင္းႏွစ္ တစ္သိန္း ကန္႔လန္႔ျဖတ္အကြာအေဝးရွိတဲ့

Curiosity Science Magazine Back To Contents

13

ဂလက္ဆီအတြင္းမွာ ေနထိုင္ေနၾကတယ္။ သူဟာ ႏွစ္သန္းေပါင္း ၂၈၀ ၾကာတိုင္း တစ္ပတ္ျပည့္ေအာင္ လည္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေနဟာ

သာမန္

အရြယ္အစားရွိၿပီး

ဗဟိုကေန

အလင္းႏွစ္

သံုးေသာင္းေလာက္အကြာမွာ

ေျဖးညည္းစြာလည္ပတ္ေနတဲ့ အဝါေရာင္ ၾကယ္တစ္လံုးသာ ျဖစ္တယ္။

အလင္းေရာင္တစ္ခုကို

သံုးေျမာင့္ဖန္တံုးအတြင္းျဖတ္ေစမယ္ဆိုရင္

ေရာင္စဥ္ေပၚလာတယ္။

ဒီေရာင္စဥ္ကို စတင္ေတြ႕ရွိခဲ့သူကေတာ့ နယူတန္ျဖစ္ၿပီး သူကဒါကို Spectrum လို႔အမည္ေပးခဲ့တယ္။ Spectrum မွာပါဝင္တဲ့အေရာင္ေတြကေတာ့ VIBGYOR(Violet, Indigo, Green, Yellow, Orange, Red) တို႔ျဖစ္ၿပီး လႈိုင္းအလ်ား အတိုဆံုးကေန

အရွည္ဆံုးအထိ

အစဥ္လိုက္ျဖစ္တယ္။

သံုးေျမာင့္ဖန္တံုးအတြင္းျဖတ္ေစမယ္ဆိုရင္ အေရာင္ေတြဟာ

ေပ်ာက္ဆံုးေနတာကို

Spectrum

ၾကယ္တစ္လံုးက

ကိုရရွိမွာျဖစ္ၿပီး

ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။

ဒီလို

လာတဲ့အလင္းကို

အႀကီးခ်ဲ႕ၾကည့္ရင္

ေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့

အခ်ိဳ႕ေသာ

အေရာင္ေတြဟာလည္း

ၾကယ္တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု တူမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဓာတုျဒပ္စင္တိုင္းဟာ တစ္စုံတစ္ရာ တိက်ေသာ ေရာင္စအ ုံ စုအေဝးေတြကုိ ဆုတ္ယူတတ္တာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ယခုေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့ အေရာင္ေတြဟာ ထိုဓာတုျဒပ္စင္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ၾကယ္တစ္လံုးရဲ႕ Spectrum ကိုေျပာျပရင္ ကၽြန္ေတာ္ဟာ ထိုၾကယ္ထဲမွာ ဘာဓာတုျဒပ္စင္ေတြပါေနသလဲ ဆိုတာ ျပန္ေျပာျပႏိုင္တယ္။ ၁၉၂၀ ခုႏစ ွ ္ ပတ္ဝန္းက်င္ေလာက္မွာ နကၡေဗဒပညာရွင္ေတြဟာ ၾကယ္ေတြဆီကလာတဲ့ Spectrum ေတြကို ၾကည့္ရွဴေလ့လာခဲ့ၾကရာမွ ထူးျခားတာတစ္ခုကို ေတြ႕ရွိခ့ၾဲ ကတယ္။ ဒါကေတာ့ ယင္း Spectrum ေတြက ေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့ အေရာင္စုေတြမွာ တူညီစြာ အနီေရာင္ဘက္ကို ေစာင္းေနတာပါပဲ။ အနီေရာင္ဘက္ကို တူညီစြာ ေစာင္းေနၾကတယ္။ ဒီအျခင္းအရာကို ရွင္းျပဖို႔အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ေဒါ့ပလာအက်ိဳး(Doppler Effect) ကို ဦးစြာနားလည္ဖို႔လိုတယ္။

အလင္းရဲ႕ လႈိင္းအလ်ားဟာ အလြန္တိုတယ္။ တစ္မီတာရဲ႕ အပံု ၁၀ သန္းပံုရင္ ၄ ကေန ၇ ေလာက္အတိုင္းအတာသာရွိတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာမွ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူသားေတြဟာ အရွည္ဆံုးလႈိင္းအလ်ားအေနနဲ႔

အနီေရာင္က

ေန

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီကို ထိုအရာဟာ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း

အတိုဆံုးအေနနဲ႔ အလင္းေရာင္ေတြ

အျပာေရာင္အထိသာ

ေတာက္ေလွ်ာက္ဆိုသလို

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီနီးလာေနတယ္ဆိုရင္ တိုလာပါတယ္။

ျမင္ႏိုင္စမ ြ ္းရွိတယ္။

အျပာဘက္ကို

သူ႔ရဲ႕

ယခု

အရာဝတၳဳတစ္ခုကေန

ထုတ္လႊတ္ေပးေနတယ္လို႔

အလင္းလႈိင္းအလ်ားမ်ားဟာ

ေရြ႕ေနပါတယ္။

အလားတူပဲ

ေတြ႔ျမင္လုိက္ပါ။ လႈိင္းထိပ္မ်ားဟာ

အဲ့ဒီအရာဝတၳဳဟာ

အေဝးကို

ေရြ႕ေနတယ္ဆိုရင္ လႈိင္းထိပ္မ်ားဟာ အနီဘက္ကုိ ခ်ဥ္းကပ္ေနပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

14

ဒီလႈိင္းအလ်ားနဲ႔အရာဝတၳဳရဲ႕ၾကားက ဆက္သြယ္ခ်က္ကို ေဒါ့ပ္လာအက်ိဳး(Doppler Effect) လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒါဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေန႔စဥ္ႀကံဳေတြ႔ေနရတဲ့အျခင္းအရာတစ္ခုပါ။လမ္းမတစ္ခုမွာျဖတ္သြားေန

တဲ့

ကားတစ္စီးကို

စဥ္းစားၾကည့္ၾကရေအာင္။

အဲ့ဒီကားဟာ

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီ လာေနတယ္ဆိုရင္ သူ႔ရဲ႕ အင္ဂ်င္သံဟာ စူးေနပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ သူ႔အသံဟာ High Pitch ေပါ့။ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း သူဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေရွ႕ကေက်ာ္သြားၿပီး

အေဝးကိုထြက္သြားမယ္ဆိုရင္

အသံဟာ မစူးေတာ့ပဲ တိုးသြားပါတယ္။ Low Pitch ေပါ့။ ဒီနည္းအတိုင္းပဲ ရန္ကုန္မႏၱေလးလမ္းမေပၚမွာရွိတဲ့

အလ်င္တိုင္းကိရိယာမ်ားဟာ

သူတို႔ဆီက ေရဒီယိုလႈိင္းကို ကားဆီ အရင္လႊတ္၊ ျပန္ကန္လာတဲ့ လႈိင္းကို တိုင္းၿပီးေတာ့ သူ႔ရဲ႕ အျမန္ႏႈန္းကို တိုင္းတာပါတယ္။ ေဒါ့ပ္လာအက်ိဳးကိုပဲ အသံုးျပဳထားတာေပ့ါ။ ထိုႏွစ္ပိုင္းေတြမွာ ဂလက္ဆီေတြကလာတဲ့

ဟာဘယ္လ္

Spectrum

အျပာဘက္ယိုင္တဲ့အလင္းေတြရွိသလို ေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါမွာ

ဟာ

ေတြဟာ

ၾကယ္ေတြရဲ႕

ေတြကိုေလ့လာၾကည့္ပါတယ္။

ေရာက္တက္ရာရာေတြပဲျဖစ္ရမယ္လို႔

အနီဘက္ယိုင္တဲ့

အံ့အားသင့္ဖြယ္ေတြ

Spectrum

အလင္းေတြလဲ

ေတြ႕ရွိခ့ပ ဲ ါတယ္။

ရွမ ိ ာွ ေပ့ါ။

ေတြးထင္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္

သူၾကည့္လိုက္မိသမွ်

သူတကယ္တမ္း

ဂလက္ဆီေတြဆီက

အလင္းေတြဟာ အနီဘက္ကို အခ်ိဳးတူညီစြာ ယိုင္ေနၾကပါတယ္။ ဒီထက္ပိုၿပီးအံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ၁၉၂၉ ခုႏစ ွ မ ္ ာွ Edwin Hubble ထုတ္ျပန္ခ့တ ဲ ဲ့ ေတြ႕ရွိခ်က္ပါပဲ -- အနီယိုင္ေနတာဟာ သူ႔ဟာသူ ယိုင္ခ်င္တဲ့ပံုစံအတိုင္း ယိုင္ေနၾကတာမဟုတ္ပဲ အဲ့ဒီ ဂလက္ဆီ ရဲ႕ အကြာအေဝးအေပၚ အခ်ိဳးညီညီ ယိုင္ေနတာပါပဲ။ ပိုေဝးေလ အနီဘက္ ပိုယိုင္ေလပဲေပါ့။ တစ္နည္းအားျဖင့္ဆိုရင္ ဂလက္ဆီ မ်ားဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဆီက ပိုေဝးေလေလ ပိၿု ပီး လွ်င္ျမန္စာြ

အေဝးကို ျပန္႔ကားေနေလေလ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စၾကဝဠာႀကီးဟာ အားလံုးထင္ခ့ၾဲ ကသလို ပံုေသကားခ်ပ္ တစ္ခုမဟုတ္ပါဘူး။ ျပန္႔ကားေနတာပါ။ ဂလက္ဆီတစ္ခုနဲ႔ တစ္ခုၾကားက အကြာအေဝးေတြဟာ အခ်ိန္န႕ဲ အမွ် ပိုမို ႀကီးမားလာပါတယ္။ အခုလို

စၾကာဝဠာ

ျပန္႔ကားေနတယ္ဆိုတဲ့

ေတြ႕ရွိမႈဟာ

၂၀

ရာစု

အတြက္ေကာ

စၾကဝဠာေလ့လာမႈသမုိင္းမွာေကာပါ ခရာ က်တဲ့ ေတြ႕ရွမ ိ ႈ တစ္ခုပျဲ ဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီအခ်က္ကို အရင္က လူေတြဟာ

ဘာ့ေၾကာင့္

သိပၸံပညာရွင္မ်ားဟာ

သတိမထားမိခဲ့ၾကသလဲဆိုတာ အခ်ိန္ၾကာလာရင္

စဥ္းစားစရာပါပဲ။

ဆြင ဲ င္အားရဲ႕

နယူတန္

အပါအဝင္

လႊမ္းမိုးမႈေအာက္မွာ

အျခားေသာ

အရာအားလံုးဟာ

စုစည္းၿပိဳပ်က္သြားမယ္ဆိုတာကို အေစာႀကီးကတည္းက သတိျပဳသင့္ခဲ့မိပါတယ္။ တကယ္လို႔ ျပန္႔ကားႏႈန္းဟာလဲ

အလြန္ေႏွးေကြးစြာရွိေနမယ္ဆိုရင္

ဆြင ဲ င္အားေအာက္မွာတင္ပဲ

ၿပိဳပ်က္သြားမယ္။

ျပန္႔ကားႏႈန္းဟာ

အတုိင္းအတာတစ္ခုထက္ ပိၿု ပီး လွ်င္ျမန္ေနမယ္ဆိုရင္လဲ ဂလက္မ်ားဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာ လြန္စြာေဝးကြာသြားၿပီး စၾကဝဠာႀကီးတစ္ခုလံုး ေအးခဲသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ သင္ ခဲလံုးတစ္လံုးကို မိုးေပၚေထာင္ပစ္လိုက္တာနဲ႔ ဆင္တူပါတယ္။

သင္ပစ္လိုက္တာဟာ

အလ်င္အနည္းငယ္ပဲရွိမယ္ဆိုရင္ေတာ့

အျမင့္တစ္ေနရာေလာက္ကိုသာ

ေျမာက္တတ္သြားၿပီး အခ်ိန္ကာလတစ္ခုမွာ ေအာက္ကို ျပန္ျပဳတ္က်လာပါလိမ့္မယ္။ တစ္ဖက္မွာလဲ ထိုခဲလံုးဟာ အလ်င္တစ္စံုတစ္ရာထက္ ပိုမ်ားခဲ့မယ္ဆိုရင္(တစ္စကၠန္႕ကို ၇ မိင ု ႏ ္ န ႈ း္ ) ကမာၻ႕ဆြင ဲ င္အားဟာ သူ႔ကို ေအာက္သ႔ို ျပန္ဆမ ြဲ ခ်ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ အဲ့ဒီ ခဲလံုးဟာ ကမာၻ႕ေလထုထဲကေန ထာဝရ ထြက္ခြာသြားပါလိမ့္မယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

15

အိုင္းစတိုင္းဟာလဲ သူ႔ရ႕ဲ ေယဘုယ်ႏိႈင္းရသီအိုရီကို တြက္ထုတ္ရာမွာ တစ္သတ္မတ္တည္း စၾကဝဠာ အယူအဆ နဲ႔ သာ တြက္ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေစဖို႔လဲ သူဟာ သူ႕ရဲ႕ ညီမွ်ျခင္းေတြမွာ ကိန္းေသအခ်ိဳ႕ကို ထည့္သြင္းျပခဲ့ပါတယ္။ အိုင္းစတိုင္းအပါအဝင္ သိပၸံပညာရွင္အမ်ားစုဟာ တစ္သတ္မတ္တည္းမဟုတ္တဲ့ စၾကဝဠာကို

ေရွာင္လႊဲဖို႔

ႀကိဳးစားေနၾကတဲ့အခ်ိန္မွာ

စၾကဝဠာအယူအဆျဖစ္တဲ့

ထို

တစ္စံုတစ္ေယာက္ေသာသူကေတာ့

ႏိႈင္းရသီအိုရီႀကီးကို

သေဘာမတူခဲ့ပါဘူး။

တစ္သတ္မတ္တည္း သူကေတာ့

ရုရွားလူမ်ိဳး

ရူပေဗဒပညာရွင္နဲ႔သခ်ၤာပညာရွင္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ Alexander Friedmann ပါပဲ။ ဖရိဒ္မန္း ဟာ အရမ္းကို ရိုးရွင္းတဲ့ ယူဆခ်က္ႏွစ္ခုကို ေထာက္ျပခဲ့ပါတယ္။ “စၾကဝဠာ ဟာ မည္သည့္ ဦးတည္ခ်က္ကိုပဲ ၾကည့္ၾကည့္ တစ္ပံုစံတည္းသာျဖစ္တယ္” ဆိုတဲ့အခ်က္နဲ႔ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ဘယ္ေနရာကပဲ စၾကဝဠာႀကီးကို ေလ့လာေလ့လာ ဒီအခ်က္ဟာ မွန္ကန္ေနမယ္” ဆိုတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ ဒီအုိင္ဒီယာ ၂ ခုကေန စၾကဝဠာဟာ တစ္သတ္မတ္တည္းမဟုတ္ဘူးလို႔ ဖရိဒ္မန္းက ေျပာလိုက္တာပါပဲ။ ဖရိဒ္မန္းဟာ ဟတ္ဘယ္လ္ က စၾကဝဠာျပန္႔ကားတာကို မေတြ႕ရွခ ိ င္ ႏွစ္မ်ားစြာကတည္းက ဟတ္ဘယ္ ေတြ႕ရွိမွာကို ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္းခဲ့တာပါပဲ။

အခုဆို

စၾကဝဠာ

ျပန္႔ကားေနတဲ့

အခ်က္ဟာ

အဘက္ဘက္က

သက္ေသျပၿပီး

မွန္ကန္တဲ့

အခ်က္တစ္ခုအျဖစ္ သိပၸံေလာက မွာ ရပ္တည္ေနပါၿပီ။ မဟာေပါက္ကမ ြဲ ႈ(Big Bang) က စလိ႔ု စၾကဝဠာဟာ ယေန႔အထိ

ျပန္႔ကားလာေနတယ္ဆိုတာကိုလဲ

COBE

စတဲ့

ေနာက္ခံမိုက္ခရိုလႈိင္းမ်ား

ေထာက္လွမ္းမႈ၊

စတီဖန္ေဟာ့ကင္းနဲ႔ ပန္ရုိ႕စ္ တို႔ရ႕ဲ သီအိုရီမ်ား၊ ပန္ဇင ုိ း္ ယပ္စ္ နဲ႔ ဝီလ္စင္ တို႔ရဲ႕ ေရဒီယိုသတၱိၾကြမႈ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ား၊ စသည့္ သက္ေသျပခ်က္မ်ားနဲ႔ အမ်ားအားလံုး လက္ခံထားၾကပါတယ္။ စၾကဝဠာ ဟာ အမွန္တစ္ကယ္အစရွိၿပီး ဖန္ဆင္းခံထားရတာမဟုတ္ပါဘူး ဆိုတဲ့ အခ်က္ဟာလဲ ထင္ရွားလာပါၿပီ။ ဒါနဲ႔ တစ္ဆက္တည္းေတြ႕ရွိမႈတစ္ခုျဖစ္တဲ့ မဟာေပါက္ကမ ြဲ ႈ(Big Bang) အေၾကာင္းကိုေတာ့ ေနာက္ထြက္မယ့္ မဂၢဇင္းအတြမ ဲ ွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပသြားပါမယ္။

~သာထက္ေအာင္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

16

လြန္ခဲ့ေသာ တစ္လ အရင္ Issue တုန္းက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာ Quantum Mechanics ရဲ႕အေျခခံသေဘာတရားေတြကို ေလ့လာျပီးေတာ့ အင္မတန္ေသးငယ္လွေသာ မိုက္ခရိုေလာက ကို သြားေရာက္လည္ပတ္ခဲ့ပါတယ္။ ယခုလမွာေတာ့ အက္တမ္ေအာက္အမွဳန္ေလာက ထဲမွာ ေနထိုင္သူေတြနဲ႔ မိတ္ဆက္ၾကရေအာင္လား။ အေျခခံအမွဳန္ေတြဟာဘာေတြလဲ၊ သူတို႔က ဘယ္လိုေပါင္းစပ္တာလဲ အစရွိသေရြ႕ေတြၾကည့္ဖုိ႔အတြက္ ရူပေဗဒ ရဲ႕ ေနာက္ထပ္ ေခါင္းစဥ္ၾကီးတစ္ခုျဖစ္တဲ့ အမွဳန္ရူပေဗဒ (Particle Physics) ကမၻာထဲကို သြားလည္ၾကရေအာင္လား ။ လာပါ … ကၽြန္ေတာ္နဲ႔လိုက္ခဲ့လိုက္ ။ ခင္ဗ်ားေပ်ာ္ရႊင္ေစရပါ့မယ္။

ေရွးေခတ္ဦးပိုင္း သမိုင္း အမွဳန္ရူပေဗဒ ဟာ တကယ္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔နဲ႔ အရမ္းၾကီး မစိမ္းလွပါဘူး ။ ဆယ္တန္းတုန္းက Modern

Physics

အပိုင္းမွာ

အေျခခံသေဘာတရားေလးေတြ

အနည္းငယ္

ပါပါတယ္

။

ကၽြန္ေတာ္ဒီသမိုင္းအက်ဥ္းေလးမွာ အတုိခ်ဳပ္ကေလးျပန္ေျပာပါ့မယ္။ ေရွးေခတ္ ညေနခင္းေလးမွာဆိုရင္

လြန္ခဲ့ေသာ လူေတြဟာ

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကေပါ့

။

ေအးခ်မ္းသာယာတဲ့

ေကာင္းကင္ကိုေမာ့ေမာ့ၾကည့္ျပီး

ေရွးေခတ္

ေတြးေခၚျခင္းေတြ

ဂရိႏင ုိ င ္ ံ

အစျပဳလာတယ္။

ငါတို႔ဘာေတြလဲ ၊ ငါတို႔ ဘာလို႔ ဒီကိုေရာက္လာလဲ အစရွိသေရြ႕ေမးခြန္းေတြေပါ့ ။ အဲဒီလိုေမးခြန္းေတြထဲက အေရးၾကီးတဲ့ေမးခြန္းတစ္ခုကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကို ဘာေတြနဲ႔ ျပဳလုပ္ထားတာလဲ ၊ တစ္ခုခုကို အေသးငယ္ဆံုး ျပဳလုပ္ထားတဲ့

Fundamental

Building

Block

လို႔ေခၚတဲ့

အေျခခံထပ္မံခဲြစိတ္လို႔မရေတာ့မယ့္

အရာမ်ိဳးရွိမလားဆိုတဲ့ေမးခြန္းေလးေပါ့ ။ Thales ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚပညာရွင္ကေတာ့ အရာရာတိုင္းကို အေျခခံျပဳလုပ္ထားတဲ့ ပစၥည္းဟာ ေရ (water) ပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ဆိုခဲ့ပါတယ္ ။ သစ္တံုးတစ္တံုးကေနျပီးေတာ့ ေရေပၚေဘာေလာေမ်ာသြားသလိုမ်ိဳးပဲ ကမၻာၾကီးဟာလဲ ေရပတ္လည္ေပၚမွာ ေဘာေလာေမ်ာျပီး တည္ရွိေနတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ တည္ရွိေနရံုတင္မကဘူး၊ ကမၻာၾကီး ၊ လူသားေတြနဲ႔ တိရိစာၦ န္ေတြအကုန္လံုးဟာ ေရ နဲ႔သာဖြဲ႔စည္းထားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ေနာက္တစ္ေယာက္ Anaximenes ကေတာ့ အေျခခံျဒပ္စင္ဟာ ေလ (Air) ျဖစ္တယ္လ႔ို ဆိုခဲ့ပါတယ္ ။

အရာရာတိုင္းက

မတည္ျငိမ္တဲ့အခ်ိန္

ေလ ၊

ကေနျဖစ္လာတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။

တည္ျငိမ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့

ျပင္းထန္လာတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာေတာ့

မိုးေရစက္ေတြျဖစ္လာတယ္လုိ႔ဆိုပါတယ္။

ေလရဲ႕ေငြ႔ရည္ဖ႔မ ြဲ ဳွ

၊

မိုးသားေတြျဖစ္လာ

ေလ

ကိုမျမင္ရဘဲ

ျပီး

ထိုမွတဆင့္

အပူခ်ိန္ကူးေျပာင္းမွဳေတြကမွတဆင့္

အရာရာ

ျဖစ္လာတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။အူေၾကာင္ေၾကာင္ႏိုင္လွတယ္ဆိုျပီးအျပစ္တင္မေစာပါနဲ႔ဗ်ာ။ဒါဟာသိပၸံပညာရဲ႕အစေတြလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

Back To Contents

Curiosity Science Magazine

17

Xenophanes ဆိုတဲ့ေနာက္ထပ္ အေတြးအေခၚပညာရွင္ကေတာ့ အေျခခံအက်ဆံုး ျဒပ္စင္ ဟာ ေျမ (Earth) ပဲျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ ကမၻာေျမၾကီးအပါအဝင္ အရာအားလံုးဟာ ေျမနဲ႔ဖ႔စ ြဲ ည္းထားတယ္လို႔ သူကဆိုပါတယ္။ ေနမင္းၾကီးပင္လွ်င္ ေျမၾကီးမွတဆင့္ထြက္ရွိေသာ မီးပြား မ်ားစုစည္းကာ ျဖစ္လာတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ (သူဆိုခဲ့သည္ဟု

သမိုင္းအေထာက္အထားတိတိက်က်ေတာ့သိပ္မရွိပါ။) Heraclitus

ဆိုတဲ့

Ionian

အေတြးအေခၚပညာရွင္

က

ေတာ့

အေပၚက

ျဒပ္စင္သံုးမ်ိဳးလံုးနဲ႔လုပ္ခ့တ ဲ ာမဟုတ္ပါဘူးတဲ့ ။ သူအ႔ဆိုအရေတာ့ အေျခခံ ျဒပ္စင္ဟာ မီး (Fire) ပဲျဖစ္ပါတယ္တဲ့ ။ ကမၻာၾကီးကိုယ္တိုင္

က

ထာဝရေလာင္ကၽြမ္းေနတဲ့မီးပါပဲ

။

အရာရာတိုင္းဟာ

မီးကပဲ

လာျပီး

မီးနဲ႔ပဲ

အဆံုးသတ္ပါတယ္တဲ့ ။ ကမၻာၾကီးေသဆံုးရင္ ေရေတြျဖစ္မယ္ ၊ထိုေရေတြက တစ္ဆင့္ေသဆံုးရင္ ေလ ျဖစ္မယ္ ၊ ျပီးေတာ့မွ ထိုေလကေနျပီး မီးေတြအျဖစ္ကိုျပန္ေရာက္မယ္ ။ ဒီျဖစ္စဥ္ ဟာ ကံၾကမၼာ ဆိုတဲ့ စက္ဝန္းထဲမွာ စစ္ပဲြ (war) နဲ႔ ျငိမ္းခ်မ္းေရး(peace) ဆိုတဲ့အေျခအေနႏွစ္ခုကိုျဖတ္သန္းျပီးအျမဲျဖစ္ပ်က္ေနတယ္လို႔ဆိုပါတယ္ ။ သူတို႔ရဲ႕ေနာက္မွာ Empedocles ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚပညာရွင္ကေတာ့ အေျခခံျဒပ္စင္ေတြဟာ အဲဒီေလးမ်ိဳးလံုး (မီး၊ေရ၊ေလ၊ေျမ) ေပါင္းစည္းေနတယ္လို႔ ယူဆခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာ ေရေႏြးေငြ႔ဆိုလို႔ရရ ိွ င္ မီးရယ္ ၊ ေရရယ္

၊

ေလရယ္

သံုးမ်ိဳးေပါင္းစပ္ေနတာျဖစ္ေၾကာင္း

၊

ေန႔စဥ္ေတြ႔ျမင္ေနရၾက

မီးဆိုရင္

ျဒပ္စင္မီး

ကို

ေလနဲ႔ေပါင္းထားတာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာခဲ့ပါတယ္။ Harmony လို႔ေခၚတဲ့ ညီညာမွဳနဲ႔ Conflict လို႔ေခၚတဲ့ ဖရိုဖရဲျဖစ္မွဳ ဆိုတဲ့ အားႏွစ္ခုနဲ႔(Love - အခ်စ္ နွင့္ Strife- ေဒါသအမုန္း ဟုလည္းေခၚၾကသည္ ) အဲဒီျဒပ္စင္ေလးမ်ိဳးကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတယ္လို႔ ယူဆခ့ဲပါတယ္။ Aristotleလဲ အလားတူ အဆိုကိုပဲဆိုခဲ့ပါတယ္။ ကြာျခားတာကေတာ့ Aristotle က ျဒပ္စင္ၾကီးေလးမ်ိဳးကိုေတာ့လက္ခံျပီး အားႏွစ္မ်ိဳးမွာေတာ့ သူဟာ Levity လို႔ေခၚတဲ့ အေပၚသို႔ေျမာက္တက္အားနဲ႔ Gravity

လို႔ေခၚတဲ့

ေအာက္သ႔ဆ ို င ြဲ င္အားႏွစ္မ်ိဳး

နဲ႔

ျဒပ္စင္ေလးမ်ိဳးဟာ

လည္ပတ္ေနတယ္လို႔ယူဆခဲ့ပါတယ္။

ဒီအယူအဆ ေနာင္ႏစ ွ ေ ္ ပါင္းမ်ားစြာ အထိရွင္သန္ခ့ပ ဲ ါတယ္။ Circa 400 BC မွာ ေမြးဖြားခဲ့တဲ့ Democritus ကေတာ့ သူတို႔အားလံုးထက္ကိုပိုျပီး စဥ္းစားခဲ့ပါတယ္။

သူဟာ ညေနခင္းတစ္ခုမွာ ဥပုသ္ေစာင့္ေနရင္း အနားက ေန ဒိန္ခဲ တံုးေလး ျဖတ္သြားတာကို အနံ႔ရလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာသူ႔ေခါင္းထဲအေတြးတစ္ခုဝင္လာပါတယ္။ ဒီလိုအနံ႔ရတယ္ဆိုတာ အဲဒီ ဒိန္ခဲ ကေနျပီး သူ႔ႏွာေခါင္းထဲကို မျမင္ရတဲ့အမွဳန္ေလးေတြ

ဝင္ေရာက္လာလို႔ပဲျဖစ္မယ္ဆိုျပီး

ေတြးမိပါတယ္။

(ၾကည့္ရတာ

ဥပုသ္ေစာင့္တာနည္းနည္းမ်ားသြားတယ္ထင္ပါတယ္။ အစားအေသာက္ျမင္လိုက္ေတာ့မေနႏိုင္ေတာ့တဲ့ပံုပဲ) အဲဒီေတာ့ သူကေတြး တယ္ ။ ဒီအမွဳန္ေလးေတြဟာ အလြန္ေသးငယ္လ႔ို မျမင္ရတာျဖစ္ရမယ္ဆိုျပီး ေကာက္ခ်က္ခ်လိုက္ပါတယ္။ အဲဒီကေနစျပီးေတာ့ ဒီထက္ပိုျပီး

သူဟာ

အလြန္ေသးငယ္တဲ့

သူထပ္စဥ္းစားၾကည့္ေသးတယ္။

လွီးလိုက္မယ္ဆိုပါေတာ့။

ဓားဟာ

အမွဳန္ေလးေတြအေၾကာင္းကို

ဥပမာ

ေပါင္မုန္႔တစ္လံုး

ေပါင္မုန႔ၾ္ ကားထဲက

အမွဳန္ေတြကို

၊

စတင္စဥ္းစားမိပါေတာ့တယ္ အဲဒီေပါင္မုန္႔ကို

ဆက္ထားတဲ့

သူဟာ

။

ဓားန႔ဲ

ဟင္းလင္းျပင္တစ္ခုကို

ျဖတ္သြားရလိမ့္မယ္ ။ ဒါမွသာ ေပါင္မုန္႔ကိုလွီးႏိုင္မယ္ေလ။ အမွဳန္ေတြနဲ႔ခ်ည္းအျပည့္အဝသီးသန္႔ဖ႔စ ြဲ ည္းထားမယ္ဆို

ဘယ္လိုလုပ္ျပီး

အဲ့ေပါင္မုန္႔ကိုလွိီးႏိုင္ပါေတာ့မလဲ

။

ဓားဝင္သြားဖို႔ေနရာတစ္ေနရာလိုမွာေပါ့

ဥပုသ္ေစာင့္တာအေျခအေနေတာ္ေတာ္ဆိုးေနျပီထင္ပါတယ္

။

အစားအေသာက္ေတြဆက္တိုက္ကို

(ၾကည့္ရတာ ေတြးေနတာပဲ

။)တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ျဖတ္သြားလိ႔ရ ု ရ ိွ င္ေနာက္ဆံုးမွာ ထပ္မံ ျဖတ္လို႔မရေတာ့တဲ့ေပါင္မုန္႔အမွဳန္ေလးဆီကိုေရာက္သြားမွာေပါ့ ။ ေပါင္မုန္႔ဆိုတဲ့အရာကို အဲဒီေပါင္မုန္႔အမွဳန္ေလးေတြ နဲ႔ ဖြ႔စ ဲ ည္းထားတာပဲ ျဖစ္ရမွာေပါ့ ။ ေပါင္မုန႔န ္ ႔ဲ ဒိန္ခက ဲ မတူျပန္ဘူး

။

အဲဒီေတ့ာေပါင္မုန္႔က်ေတာ့

ေခ်ာေခ်ာေမြ႔ေမြ႔အမွဳန္ေလးေတြနဲ႔

ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္းအမွဳန္ေလးေတြနဲ႔

ဖြဲ႔စည္းထားရမွာေပါ့

။

တစ္ခုနဲ႔

တစ္ခု

ခ်ိတ္ဆက္ဖုိ႔

ျဖစ္ျပီး

ဒိန္ခက ဲ ်

အမွဳန္ေလးေတြမွာ

ခ်ိတ္ကေလးလိုမ်ိဳးေတြလဲရွိႏိုင္တယ္ ။ မာေက်ာတဲ့ပစၥည္းဆိုခ်ိတ္ဆက္တာက ပိခ ု င ုိ မ ္ ာျပီး ေပ်ာ့ေပ်ာင္းတာဆို

Curiosity Science Magazine Back To Contents

18

ေလ်ာ့တိေလ်ာ့ရဲ

ေလးေပါ့

။

သူက

အဲဒီအမွဳန္ေလးေတြကို

Atomos

(

uncuttable,

indivisible)

လို႔နာမည္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ခုေခတ္မွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဟာ Atom လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒီ

Atomism

ဝင္ရမယ့္ေနရာပါပဲ

။

မွာ

ျပႆနာေလး

အရာနတၳိဟင္းလင္းျပင္

တစ္ခုရွိပါတယ္။

(Empty

ခုနက

Space)

ေျပာတဲ့

ဆိုတာကို

ဓားနဲ႔လွီးတဲ့အခါမွာ

အဲဒီ့ေခတ္ကလူေတြအေနနဲ႔

လက္ခံဖ႔အ ုိ ေတာ္ကိုခက္ခခ ဲ ဲ့ပါတယ္။ ဥပမာ ငါးတစ္ေကာင္ဟာ ေရကူးသြားတယ္ဆိုပါေတာ့ ။ သူ႔ေရွ႕က ေရေတြဟာ ခြသ ဲ ြားျပီး ေနာက္မွာျပန္ေပါင္းတယ္ ။ ဘယ္ေတာ့မွ ငါးေကာ ေရေကာ ရွိမေနတဲ့ေနရာရယ္လ႔မ ို ရွိဘူးလု႔ဆ ိ ိုပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ အရာတစ္ခုဟာ ေနာက္အရာတစ္ခုန႔ဲ ကပ္ျပီး ဆက္စပ္ကာသာ တည္ရွိႏိုင္တယ္လ႔ို ဆိုၾကပါတယ္။ အဲလို တစ္ခုန႔ဲ တစ္ခုၾကားမွာ ဘာမွမရွိတဲ့ Empty Space (or Void လိ႔ေ ု ခၚၾကပါတယ္။ ) ၾကီးရွိေနမယ္ဆိုတာကို အဲ့ေခတ္အေနနဲ႔ေတာ္ေတာ္နားလည္ရခက္ခဲ့ပါတယ္။ ကဲ

..

ေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ကို သိပ္ျပီးေတာ့

သမိုင္းကို

နည္းနည္းေလး

ေရွ႕ရစ္လိုက္ရေအာင္။

ၾကားထဲမွာ

ရစ္ခ်လိုက္

။

အလယ္ေခတ္မွာလည္း

အေျခခံျဒပ္စင္ေတြန႔ဲ

တိုးတက္မႈမရွိခဲ့ပါဘူး

။

အစၥလာမ္

မွာ

ေရႊေခတ္

အာရပ္ေတြဟာ

ႏွစ္ေပါင္း

၂၀၀၀

သက္ဆိုင္တ့က ဲ ိစၥေတြဟာ သခ်ၤာ

၊

နကၡတၱေဗဒ

အစရွိတဲ့ဘာသာရပ္ေတြကို အင္မတန္တိုးတက္ေအာင္ ၾကိဳးစားႏိုင္ခဲ့ေပမယ့္ အေျခခံ ျဒပ္စင္ကိစၥေတြဘက္မွာေတာ့ တိုးတက္မွဳ လံုးဝနီးပါး မရွိခဲ့ပါဘူး ။ ေခတ္သစ္သမိုင္းဘက္ဆက္မသြားခင္ ဒီမွာ ကၽြန္ေတာ္တစ္ခုေလာက္ေျပာပါရေစ ။ Democritus

ရဲ႕

Atomism

မွန္ခ့ဲတယ္ဆိုတိုင္း

ေရွးေခတ္အေတြးအေခၚပညာရွင္ေတြဟာ တခ်ိဳ႕ကေတာ့

လံုးဝဥႆံု

တကယ္ေျပာရမယ္ဆိုရင္ တကယ္ေလးစားစရာ

ေရွးေခတ္အယူအဆ

အေတြးေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာ

မွားယြင္းခဲ့တာေတြရိွပါတယ္။

ဟိုးအေသးငယ္ဆံုးအစိတ္အပိုင္းေတြကို အငယ္ဆံုးအစိတ္အပိုင္းေတြအထိ

ရွိခဲ့ပါတယ္။

Democritus

အေသးစိတ္အေနနဲ႔ေတာ့မမွန္ကန္ပါဘူး ေကာင္းတာက

။

သူတ႔ေ ုိ ခတ္က

စိတ္ကူးနဲ႔

ရဲ႕

မဆိုလိုပါ

Atomism

ဟာလည္းပဲ

ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ေတာ့ ။

သဘာဝတရားရဲ႕

သူတ႔န ို ႔ဲ

။

တခ်ိဳ႕သာမွန္ကန္ခဲ့ျပီး

ဘယ္လိုမွ

ေတြးေခၚႏိုင္ခဲ့တာပါ

ေတြးဆသြားျပီးေတာ့

အကုန္မွန္တယ္လ႔ို

သူတ႔က ို ို

မျမင္ႏိုင္မသိႏိုင္တဲ့ အလြန္ေဝးကြာလြန္းတဲ့

အရွိတရားကိုေလ့လာႏိုင္ခဲ့တာဟာ

သူတို႔ကို ေလးစားဖြယ္ေကာင္းလြန္းတဲ့အခ်က္တစ္ခုပါပဲ ။ အေျခခံျဒပ္စင္ေတြေပၚ

လူေတြ

ေနာက္တစ္ေကာ့်ျပန္စိတ္ဝင္စားလာတဲ့အခ်ိန္ဟာ

Italian

Renaissance ကာလမွာ စတင္ခဲ့ပါတယ္။ လူေတြဟာ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အဂၢိရတ္ပညာ ကို အထူးစိတ္ဝင္စားပါတယ္။ အဂၢိရတ္ပညာ ကို တျဖည္းျဖည္းမြမ္းမံျပီး သိပၸံအေတြးအေခၚ နည္းစနစ္ေတြထည့္ေပါင္းလိုက္တဲ့အခါမွာ ဓာတုေဗဒ (Chemistry) ျဖစ္လာျပီး အဲဒီအခ်ိန္မွာ Atomism ဟာ ျပန္လည္ထြန္းကားလာပါတယ္။ အဓိက ဦးေဆာင္ခဲ့သူ အၾကီးက်ယ္ဆံုးလူသုံးေယာက္ကေတာ့ Antoine Lavoisier (1743-1794) ၊ John Dalton (1766-1844) ႏွင့္ Dmitri

Mendeleev (1843-1907) ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ (ဆယ္တန္း Chemistry မွာတုန္းက ဒီလူေတြရ႕ဲ နာမည္ကိုၾကားဖူးမွာပါ ။ ) Lavoisier

ရဲ႕

အဓိကေအာင္ျမင္မွဳတစ္ခုကေတာ့

ေရဟာ

Hydrogen

နဲ႔

Oxygenတိ႔ရ ု ႕ဲ

ျဒပ္ေပါင္းတစ္ခုသာျဖစ္ေၾကာင္း ျပႏိုင္ခဲ့တာပဲျဲ ဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းအားျဖင့္ သူဟာ Aristotle တိ႔၊ု Empedocles တိ႔ု ရဲ႕ မီး၊ေရ၊ေလ၊ေျမ ေလးခုဟာ အေျခခံျဒပ္စင္ေတြျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ကို ပယ္ဖ်က္ခဲ့ပါတယ္။ ေရဆိုတာ Hydrogen နဲ႔ Oxygen တိ႔ု အခ်ိဳးက်ေပါင္းစည္းေနတဲ့ ျဒပ္ေပါင္းတစ္ခုအျဖစ္ျပခဲ့ျပီးေနာက္ သူဟာ Hydrogen နဲ႔ Oxygen တိ႔က ု ေန ေရ ကိုလုပ္ျပခဲ့ျပီး ေရကေနလည္း ထိုျဒပ္စင္ႏွစ္မ်ိဳး ကို ျပန္လည္ထုတ္ျပခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ေနာက္ဆက္ခံတဲ့ Dalton ကေတာ့ Lavoisier ထက္ကို ေနာက္တစ္ဆင့္တိုးခဲ့ပါတယ္။ Lavoisier ဟာ ျဒပ္စင္ေတြေပၚသာ အထူးျပဳျပီး အာရံုစိုက္ေပမယ့္

Dalton

ကေတာ့

အဲဒီ

ျဒပ္စင္ေတြကို

ေပါင္းစည္းထားတဲ့

Atom

ေတြ

အေပၚကိုပါ

အထူးျပဳေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ Democritus ဟာ Atom တစ္ခုန႔ဲ တစ္ခုၾကား ဘာကြာသလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို

Curiosity Science Magazine Back To Contents

19

သူတို႔ရဲ႕ပံုပန္းသ႑ာန္ေတြ ကြာတယ္လို႔ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ Dalton က ေတာ့ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု ကြျဲ ပားခ်က္ဟာ အေလးခ်ိန္ (Weight) ျဖစ္တယ္လ႔ဆ ို ိုပါတယ္။ ျဒပ္ျပဳမွဳတစ္ခုမွာ ထြက္ေပၚလာတဲ့ ျဒပ္ေပါင္းနဲ႔ ျဒပ္မျပဳခင္ အခ်ိန္ရွိတဲ့ ျဒပ္စင္တို႔ရဲ႕ အေလးခ်ိန္အျမဲတူညီတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ကို ( Chemical Reaction တစ္ခုရဲ႕ ဘယ္ဘက္နဲ႔ညာဘက္ စုစုေပါင္း weight

ဟာ

အတူတူျဖစ္ပါတယ္)

သူအေျခခံခ့ပ ဲ ါတယ္။

အဲဒီေနာက္မွာေတာ့

ျဒပ္စင္မ်ိဳးစံုကို

စမ္းသပ္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔

ရွာေဖြေတြ႔ရွိခ့ပ ဲ ါတယ္။ Inert Gas ေတြျဖစ္တဲ့ Argon တို႔ ဟာ ျဒပ္ျပဳမွဳမရွိေၾကာင္း ၊ Hydrogen , Chlorine အစရွိတဲ့ ျဒပ္စင္ေတြဟာ အလြန္ ျဒပ္ျပဳႏိုင္စမ ြ ္းရွိေၾကာင္းေတြပါ သိရွိခ့ရ ဲ ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘာလို႔ ဒီလို ျဒပ္သားမတူတဲ့ ျဒပ္စင္ေတြအျဖစ္ အဲလို ကြလ ဲ ေ ြဲ နတာလဲ ဆိုတာကိုေတာ့ ေသခ်ာမသိခဲ့ပါဘူး ။ အဲဒီမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရ႕ဲ ေနာက္ထပ္သူရဲေကာင္းတစ္ဦး ထပ္ေပၚလာပါတယ္။ သူကေတာ့ Mendeleev ပါ။ သူဟာ ဘာလုပ္ခ့လ ဲ ဲဆိုရင္ Dalton နဲ႔ သူ႔ရဲ႕အေပါင္းအပါေတြရဲ႕ စမ္းသပ္ခ်က္ရလဒ္ေတြကို စုေဆာင္းပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ျဒပ္စင္တစ္မ်ိဳး ကို ကဒ္ျပားေလးတစ္ခုေပၚမွာ ခ်ေရးခဲ့ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ အဲဒီ ျဒပ္စင္ရ႕ဲ အေလးခ်ိန္ နဲ႔ ဂုဏ္သတၱိ ကိုပါ ကဒ္ျပားေပၚထည့္ေရးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာ အေလးခ်ိန္နည္းတဲ့ ျဒပ္စင္ကေန အေလးခ်ိန္မ်ားတဲ့ ျဒပ္စင္ကို ဘယ္ကေနညာ

အစဥ္လိုက္ တန္းစီသြားခဲ့ပါတယ္ ။ Hydrogen , Helium, Lithium

အစရွိသေရြ႕ေပါ့ ။ ဒါေပမဲ့ သူဟာ Sodium (Na) ကိုေရာက္တဲ့အခါမွာ Sodium ဟာ Lithium နဲ႔ ဂုဏ္သတၱိ ခပ္ဆင္ဆင္ တူေၾကာင္းေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ သူက Sodium ကို Lithium ေအာက္မွာ ထည့္စီလိုက္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ဘယ္ကေနညာ ဆက္စီသြားတဲ့အခါမွာ ျဒပ္စင္ေတြကို အုပ္စုဖြ႔လ ဲ ိုက္သလိုျဖစ္သြားပါတယ္။ အေပၚကေန ေအာက္ဆိုရင္

ျဒပ္စင္ေတြဟာ

အေလးခ်ိန္တိုးတိုးလာတယ္ မျဖည့္ထားရေသးတဲ့

။

ဂုဏ္သတၱိခပ္ဆင္ဆင္တူတယ္ စနစ္တက်

။

ဘယ္ကေနညာဆိုရင္

ဖြ႔စ ဲ ည္းထားသလိုျဖစ္သြားတဲ့

ေဟာင္းေလာင္းေပါက္ေလး

၂

ေပါက္

ျဒပ္စင္ေတြဟာ

ဒီဇယားေလးမွာ

က်န္ေနခဲ့ပါတယ္။

Aluminum

ဘာျဒပ္စင္မွ နဲ႔

Silicon

တို႔

ႏွစခ ္ ေ ု အာက္မာွ ဘာ ျဒပ္စင္မွမရွိဘဲ ေဟာင္းေလာင္းေပါက္ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဲဒီေဟာင္းေလာင္းေပါက္ႏွစ္ခု ေနရာမွာ ျဒပ္စင္ေတြရွိကိုရွိရမယ္ ၊ မေတြ႔ရွိေသးတာသာျဖစ္တယ္လို႔ Mendeleev က ဆိုခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီျဒပ္စင္ ႏွစ္ခုကို သူဟာ

eka-aluminum နဲ႔ eka-silicon ဆိုျပီးနာမည္ေပးခဲ့ပါတယ္။ (eka ဟူသည္မွာ သကၠတၱ ဘာသာစကားျဖင့္ “one”၊ "တစ္ခု" ဟု အဓိပၸါယ္ရပါသည္။) ၁၈၇၅ ခုႏစ ွ မ ္ ာွ ေတာ့ Gallium ဆိုတဲ့ ျဒပ္စင္တစ္မ်ိဳး ကို ေတြ႔ရိွခ့ျဲ ပီး eka-aluminum ရဲ႕ ရွိရမယ့္ ဂုဏ္သတၱိေတြန႔ဲ ကိုက္ညီေၾကာင္းေတြ႔ရွိခ့ပ ဲ ါတယ္။ ၁၈၈၆ မွာေတာ့ Germanium ကိုေတြ႔ရွိခ့ျဲ ပီး ekasilicon ျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသျပခဲ့ပါတယ္။ Mendeleev ဟာ ေအာင္ပြခ ဲ ံခ့ပ ဲ ါျပီ ။ သူဟာ Nobel ဆုေတာ့မရွိခ့ေ ဲ ပမယ့္ (ေတာ္ေတာ္စိတ္မေကာင္းစရာပါ။) သူ႔ ရဲ႕ျဒပ္စင္ဇယားကေတာ့ ခုခ်ိန္မွာ Periodic Table အျဖစ္ ဓာတုေဗဒ စာသင္ခန္း တိုင္းမွာ ခ်ိတ္ဆထ ြဲ ားတာကို သင္ျမင္ရမွာပါ ။ Joseph John Thomson လို႔ေခၚတဲ့ အဂၤလိပ္လူမ်ိဳးသိပၸံပညာရွင္ (Trinity College မွ Fellow တစ္ဦးျဖစ္သူ)

ဟာ

အက္တမ္ေတြရဲ႕အတြင္းပိုင္းမွာ

အမွဳန္တစ္ခုထပ္ရွိေသးေၾကာင္းျပသခဲ့ပါတယ္

။

၁၉၁၁

အီလက္ထရြန္လို႔ေခၚတဲ့

လွ်စ္စစ္အမဓာတ္ေဆာင္

ခုႏစ ွ မ ္ ာွ ေတာ့

Rutherford

Ernest

ကေနျပီး

အက္တမ္ေတြမွာလည္း အတြင္းသ႑ာန္ေတြရိွေသးေၾကာင္း သက္ေသျပခဲ့ပါတယ္ ။ သူဟာ အက္တမ္ေတြအတြင္းကို Alpha particles ( ေရဒီယိုသတၱိၾကြခ်ိန္တြင္ ထြက္လာေသာ အဖိုဓာတ္ေဆာင္သည့္ အမွဳန္) ေတြ ပစ္လႊတ္ျပီး စမ္းသပ္ခ်က္ကိုျပဳလုပ္ခ့တ ဲ ာျဖစ္ပါတယ္။

အစတုန္းကေတာ့

အက္တမ္တစ္ခု

ရဲ႕

ဗဟိုအဆံ

(Nucleus)

ကို

အီလက္ထရြန္ေတြ ပရိုတြန္ ေတြန႔ဲ ျပဳလုပ္ထားတယ္လို႔ ယူဆခဲ့ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ ၁၉၃၂ ခုႏစ ွ မ ္ ာွ ေတာ့ James Chadwick

ကေနျပီး

ပရိုတြန္နဲ႔

အေလးခ်ိန္တူျပီး

လွ်ပ္စစ္ဓာတ္မေဆာင္တဲ့

ႏ်ဴထရြန္ဟူေသာ

အမွဳန္တစ္ခုထပ္ရွိေသးေၾကာင္းသက္ေသျပႏိုင္ခ့ပ ဲ ါတယ္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း သံုးဆယ္ ေလာက္ အထိကို Proton နဲ႔ Neutron ေတြဟာ အေျခခံအမွဳန္ေတြျဖစ္တယ္လို႔ယူဆခဲ့ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ ပရိုတြန္ကို ေနာက္ ပရိုတြန္ တစ္လံုးႏွင့္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

20

တိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ အထဲမွာ သူတို႔ ကိုဖ႔စ ြဲ ည္းထားေသာ အမွဳန္မ်ားရွိေသးတယ္ ဆိုတာ သိလာခဲ့ရပါတယ္ ။ အဲဒီအမွဳန္ေတြကိုေတာ့ ကြာ့ခ္ (Quark) ေတြလို႔ Murray Gell-Mann ဆိုတဲ့ စတိုင္ခပ္မိုက္မိုက္ ရူပေဗဒပညာရွင္က နာမည္ေပးခဲ့ျပီး ယေန႔ေခတ္အသံုးျပဳေနတဲ့ အမွဳန္ရူပေဗဒရဲ႕ စံေမာ္ဒယ္လ္ ( The Standard Model of Particle

Physics)

စတင္လာရပါေတာ့တယ္

။

(အက္တမ္ေတြ

ရဲ႕ပံုသ႑ာန္ေတြ

အဆင့္ဆင့္ေတြ႔ရွိပံုကိုေတာ့

အက်ယ္မေရးေတာ့ပါ ။ ) ကဲ .. Quark ေတြကို ခဏထားခဲ့လိုက္ျပီး ေနာက္ထပ္ စိတ္ဝင္စားဖုိ႔ပိုေကာင္းတဲ့ Neutrino ဆိုတဲ့၊ သဘာဝ ရဲ႕ဖမ္းရခက္လြန္းတဲ့ တေစၦအမွဳန္ေတြအေၾကာင္းနည္းနည္းၾကည့္ရေအာင္။

Neutrino (သို႔မဟုတ)္ တေစၦအမွဳန္မ်ား သရဲတေစၦေတြကိုလုပ္ထားတဲ့အမွဳန္မဟုတ္ပါ ။ ဖမ္းရခက္လြန္းလို႔ သူ႔ကို နာမည္ေပးထားပါတယ္။ တကယ္လို႔ ခု ဖတ္ရွုေနတဲ့သူဟာ သိပၸံနဲ႔ မေဝးကြာလွဘူးဆိုရင္ စြမ္းအင္တည္ျမဲျခင္းနိယာမ ဆိုတာကို သိမွာေပါ့ ။ စြမ္းအင္သည္ ေဖ်ာက္ဖ်က္လ႔မ ို ရ ၊ ဖန္တီးလို႔ မရ ။ ျဒပ္ထုတည္ျမဲျခင္းနိယာမ ဆုိတာလည္း သိမွာေပါ့ ။ ျဒပ္ထု (mass)

သည္ ေဖ်ာက္ဖ်က္လို႔မရ၊ ဖန္တီးလို႔မရ ။ ဟုတ္ျပီ ။ စြမ္းအင္-ျဒပ္ထု ဆက္စပ္တည္ျမဲျခင္း ဆိုတာလည္းရွိေသးတယ္ဗ် ။ Einstein

ရဲ႕

E=mc^2

ဆိုတဲ့

နာမည္ၾကီးညီမွ်ျခင္းေပါ့

။

စြမ္းအင္ကို

ျဒပ္ထုေျပာင္းလို႔ရသလို

ျဒပ္ထုကို

စြမ္းအင္ျပန္ေျပာင္းလို႔ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမွဳန္ရူပေဗဒမွာ အရမ္းေသးငယ္တဲ့အမွဳန္ေလးေတြရဲ႕ mass ကို သူတို႔ရဲ႕ စြမ္းအင္ နဲ႔ သာေဖာ္ျပတယ္။ စြမ္းအင္ = ျဒပ္ထု x အလင္းအလွ်င္ ႏွစ္ထပ္ကိန္း (အင္မတန္ၾကီးတဲ့ ကိန္းေသ တစ္ခုလို႔သာမွတ္လိုက္ပါ။)

ဒါေၾကာင့္

စာရြက္ညွပ္ကလစ္ေလးတစ္ခုကေနျပီး

အမွန္တိုင္းေျပာရမယ္ဆို

ထုတ္လို႔ရတဲ့

စြမ္းအင္ဟာ

သင့္စားပြေ ဲ ပၚရွိေနတဲ့

ရန္ကုန္တစ္ျမိဳ႕လံုး

ျပာက်ေလာက္ေအာင္ကို

မ်ားျပားပါတယ္။ (သြားမလုပ္နဲ႔ေနာ္ တကယ္ ။ ကၽြန္ေတာ္ ပါအမွႈပတ္ေနမယ္။ ) ကဲ

..

အခုအခါမွာ

အက္တမ္ေလးတစ္ခုရဲ႕

Nucleus

ကို

ေရဒီယိုသတၱိၾကြျပီး

ကဲြ

တာကိုၾကည့္ရေအာင္။ အဲဒီအခါမွာ စြမ္းအင္စုစုေပါင္း သံုးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ (၁) ျဒပ္ထု (mass) ၊ (၂) အေရြ႕စြမ္းအင္ (Kinetic Energy) နဲ႔ (၃) တည္ျငိမ္စမ ြ ္းအင္ (Potential Energy) ဆိုျပီး သံုးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ဘယ္လိုအေျခအေနမွာမဆို အဲဒီစြမ္းအင္

အကုန္ေပါင္းတဲ့ေပါင္းလဒ္ဟာ

ဘယ္ေတာ့မွမေျပာင္းလဲရပါဘူး

။

အဲဒါကို

ရွင္းသြားေအာင္

ဂဏန္းေလးေတြနဲ႔ ၾကည့္ရေအာင္လား ။ ေအာက္ကဇယားမွာ အေျခအေန ေလးမ်ိဳးနဲ႔ျပထားပါတယ္ ။ အေျခအေန ေလးမ်ိဳး စြမ္းအင္အမ်ိဳးအစား

အေျခအေန- ၁

အေျခအေန-၂

အေျခအေန-၃

အေျခအေန-၄

ျဒပ္ထု (Mass)

၁

ဝ

၂

ဝ

အေရြ႕စြမ္းအင္ (Kinetic)

၂

ဝ

၃

၁ဝ

တည္ျငိမ္စြမ္းအင္ (Potential)

၇

၁ဝ

၅

ဝ

စုစုေပါင္း

၁၀

၁ဝ

၁၀

၁ဝ

ဇယားကိုၾကည့္ရင္ စြမ္းအင္ေတြဟာ အေျခအေနတစ္ခုကတစ္ခုကို ေျပာင္းလဲေပမယ့္ စုစုေပါင္းစြမ္းအင္ကေတာ့ ေျပာင္းလဲမွုရွိရမွာ မဟုတ္ပါ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

21

ကဲဟုတ္ျပီ။

ခုနက

အက္တမ္ေလးခြထ ဲ ြက္တာမွာလည္း

အဲလိုမ်ိဳးျဖစ္ရမယ္

။

မခြဲထြက္ခင္အေျခအေနမွာရွိတဲ့ စြမ္းအင္ စုစုေပါင္းနဲ႔ ခြဲထြက္ျပီးအေျခအေနမွာရွိတဲ့ စြမ္းအင္စုစုေပါင္းဟာ တူရမယ္ ။ မတူလ႔မ ို ရဘူးေလ။ မတူလ႔ရ ို ရ ိွ င္ ဒီစြမ္းအင္တည္ျမဲမွႈ နိယာမၾကီးတစ္ခုလံုးဟာ အသံုးမဝင္ေတာ့ဘူးျဖစ္သြားမွာေပါ့ ။

အက္တမ္တစ္လံုးဟာ

ေရဒီယိုသတၱိၾကြျပီး

ျပိဳကြလ ဲ ႔ရ ို ွိရင္

အင္မတန္ၾကီးတဲ့

အပိုင္းတစ္ခုနဲ႔

အင္မတန္ေသးတဲ့

အပိုင္းေလးတစ္ခုအျဖစ္ ႏွစခ ္ ု ျပိဳကြသ ဲ ြားတယ္။ ေအာက္က ပံု-၁ ကိုၾကည့္ပါ ။

ပံု-၁ : စြမ္းအင္တည္ျမဲျခင္းနိယာမ ျဖင့္ အက္တမ္တ႔ို ျပိဳကြျဲ ခင္းမွရရွိလာေသာစြမ္းအင္ကို တြက္ထုတ္ႏိုင္သည္။ စြမ္းအင္တည္ျမဲျခင္းနိယာမသာ

မွန္ကန္တယ္ဆိုရင္

ဒီအတိုင္းျဖစ္ရမွာေပါ့

။

တကယ္လက္ေတြ႔လုပ္ၾကည့္ေတာ့ေရာ ျဖစ္လားဆိုေတာ့ ျဖစ္ပါတယ္။ Alpha အမွဳန္ျပိဳကြမ ဲ ွဳနဲ႔ စတင္စမ္းသပ္ပါတယ္။ ယူေရနီယမ္

Nucleus

ကေနျပီးေတာ့

Thorium

(ေသာ္ရီယမ္)

နဲ႔

Alpha

အမွဳန္အျဖစ္ကို

ျပိဳကြတ ဲ ဲ့အခါမွာ

ဒီအတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။ (U238 à Th234 + ;4) (ပံုအတိုင္းဆို Thoriumဟာ အပိုင္းၾကီးျဖစ္ျပီး Alpha အမွဳန္ဟာ အပိုင္းငယ္) လက္ေတြ႔မွာလည္း ဒီအတိုင္းရတယ္ဆိုေတာ့ ဘာျပႆနာမွမရွိဘူး ။ ေအးေဆး ပဲေပါ့ ။ Alpha အမွဳန္ရဲ႕ ျဒပ္ထုကလည္း

ေသးငယ္လြန္းတဲ့အတြက္

စြမ္းအင္ဟာ

တိတိက်က်ခန္႔မွန္းလို႔ရေနေတာ့

ပိုေတာင္

အဆင္ေျပေနေသးတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက် Beta အမွဳန္ျပိဳကြမ ဲ ွဳနဲ႔ စမ္းသပ္ပါတယ္။ ေရဒီယမ္ ကို အက္တီနီယမ္ ျပိဳကြတ ဲ ဲ့ ျဖစ္စဥ္မာွ စမ္းသပ္ၾကည့္ပါတယ္။ (Ra228 à Ac228 +e-) ကိုစမ္းသပ္တဲ့အခါမွာ ကေမာက္ကမ ျဖစ္ကုန္ပါတယ္။ တကယ္ဆို ထြက္လာတဲ့ အီလက္ထရြန္က Alpha အမွဳန္ထက္ေတာင္ ျဒပ္ထုနည္းေသးတာ ပိုေတာင္အဆင္ေျပရမွာကို မေျပဘဲ ဘယ္လုိျဖစ္လဲဆိုေတာ့ အဲဒီ ထြက္လာတဲ့ အီလက္ထရြန္ေလး ရဲ႕စြမ္းအင္ဟာ ကေမာက္ကမ သီအိုရီအရ (ပံုထဲကအတိုင္း) တြက္ထုတ္ထားတာထက္နည္းေနေရာတဲ့ ။ လက္ေတြ႔နဲ႔ သီအိုရီ ကန္႔လန္႔ေတြေတာ့တိုက္ကုန္ျပီ။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာလက္ခံလာတဲ့ စြမ္းအင္ တည္ၿမဲျခင္းနိယာမ ကိုစြန္႔ပစ္ရေတာ့မွာလား?

Curiosity Science Magazine Back To Contents

22

ဒီကိစၥၾကီးကုိေျဖရွင္းဖုိ႔

အတြက္

Niels

Bohr

ကေတာ့

စြမ္းအင္တည္ျမဲမွဳနိယာမ

ဟာ

ေရဒီယိုသတၱိၾကြကိစေ ၥ တြမွာ အက်ဳံးမဝင္တာျဖစ္ရမယ္တဲ့ ။ အဲဒီိလိုဆို ဘာလို႔ Alpha decay မွာ မွန္ေနလဲ ဆုိတဲ့ေမးခြန္းနဲ႔ ျပသနာတက္ျပန္ေရာ ။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ Wolfgang Pauli လို႔ေခၚတဲ့ ဆရာသမား က ေနျပီး

ေျဖရွင္းနည္းတစ္မ်ိဳးတင္ျပခဲ့ပါတယ္ ။ ခုနက (Ra228 à Ac228 +e-) decay မွာ တကယ္က ရလဒ္က Ac228 နဲ႔ eႏွစ္ခုတည္း မဟုတ္ဘူးတဲ့ဗ် ။ ေနာက္ထပ္ အမွဳန္တစ္မ်ိဳးရိွပါေသးတယ္တဲ့။ ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့စြမ္းအင္ကို အဲဒီအမွဳန္ ေလး က ေနျပီး သယ္ေဆာင္သြားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္လို႔ သူက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ အဲဒီ တတိယအမွဳန္ေလးဟာ အရမ္းကို

ေပါ့ပါးသြက္လက္လြန္းျပီး

ဒါေၾကာင့္ဖမ္းလို႔မလြယ္တာပဲလို႔

လွ်ပ္စစ္ဓာတ္လံုးဝ

သူကဆိုပါတယ္။

သူဟာ

မေဆာင္တဲ့အမွဳန္ျဖစ္ရမယ္လို႔ သူ႔

Idea

ကို

၁၉၃ဝ

ဆိုပါတယ္။

မွာတင္ျပခဲ့ပါတယ္

။

သူ႔ရဲ႕အမွဳန္ေလးကို အစ က Neutron လို႔နာမည္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Neutron အစစ္ကို ၁၉၃၂ ခုနစ ွ မ ္ ာွ Chadwick ကေတြ႔ရွိျပီးခဲ့တဲ့ေနာက္မွာေတာ့ Enrico Fermi က (ေနာက္ပိုင္းမွာ သူ႔အေၾကာင္း လာပါ့မယ္ ။) အဲဒီအမွဳန္ေလးကို Neutrino လို႔နာမည္ေပးခဲ့ပါတယ္။ Italian ဘာသာနဲ႔ဆို 'Neutron အငယ္စားေလး' လို႔ အဓိပၸါယ္သက္ေရာက္ပါတယ္။ သီအိုရီတင္ျပျပီး

၂၅

ႏွစ္ေက်ာ္ေလာက္

ၾကာမွသာလွ်င္

ဒီအမွဳန္ေလး

တကယ္ရွိေၾကာင္းကို

လက္ေတြ႔

သက္ေသျပႏိုင္ခ့ပ ဲ ါတယ္။ ႏ်ဴထရီႏိုေလးေတြကို အဲဒီအခ်ိန္က ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခားခဲ့ပါတယ္။ အက္တမ္တစ္လံုးရဲ႕ Nucleus နဲ႔ တိုက္လိုက္တဲ့အခါမွာ အီလက္ထရြန္ထြက္လာမလား? Muon ဆိုတဲ့ အမွဳန္ေလး ထြက္လာမလား ? ဆိုတဲ့ႏစ ွ ္ခ်က္ေပၚ မူတည္ျပီး

အီလက္ထရြန္

ႏ်ဴထရီႏို

(Electron

Neutrino)

နဲ႔

မ်ဴယြန္

ႏ်ဴထရီႏို

(Muon

Neutrino)

ဆိုျပီးခြထ ဲ ားခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ဘယ္လိုအရာႏွငမ ့္ ်ွ ေတာ္ရံုျဒပ္ျပဳ ထိေတြ႔ေလ့မရွိပါဘူး ။ ထို႔ေနာက္မွာေတာ့ Cosmic rays

ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကေနျပီး အရာရာတိုင္း (အမွဳန္တိုင္း)မွာ သူတို႔နဲ႔ တြဘ ဲ က္ ဆန္႔က်င္အမွဳန္ (Anti-particle)

ရွိတယ္ဆိုတာ

သိခဲ့ရပါတယ္။

အမွဳန္တစ္ခုန႔ဲ

စြမ္းအင္သီးသန္႔ျဖစ္သြားပါတယ္

။

ဆန္႔က်င္အမွဳန္တစ္ခု

(E=mc^2

ျဖင့္)

တိုက္မိတဲ့အခါမွာ

ကၽြန္ေတာ္တို႔

ျပင္းထန္စြာေပါက္ကျြဲ ပီး

စၾက၀ဠာဟာ

အမွဳန္ေတြနဲ႔

ျပဳလုပ္ထားတဲ့စၾက၀ဠာၾကီးျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလိုပဲ ျပင္ပမွာ ဆန္႔က်င္အမွဳန္ေတြနဲ႔ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ စၾကဝဠာၾကီးတစ္ခု

ရွိခ်င္ရွိေနႏိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ တကယ္လ႔ို သင္ဟာ သင့္ရဲ႕ ဆန္႔က်င္-သင္ ( သင့္လိုပံုစံ ကို ဆန္႔က်င္အမွဳန္မ်ားျဖင့္ျပဳလုပ္ထား)

ကိုေတြ႔ရင္

ေတာ့မထိမိေအာင္ေရွာင္ရွားပါေလ

။

ႏွစ္ေယာက္လံုး

ထိမိျပီးစြမ္းအင္သီးသန္႔အျဖစ္ေပါက္ကသ ြဲ ြားပါလိမ့္မယ္ ။ Spin ေခၚအမႊတ္ အေျခခံအမွဳန္ေတြမွာ အဓိက ဂုဏ္သတၱိၾကီးသံုးမ်ိဳးရွိပါတယ္။ Mass လို႔ေခၚတဲ့ ျဒပ္ထုရယ္ ၊ Electric Charge လို႔ေခၚတဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ ရယ္နဲ႔ Spin လို႔ေခၚတဲ့ အမႊတ္ရယ္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ Spin က လြရ ဲ င္ က်န္ႏစ ွ ္မ်ိဳးနဲ႔ ေတာ့ ရင္းႏွီးမွာပါ

။

အခု

စာဖတ္သူ

ေခါင္း

ကိုနည္းနည္းေလး

မူးသြားေအာင္

လည္ေပးရေအာင္လား။

အက္တမ္ေအာက္အမွဳန္ေလးတိုင္းမွာ Spin ဆိုတဲ့၊ ျမန္မာလိုဘာသာျပန္ရင္ အမႊတ္ လို႔ေခၚလို႔ရတဲ့ ဂုဏ္သတၱိေလး တစ္ခုရွိပါတယ္။ မ်က္စိထဲျမင္ခ်င္ရင္ေတာ့ ဂ်င္ေလးတစ္လံုးလည္ေနသလိုပဲလို႔ ျမင္ၾကည့္လိုက္ပါ ။ တကယ္ေတာ့ မတူပါဘူး ။ ဒါေပမဲ့ျမင္သာရင္ အဆင္ေျပပါတယ္။ Spin ဟာ Quantum Mechanics ရဲ႕ ဂုဏ္သတၱိတစ္ခုသာ ျဖစ္ျပီး ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လက္ေတြ႔ဘဝမွာ သူ႔အတြက္ ျပစရာ ဆင္တူတဲ့ ဥပမာ မရွိပါဘူး ။ တကယ္ေတာ့ Spin ဟာ ဘာကိုဆိုလိုသလဲဆိုရင္

အဲဒီအမွဳန္ေလးတစ္ခုကို

ဘယ္ေလာက္

ဒီဂရိီလွည့္လိုက္လို႔ရရ ိွ င္

နဂိပ ု စ ုံ အ ံ တိင ု း္

ျပန္ရမလဲ လို႔ဆိုလိုပါတယ္။ spin 0 ရွိတဲ့အမွဳန္ဟာ စက္ဝိုင္းေလးတစ္ခုနဲ႔ တူပါတယ္ ။ဘယ္ေလာက္ ဒီဂရီလွည့္လွည့္ တူတူ ပါပဲ ။ spin 1 ရွိတဲ့ အမွဳန္ဟာ ျမွားတစ္စင္းနဲ႔ တူပါတယ္။ သူ႔ကို ၃၆ဝ ဒီဂရီလွည့္မွသာလွ်င္ နဂိပ ု ုံ ျပန္ရပါတယ္။ spin 2 ရွိတဲ့အမွဳန္ကေတာ့ ေခါင္းႏွစ္ဖက္ရွိတဲ့ ျမွားနဲ႔ တူပါတယ္။ သူက်ေတာ့ ၁၈ဝ ဒီဂရီလွည့္လုိရံုနဲ႔ နဂိပ ု ံု

Curiosity Science Magazine Back To Contents

23

ျပန္ရပါတယ္။ Spin နံပါတ္ၾကီးလာေလေလ နဂိပ ု ျုံ ပန္ရရင္ လွည့္ဖ႔ုိ နဲေလေလပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔န႔မ ဲ တူတဲ့ ေနာက္ထပ္ spin တစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္ ။ အဲတာက Spin ½ (ထက္၀က္) ရွိတဲ့အမွုန္ေတြပါ ။ အဲဒီအမွဳန္ေတြကေတာ့ ၃၆ဝ ဒီဂရီရ႕ဲ ႏွစဆ ္ ၇၂၀ ဒီဂရီ လွည့္မွသာ လည္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေန႔စဥ္ေလာကမွာ ျပစရာ သ႑ာန္တူတဲ့ပစၥည္းမရွိပါ ။ (ပံု-၂

ကိုၾကည့္ပါ) Spin ေတြကို နာရီလက္တံ လည္တဲ့အတိုင္း ဒါမွမဟုတ္ နာရီလက္တံေျပာင္းျပန္လည္တဲ့အတိုင္းလို႔ ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျပီး

လကၡဏာႏွစ္မ်ိဳးသတ္မွတ္

လို႔ရပါတယ္။အဲဒါေၾကာင့္

Spin

မွာလည္း

လွ်ပ္စစ္ဓာတ္လိုပဲ

အေပါင္းနဲ႔အႏုတ္ဆိုျပီးရွိပါတယ္။ Spin တန္ဖုိးေတြကို ေပါင္းလို႔ ႏုတ္လို႔ရပါတယ္။ Law of Conservation of Angular Momentum ( အဟုန္တည္ျမဲမွဳနိယာမ ) အရ Spin ဟာလည္း စြမ္းအင္လိုပဲ တည္ျမဲရပါတယ္။ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ေပါင္းရင္ ခြဲရင္ Spin တန္ဖုိး ဟာ စြမ္းအင္လိုပဲတည္ျမဲေနရပါတယ္။

ပံု-၂ : Spin ရဲ႕ သေဘာတရား ျပပံု Spin ရဲ႕ အေျခခံယူနစ္ကို ½ h ဟု သတ္မွတ္ထားသည္။ h သည္ Constant မွ်သာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ သူ႔ကို ထည့္မေျပာၾကပါဘူး ။ Spin ½ ရွိသည္ ၊ Spin 1 ရွိသည္ ဟုသာဆိုၾကသည္။ Spin ကိန္းဝက္ရွိေသာ အမွဳန္မ်ား (spin – ½ , 3/2, 5/2 ) ကို Fermion မ်ား ဟုသတ္မွတ္ျပီး Spin ကိန္းျပည့္ ရွိေသာ အမွဳန္မ်ား (spin - 1,2,3 etc )

ကို Boson မ်ားဟုေခၚၾကသည္။ Fermion မ်ားကို ရုပ္ျဒပ္ေဆာင္အမွဳန္မ်ားဟု ေခၚကာ သူတ႔သ ို ည္ စၾကဝဠာအတြင္းရွိ မည္သည့္အရာ မဆို ၏ ဖြ႔စ ဲ ည္းထားေသာ အေျခခံအမွဳန္မ်ားျဖစ္ၾက၏ ။ Boson (Spin 0,1,2,3 .. ) မ်ားမွာ မူ အားသယ္ေဆာင္ေသာ အမွဳန္မ်ားျဖစ္ကာ သူတို႔သည္ အေျခခံရုပ္ျဒပ္မွဳ Fermion (Spin ½ , 3/2 , 5/2 )

မ်ား

အၾကား တစ္ခုႏင ွ ့္တစ္ခု သက္ေရာက္အားကို ျဖစ္ေပၚေစ ေသာ အမွဳန္မ်ား ျဖစ္ေပသည္။ ကဲ … တျဖည္းျဖည္း ပိျု ပီး နက္နဲတဲ့ အပိုင္းကိုေရာက္လာျပီ ။ ဆက္ၾကည့္ရေအာင္လား ။

Fermions ေခၚ ရုပ္ျဒပ္ေဆာင္အမွဳန္မ်ား Enrico Fermi ကို အစြျဲ ပဳ ျပီး Paul Dirac က ေပးခဲ့တဲ့နာမည္ ပါ ။ ဒီ Fermion ေတြအကုန္လံုးဟာ Pauli Exclusion Principle ကိုလိုက္နာၾကပါတယ္ ။ Pauli Exclusion Principle အရ Quantum state တူတဲ့ (Spin, charge

အစရွိသည္ထပ္တူေသာ

)

Fermion

အမွဳန္ႏွစ္ခုဟာ

အခ်ိန္တစ္ခုတည္း၊

တစ္ေနရာတည္းမွာ

အတူတူတျြဲ ပီးမရွိႏိုင္ပါ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ရုပ္ျဒပ္ေဆာင္တဲ့ Fermion ေတြထဲမွာမွ ေနာက္ႏစ ွ ္မ်ိဳးအဓိက ခြဲလ႔ရ ို ပါတယ္ ။ အဲတာကေတာ့ ခုနက အေပၚမွာေျပာခဲ့တဲ့ Murray Gell-Mann ဆိုတဲ့ စတိုင္ခပ္မိုက္မိုက္ ရူပေဗဒ ပညာရွင္ က

Curiosity Science Magazine Back To Contents

24

နာမည္ေပးခဲ့ျပီး ယေန႔ေခတ္ အမွဳန္ရူပေဗဒရဲ႕ စံေမာ္ဒယ္လ္ ( The Standard Model of Particle Physics) မွာအသံုးျပဳေနတဲ့ Quark ေတြန႔ဲ Lepton ေတြ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ James Joyce ၾကီးရဲ႕ “Three Quarks for Muster Mark” ဆိုတဲ့ စကားစု ကေန အစြျဲ ပဳျပီး Quark လို႔နာမည္ေပးခဲ့တာပဲျဖစ္ပါတယ္။

Quark မ်ား Quark စုစုေပါင္း ေျခာက္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ Flavor (အနံ႔) ေျခာက္မ်ိုးလို႔ေခၚပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ Up (u) , Down(d) , Strange (s) , Charmed (c), Bottom (b) နဲ႔ Top (t) တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ Quark တစ္မ်ိဳးစီမွာ ေနာက္ထပ္ သံုးမ်ိဳးထပ္ခြဲပါတယ္။ Red, blue , green ဆိုျပီးေတာ့ပါ ။ Color - အေရာင္ သံုးမ်ိဳးလို႔ေခၚပါတယ္။ တစ္ခုသတိျပဳရမွာက

Quark

ေတြဟာ

ေသးငယ္လြန္းတဲ့အတြက္

အလင္းရဲ႕

ျမင္ရတဲ့

Spectrum

ထဲမွာမက်ေရာက္ပါဘူး ။ ဒါေၾကာင့္သူတို႔မာွ ဘာအေရာင္မွမရွိပါဘူး ။ ဘာအနံ႔မွလည္းမရွိပါဘူး ။ Red, blue , green အေရာင္သံုးမ်ိဳးေပါင္းရင္အျဖဴေရာင္ရပါတယ္။ ဘယ္အမွဳန္ကိုဘယ္လိုေပါင္းေပါင္း

သံုးခုေပါင္းျပီး

Neutral

ျဖစ္တဲ့

အစြန္းထြက္အေရာင္ရွိေနလို႔မရပါဘူး

။

သေဘာကို နီ၊စိမ္း၊ျပာ

ေျပာခ်င္တာပါပဲ

။

သံုးေရာင္ေပါင္းျပီး

အျဖဴျဖစ္ရင္ျဖစ္ ၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အနီ နဲ႔ ဆန္႔က်င္အနီ ၊ အျပာနဲ႔ ဆန္႔က်င္အျပာ ၊ အစိမ္းနဲ႔ ဆန္႔က်င္အစိမ္း ေပါင္း လို႔ရပါတယ္ ။ ေအာက္ က ပံု-၃ မွာ Quark ေတြ ကို ျပထားပါတယ္။ ျပထားတဲ့ Quark တိုင္းမွာလည္း သူတို႔ရဲ႕ ဆန္႔က်င္ အမွဳန္ ေတြ ကိုယ္စီ ကိုယ္စီ ရွိၾကပါတယ္ ။

ပံု-၃ - Quark မ်ားျပပံု

Curiosity Science Magazine Back To Contents

25

အဲဒီ Quark ေတြကို ေပါင္းစပ္နည္း ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ Quark ေတြေပါင္းစပ္လို႔ျဖစ္လာတဲ့ အမွဳန္ေတြကို Hadron

ေတြလ႔ို

ေခၚပါတယ္

။

Hadron

ေတြအျဖစ္

ေပါင္းစပ္ပံုႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္

။

Quark

သံုးလံုး

ကို

တျပိဳင္နက္တည္းေပါင္းတာနဲ႔ Quark ႏွစ္လံုး ကို တျပိဳင္နက္တည္းေပါင္းတာဆိုျပီး ရွိပါတယ္။ သံုးလံုးေပါင္းတာကို

အရင္ၾကည့္ရေအာင္။ အဲလို Quark သံုးလံုးေပါင္းျပီးရရွိလာတဲ့ အမွဳန္ေတြကို Baryon မ်ား လို႔ ေခၚပါတယ္။ Proton ႏွင့္ Neutron ေတြဟာ Baryon ေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။

Quark သံုးလံုးေပါင္းတာမွာ အဓိက အားျဖင့္ Up(u) ႏွင့္

Down(d) မ်ားသာေပါင္းစပ္ထားတာကိုေတြ႔ရ မ်ားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တျခားေသာ Quark ေလးမ်ိဳးဟာ မတည္ျမဲတတ္ပါ ။ အခ်ိန္တိုတြင္းမွာပဲ Radioactive Decay နဲ႔ (ေၾကာင့္?)Up နဲ႔ Down Quark မ်ားအျဖစ္သို႔ အလ်င္အျမန္ ျပိဳကြသ ဲ ြားတတ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ တည္ျမဲတဲ့ Up နဲ႔ down ေတြန႔သ ဲ ာ ေပါင္းတဲ့ Baryon ေတြသာ

တည္ျမဲေလ့ရွိပါတယ္။ Baryon ေတြထဲကမွ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အရင္းႏွီးဆံုးေကာင္ေတြကေတာ့ Proton နဲ႔ Neutron တို႔ပါပဲ ။ Proton ကိုေပါင္းစည္းထားတာကေတာ့ Up quark ၂လံုးနဲ႔ Down quark ၁ လံုးပဲျဖစ္ပါတယ္ ။ ပံု-၄ ကို ျပန္ၾကည့္ၾကည့္လိုက္ရင္ Up quark ရဲ႕ Charge ဟာ +2/3 ျဖစ္တာ ေတြ႔ရမွာပါ ။ အဲဒီေတာ့ Charge အကုန္ေပါင္းေတာ့ +2/3 +2/3 -1/3 = +1 ျဖစ္တာေတြ႔ရမွာပါ ။ ဒါေၾကာင့္ Proton ဟာ လွ်ပ္စစ္အဖိုဓာတ္ေဆာင္တဲ့ အမွဳန္ျဖစ္တာ ပါ ။ Neutron ကို ေပါင္းစည္းထားတာကေတာ့ Up quark ၁ လံုးနဲ႔ Down quark ၂ လံုး ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ Charge အကုန္ေပါင္းေတာ့ +2/3 – 1/3 -1/3 = 0 ျဖစ္တာေတြ႔ရမွာပါ ။ ဒါေၾကာင့္ Neutron ဟာ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္မဲ့တဲ့ အမွဳန္တစ္ခုျဖစ္ေနရတာေပ့ါ ။ ပံု - ၄ မွာေသခ်ာၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္ ။

ပံု-၄ : Proton ႏွင့္ Neutron မ်ား၏ တည္ေဆာက္မွဳကိုျပပံု

Curiosity Science Magazine Back To Contents

26

ေနာက္ထပ္ Quark ေတြကိုေပါင္းလို႔ရတာ တစ္မ်ိဳးရွိပါေသးတယ္ ။ သူကေတာ့ Meson လို႔ေခၚပါတယ္။ သူက်ေတာ့ ခုနက Baryon (Proton တို႔ Neutron တို႔ အစရွိသေရြ႕) ေတြလိုမ်ိဳး Quark ၃ လံုး နဲ႔မေပါင္းဘဲနဲ႔ Quark ၂ လံုးတည္းျဖင့္သာေပါင္းပါတယ္။

ခုနက

ကၽြန္ေတာ္ေျပာခဲ့တယ္ေနာ္

။

Quark

ေပါင္းစပ္ျခင္းမွာ

အေရာင္အစြန္းထြက္မရွိရဘူး ၊ အမွဳန္တိုင္းမွာ သူတ႔ရ ို ဲ႕ ဆန္႔က်င္အမွဳန္ေတြရွိတယ္လို႔ ။ Meson ေတြဟာ Quark တစ္ခုနဲ႔ အဲဒီ Quark ရဲ႕ Flavour (အနံ႔) မတူ၊ Color (အေရာင္) တူတဲ့ တျခား Anti-Quark တစ္ခုနဲ႔ ေပါင္း ရပါတယ္ ။ နဲနဲရွုပ္သြားျပီလားမသိဘူး ။ ဒီလိုဗ် … ကၽြန္ေတာ္ေျပာျပမယ္ ။ Up(red) quark ဆိုပါေတာ့ ။ သူဟာ Anti-down(red) quark နဲ႕ေပါင္းရတယ္ ။ Up န႔ဲ Down flavor (အနံ႔) မတူUp(blue) quark ဆိုပါေတာ့ ။ သူဟာ Anti-down(blue) quark နဲ႔ေပါင္းရပါတယ္ ။ ေအာက္က ပံု-၅ ကိုၾကည့္လိုက္ရင္ ပိုျပီးရွင္းသြားမယ္ဗ် ။ ဒီမာွ တစ္ခုသတိထားရမွာေလး ရွိပါတယ္။ Meson ေတြဟာ Quark ေတြန႔ဲ ဖြ႔စ ဲ ည္းထားတာမွန္ေပမယ့္ သူဟာ Fermion အမွဳန္ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာေတာ့ မရွိပါဘူး ။ သူ႔ကို Boson ေတြအျဖစ္သာသတ္မွတ္ပါတယ္ ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ Spin ေပါင္းလဒ္က ကိန္းျပည့္ျဖစ္ေနလို႔ ပါ ။ ကၽြန္ေတာ္အေပၚမွာေျပာခဲ့ပါတယ္။ Spin ေတြကိုလဲေပါင္းလို႔ရတယ္လ႔ို ။ မည္သည့္ Quark မဆို Spin ဟာ ½ ပဲ ရွိပါတယ္ ။ +1/2 ျဖစ္ရင္ျဖစ္ ၊ မျဖစ္ရင္ 1/2ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။(သူ႔ရဲ႕လည္တဲ့ဦးတည္ခ်က္ေပၚလိုက္ျပီးေတာ့ေပါ့ ။) ခု Meson မွာက Quark ႏွစခ ္ ပ ု ဲရတ ိွ ယ္ဆေ ုိ တာ့ (+1/2,+1/2) ပဲေပါင္းေပါင္း ၊ (+1/2,-1/2) ပဲေပါင္းေပါင္း ၊ (-1/2,-1/2) ပဲေပါင္းေပါင္း ၊ ရလဒ္ က +1,0,-1 အသီးသီးျဖစ္ပါတယ္ ။ Spin ေပါင္းလဒ္ဟာ ကိန္းျပည့္တန္ဖုိး ေဆာင္ေနပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္သူတို႔ကိုေတာ့ Boson မ်ားအျဖစ္သာ သတ္မွတ္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္ ။

ပံု-၅ - Meson မ်ားတည္ေဆာက္ပံု (အမဲေဘာင္ေလးကြပ္ထားသည္မွာ Anti-Particle ျဖစ္သည္။) Lepton မ်ား အေျခခံရပ ု ျ္ ဒပ္မဳွ န္

(fermion)

ေတြထဲမွာ

Quark

ေတြျပီးေတာ့ေနာက္တစ္မ်ိဳးရွိပါေသးတယ္

။

အဲဒါေတြကိုေတာ့ Lepton လို႔ေခၚပါတယ္။ Lepton မ်ားဟာလည္း Quark ေတြလိုပဲ ေျခာက္မ်ိဳးရွိပါတယ္ ။ Quark ေတြမွာ Up quark (+2/3) , Down quark (-1/3) အစရွိသေရြ႕ အေပါင္း အႏုတ္ တစ္တစ ြဲ ီ ရွိသလိုပဲ Lepton ေတြမွာလည္း အဲလိုပဲ ရွိပါတယ္ ။ ဘယ္ Lepton တစ္ခုမွာမဆို သူန႔ဲ တြဖ ဲ က္ Neutrino တစ္ေကာင္အျမဲရွိပါတယ္။ Electron (-1) , Electron Neutrino (0) , Muon (-1), Muon Neutrino (0), Tauon (-1), Tauon Neutrino (0) တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္ကဇယားမွာၾကည့္ပါ ။ Lepton ေတြလည္း Quark လိုပါပဲ ။ Anti-particle ေတြရွိပါတယ္ ။ Electron ရဲ႕ Anti-particle ကိုေတာ့ Positron လို႔ေခၚပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

27

ပံု - ၆ : Leptons မ်ား ျပပံု ကဲ ဒီေလာက္ဆို Fermion လို႔ေခၚတဲ့ ရုပ္ျဒပ္မွဳန္ေတြအေၾကာင္း အေျခခံေလာက္ေတာ့ သိေလာက္ပါျပီ ။ ေအာက္က ဇယား ေလး မွာ ေပါင္းစပ္ပံုကို ကၽြန္ေတာ္အတိုခ်ဳပ္ ျပထားပါတယ္ ။

ပံု-၇ : Fermion ေခၚရုပ္ျဒပ္မွဳန္ မ်ား ႏွင့္ ၄င္းတို႔ ၏ေပါင္းစပ္ပံု အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ဇယား

Curiosity Science Magazine Back To Contents

28

ရုပ္ျဒပ္မွဳန္မ်ားၾကားသက္ေရာက္ေသာအား ႏွင့္ Boson အမွဳန္မ်ား Fermion တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုမွာ အား ဘယ္လိုသက္ေရာက္ သလဲ ဆိုတာ ေတြးမိၾကသလားဗ် ။ ခုနက ရုပ္ျဒပ္မွဳန္ ေတြအေၾကာင္းကို ေျပာျပီး ျပီ ဆိုေတာ့ အခု သူတို႔ ၾကားမွာ သက္ေရာက္တဲ့ အားေတြ အေၾကာင္း ကို ေဆြးေႏြးၾကည့္ရေအာင္ ။ အားေတြမွာ အဓိက အားျဖင့္ တြန္းကန္အား နဲ႔ ဆြင ဲ င္အား ဆိုျပီး ပံစ ု ႏ ံ စ ွ မ ္ ်ိဳးရွပ ိ ါတယ္ ။ Quantum Mechanics အရ အား သယ္ေဆာင္ တဲ့အမွဳန္ေတြ ကို ရုပ္ျဒပ္မွဳန္ ေတြၾကားထဲမွာ အျပန္အလွန္ ဖလွယ္ရင္းနဲ႔ မွ အားဆိုတာ ျဖစ္လာပါတယ္ ။ တြန္းကန္အား ရုပ္ျဒပ္မွဳန္တစ္ခု

-

A

ဆိုရင္

တည့္တည့္

လို႔ေခၚရေအာင္

ဖလွယ္ရင္းကေနျဖစ္ပါတယ္

(fermion

-

Quark

ျဖစ္ျဖစ္

။

Electron

ဘယ္လိုျဖစ္လဲဆိုရင္ ျဖစ္ျဖစ္

ေပါ့)

ဟာ

အားသယ္ေဆာင္တဲ့အမွဳန္ (boson ) ေလးတစ္ခုကို ထုတ္လႊတ္လိုက္ပါတယ္။ အဲဒီ ထုတ္လႊတ္မွဳေၾကာင့္ ရုပ္ျဒပ္မွဳန္ A ေလးဟာ

ေနာက္ကို

နည္းနည္းဆုတ္သြားပါတယ္

။

(ေသနတ္တစ္လက္ကို

ပစ္လိုက္သလိုေပါ့

၊

က်ည္ဆန္

ထြက္သြားတဲ့အခါ ေသနတ္ဟာေနာက္ကိုနည္းနည္းျပန္ကန္ တယ္မဟုတ္လား ) အဲဒီလို ထုတ္လိုက္တဲ့ boson ေလးကို B ဆိုတဲ့ရုပ္ျဒပ္မွဳန္ ေလး က စုပ္ယူလိုက္တဲ့အခါမွာ သူလဲ ေနာက္ကို နဲနဲ ဆုတ္သြားပါတယ္ ။ (က်ည္ဆန္ ၀င္စိုက္ သြားတဲ့ သစ္သားခံုလိုေပါ့ ၊ ေနာက္ကို လြင့္ထြက္သြားတယ္ ) အဲဒီအခါမွာ A နဲ႔ B ၾကားမွာ အား တစ္ခု ရွိေနသလိုျဖစ္မသြားဘူးလား ဆြင ဲ င္အားေနရာမွာက် အကန္႔အသတ္မရွိပါဘူး။

?

Boson

ဆြင ဲ င္အားကိုလည္း ေတြကို

ေျပာင္းျပန္

ဒီနည္းအတိုင္းတစ္ပံုစံတည္းရွင္းျပႏိုင္ပါတယ္။ ဖလွယ္ပါတယ္။

ဖလွယ္လို႔ရတဲ့

အဲဒီ

အမွဳန္ပမာဏ

စာ နဲ႔ ရွင္းရင္ နည္းနည္း ေလး ရွုပ္ပါတယ္ ။ ေအာက္ က ပံု -၈ နဲ႔ ပံု ၉ ကိုၾကည့္လိုက္ရင္

ရွင္းသြားမွာပါ ။

ပံု-၈ : Fermion အမွဳန္ေလးမ်ားၾကား Boson အမွဳန္မ်ား ဖလွယ္ကာ တြန္းကန္အား ျဖစ္ေပၚပံု

Curiosity Science Magazine Back To Contents

29

ပံု-၉ : Fermion အမွဳန္ေလးမ်ားၾကား Boson အမွဳန္မ်ား ေျဗာင္းျဗန္ ဖလွယ္ကာ ဆြင ဲ င္အား ျဖစ္ေပၚပံု တကယ္လို႔အဲဒီအားသယ္ေဆာင္တဲ့Bosonအမွဳန္ေလးရဲ႕ျဒပ္ထုဟာမ်ားမယ္ဆိုရင္အရမ္းၾကီးမားတဲ့အ ကြာအေဝးေတြကို သယ္ေဆာင္ဖုိ႔ ခက္ခဲပါလိမ့္မယ္ ။ ဒါေပမဲ့ အားသယ္ေဆာင္တ့ဲ Boson အမွဳန္ေလးေတြဟာ ျဒပ္ထုမရွိဘူး (rest mass ဟာ သုညျဖစ္တယ္) ဆိုလို႔ရရ ိွ င္ ေတာ့ သူတို႔ကို ဘယ္ေလာက္ၾကီးတဲ့အကြာအေဝး ျဖစ္ျဖစ္ သယ္ေဆာင္လို႔ရပါတယ္။ ရုပ္ျဒပ္မွဳန္ (Fermion) ေလးေတြၾကား အားသယ္ေဆာင္ တဲ့ Boson အမွဳန္ေလးေတြ ကို

အရိပ္အမွဳန္မ်ား (Virtual Particles) လိ႔ေ ု ခၚပါတယ္။ ဘာလိ႔လ ု ဲဆိုေတာ့ သူတ႔က ို ို အမွဳန္ဖမ္းစက္ေတြနဲ႔ တကယ့္ real particles ေတြလိုမ်ိဳး ဖမ္းယူလို႔မရလို႔ပါ ။ သူတို႔မာွ တိုင္းတာလို႔ရတဲ့ သက္ေရာက္မွဳ ေတြ ရွိေနတာေၾကာင့္သာ ရွိတယ္ဆိုတာကို သိရပါတယ္ ။ Boson အမွဳန္ေလးေတြဟာ Real Particle ေတြအေနနဲ႔ လည္း တည္ရွိႏိုင္ပါတယ္။ အဲလိုအခ်ိန္မွာဆိုရင္ေတာ့ သူတို႔ကို ဖမ္းယူလို႔ရပါတယ္ ။ ဥပမာ ေျပာရရင္ Electron ေလးႏွစ္လံုး တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု တြန္းကန္ (လွ်ပ္စစ္ဓာတ္တူ - တြန္းကန္) တာဟာ သူတို႔ၾကားထဲမွာ ရွိတဲ့ အရိပ္ Photon အမွဳန္ (Virtual Photon) ေလးေတြကို ဖလွယ္တာေၾကာင့္ျဖစ္လာတာပါ ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီ အီလက္ထရြန္ေလးႏွစ္ခု ဟာ တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခု ျဖတ္သြားလို႔ရရ ိွ င္ အလင္းမွဳန္ Photon ေလးတစ္ခုထြက္လာပါတယ္ ။ အဲဒီ အလင္းမွဳန္ Photon (Real Photon) ေလးကိုေတာ့ အလင္းလွိဳင္းအျဖစ္ ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါတယ္ ။ အဲဒီလို အားသယ္ေဆာင္ တဲ့ Boson အမွဳန္ေလးေတြကို သူတို႔သယ္ယူတဲ့အား ေတြအေပၚ မူတည္ျပီး

၄မ်ိဳး ၄ စား ခဲြျခားလိ႔ရ ု ပါတယ္ ။ ပထမ တစ္မ်ိဳးကို Graviton လို႔ ေခၚျပီး သူကေတာ့ ျဒပ္ဆအ ြဲ ား (Gravitational Force) ကိုသယ္ေဆာင္ပါတယ္။ ဒုတိယတစ္မ်ိဳးကေတာ့ Photon လို႔ေခၚျပီး သူက်ေတာ့ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လိွဳင္း (Electromagnetic Force) ကိုသယ္ေဆာင္ပါတယ္ ။ တတိယတစ္မ်ိဳးကေတာ့ W and Z bosons မ်ားလိုေခၚျပီး

Curiosity Science Magazine Back To Contents

30

သူကေတာ့ ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ (Weak Nuclear Force) ကိုသယ္ေဆာင္ပါတယ္ ။ ေနာက္ဆံုး ကေတာ့ Gluon လို႔ေခၚျပီး သူကေတာ့ ႏ်ဴကလီးယား အားျပင္း (Strong Nuclear Force) ကို သယ္ေဆာင္ပါတယ္ ။ အမွဳန္တစ္ခုခ်င္း စီ နဲ႔ အား တစ္ခုစီကို ၾကည့္ရေအာင္လား ။

Graviton မ်ား ႏွင့္ Gravitational Force ပထမဆံုးတစ္မ်ိဳးကေတာ့

ကၽြန္ေတာ္တို႔န႔ဲ အင္မတန္

ရင္းႏွီးတဲ့ Gravitational Force

ဆိုတဲ့

ျဒပ္ဆအ ြဲ ား ပါပဲ ။ စၾက၀ဠာတစ္ခုလံုးမွာ ဒီအား ဟာ ရွိပါတယ္ ။ ဘယ္ရုပ္ျဒပ္မွဳန္ (Fermion) မဆို ဒီအား ကို ခံစားရပါတယ္ ။ ျဒပ္ထုန႔ဲ စြမ္းအင္ ေပၚမူတည္ျပီးပဲ ခံစားရမႈ ကြသ ဲ ြားတာပါ ။ အားလံုးထဲမွာ သူ ဟာ အားအေပ်ာ့ဆံုး ျဖစ္ျပီး

အျမဲကို

ဆြင ဲ င္အား

အမွဳန္ေလးေတြဟာ

တစ္မ်ိဳးအျဖစ္နဲ႔

Spin-2

ရွိျပီး

သာတည္ရွိပါတယ္

Photon

လိုပဲ

ျဖစ္ျပီး

။

သူ႔

သူ႔မွာ

ကို

သယ္ေဆာင္

ျဒပ္ထု

မရွိပါဘူး

တဲ့

။

Graviton

ျဒပ္ထုမရွိတဲ့

အမွဳန္ျဖစ္တဲ့အတြက္သူဟာ အကြာအေဝး အဆံုးစမရွိသြားႏိုင္ပါတယ္ ။ စၾကဝဠာၾကီးထဲမွာ အရာအားလံုးဟာ Gravity နဲ႔ ဆက္စပ္ထားပါတယ္ ။ Gravity လံုးဝ မရွိဘူးဆိုတာမရွိပါဘူး ။ ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ Jupiter ျဂိဳဟ္ ႏွစခ ္ ၾု ကားမွာလည္း Gravitational Force ရွိပါတယ္ ။ ေဝးကြာလြန္းတဲ့အတြက္ မသိသာ တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ (Newton ရဲ႕ Law of Gravitation ကိုမွတ္မိၾကဦးမွာပါ ။ အရာဝတၳဳႏွစ္ခု ၾကားက ဆြင ဲ င္အား ဟာ သူတို႔ႏစ ွ ခ ္ ၾု ကားက အကြာအေဝး ႏွစ္ထပ္ကိန္းနဲ႔ ေျပာင္းျပန္ အခ်ိဴးက်ပါတယ္ ။ အကြာအေဝးၾကီးေလ ဆြင ဲ င္အား ေလ်ာ့နည္းလာေလပါပဲ ။ ) ကမၻာနဲ႔ေနၾကား

က

ဆြင ဲ င္အားဟာ

သူတုိ႔ၾကားက

ဖလွယ္မႈေလးေတြကေနျဖစ္ေပၚလာပါတယ္

။

Graviton

Graviton

အမွဳန္အစစ္ေတြ

ဆိုတဲ့

အရိပ္အမွဳန္ေလးေတြကို

ကိုေတာ့

ေရွးရိုးစြရ ဲ ူပေဗဒပညာမွာ

အသံုးျပဳတဲ့ ဆြင ဲ င္အားလိႈင္းမ်ား (Gravitational Waves) ေတြအေနနဲ႔ ပံုေဖာ္လုိ႔ရပါတယ္။ တစ္ခုဒီမွာရွိတာ က Graviton

အမွဳန္ေတြဟာ

လက္ေတြ႔ရွိေၾကာင္းသက္ေသျပမထားရေသးပါဘူး

။

Hyphothetical

Particle

တစ္ခုအေနနဲ႔သာရွိပါေသးတယ္။

Photon မ်ားႏွင့္ Electromagnetic Force ဒုတိယ အားတစ္မ်ိဳးကေတာ့ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လွိဳင္းလု႔ိေခၚတဲ့ Electromagnetic Force ပါပဲ ။ သူကေတာ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ေဆာင္တဲ့ အမွဳန္ေတြၾကားထဲမွာ သက္ေရာက္မွဳရွိပါတယ္။ Electron တို႔ Quark တို႔ေပါ့ ။ သူဟာ ျဒပ္ဆအ ြဲ ား ထက္ အဆေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာ ပိုျပီး ျပင္းထန္ ပါတယ္ ။ 1040 အဆ ပိျု ပင္းပါတယ္ ။ ( ၁ ေနာက္မွာ သုည အလံုးေလးဆယ္) ။ ဒါေပမဲ့ ကံေကာင္းေထာက္မစြာပဲ သူ႔မာွ အဖုိဓာတ္နဲ႔ အမဓာတ္ (Positive and

Negative Charge) ဆိုျပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ အဖိ-ု အဖုိ ခ်င္း ၊ အမ-အမ ခ်င္းဆို တြန္းကန္ျပီး အဖု-ိ အမ ဆိုရင္ ဆြင ဲ င္ပါတယ္ ။ ၾကီးမားတဲ့အရာဝတၳဳ မ်ိဳးေတြ ဆိုပါေတာ့၊ ေနနဲ႔ ကမၻာဆိုရင္ သူတို႔မာွ တူညီတဲ့ အဖုိဓာတ္ေကာ အမဓာတ္ေကာ

ရွိပါတယ္

ပယ္ပ်က္သြားတာေၾကာင့္ အရာဝတၳဳမ်ိဳးေတြ

၊

။

ဒါေၾကာင့္

လွ်ပ္စစ္သံလိုက္

သူတို႔ အား

ႏွစခ ္ ၾု ကားထဲမာွ

ဟာ

အက္တမ္ေလးေတြမွာဆိုရင္ေတာ့

မသိသာတာပါ

ရွိတဲ့ ။

အမွဳန္ေတြဟာ ဒါေပမဲ့

လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား

အခ်င္းခ်င္း

အင္မတန္ေသးငယ္တဲ့

သာလွ်င္ၾကီးစိုးပါတယ္

။

လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လွိဳင္းကို သယ္ေဆာင္တာကေတာ့ Spin-1 ရွိတဲ့ Photon အမွဳန္ေလးေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ (အရိပ္ Photon အမွဳန္မ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္) ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

31

W and Z boson အမွဳန္မ်ား ႏွင့္ Weak Nuclear Force တတိယတစ္မ်ိဳးကေတာ့

ႏ်ဴကလီးယား

အားေပ်ာ့

ပဲ

ျဖစ္ပါတယ္

။

သူကေတာ့

ဘယ္အခ်ိန္မွာေတြ႔ရမ်ားလဲဆိုရင္ ေရဒီယိုသတၱိၾကြ တဲ့ ေနရာေတြမွာ ေတြ႔ပါတယ္ ။ သူ႔ကိုသယ္ေဆာင္တာကေတာ့

Spin-1 ရွိတဲ့ W+ (W plus), W- (W minus) နဲ႔ Z0 (Z naugt) boson ဆိုတဲ့ အင္မတန္ ျဒပ္ထုၾကီးတဲ့ ေကာင္ သံုးေကာင္ နဲ႔ သယ္ေဆာင္ပါတယ္ ။

တစ္ေကာင္စီကို ျဒပ္ထု 100 GeV ေလာက္ရွိလို႔ အေျခခံအမွဳန္ေတြထဲမွာ

ေတာ္ေတာ္ကို ျဒပ္ထုမ်ားတဲ့အမွဳန္ေတြလို႔ဆိုလို႔ရပါတယ္ ။ ဒီ ႏ်ဴကလီးယားအားေပ်ာ့မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဟာ Theory တစ္ခုကို

သိဖ႔လ ုိ ိုပါတယ္

။

The

Weinberg-Salam

Theory

က

Spontaneous

Symmetry

Breaking

ဆိုတဲ့အခ်က္တစ္ခ်က္ကိုသိဖုိ႔လိုပါတယ္ ။ အဲတာဘာကို ဆိုလိုသလဲဆိုရင္ အမ်ိဳးအစားအမ်ိဳးမ်ိဳးကြေ ဲ နတဲ့ Boson အမွဳန္ေလးေတြဟာ စြမ္းအင္ျမင့္မား တဲ့အခ်ိန္က်လို႔ရရ ိွ င္ အမ်ိဳးတူတဲ့ အမွဳန္တစ္မ်ိဳးအေနနဲ႔ ျဖစ္သြားတယ္ဆိုတာပါပဲ ။ ဆိုလိုတာက စြမ္းအင္ျမင့္မား တဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔ဟာ သေဘာတရားဆင္တူစြာ ျပဳမူၾကပါတယ္ ဒါကို ဘယ္လိုဥပမာ ေပးလို႔ရလဲဆိုရင္

ေအာက္က

ပံု-၁ဝ

က

လို

ျမွားဘုတ္ေလးကို

ၾကည့္ပါ

။

ျမွားေလးလည္ေနတဲ့အခ်ိန္

(စြမ္းအင္ျမင့္မားေသာအခ်ိန္) မွာ ျမွားဟာ ပတ္လည္ျပီး တသမတ္တည္းေသာသေဘာကိုသာေဆာင္ေနပါတယ္။ ဘယ္နံပါတ္ကိုက်မယ္ဆိုျပီး

ကြျဲ ပားျခင္းမရွိပါ

။

ထို႔အတူပဲ

စြမ္းအင္ျမင့္တဲ့အေျခအေနမွာ

အမွဳန္ေလးေတြဟာ

တစ္ခုႏွင့္တစ္ခုကျြဲ ပားျခင္းမရွိပဲ တသမတ္တည္းေသာသေဘာကို ေဆာင္ေနပါတယ္ ။ ျမွားေလးျငိမ္သြားတဲ့အခိ်န္ (စြမ္းအင္နိမ့္က်သြားေသာအခိ်န္) က်မွ ျမွားဟာ တစ္ေနရာကို သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ညႊန္ျပေနပါတယ္။ ထို႔အတူပဲ စြမ္းအင္နိမ့္တဲ့အေျခအေနမွာဆိုရင္ အမွဳန္ေလး တစ္ခု နဲ႔တစ္ခု ( Photon နဲ႔ W and Z boson အျဖစ္ ) ကြျဲ ပားျပီး သတ္သတ္မွတ္မွတ္ျဖစ္သြားပါတယ္

။

ဒါေပမဲ့ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာ

စြမ္းအင္နိမ့္တဲ့အေျခအေနမွာပဲ

အျမဲျမင္ေတြ႔ေနရတဲ့အတြက္ အမွဳန္ေတြဟာတစ္ခုနဲ႔တစ္ခုမတူဘူးလို႔ျမင္ေနရတာပါ ။ တကယ္စြမ္းအင္ျမင့္တဲ့အခ်ိန္မွာ

Photon ေတြနဲ႔ W and Z boson ေတြဟာ တူတူပဲလ႔သ ို က္ေသ ျပခဲ့ျပီးေတာ့ Electromagnetic Force နဲ႔ Weak Interaction ဟာ Electro-weak force ဆိုတဲ့ အားၾကီးတစ္ခုရဲ႕ မတူညီ တဲ့ အေျခအေနႏွစ္ခုပဲ ဆိုျပီး ျပသခဲ့ပါတယ္ ။

ထို အား ႏွစ္ခုကိုေပါင္းစည္းေပးလိုက္ႏိုင္တာေပါ့ ။

ပံု-၁၀ : စြမ္းအင္ျမင့္ေသာအခ်ိန္တြင္ အမွဳန္ေလးမ်ား တူညီျခင္းကို ျမွားဘုတ္ေလးျဖင့္ဥပမာျပပံု

Curiosity Science Magazine Back To Contents

32

Gluon မ်ားႏွင့္ Strong Nuclear Force စတုတၳေျမာက္ အား က ေတာ့ ႏ်ဴကလီးယား အားျပင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ Fermion ေတြ က႑မွာတုန္းက

Proton ေတြကို Quark ေတြနဲ႔ ဖြ႔စ ဲ ည္းပံုေျပာခဲ့ပါတယ္ ။ အဲဒီ Quark ေတြကုိ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု

ကပ္ေနေစဖုိ႔အတြက္ ဆြထ ဲ ားတဲ့ အားက Strong Nuclear Force ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ သူ႔ကိုေတာ့ ျဒပ္ထုမ့ဲ (Rest mass = 0) ျဖစ္တဲ့ Gluon

ေတြန႔ဲ သယ္ေဆာင္ပါတယ္

အမွဳန္ေတြကေနသယ္ေဆာင္ျခင္းကိုခံရေပမယ့္

။

သူဟာ

သူ႔မွာတစ္ခုထူးျခားတာရွိပါတယ္ Gravity

တို႔

။

ဒါဟာ ျဒပ္ထုမဲ့ တဲ့

Electromagnetic

Force

တို႔လိုမ်ိဳး

အကြာအေဝးအရွည္ကို သက္ေရာက္တဲ့ Long Range Force ေတာ့မဟုတ္ရပါဘူး ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ ဟာ Graviton, Photon

တို႔ နဲ႔ မတူတဲ့အခ်က္ေတြရွိလို႔ပါ

။ Graviton , Photon ေတြဟာ အခ်င္းခ်င္း ၾကားထဲမွာ

ထိေတြ႔ဓာတ္ျပဳမွဳမရွိပါဘူး ။ Gloun ေတြကေတာ့ ရွိပါတယ္ ။ အဲဒီအခ်က္ေၾကာင့္ သူတို႔ ဟာ အကြာအေဝးရွည္ရွည္ ကိုမသြားႏိုင္ပါဘူး ။

Grand Unified Theory အခုကၽြန္ေတာ္ေျပာျပမယ့္အေၾကာင္းအရာကေတာ့

သိပၸံသမိုင္းမွာေတြ႔ရွိခ့တ ဲ ဲ့အခ်က္ေတြထဲက

အင္မတန္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္တစ္ခ်က္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္ဗ် ။ အေရးအၾကီးဆံုးအခ်က္တစ္ခုလို႔ေတာင္ေျပာလို႔ရတယ္ ။ ကၽြန္ေတာ္ခုနက အေပၚမွာေျပာခဲ့ပါတယ္ ။ အမ်ိဳးအစားအမ်ိဳးမ်ိဳးကြေ ဲ နတဲ့ Boson အမွဳန္ေလးေတြဟာ စြမ္းအင္ျမင့္မား တဲ့အခ်ိန္က်လို႔ရရ ိွ င္ အမ်ိဳးတူတဲ့ အမွဳန္တစ္မ်ိဳးအေနနဲ႔ ျဖစ္သြားတယ္ဆိုတာကို Steven Weinberg, Abdus Salam နဲ႔

Sheldon Glashow တိ႔ု ၃ ေယာက္က ေတြ႔ရွိျပီး The Weinberg-Salam Theory မွာ Spontaneous Symmetry Breaking လို႔ေခၚခဲ့တယ္ဆိုတာ ။ အဲဒီမွာပဲ သူတို႔ ဟာ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အားနဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ ဟာ ဒဂၤါးျပား တစ္ခုရဲ႕ေခါင္းနဲ႔ ပန္းလို မ်ိဳး ပဲ Electro-weak force (Electro-weak interaction)

ဆိုတဲ့ အား တစ္ခုရ႕ဲ

မတူညီတဲ့အေျခအေန ၂ ခုပဆ ဲ ိုတာ ျပသေပးခဲ့ပါတယ္ ။ ဒီနည္းနဲ႔ သူတို႔ဟာ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား နဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ကို ေပါင္းစပ္ေပးႏိုင္ခ့ပ ဲ ါတယ္ ။ အဲဒါဆိုရင္ေကာ ႏ်ဴကလီးယာ အားျပင္း ကို သူတို႔ ႏွစ္ေကာင္ေပါင္းစပ္ထားတဲ့ အားထဲ ထည့္လို႔မရ ဘူးလား? စြမ္းအင္ျမင့္မားလာတဲ့အခ်ိန္က်ရင္ ႏ်ဴကလီးယားအားျပင္းဟာ အားေပ်ာ့လာပါတယ္ ။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား နဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ႏွစ္ခု ကေတာ့ စြမ္းအင္ျမင့္လာတာနဲ႔ အမွ် အားလိုက္ျပင္းလာပါတယ္ ။ ဒါဆို တစ္ေနရာမွာ သူတို႔ မဆံုေတြ႔ႏိုင္ဘူးလား ? ႏ်ဴကလီးယား အားျပင္း က ဆင္းလာတာနဲ႔ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား နဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ က တက္လာတာ ဟာ စြမ္းအင္အေျခအေနတစ္ခုမွာ

သြားဆံုပါတယ္ ။ အဲဒီ စြမ္းအင္ အေျခအေနကို Grand Unification Energy လိ႔သ ု တ္မွတ္ ပါတယ္ ။ အဲဒီ သီအိုရီကိုေတာ့ Grand Unified Theory လို႔ ေခၚပါတယ္ ။ ( Grand Unification Energy ကို ဒီတိုင္းခ်ည္းေတာ့ တန္းမရပါဘူး ။ Supersymmetry သေဘာတရား ကိုပါထည့္စဥ္းစားရပါတယ္ ။ Supersymmetric Particles ေတြရွိပါေသးတယ္။ Unification

ဒါေပမဲ့ အရမ္းရွည္သြားမွာျဖစ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္ အဲအပိုင္းေလးကိုေတာ့ ခ်န္ခဲ့ပါ့မယ္ ။ ) Grand

Energy

ရဲ႕

တန္ဖုိးတိတိက်က်

ေတာ့တြက္ထုတ္ဖုိ႔ခဲယဥ္းပါတယ္

။

1016

GeV

တစ္ဝိုက္လို႔ေတာ့ခန္႔မွန္းလို႔ရပါတယ္ ။ ယေန႔ထိ စြမ္းအင္အျမင့္ဆံုးထုတ္ေပးႏိုင္တဲ့ Collider ျဖစ္တဲ့ Large Hadron Collider ေတာင္မွ 1.4 x 104 GeV သာေပးႏိုင္ပါေသးတယ္ ။ ) ခုလက္ရွိနည္းပညာ အရ Grand Unification Energy ေလာက္ထုတ္ေပးႏိုင္တဲ့ Collider ဆိုရင္ ေနစၾကဝဠာေလာက္ ၾကီးတဲ့ Collider နဲ႔ မွ ရပါလိမ့္မယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ Grand Unified Theory ကို သီအိုရီ အရ သာ သက္ေသျပႏိုင္ပါေသးတယ္ ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

33

ပံု-၁၁ : Grand Unification Energy ျပပံု

The Theory of Everything ( T.o.E. အရာခပ္သိမ္းကို ေပါင္းစည္းေပး ႏိုင္သည့္ သီအုိရီ ) ယေန႔ေခတ္သိပၸံပညာရွင္အားလံုးရဲ႕ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ၾကီးတစ္ခုရွိပါတယ္။အဲဒါကေတာ့အရာခပ္သိမ္းကိုေ ပါင္းစည္းေပးႏိုင္တဲ့ အားတစ္ခု ရရွဖ ိ ို႔ပါ ။ ခုနက အေပၚမွာ ေျပာခဲ့တဲ့အထဲမွာ အားသံုးခု ေပါင္းတာပါျပီးျပီေနာ္ ။ နည္းနည္းေလးျပန္ျပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔ Recap လုပ္ၾကည့္ရေအာင္။ Full

integer

spin

သယ္ေဆာင္တ့ဲအေျခခံအားၾကီးေလးမ်ိဳးရွိပါတယ္

ရိွတဲ့ ။

Bosonic Gravity

particle (ျဒပ္ဆအ ြဲ ား),

ေတြက

ေနျပီး

Electromagnetic

force(လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား) , Weak force(ႏ်ဴးကလီးယား အားေပ်ာ့) နဲ႔ Strong force (ႏ်ဴးကလီးယား အားျပင္း) ဆိုျပီးေတာ့ပါ ။Strong Force (ႏ်ူးကလီးယား အားျပင္း )ကို Particle Physics (အမွဳန္ရူပေဗဒ) ရွဳေထာင့္ ကေန ျပီးေတာ့

ေလ့လာတာကို

Quantum

Chromodynamics

လို႔ေခၚတယ္

။

Electromagnetic

force

(လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား) ကို ေလ့လာတာက် ေတာ့ Quantum Electrodynamics လို႔ေခၚပါတယ္ ။ Quantum

Electrodynamics ထဲမွာ Weak force (ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့) ကိုထည့္သြင္းလိုက္တဲ့ အခါမွာ Electroweak

theory ဆိုျပီး Sheldon Glashow, Abdus Salam နဲ႔ Steven Weinberg တို႔သံုးေယာက္ က လုပ္ခ့ပ ဲ ါတယ္ ။ ဆိုလိုခ်င္တာက လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား နဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ တို႔ ဟာ တစ္ခုတည္းေသာ ေပါင္းစည္းအားၾကီး တစ္ခုရဲ႕ မတူညီေသာ အပိုင္းႏွစ္ခုပလ ဲ ို႔ သက္ေသျပႏိုင္ခ့ဲပါတယ္ ။ ဒဂၤါးတစ္ခုရဲ႕ေခါင္းနဲ႔ပန္းလိုေပါ့ ။ေနာက္ထပ္ ထပ္ျပီး Supersymmetry သေဘာတရားပါထည့္ေပါင္းျပီး ထပ္စဥ္းစားတဲ့အခါ အလြန္စြမ္းအင္ျမင့္လြန္းတဲ့အေျခအေနတစ္ခုမွာ Strong Nuclear Force (ႏ်ဴကလီးယား အားျပင္း) သည္ပင္ ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ နဲ႔ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား တို႔ နဲ႔ သြားတူညီေၾကာင္းသိရပါတယ္ ။ အဲဒီတူညီတဲ့ စြမ္းအင္အေျခအေနကို Grand Unification Energy လို႔ေခၚျပီး အဲဒီ အားၾကီးသံုးခု ကို စုေပါင္းတဲ့ သီအိုရ ကိုက် Grand Unified Theory လို႔ေခၚပါတယ္ ။ အင္မတန္ျမင့္တဲ့ စြမ္းအင္ျဖစ္တ့ဲအတြက္ လက္ေတြ႔ သက္ေသေတာ့မျပႏိုင္ေသးပါဘူး ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

34

အားသံုးခုကိုေပါင္းႏိုင္ျပီဆိုေတာ့

ေနာက္ဆံုး

က်န္တဲ့အားတစ္ခုျဖစ္တဲ့

Gravity

ကိုထည့္စဥ္းစားဖုိ႔လိုလာပါျပီ။ ခက္တာက က်န္တဲ့သံုးေကာင္လံုး နဲ႔ ယွဥ္ရင္ Gravity ဟာ ဆင္နဲ႔ ပုရက ြ ္ဆိတ္ေလာက္ အားက ကြာေနပါတယ္ ။ အဲဒီေတာ့ ေပါင္းစပ္ဖုိ႔သိပ္အဆင္မေျပပါဘူး ။ အားသံုးခု + gravity = အားေလးခု

လံုးကိုေပါင္းစပ္ႏိုင္တဲ့ အခါမွာ Theory of Everything (အရာခပ္သိမ္းေပါင္းစပ္ေပးႏိုင္ေသာ သီအုိရီ) လိ႔ေ ု ခၚတဲ့ သီအိုရီ တစ္ခုရမယ္လို႔ အားလံုးက သတ္မွတ္ထားပါတယ္ ။ Superstring theory (စူပါနန္းၾကိဳးေလး သီအိုရီ) ဟာလဲ T.o.E. ျဖစ္လာႏိုင္မည့္ တစ္ခု ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ က်န္တဲ့ သီအိုရီ ေတြလဲရွိပါတယ္ ။ Loop quantum gravity တို႔ဘာတို႔ ေပါ့ ။ ဒါေပမဲ့ အကုန္လံုးဟာ အမွဳန္ရူပေဗဒ (particle physics) ရဲ႕ Standard Model (Quark, lepton သေဘာတရားေတြ) နဲ႔ General Relativity ( Einstein ရဲ႕ Gravity နဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ Theory) ႏွစ္ခုကို ျပည့္ျပည့္စံုစံုမေပါင္းစည္းေပးႏိုင္ေသးပါဘူး ။ က်န္တဲ့ အားသံုးခု ကို လိုက္ေပ်ာ့ဖ႔ေ ုိ တာ့ သိပ္မျဖစ္ႏို္င္လွပါဘူး ။ ဒါေၾကာင့္ Gravity ကိုပဲအားျပင္းဖုိ႔ကို ေလ့လာၾကပါေတာ့တယ္။ Gravity ဟာ အေျခအေန ၂ ခုမာွ အားအျပင္းဆံုး ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ မဟာေပါက္ကမ ြဲ ွဳ (The Big Bang) ျဖစ္ျပီးစအေျခအေနနဲ႔ တြင္းနက္ ထဲက အေျခအေန ေတြမွာပါ ။ မဟာေပါက္ကမ ြဲ ွဳကအေျခအေနကေတာ့

ျပန္ေလ့လာဖုိ႔သိပ္ၾကီးမလြယ္ေလာက္ပါဘူး

။

ဒါေၾကာင့္

လက္ရွိမွာတြင္းနက္ေတြထဲကေန Gravity အတြက္ လိုအပ္တဲ့ Data ေတြရွာေဖြေနတာျဖစ္ပါတယ္ ။ (Interstellar ၾကည့္ဖူးတဲ့လူေတြဆို

ေနာက္ဆံုး

မွာ

Black

Hole

ထဲက

ရတဲ့

Quantum

Data

နဲ႔

T.o.E.

ကိုရွာေတြ႔သြားတာမွတ္မိမွာပါ) ။ တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း အင္မတန္ စြမ္းအင္ျမင့္လွတဲ့အခ်ိန္ မွာေတာ့ Gravity လဲ က်န္တဲ့ သံုးေကာင္ နဲ႔ေပါင္းျပီး Single Unifying Force ၾကီးတစ္ခုျဖစ္ေနတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္ ။ အဲလိုအေျခအေနဟာ The Big Bang

ျဖစ္ျပီးတဲ့အခါမွာရွိခ့ဖ ဲ ူးပါတယ္

။

ဒါေပမဲ့

စၾကဝဠာၾကီးဟာ

အပူခ်ိန္ေလ်ာ့က်လာတဲ့အခါမွာ

သာ

စြမ္းအင္ေလ်ာ့နည္းလာျပီး အားအသီးအသီးအျဖစ္ ခြဲထြက္သြားတာပဲလို႔ဆိုပါတယ္ ။ ( စြမ္းအင္ျမင့္တဲ့အေျခအေနမွာ အားသံုးခုကိုေပါင္းစည္းရခဲ့တာမွတ္မိေသးတယ္ဟုတ္ ? )

ပံု -၁၂ : အလြန္စမ ြ ္းအင္ျမင့္ေသာအေျခအေနတြင္ Gravity သည္လည္း က်န္တဲ့အားသံုးခုႏွင့္ေပါင္းစည္းႏိုင္ေခ်ရွိ

Curiosity Science Magazine Back To Contents

35

အတိုခ်ဳပ္အားျဖင့္ တစ္ဖက္မွာ အမွဳန္ရူပေဗဒ (Particle Physics) ကေနျပီးေတာ့ သူ႔ရ႕ဲ Standard Model နဲ႔ အားၾကီးသံုးမ်ိဳး (လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား ၊ ႏ်ဴးကလီးယား အားေပ်ာ့ ၊ ႏ်ူးကလီးယား အားျပင္း) တို႔ကို လွလွပပေပါင္းစည္းေပးႏိုင္ခ့ဲေပမယ့္ ျဒပ္ဆအ ြဲ ား က်ေတာ့ ထည့္လို႔မရဘူး ျဖစ္ေနျပန္တယ္ ။ တစ္ဖက္က Standard

Model

of

Cosmology မွာက်ေတာ့

ျဒပ္ဆြအ ဲ ား

ကို

အခ်ိန္-ဟင္းလင္းျပင္ရဲ႕

ေကာက္ေကြးမွဳအက်ိဳးရလဒ္နဲ႔

လွလွပပရွင္းျပႏိုင္ေပမယ့္ ၀မ္းနည္းဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ပဲ က်န္တဲ့အားၾကီး သံုးခု ကိုမရွင္းျပႏိုင္ေသးဘူး ။ (ျဒပ္ဆအ ြဲ ား ကို အခ်ိန္-ဟင္းလင္းျပင္ရဲ႕ ေကာက္ေကြးမွဳအက်ိဳးရလဒ္နဲ႔ ရွင္းလင္းျပတာကို Curiosity Science Magazine ရဲ႕ Issue 6 မွာ “အခ်ိန္-ဟင္းလင္းျပင္ (သို႔မဟုတ)္ ရီေလတီဗတီ သို႔ ခရီးစတင္ျခင္း” ဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္ နဲ႔ ေဆာင္းပါးရွည္တစ္ပုဒ္အေနနဲ႔ ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ) ဒါေၾကာင့္ပဲ ယေန႔ေခတ္ ရူပေဗဒ ဟာ Einstein ရဲ႕ ေယဘုယ် ရီေလတီဗတီ က အခ်ိန္-ဟင္းလင္းျပင္ ရဲ႕အက်ိဳးရလဒ္ ျဒပ္ဆမ ြဲ ွဳ သေဘာတရား (Gravity) နဲ႔ အမွဳန္ရူပေဗဒ ရဲ႕ Grand Unified Theory တို႔ႏွစ္ခုကို ေပါင္းစပ္ေပးႏိုင္မည့္ ပညာရွင္တစ္ဦး ကိုေစာင့္ေမွ်ာ္ေနဆဲပျဲ ဖစ္ပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ Boson အမွဳန္ေလးေတြအေၾကာင္းကိုေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေျပာခဲ့ျပီးပါျပီ ။ ခုလက္ရွိထိေျပာခဲ့တဲ့ Boson စုစုေပါင္း ေလးမ်ိဳးရွိပါတယ္ ။ Graviton, Photon, W and Z bosons နဲ႔ Gluon ဆိုတဲ့အမွဳန္ေလးမ်ိဳးဟာ ျဒပ္ဆအ ြဲ ား, လွ်ပ္စစ္သံလိုက္အား, ႏ်ဴကလီးယား အားေပ်ာ့ နဲ႔ ႏ်ဴကလီးယား အားျပင္းတို႔ ကိုသယ္ေဆာင္ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ ေနာက္ထပ္ အားမသယ္ေဆာင္ တဲ့ အမွဳန္ေလးတစ္မွုန္ က်န္ေနပါေသးတယ္ ။ အဲဒီအမွဳန္ကေတာ့

Higgs Boson လို႔ေခၚတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ေတြကို ဆယ္စုႏွစ္ေတြန႔ဲ

ခ်ီျပီး

ေခါင္းစားေစခဲ့တဲ့

အမွဳန္ပျဲ ဖစ္ပါတယ္ ။ကဲ .. Higgs ေတြအေၾကာင္း ဆက္ၾကည့္ရေအာင္လား?

Higgs မ်ား ကို အမဲလိုက္ထြက္ျခင္း Standard Model ရရွျိ ပီးေနာက္မာွ ေမးခြန္းၾကီးတစ္ခုဟာ အမွဳန္ရူပေဗဒပညာရွင္ ေတြကို အင္မတန္ေခါင္းစားေစခဲ့ပါတယ္။ ဘာလို႔ ဒီအမွဳန္ေသးေသးေလးေတြအကုန္လံုးမွာ မတူညီတဲ့ ျဒပ္ထုေတြရွိေနတာလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းပါ ။ ဥပမာ Top Quark လိုဟာမ်ိဳးဆိုရင္ သူဟာ အေျခခံအမွဳန္ျဖစ္ေပမယ့္ အေျခခံအမွဳန္မဟုတ္တဲ့ Proton ထက္ေတာင္ ပိျု ပီး ျဒပ္ထုမ်ားပါေသးတယ္ ။ (ဒီမွာတစ္ခုသတိထားရမွာက အေျခခံအမွဳန္ဟာ ေပါင္းစပ္အမွဳန္ေတြထက္ ျဒပ္ထုမ်ားႏိုင္ပါတယ္။ စာရြက္ သံုးရြက္ကို ေရာလံုးထားတဲ့ အလံုးထက္ သံလံုး တစ္လံုးက ျဒပ္ထုပိုမ်ားသလိုမ်ိဳးေပါ့) ဒီအေျခခံအမွဳန္ေတြကို ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ Generation ၃ ခုခဲြပစ္လုိ႔ရပါတယ္ ။ Boson ေတြကိုခဏေမ့လိုက္ပါ ။ Fermion ေတြကို ပဲၾကည့္ရေအာင္ ။ Generation II and III က အမွဳန္ေတြဟာ Generation I အမွဳန္ေတြအျဖစ္ကို အလွ်င္အျမန္ျပိဳကြၾဲ ကပါတယ္ ။ သူတို႔ရဲ႕ ၾကီးမားတဲ့ ျဒပ္ထုေတြေၾကာင့္ပါ ။

အေျခခံအမွဳန္ခ်င္းအတူတူ ဘာလိ႔ု Generation II နဲ႔ III က ေကာင္ေတြက I ထက္ပိုျပီးေလးေနရတာလဲ? ေအာက္က ပံု - ၁၃ မွာ Generation ခြဲျပထားပါတယ္ ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

36

ပံု-၁၃ : အေျခခံအမွဳန္မ်ားကို Generation လိုက္ချြဲ ပပံု ။ ဒီေမးခြန္းဟာ ရိုးမလိုလိုနဲ႔ အင္မတန္ေခါင္းစား ပါတယ္ ။ ေမးခြန္းဟာ ဘာလို႔ အရာဝတၳဳေတြဟာ ျဒပ္ထု ရွိလဲဆိုတဲ့အထိကိုပါ ေနာက္ျပန္သြားလို႔ရပါတယ္ ။ ဘာလို႔ ျဒပ္ထုေတြရွိေနရတာလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းအထိ ကိုပါ ေနာက္ျပန္ျပီးစဥ္းစားၾကရပါေတာ့

တယ္

။

၁၉၆၄

ခုႏစ ွ မ ္ ာွ

သိပၸံပညာရွင္

Peter

Higgs

ဟာ

ဒီျပသ(သၾကီးသံုးရန္)နာအတြက္ အႏုမာန (Hypothesis) တစ္ခုကိုထုတ္ခဲ့ပါတယ္ ။ Photon တို႔ W and Z boson အမွဳန္ေလးတို႔ဟာ Fermion ေတြၾကား အားကို ျဖစ္ေပၚေစသလို မ်ိဳးပဲ ဘယ္အမွဳန္ကိုမဆို ျဒပ္ထု ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ Boson

အမွဳန္ေလးတစ္ခု

ရွိတယ္လို႔ေျပာပါတယ္

။

အဲဒီအမွဳန္ေလးကို

Higgs

Boson

လို႔ေခၚပါတယ္

။

စၾကဝဠာၾကီးထဲမွာ ေနရာတိုင္းမွာ Higgs Boson ေလးေတြန႔ျဲ ပည့္ႏွက္ေနတဲ့ Higgs စက္ကြင္း (Higgs Field) ရွိပါတယ္ ။ အမွဳန္ေလးေတြဟာ အဲဒီ Higgs Field နဲ႔ ထိေတြ႔လိုက္ေတာ့မွ ျဒပ္ထု ရွိပါတယ္ ။ တကယ္လို႔ Higgs စက္ကြင္းရဲ႕ သက္ေရာက္မွဳဟာ A ဆိုတဲ့အမွဳန္ေလး အေပၚမွာ နည္းတယ္ဆိုရင္ A မွာ ျဒပ္ထု နည္းနည္းပဲ ရွိပါလိမ့္မယ္ ။ မ်ားတယ္ဆိုရင္ A အမွဳန္ေလးရဲ႕ ျဒပ္ထုဟာလည္း မ်ားပါလိမ့္မယ္ ။ လံုးဝ မထိေတြ႔ဘူးဆိုရင္ေတာ့ လံုးဝ ကို ျဒပ္ထုမရွိဘူးေပါ့ဗ်ာ ။ အဲဒီ ကိစၥ ကိုကၽြန္ေတာ္ ဥပမာေလးတစ္ခု နဲ႔ ေျပာျပပါ့မယ္ ။

ဥပမာ ေရကန္ တစ္ကန္ ရွိတယ္ဆိုပါစို႔ ။ အဲဒီေရကန္ရ႕ဲ တစ္ဖက္မွာ A,B,C,D ဆိုတဲ့ လူေလးေယာက္ ရွိတယ္ ။ အဲလူေလးေယာက္ဟာ ကန္ရဲ႕ ဟိုတစ္ဖက္ကမ္း ကို ကူးဖုိ႔ၾကိဳးစားၾကပါတယ္။ >A က Personal Watercraft ေလးနဲ႔ (Jetski ေလး) သံုးျပီး ကူးပါတယ္။ သူဟာေရေပၚski နဲ႕ ရွပေ ္ ျပးသလိပ ု ဲ ရွိတဲ့အတြက္ သူနဲ႔ေရနဲ႔သိပ္မထိပါဘူး ။ အဲဒီအတြက္ေပါ့ပါးျပီးျမန္ဆန္ပါတယ္။ >B ကေတာ့ ေလွကေလး သံုးျပီး ေလွာ္သြားပါတယ္ ။ သူဟာ ေရမ်က္ႏွာျပင္ေပၚ ထိေတြ႔မွဳဟာ မ်ားတဲ့အတြက္ A ေလာက္ေတာ့ မေပ့ါပါးႏိုင္ပါဘူး ။ >C က ေတာ့ သူက ေရကန္ကူးျပီးေတာ့ သြားပါတယ္ ။ သူဟာ ေရနဲ႔အထိအေတြ႔အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့အတြက္ သူဟာ အေလးလံဆံုးနဲ႔ အေနွးေကြးဆံုး ျဖစ္ပါတယ္ ။

>D ကေတာ့ ေရထဲကိုေတာင္မဆင္းပါဘူး ။ သူဟာ အေပၚကေနပဲ ရဟတ္ယဥ္ေလးနဲ႔ ပ်ံျပီး ျဖတ္သြားပါတယ္။ လံုး၀ေရနဲ႔မထိေတြ႔တဲ့အတြက္ သူ ဟာအေပါ့ပါးဆံုး ျဖစ္ေနပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

37

ဒီဥပမာ အတုိင္းပါပဲ ။ ေရနဲ႔မ်ားမ်ား ထိေတြ႔တဲ့လူဟာ ပိမ ု ေ ုိ လးလံသလိပ ု ဲ Higgs စက္ကြင္းနဲ႔မ်ားမ်ား ထိေတြ႔တဲ့ အေျခခံအမွဳန္ဟာလည္း ပိမ ု ျုိ ပီး ျဒပ္ထုမ်ား ပါတယ္။ Electron ေတြဟာ Jet Ski နဲ႔သြားတဲ့ A နဲ႔ တူပါတယ္ ။ ထိေတြ႔မႈနည္းတဲ့အတြက္ သူ႔ရဲ႕ျဒပ္ထုဟာ အရမ္းနည္းလွပါတယ္။ Proton , Neutron (တကယ္ေတာ့သူတို႔ထဲက Up

and Down Quark ေတြပါ) ကေတာ့ ေလွေလွာ္သြားတဲ့ B နဲ႔တူပါတယ္။ (အတန္အသင့္ထိေတြ႔) သူတ႔က ို ေတာ့ ျဒပ္ထု က တန္သင့္ရံုေလာက္ ရွိတယ္ေပါ့ဗ်ာ ။ W and Z boson , Top Quark ေတြက်ေတာ့ ေရထဲလမ္းေလွ်ာက္သြားတဲ့ C နဲ႔ တူပါတယ္။ (ထိေတြ႔မွဳမ်ား) ဒါေၾကာင့္သူတို႔ ရဲ႕ ျဒပ္ထုေတြဟာ တအားေလးလြန္းပါတယ္။ Photo, gluon တို႔က်ေတာ့ အေပၚကေန ရဟတ္ယဥ္နဲ႔သြားတဲ့ D နဲ႔ တူပါတယ္။ (ထိေတြ႔မွဳလံုး၀မရွိ) ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ဟာ ျဒပ္ထုမရွိ (rest massless) ျဖစ္ရတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေလးမ်ိဳးထဲရွိတာမဟုတ္ပါဘူး ။ ေရနဲ႔ အရာဝတၳဳနဲ႔ ထိေတြ႔မဳွ ေပၚမူတည္ျပီး ျမန္ဆန္တာကြာသြားသလို အမွဳန္ေလးနဲ႔ Higgs စက္ကြင္း ထိေတြ႔မွဳေပၚမူတည္ျပီး ျဒပ္ထုေတြဟာ ကြာသြားပါတယ္ ။ ေရကန္တစ္ခုလံုးကိုေရေမာ္လီက်ဴးေလးမ်ား (H2O molecules) ေလးေတြန႔ဖ ဲ ႔စ ြဲ ည္းထားသလိုပဲ Higgs စက္ကြင္းကိုလဲ Higgs အမွဳန္ေလးေတြနဲ႔ ဖြ႔စ ဲ ည္းထားပါတယ္။ အဲ Higgs အမွဳန္ေလးေတြကို Higgs Boson လို႔ေခၚပါတယ္ ။

ပံု - ၁၄ : Higgs Boson မ်ား၏ အလုပ္လုပ္ပံုဥပမာ သရုပ္ျပပံု

Curiosity Science Magazine Back To Contents

38

Peter Higgs ရဲ႕ Higgs Boson ေတြကို အႏုမာန အျဖစ္ တင္ျပျပီးတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘယ္သူမွ ေသခ်ာသက္ေသမျပႏိုင္ခဲ့ပါဘူး

။

ဒါေပမဲ့

ဒီ

အႏုမာန

ဟာ

ျပသနာေတာ္ေတ္ာမ်ားမ်ား

ကို

ေျဖရွင္းႏိုင္တ့အ ဲ တြက္ သိပၸံပညာ ရွင္ေတြဟာ မရပ္မနား Higgs Boson ေတြကို အမဲလိုက္သကဲ့ သိ႔ု အသည္းအသန္ ရွာေဖြခ့ၾဲ ကပါတယ္ ။ Collider ေတြထမ ဲ ွာ Proton ေတြကို Proton ေတြတိုက္တဲ့ Protonproton collision အၾကိမ္ေပါင္း သန္းနဲ႔ ခ်ီျပီး လုပ္ခ့ဲရပါတယ္ ။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ July လ ၄ ရက္ေန႔ , 2012 ခုနွစ္မွာ CERN (Center for Nuclear Energy Research) ရဲ႕ Large Hadron Collider ထဲ မွာ စျပီးေတာ့ Higgs Boson ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတ့ဲ အမွဳန္တစ္ခု ကို စတင္ေတြ႔ရွိခဲ့ျပီး 2013 ခုႏွစ္ March လ မွာ အဲဒီအမွဳန္ဟာ Higgs Boson ျဖစ္တယ္ဆိုတာကို သက္ေသအျပည့္အဝ ျပႏိုင္ခဲ့ပါေတာ့တယ္ ။ (အဲဒီေန႔ ေတြကို ကၽြန္ေတာ္မွတ္မိေသးတယ္ဗ် ။Science နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ Website ေတြအကုန္တစ္ခါတည္းဖြင့္ထားျပီး တက္သမွ်

သတင္းေတြထိုင္ေစာင့္ေနတာ

။

)

Peter

Higgs

ကလည္း

သူ႔ရဲ႕

Higgs

Boson

အမွဳန္ေတြေၾကာင့္ Francois Englert နဲ႔အတူ ယွဥ္တျြဲ ပီးေတာ့ Nobel ဆု ရရွိခဲ့ပါတယ္ ။

ပံု - ၁၅ : Switzerland ႏိင ု င ္ ံ Geneva ျမိဳ႕အနီးရွိ CERN မွ Large Hadron Collider

Curiosity Science Magazine Back To Contents

39

ကဲ၊ အခုေလာက္ဆို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဟာ အေျခခံအမွဳန္ ေတြ အထဲက တစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့ Boson အမွဳန္ ေတြအေၾကာင္းလည္း သိသင့္သေလာက္သိရပါျပီ။ ခုနက Fermion လိုပဲ ။ ဇယားေလးခ်ဳပ္ၾကည့္ရေအာင္လား ။

ပံု-၁၆ : Boson အမွဳန္မ်ား ႏွင့္ T.o.E. ျပပံု

နိဂံုး ေဆာင္းပါးကလည္းေတ္ာေတ္ာၾကီးရွည္သြားျပီဆိုေတာ့ပ်င္းသြားၾကျပီလားေတာင္မသိဘူးဗ်။ျပည့္ျပည့္ စံစ ု ေ ုံ လးေျပာခ်င္လုိ႔

ရွည္ရွည္ေရးလိုက္တာပါဗ်ာ

။

ဒီမွာကၽြန္ေတာ္

Supersymmetry

အေၾကာင္းေတာ့မေျပာရေသးပါဘူး ။ ေနာက္ပိုင္းေဆာင္းပါးေတြမွာမွထည့္ပါ့မယ္။လက္ရွိထိလည္း အမွဳန္ရူပေဗဒမွာ မေျဖႏိင ု ေ ္ သးတဲေ ့ မးခြနး္ ေတြ

အမ်ားၾကီးရွိေနပါေသးတယ္။

ဥပမာ၊

ဘာလို႔

Quark

ေျခာက္လံုး

Lepton

ေျခာက္လံုးရွိေနရတာလဲ? အမွဳန္ေတြ Generation က ဘာလုိ႔ သံုးခုပဲရွိတာ လဲ ? သံုးခုထက္ပိုမရွိႏိုင္ေတာ့ဘူးလား? ကၽြန္ေတာ္တို႔

အမွဳန္ရူပေဗဒ

ကိုအသံုးျပဳျပီး

General

Relativity

Theory

နဲ႔

Quantum

Mechanics

ကိုေပါင္းစပ္ႏိုင္မွာလား? အစ ရွိသေရြ႕ျပႆနာေတြကို လက္ရွိ သိပၸံပညာရွင္ေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာ ေရွ႕ေဆာင္

Curiosity Science Magazine

40

ျပီးေျဖေပးဖို႔ ၾကိဳးစားေနၾကပါတယ္ ။ တစ္ခုပမ ဲ ဟုတ္ဘူးလားဗ်ာ

?

သိပၸံဆိုတာ တကယ္ေတာ့ မသိျခင္းဆီမွ သိျခင္းဆီသို႔ ကူးေျပာင္းျခင္း

ခုစာဖတ္ရွဳသူလဲ

စိတ္ပါဝင္စားမယ္ဆိုရင္

ပါဝင္

ေဆြးေႏြးလို႔ရပါတယ္ခင္ဗ်ာ

။

သိပၸံပညာက အျမဲၾကိဳလင့္ေနပါတယ္ ။ ခုစာဖတ္ေနသူလည္း ပဲ T.o.E. ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခ့တ ဲ ဲ့သူျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္ ။

ကဲ

…

ေဆာင္းပါးလဲရွည္သြားျပီမို႔

ကၽြန္ေတာ့္ကို

ဒီမွာပဲနားခြင့္ျပဳပါခင္ဗ်ာ

။

ေနာက္လမ်ားမွာ

ေနာက္ထပ္

ေခါင္းစဥ္ၾကီးတစ္ခုကို ထပ္အတူတူ ေဆြးေႏြးၾကတာေပါ့ ။

~ေသာ္ဇင္ထြန္း References :  Lincoln, D. (2004). Understanding the Universe : from quarks to the cosmos. New Jersey: World Scientific.  Hawking, S. (1996). The illustrated A brief history of time (Updated and expanded ed.). New York: Bantam Books.  Hawking, S. (2001). The universe in a nutshell. New York: Bantam Books.

၅။

အလံုပိတ္ထားတဲ့

ကားတစ္စီးဟာ

အေရွ႕အရပ္ကို

တစ္နာရီ

မုိင္ႏႈန္းမ်ားစြာနဲ႔

သြားေနတယ္။

ဒီအလံုပိတ္ကားထဲမွာ ယင္ေကာင္တစ္ေကာင္ပိတ္မိေနျပီး ဒီယင္ေကာင္ဟာ ကားထဲမွာ အေနာက္အရပ္ကို ပ်ံသန္းမယ္ဆိုရင္ ပ်ံသန္းႏုိင္ပါသလား။ ကားမွန္ေတြအကုန္

အလံုပိတ္ထားတယ္

(ကားမွန္မပိတ္ထားရင္ေတာ့

ယင္ေကာင္

ဆိုရင္ေတာ့ ရဲ႕

ဒီယင္ေကာင္သာြ းႏိုင္ပါတယ္

ခႏၶာကိုယ္ေလး

က

။

ေပါ့ပါးလြန္းေတာ့

ေလထဲပါသြားဖုိ႔မ်ားပါတယ္ ။ Speed ေပၚမူတည္ပါတယ္ ) အေနာက္အရပ္ကိုလည္း သြားႏိုင္ပါတယ္။ ကားထဲမွာ အလံုပိတ္ထားတဲ့ ေလ နဲ႔ ကား နဲ႔ ဟာ ႏႈန္းတစ္ခုထန ဲ ဲ႔ သြားေနတာ ပါ ။ အထဲက ယင္ေကာင္ဟာလဲ ႏႈန္းတစ္ခုနဲ႔သာြ းေနတာပါပဲ ။ Newtonian Mechanics ရဲ႕ Relative Motion အရ ဒီယင္ေကာင္ ပ်ံႏိုင္ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

41

သီဟ ႐ုပ္လ႔သ ို ိၾကတဲ့ Matter ဆိုတာဟာ ကြ်န္ုပ္တို႔အပါအဝင္ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ျမင္ေနရသမွ် အရာေတြကို ၿခံဳငံုေခၚ လိုက္တာပါ။ သူတို႔ကို အက္တမ္ (Atom) လို႔ေခၚတဲ့ ယူနစ္ေလးေတြနဲ႔ ဖဲြ႕စည္းထားပါတယ္။ ထို Atom ေတြကိုမွ ပ႐ိုတြန္ (Proton)၊ အီလက္ထ႐ြန္ (Electron)နဲ႕ ႏ်ဴထ႐ြန္ (Neutron) စေသာ Atom ေအာက္

ေသးတဲ့အမႈန္မ်ားနွင့္ ထပ္ဆင့္ ဖဲြ႕စည္းထားပါတယ္။ အခုေျပာသြားတာက Matter အေျကာင္းပါ။ ေနာက္ဆက္ေျပာၾကည့္မွာကေတာ့

ဆန္႔က်င္႐ုပ္

(Anti

Matter)

အေၾကာင္းပါ။

ပဋိဆိုတာ

ဆန္႔က်င္ျခင္းကို ပဋိလ႔လ ို ည္း ေခၚႏိုင္တာေၾကာင့္ Antimatterကို ပဋိ႐ုပ္လ႔လ ို ည္း ျမန္မာမႈျပဳ ႏိုင္ပါတယ္။ ထို Antimatter ကိုေတာ့ ခုနကေျပာခဲ့တဲ့ Atom ေအာက္ေသးမယ့္အမႈန္ေတြရဲ႕ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ ပဋိအမႈန္ (Antiparticles) မ်ားနဲ႔တည္ေဆာက္ထားၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ Proton, Electron, Neutron ေတြရ႕ဲ Antiparticle ေတြက Antiproton, Positron နဲ႔ Antineutron အသီးသီး ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဘာကြာလဲဆိုေတာ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ေဆာင္မႈ (Charge) မတူတာပါ။ အားလံုးသ္ိၾကသလို Proton က အေပါင္းဓာတ္ေဆာင္ ျဖစ္ကာ Antiproton ကေတာ့ အႏုတ္ဓာတ္ေဆာင္ ျဖစ္ပါတယ္။ Electron က အႏုတ္ဓာတ္ေဆာင္ ျဖစ္ကာ Positronကေတာ့ အဖိုဓာတ္ေဆာင္ပါ။ အက္တမ္ေအာက္အမႈန္ေတြရဲ႕ ဂုဏ္သတၱိတစ္မ်ိဳး ျဖစ္တဲ့ Spin (ျမန္မာမႈျပဳရင္ အမြႊတ္ လို႔ေခၚပါတယ္) ဆိုတာ ႐ွိပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္မေဆာင္တဲ့ neutron မွာေတာ့ အဲဒ့ီ အမႊတ္ ဦးတည္ရာ (Direction of Spin) က Antineutron နဲ႔ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေလာက္ဆိုရင္ Matter နဲ႔ Antimatter ကြာျခားတာသ္ိေလာက္ၿပီထင္ပါတယ္။

ပံု- ႐ုပ္ျဖစ္တဲ့ ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္နဲ႔ ပဋိ႐ုပ္ျဖစ္မယ့္ ပဋိဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္ေတြရ႕ဲ ဖြ႔စ ဲ ည္းမႈ ကြာျခားပံု။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

42

သူတို႔ရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းကို ၾကည့္ရေအာင္။ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၁၃.၇ ဘီလီယံက ျဖစ္ပာြ းခဲ့ေသာ မဟာေပါက္ကြမ ဲ ျဖစ္စဥ္ႀကီး

(Big

bang

)

မွာထြက္ေပၚလာတဲ့

စြမ္းအင္ေတြကေန

အသြင္ေျပာင္းလဲလာပါသည္။ သို႔ေသာ္မညီမွ်မႈရိွသည္။ ဆိုပါစို႔။ ႐ုပ္အမႈန္

႐ုပ္နဲ႔

ပဋိ႐ုပ္အျဖစ္

၁ဝဝ ရိွတယ္ဆိုရင္

E=mc2

အရ

ပဋိ႐ုပ္က ၉၉

သာရိွပါတယ္။ အဲဒီ့ထဲက ၉၉ ခုေသာ Matter ႏွင့္ Anti Matter ေတြက တစ္ခုန႔ဲ တစ္ခု ထိတိုက္ကာ လံုးဝပ်က္သုဥ္း ျခင္း (Annihilation) ျဖစ္ရတယ္။ စြမ္းအင္အျဖစ္သို႔ ျပန္လည္ေရာက္႐ွိသြားရတယ္။ ဒါေပမယ့္ လံုးဝပ်က္သုဥ္းၿပီးတိုင္း ရာခိင ု ႏ ္ န ႈ း္ ေသးငယ္လွတဲ့ ႐ုပ္အမႈန္တစ္ခ်ိဳ႕ က်န္ရစ္ေနပါတယ္။ အဲဒီ့ အနည္းငယ္ေသာ ႐ုပ္အမႈန္ေတြကပဲ ကြ်န္ုပ္တ႔ို ရဲ့ Universe မွာ ျမင္ရမယ့္ ၾကယ္ေတြ၊ ၿဂိဳဟ္ေတြ အစ႐ွိတဲ့ ႐ုပ္သဘာဝေတြကို ဖန္တီးေပးခဲ့တယ္။

ပံု- Matter ႏွင့္ Antimatter ေတြ႔ဆံုပါက လုံးဝပ်က္သုဥ္းျခင္း (Annihilation) ျဖစ္ပံု။ ယခုအခ်ိန္မွာေတာ့

အဲဒီ့

Antimatter

မ်ားကို

ၾကယ္မ်ားမွာျဖစ္တဲ့

ႏ်ဴကလိယ

ေပါင္းစည္းျခင္းျဖစ္စဥ္ေတြမွာ အနည္းငယ္ ေတြ႕ရတယ္။ လူလုပ္ Antimatter မ်ားကို အမႈန္အရိွန္ျမင့္စက္ (Particle Accelerator) ေတြမွာ အလြန္နည္းပါးေသာ ပမာဏ အျဖစ္ ေတြ႕ရပါတယ္။ Antimatter ကို အသံုးခ်ရန္ နည္းလမ္းမ်ား႐ွိပါတယ္။ သူ႕ကို အာကာသယာဥ္မ်ားမွာ တြန္းအား ျပဳလုပ္အသံုးျပဳပါရင္ အဲဒီ့ယာဥ္ဟာ ေလာင္စာ အနည္းငယ္မွ်နဲ႔ အလြန္ေဝးကြာေသာ အကြာအေဝးကို အလင္းအလ်င္ ထက္ဝက္ေက်ာ္ အထိ ျမန္ႏႈန္းနဲ႔ သြားႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ထိုစိတ္ကူးယဥ္ သေဘာတရားကို Star Trek ႐ုပ္ရွင္ကား မွ USS Enterprise မွာ အသံုးျပဳထားသည္။ Star Trek ထဲမွာေတာ့ Antimatter engine သို႔မဟုတ္ Antimatter propulsion လို႔ ေခၚပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

43

အဲဒီ့အျပင္ Antimatter မွ လက္နက္ ထုတ္ယူရင္ေတာ့ အဲဒီ့လက္နက္ဟာ အႀကီးမားဆံုး ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ထက္

အဆသန္းေပါင္းမ်ားစြာ

ပိျု ပင္းထန္ပါလိမမ ့္ ယ္။

အေၾကာင္းကေတာ့ဒီလို ႐ွိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေပါမ်ားစြာ သံုးတဲ့

ေဖာက္ခြဲေရးလက္နက္ေတြက

ေတြေပါင္းစပ္ဖြ႔စ ဲ ည္းထားတဲ့ သိုေလွာင္ထဲတဲ့ Atomic ပံု- Antimatter Engine သေဘာတရားျပပံု အခ်င္းခ်င္း

စုကပ္ေစတဲ့

စြမ္းအင္ေတြကို

Bomb

Molecule

အေပၚယံစြမ္းအင္ကို

Atom ေတြထဲမွာ

ထုတ္ယူတာပါ။

(အက္တမ္ဗံုး/ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္)

ကေတာ့ အက္တမ္ရဲ႕ Nucleus မွာ Proton ေတြ ထုတ္ယူတာျဖစ္လို႔

ပိုအားႀကီးတယ္။

Antimatter

နဲ႔

လက္နက္ထုတ္လုပ္ရင္ေတာ့ Antimatter နဲ႔ Matter ဟာ ၁ဝဝ% ေခ်မႈန္းၿပီး စြမ္းအင္ အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားမွာ ျဖစ္လ႔ို အက္တမ္ဗံုးထက္ေတာင္ အင္အားႀကီးႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ Antimatter လက္နက္ဆိုရင္ လက္နက္ပါပစၥည္းေတြရဲ႕ ၁ဝဝ% ထိေရာက္မႈ ႐ွိႏိုင္ပါတယ္။

ပံု-Anti matter ကိုသိုေလွာင္ရန္ သံလိုက္စက္ကြင္းပါေသာ ေလဟာနယ္ Container ယခုလက္ရိွ နည္းပညာအရ Antimatter ကို အလြန္နည္းပါတဲ့ ပမာဏသာ ျပဳလုပ္နိုင္ေသးကာ အသံုးခ်ရန္ နည္းပညာမ်ားဟာလည္း သီအိုရီအဆင့္သာ ရိွေသးေပသည္။ ေနာက္ျပႆနာတစ္ခုကေတာ့ အဲဒီ့ Antimatter ကိုထိန္းသိမ္းရန္ အလြန္ခက္ပါတယ္္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူ႔ကိုထည့္ထားတဲ့ Container နဲ႔ ျဖစ္ေစ သာမန္ေလေမာ္လီက်ဴးမ်ားနဲ႔ျဖစ္ေစ ထိမိရင္ေတာင္ ျပင္းထန္စြာ ေပါက္ကသ ဲြ ြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူ႕က္ို ထိန္းသိမ္းဖို႔ သံလိုက္စက္ကြင္း ပါဝင္တဲ့ ေလဟာနယ္ Container လိုအပ္မွာ ျဖစ္တယ္။

~သီဟ Ref: Wikipedia, Google image

Curiosity Science Magazine Back To Contents

44

Jackie Lynn

မိုးရာသီရဲ႕ ပထမဦးဆံုး ရြာခ်လိုက္တဲ႔ မိုးစက္မႈန္ေလးေတြၾကားထဲမွာ လမ္းေလ်ာက္သြားဖူးပါသလား။ အဲဒီိလို မိုးေပၚကေန က်ဆင္းလာတဲ႔ ေရမႈန္ေရမႊားေတြ ေျမသားနဲ႔ စတင္ထိေတြ႕ခ်ိန္မွာ လန္းဆန္းတဲ႔၊ သင္းသင္းေလး ေမႊးတဲ႔ ရနံတစ္ခုကို ႐ႈ႐ိႈက္ဖူးပါသလား။အဲဒီ ရနံ႕ဟာ ေျမသင္းနံ႔ပါပဲ။ ေျမလႊာေျမသားကို မထိမိေသးခင္ အခ်ိန္အထိေတာ႔ မိုးရြာခ်ိန္မွာ က်လာတဲ႔ မိုးေရစက္မႈန္ေတြဟာ သာမာန္ေရစက္နဲ႔ မထူးျခားပါဘူး။ ဘာ ရနံ႕မွ မရွိေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ႔ ဒီေရစက္ေတြဟာ ေျမသားနဲ႔ စတင္ထိေတြ႕

ၿပီးခ်ိန္၊ ေျမသားေပၚက ဖုန္မႈန္႔မ်ားနဲ႔ အျပန္အလွန္ ထိေတြ႕လိုက္မိခ်ိန္မွာေတာ႔ လတ္ဆတ္ျပီး

ေမႊးျမျမ ေျမသင္းနံ႕ကို

ထြက္ေပၚလာေစပါတယ္။ မိုးေရစက္မွ မဟုတ္ပဲ သင္ကိုယ္တိုင္ အိမ္မွာ ေရပိုက္နဲ႔ ေျမလႊာေပၚကို ေရမႈန္ေလးေတြ ျဖန္းၾကည္႔ရင္လည္း ဤကဲ႔သို႔ ရနံ႕ကို ရႏိင ု မ ္ ာွ ျဖစ္ပါတယ္။ ယခုအခ်ိန္မွာ သိပၸံ ပညာရွင္ ေတြဟာ ဒီလိုမ်ိဳး ေျမသင္းနံ႔ဟာ ေလထုထဲကို ဘယ္လို ထြက္ေပၚလာပံုရဲ႕ အဆင္႔ဆင္႔ကို အတိအက် ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ျပီ လို႔ ဆိုပါတယ္ ဒီေျမသင္းရနံ႔ကို အဂၤလိပ္လို “Petrichor” လို႔ေခၚပါတယ္။ ေက်ာက္တံုးလို႔ အဓိပၸါယ္ ရတဲ႔ “Petra” ဆိုတဲ႔ ဂရိ စကားလံုးနဲ႔ နတ္ဘုရားမ်ားရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ ေသြးေၾကာထဲတြင္ စီးဆင္ေနေသာ ေသြးကဲ႔သို႔ အရည္လ႔ို အဓိပၸါယ္ရတဲ႔ “ichor”ဆိုတဲ႔ စကားလံုးႏွစ္ခုကေန ေပါင္းစပ္ ဆင္းသက္လာတာပါ။ ဒီ ေျမသင္းနံ႕ ျဖစ္ေပၚတဲ႔ ျဖစ္ရပ္ကို ၾသစေတးလ် မွ သိပၸံ ပညာရွင္ႏစ ွ ္ဦးမွ ၁၉၆၄ ခုႏွစမ ္ ွ Petrichor လို႔ ေဝါဟာရ အသစ္တစ္ခုနဲ႔ အမည္သတ္မွတ္လိုက္ပါတယ္။ ထိုအခ်ိန္က ဤကဲ႔သ႔ုိ အမည္ေပး သတ္မွတ္ခ႔ဲ ႏိုင္ေပမဲ႔ ယခုအခ်ိန္ မတိုင္ခင္ အထိေတာ႔ ေလ႔လာသူေတြဟာ ဒီလို ရနံ႕ ထြက္ေပၚလာပုံ ရဲ႕ ေနာက္ကြယ္က ျဖစ္စဥ္ကို နားမလည္ခဲ႔ၾကပါဘူး။ “ဒီျဖစ္စဥ္မွာ မိုးရြာစဥ္ မိုးေရစက္ က်ေရာက္ရာ ဝန္းက်င္ရွိ သစ္ပင္မ်ားက ထုတ္လႊတ္လိုက္တဲ႔ အဆီေတြန႔ဲ ဘက္တီရီးယား ေတြဆီက အခ်ိဳ႕ေသာ ဓါတုပစၥည္း အခ်ိ႕ု ေၾကာင္႔

မိုးရြာၿပီးခ်ိန္မာွ ေျမသင္းနံ႕ဟာ

ထြက္လာရျခင္း ျဖစ္တယ္လို႔ သူတို႕(ေလ႔လာသူေတြ) က ဆိုၾကတယ္” လို႔ Cambridge ရွိ Massachusetts Institute of Technology မွ စက္မႈ အင္ဂ်င္နီယာ အကူပါေမာကၡ ျဖစ္သူ Cullen Buie မွဆိုပါတယ္။ သူကပဲ ဆက္ၿပီး “စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းတာက သူတို႔က ဘယ္လို ပါဝင္ပစၥည္းေတြေၾကာင္႔ ဒီလို ရနံ႕ ရတယ္ဆိုတာထက္ ဒီလို ရနံ ေလထုထဲကို ေရာက္လာပံု ျဖစ္စဥ္ကို မေဆြးေႏြးၾကတာပါပဲ” လို႔ ဆိုပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

45

မိုးေရစက္တစ္စက္ဟာ စိမ္႔ဝင္ႏိုင္စမ ြ ္းရွိတဲ႔ မ်က္ႏွာျပင္တစ္ခ(ု ဥပမာ ေျမဆီလႊာ) နဲ႔ ထိေတြ႕လိုက္တဲ႔ အခ်ိန္မွာေသးငယ္တဲ႔ ေလအိပ္ ပူေပါင္းေလးေတြကို ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာ အဲဒီ ေလပူေပါင္းေလးေတြဟာ ရွနပ ္ န ိ ဖ ္ န္ခြကထ ္ ဲမွ

ေရျမဳပ္ပူေပါင္းေလးမ်ားလိုပဲ

အထက္ကို

အရွိန္နဲ႔

တက္သြားၾကျပီး

တစ္ခုေသာ

အျမင္႔ကို

ေရာက္ခ်ိန္မွာ ေပါက္ကြဲ ထြက္သြားကာ aerosols လိ႔ေ ု ခၚတဲ႔ လြန္စာြ မွ ေသးငယ္လွတ႔ဲ အမႈန္အမႊားေလးမ်ားဟာ စပေရးဘူးမွ ျဖန္းထုတ္လိုက္သလို ပါတ္ဝန္းက်င္ကို ျပန္႕ထြက္သြားပါတယ္။ ေလ႔လာသူမ်ားဟာ ဒီ အမႈန္အမႊား aerosol မ်ားဟာ ေျမသင္း ရနံ႔ကို ျဖစ္ေပၚေစတဲ႔ ပစၥည္းေတြကို သယ္ေဆာင္ထားတယ္လို႔ ထင္ျမင္ၾကပါတယ္။ Buie နဲ႕ သူရ႕ဲ အလုပ္သင္ ပါရဂူအဆင္႔ သုေတသီ Youngsoo Joung တို႔ဟာ မတူကျြဲ ပားတဲ႔ ေျမသားလႊာ မ်က္ႏာွ ျပင္ ၁၆မ်ိဳးနဲ႔ အျခား အင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းဆိိုင္ရာ ပစၥည္း၁၂ မ်ိဳး အေပၚကို ေကာင္းကင္က က်လာတဲ႔

မိုးေရစက္ေတြ

ရိုက္ခတ္ပံုကို

ဗီဒီယို

မွတ္တမ္းတင္ခဲ႔ၾကပါတယ္။

Joung

ဟာဆိုရင္

MIT

ေက်ာင္းဝန္းအတြင္းရွိ ေျမသားလႊာနဲ႔ Charles ျမစ္ တေလ်ာက္က ေျမသားလႊာ နမူနာေတြန႔ပ ဲ ါ စမ္းသပ္ခဲ႔ပါတယ္။ သူတို႕ဟာဆိုရင္

ဒီျဖစ္စဥ္ကို

ျမန္ႏန ႈ ္းျမင္႔

ကင္မရာမ်ားျဖင္႔

အနီးကပ္

ေလ႔လာခဲ႔ၾကပါတယ္။

မိုးေရစက္ရဲ႕ က်ေရာက္လာတဲ႔ အရိွန္နဲ႔ က်ေရာက္ထိရိုက္မည္႔ ေျမဆီလႊာရဲ႕ သိပ္သည္းဆနဲ႔ ပစၥည္း ပါဝင္မႈ ႏႈန္းအေပၚ မူတည္ျပီး aerosol ေရမႈန္ငယ္ေလးမ်ား ေပၚထြက္လာျပီး အလြန္႕အလြန္ တိုေတာင္းလွတဲ႔ အခ်ိန္အေတာအတြင္းမွာ ေလထုထဲကို ျပန္႔ႏွံ႕ကြထ ဲ ြက္ သြားပါတယ္။ သုေတသီ ေတြဟာ ဒီျဖစ္စဥ္ကို မိုးဖြဖ ဲ ြဲက်စဥ္န႔ဲ အသင္႔အတင္႔ အနည္းငယ္ မိုးရြာစဥ္မွာ ပိမ ု ေ ုိ တြ႕ရတတ္ၿပီး မိုးၾကီးေလ aerosols ေရမႈနေ ္ လးေတြ ထြက္လာမႈနည္းေလလို႔ ဆိုပါတယ္။

မိုးစက္ အတု မ်က္ႏွာျပင္တစ္ခုကို ရိုက္ခတ္သြားပံု အဆင္႔ဆင္႔ ၊ဓါတ္ပံု ခရက္ဒစ္ : Youngsoo Joung

Curiosity Science Magazine Back To Contents

46

မိုးစက္မ်ား ထုတ္လႊတ္ႏိုင္တယ္

ေရမ်က္ႏွာျပင္ေပၚသို႔

ဆိုတာကို

က်ေရာက္ခ်ိန္မွာ

သိပၸံပညာရွင္မ်ားဟာ

aerosols

ယခင္ကတည္းက

မ်ားကို

ဖန္တီး

ရွာေဖြ႕ေတြ႕ရွိခဲ႔ျပီး

ျဖစ္ေပမဲ႔

ဒီတစ္ၾကိမ္ဟာ မိုးေရစက္ ေျမျပင္ေပၚကို က်ေရာက္တဲ႔ ျဖစ္စဥ္ကို ပထမဆံုး ေလ႔လာ စူးစမ္းျခင္းပါပဲ။ “ဒီ

ေလ႔လာမႈ

အသစ္ဟာ

ဆိုရင္

သမုဒၵရာထဲကေန

ကုန္းေျမေပၚအထိ

aerosol

ေရပူေပါင္းဖြဲ႕စည္းပံု အေပၚ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို ေပၚေပါက္လာေစပါတယ္”လိ႔ု ဒီ ေလ႔လာမႈထဲမွာ မပါဝင္ခဲ႔သူ Boston တကၠသိုလ္မွ Mechanical Engineering အကူ ပါေမာကၡ James Birds မွ ဆိုပါတယ္။ ေျမဆီလႊာထဲမွ အလြန္ေသးငယ္တ႔ဲ ပိုးမႊားေတြကို ေလထုထမ ဲ ွာ ေတြ႕ရွိျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ စာတမ္းဟာဆိုရင္ ဒီ ပိုးမႊားေတြဟာ တားခံ ထားတဲ႔ ေလထုကို ဘယ္လို ျဖတ္ေက်ာ္သာြ းျပီး ေလေျပတိုက္ခတ္မႈကေန တျခားေနရာေတြကို ပ်ံႏွံ႕ ေရာက္ရွိ ႏိုင္ပံု ရဲ႕လုပ္ငန္းစဥ္ကို ေဖာ္ျပေထာက္ပ႔ေ ံ ပးထား ပါတယ္။ aerosols

မ်ားဟာ

သိသာထင္ရွားတဲ႔

ေမႊးရနံ႔ကို

ထြက္ေစတဲ႔

ပစၥည္းေတြကိုသာ

ျဖန္႔ေဝရံုသာမက ေျမဆီလႊာထဲမွ ဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ ဘက္တီးရီးယားေတြကိုပါ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေစတယ္လ႔ို သုေတသီေတြက ေတြးထင္ ၾကပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ေရွ႕ဆက္ျပီး ဒီ aerosols ထဲမွ ပါဝင္ပစၥည္းေတြဟာ ဘယ္ေလာက္ လြယ္လြယ္နဲ႔ ဘယ္ေလာက္ေဝးေဝးအထိ ပ်ံ႕ႏွံ႕ ႏိုင္မလဲဆိုတာကို ဆက္လက္ အာရံုစိုက္ ေလ႔လာ သြားၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

(ဤေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားကို Nature Communications ဂ်ာနယ္ 2014 Jan issue တြင္ ထုတ္ေဝခဲ႔ ျပီး ျဖစ္ပါတယ္။

LiveScience Website မွ Shannon Hall ၏ Why Rain Gives Off That Fresh, Earthy Smell ကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျမန္မာျပန္ဆိုထားပါသည္။)

~Jackie Lynn

၆။ လူကို ဝေစတဲ့ အစားအေသာက္ေတြဟာ ဘာလုိ႔ အရမ္းစားေကာင္းတာလဲ။

ဝေစတဲ့အစားအေသာက္ေတြမွာ က်ေနာ္တို႔လူသားေတြအတြက္ စြမ္းအင္အေျမာက္အမ်ားပါဝင္ပါတယ္။ လူသားေတြ ဆင့္ကဲျဖစ္ေပၚလာတဲ့ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ ဒီလိုအစားအေသာက္ေတြဟာ လူသားတို႔ရဲ႕ ရွင္သန္မႈ (survival) အတြက္ အထူးအေကာက္အကူျပဳပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ခ်ိဳတဲ့အစာ

အဆီမ်ားတဲ့အစာဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇအရ ပိုၾကိဳက္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

47

 ေျမႀကီးထဲက ပဋိဇီဝေဆးမ်ားႏွင့္ ထုတ္မသံုးရေသးသည့္ ေဆးဝါးအရင္းအျမစ္မ်ား  လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား အမွတ္မွားၾကေသာ ေဆးပညာဆိုင္ရာ အခ်က္ (၅) ခ်က္  လူ နဲ႔ တိရိစၦာန္ ဘာကြာသလဲ ?  ဥၾသငွက္ ႏွင့္ အသိုက္ကပ္ပါးျပဳျခင္း

Background Photo : amimalpics.com

ေက်ာ္စြာလင္း

အဏုဇီဝမ်ိဳးႏြယ္မ်ားသည္ အကန္႔အသတ္႐ွိေသာ သဘာဝအရင္းအျမစ္ (အစာႏွင့္ ေနရာ)အတြက္ ၿပိဳင္ဆိုင္ရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္

ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားကို

ၿပိဳင္ဖက္မ်ိဳးႏြယ္တို႔၏

ပတ္ဝန္းက်င္သို႔

ပြားမ်ား႐ွင္သန္မႈကို

စစ္ထုတ္ေလ့႐ွိသည္။

အဆိပ္အေတာက္

၎ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားသည္

ျဖစ္ေစသည့္

အၾကမ္းသံုးသည့္

ဓာတုအဆိပ္မ်ားႏွင့္ မတူေပ။ တိက်သည့္ ေမာ္လီက်ဴးပစ္မွတ္မ်ားကိုသာ ပိတ္ဆ႔သ ို ည့္အတြက္ သန္႔႐ွင္းသပ္ရပ္သည့္ ဓာတုလက္နက္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ဤဂုဏ္သတၱိမ်ားေၾကာင့္ လူသားအေပၚ ဆိုးဝါးလြန္းသည့္ ေဘးထြက္ရလဒ္မ်ိဳးမ႐ွိပဲ ေရာဂါပိုးေခ်ဖ်က္ႏိုင္စမ ြ ္း႐ွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း အဏုဇီဝေရာဂါျဖစ္လွ်င္ ၎ဓာတုပစၥည္းမ်ားကို ပဋိဇီဝေဆးအျဖစ္ အသံုးျပဳျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အလက္ဇန္းဒါး ဖလင္းမင္း (Alexander Fleming) စတင္ေတြ႔႐ွိခဲ့သည့္ ပန္နီဆလင္ (Penicillin) မွ အစျပဳခဲ့သည့္ ပဋိဇီဝေဆးမ်ိဳးဆက္မ်ားသည္ ယခုအခါတြင္ ေၾကာက္စရာေကာင္း ေလာက္ေအာင္ ေဆးယဥ္ပါးမႈ

(သိ႔မ ု ဟုတ္) ပဋိဇီဝေဆးခံႏိုင္မႈ (Antibiotic Resistance) ျဖစ္ေပၚေနေပသည္။ ထိ႔ေ ု ၾကာင့္ ပဋိဇီဝေဆးအသစ္ ႐ွာေဖြေတြ႔႐ွိမႈတိုင္းသည္

ပိမ ု ျုိ ပင္းထန္လာေနသည့္

အဏုဇီဝေရာဂါတိုက္ပြဲအတြက္

စိတ္လႈပ္႐ွားဖြယ္

သတင္းမ်ားျဖစ္လာခဲ့ရသည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

49

ေ႐ွးယခင္က ပဋိဇီဝေဆးမ်ား ႐ွာေဖြပံုသည္ ႐ိုး႐ွင္းေပသည္။ အဏုဇီဝပိုးမ်ား ပါ႐ွိႏိုင္ဖယ ြ ္႐ွိသည့္ နမူနာပစၥညး္ မ်ား (ေျမႀကီး၊ ႐ႊံ႕၊ တိရစာၦန္စစ္ထုတ္ရည္၊ မစင္ စသည္) ကို ေရႏွင့္ ေရာရသည္။ ထို႔ေနာက္ ေဖ်ာ္ရည္ထဲမွ အမႈန္အ႐ြယ္အစား အသီးသီး ကို ဗဟိုခြာအားစက္ (Centrifuge Machine) ျဖင့္ ခြဲထုတ္လိုက္သည္။ ခြဲထုတ္ရ႐ွိသည့္

အဏုဇီဝပိုးတစ္မ်ိဳးစီကို စမ္းသပ္ဖန္ျပားျဖည့္ထားသည့္ ဧဂါ (Agar) ေခၚသည့္ ေက်ာက္ေက်ာတစ္မ်ိဳးေပၚတြင္ တင္၍ ရက္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာေအာင္

ကိုလိုနီ

(Colony

-

မ်ိဳးဆက္တူ

ဘတ္တီးရီးယားအုပ္စု)

ေမြးျမဴရသည္။

ဤတြင္ေတြ႔ရသည့္ အႀကီးဆံုးျပႆနာမွာ ဘတ္တီးရီးယားတို႔၏ ၉၉%သည္ ကိုလိုနီမေပါက္ေပ။ ၁%သည္သာ ေပါက္ပြားၾကသည္။ ၎ကို ဖန္ျပားအေရအတြက္ ဧရာမ မူမမွနျ္ ခင္းျဖစ္စဥ္ (Great Plate Count Anormaly) ဟု ေျပာစမွတ္႐ွိသည္။ နည္းပါးလွသည့္ ၁%ေသာ ဘတ္တီးရီးယားမ်ားကိုသာ ဆက္လက္ ေလ့လာဓာတ္ခြဲလ်က္ ၎တိ႔၌ ု ႐ွိႏိုင္သည့္ ပဋိဇီဝေဆးအသစ္မ်ားကို ႐ွာေဖြရသည္။ ဤနည္းေဟာင္းသည္ မ်ားစြာ အကုန္အက်မ်ားၿပီး ေမွ်ာ္လင့္စရာမ႐ွိလွသျဖင့္ ေဆးကုမၸဏီမ်ားသည္ အသစ္ေပၚေပါက္လာေသာ

လူလုပ္ပဋိဇီဝနည္းသစ္မ်ားတြင္

ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံလာၾကသည္။

လူလုပ္ပဋိဇီဝဟူသည္မွာ

ႏွစ္မ်ိဳး႐ွိသည္။ ပထမတစ္မ်ိဳးမွာ ႐ွိၿပီးသား ပဋိဇီဝမ်ားကို ဓာတုနည္းျဖင့္ ျပဳျပင္ျခင္းျဖစ္ၿပီး Semi-Synthetic Antibiotic ဟုေခၚသည္။

ဒုတိယတစ္မ်ိဳးမွာ

ေဆးမဟုတ္သည့္

ဇီဝျဒပ္ေပါင္းမ်ား၌

ပဋိဇီဝသတၱိ႐ွိသည့္

ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားကို

ဓာတုနည္းအရ ေပါင္းစပ္ထုတ္လုပ္သည့္ Synthetic Antibiotic ျဖစ္သည္။ ၎ေဆးမ်ားသည္ ေပၚေပါက္စဥ္က မ်ားစြာ လူႀကိဳက္မ်ားေသာ္လည္း

၎သည္လည္း

ပဋိဇီဝေဆးခံႏိုင္မႈ

ျပႆနာမ်ားႏွင့္

ႀကံဳေတြ႔ရျပန္သည္။

ထိ႔ုအျပင္

ပဋိဇီဝေဆးခံႏိုင္မႈသည္ အျပန္အလွန္သေဘာ ႐ွိသည္။ ပစ္မွတ္ေမာ္လီက်ဴးမ်ားသည္ ၎ကို ပိတ္ဆ႔သ ို ည္ေဆး အမ်ိဳးအစား

အားလံုးကို

အလိုအေလ်ာက္

ခံႏင ုိ ရ ္ ည္ျဖစ္လာေလ့႐ွိသည္။

ဤသဘာဝကို

ေဆးဝါးပညာႏွင့္

အဏုဇီဝေဗဒ၌ အျပန္အလွန္ ပဋိဇီဝခံႏိုင္ရည္ (Cross-Resistance) ဟုေခၚဆိုေလ့႐ွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္

ယခင္က

အသံုးျပဳသည့္

သဘာဝနည္းလမ္းမ်ားကို

ျပန္လည္အသံုးျပဳလာၾကသည္။

သို႔ေသာ္ ေခတ္ေဟာင္းနည္းနာမ်ားသည္ လက္ေတြ႔မက်ေၾကာင္း ထင္႐ွားခဲ့ေပသည္။ ယခင္ကလည္း ဖန္ျပားေပၚတြင္

ပိုးမေပါက္သည့္ ျပႆနာအား ေျဖ႐ွင္းရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကဖူးသည္။ သိ႔ရ ု ာတြင္ ဧဂါေက်ာက္ေက်ာတြင္ ပါဝင္သည့္ အာဟာရမ်ား၊ ေက်ာက္ေက်ာကို ပိုးသတ္နည္း၊ ပိုးေမြးျမဴစဥ္ ထိန္းသိမ္းနည္း အစ႐ွိသည့္ ဧဂါေက်ာက္ေက်ာခြက္၏ ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနမ်ားကိုသာ အနည္းငယ္ ခ်ိန္ၫွိၾကည့္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ဤနည္းလမ္းမ်ားသည္ အက္ပ္စတိုင္း

(Slava

စမ္းသပ္ခ့တ ဲ ာေတာင္မွ တစ္ခုခုကေတာ့

Epstein)

မ်ားစြာအေထာက္အကူ ကေျပာျပသည္။

“ႏွစ္ေပါင္း

ဘတ္တီးရီးယားမ်ိဳးစိတ္ေပါင္း

အႀကီးအက်ယ္

မ်က္စိေမွာက္သြားတယ္

မွားေနၿပီ။

ဆိုတာမ်ိဳး

မျပဳခဲ့ေၾကာင္း ၁ဝဝ၊

ေျမာက္မ်ားစြာက

ဒီလိုမွားဖို႔ဆိုတာကလည္း

မျဖစ္ႏင ုိ ဘ ္ းူ ။

ပိုးေတြမေပါက္တာက

အဏုဇီဝပညာ႐ွင္ ၁၅ဝေလာက္

ဓာတ္ခြဲခန္းထဲမွာ

မေပါက္ပြားခ်င္ဘူး ဓာတ္ခြဲခန္းေတြ ပိုးေမြးပစၥည္း

ဆလာဗာ ဆိုရင္ေတာ့

အကုန္လံုးက (ေက်ာက္ေက်ာ)

တစ္ခုတည္းေၾကာင့္ မဟုတ္ႏိုင္ဘူး။ အျခားအေၾကာင္းအခ်က္ေတြ ႐ွိႏိုင္ေသးတယ္။ ပိုးေမြးပစၥည္းကို ကစားၾကည္႐ ့ ံုနဲ႔

ေအာင္ျမင္ေကာင္း

ေအာင္ျမင္ႏိုင္တယ္။

ဒါေပမယ့္

သိပ္အမ်ားႀကီးေတာ့

ေအာင္ျမင္မွာ

မဟုတ္ဘူး”

ဟူ၍ဆက္႐ွင္းျပသည္။ လြန္ခဲ့သည့္ ၁၅ႏွစ္ခန္႔၌ အက္ပ္စတိုင္း ႏွင့္ အဏုဇီဝေဗဒပညာ႐ွင္ ေနာက္တစ္ဦး ကင္မ္ လူးဝစ္ (Kim Lewis) တို႔သည္ ဤျပႆနာကို စတင္ခ်ဥ္းကပ္ခဲ့ၾကသည္။ ဧဂါ ပိုးေမြးပစၥည္းကို ကစားၾကည့္မည့္အစား၊ ဤလမ္းစဥ္မွ လံုးဝခြထ ဲ ြက္လိုက္သည္။ ေက်ာက္ေက်ာခြက္တြင္

အစာေနရာ

အလြန္ေ႐ြးခ်ယ္သည့္

အတင္းအက်ပ္

ေမြးမည့္အစား၊

၎တို႔

အဏုဇီဝပိုးမ်ားကို မူလေနထိုင္သည့္

စမ္းသပ္ခန္းထဲမွာ

ပတ္ဝန္းက်င္တစ္ခုလံုးကို

စမ္းသပ္ခန္းထဲ မယူေဆာင္လာႏုိင္သေလာ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

50

ထို႔ေနာက္ ဓာတ္ပစၥည္း ပ်ံ႕ေရာစိမဝ ့္ င္ႏင ုိ သ ္ ည့္ အေျမွးပါးျဖင့္ ၾကားညွပ္ထားေသာ ပ်ံ႕ေရာအခန္း (Diffusion

Chamber)

တစ္ခု

ဖန္တီးလိုက္သည္။

အေျမွးပါးသည္

ဓာတ္ပစၥည္းမ်ား

ပ်ံ႕ေရာစိမဝ ့္ င္ေအာင္

က်ယ္ေသာ္လည္း ဘတ္တီးရီးယား ကဲ့သို႔ အဏုဇီဝမ်ား လြတ္မထြက္ႏိုင္သည့္ အေပါက္မ်ား ပါ႐ွိသည္။

ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္ေန

ဘတ္တီးရီးယားတိ႔က ု ို

ပထမဆံုး

စမ္းသပ္ခ့ၾဲ ကသည္။

၎တိ႔၏ ု

မူလပတ္ဝန္းက်င္ျဖစ္သည့္ ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္သဲကို ဓာတ္ခြဲခန္းသို႔ ယူေဆာင္ရသည္။ ထို႔ေနာက္ ဘတ္တီးရီးယား ထည့္ထားသည့္ ပ်ံ႕ေရာအခန္း ကို ေဘးမွ အေျမွးပါးျဖင့္ ပိတ္လ်က္ ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္သဲထဲတြင္ ထည့္သြင္း ေမြးျမဴခဲ့သည္။

ဧဂါေက်ာက္ေက်ာ

သက္သက္တြင္မူ

ေမွ်ာ္လင့္ထားသည့္အတိုင္း

ပိုးမေပါက္လာေပ။

သို႔ေသာ္

ဤနည္းလမ္းသစ္၌မူ အမွန္တကယ္ ဘတ္တီးရီးယား ကိုလိုနီမ်ား ျဖစ္လာၾကသည္။ အႀကိမ္ႀကိမ္ စမ္းသပ္ခ်က္မ်ားအရ ဧဂါေက်ာက္ေက်ာျပား သက္သက္ထက္ မူလပတ္ဝန္းက်င္ျဖင့္ ေမြးျမဴသည့္ ပ်ံ႕ေရာအကန္႔ ေမြးျမဴနည္းသည္ အဏုဇီဝအမ်ိဳးအစား အဆ ၃ဝဝ ပို၍က်ယ္ျပန္႔စြာ ေမြးႏိုင္စြမ္း ႐ွိေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။

က်န္႐ွိသည့္

အားလံုးေရာေႏွာေနျခင္း

ျပႆနာမွာ

ျဖစ္သည္။

ပ်ံ႕ေရာအခန္းသည္

၎တို႔၏

အဏုဇီဝပိုးမ်ားကို

ကိရိယာကို

တစ္ခုခ်င္းစီ

ထပ္မံအဆင့္ျမွင့္တင္ခဲ့သည့္အခါ

မခြဲထားပဲ iChip

ဟု

အမည္တပ္သည့္ လက္ေတြ႔အသံုးဝင္ေသာ ကိရိယာ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ iChip သည္ ခိင ု မ ္ ာေသာ ပလတ္စတစ္ျပား (Chip) တစ္မ်ိဳးျဖစ္သည္။ ၎တြင္ ေသးငယ္သည့္ အကန္႔ေပါင္း ၁၉၂ခု ပါ႐ွိသည္။ ဘတ္တီးရီးယားႏွင့္ ေရာထားသည့္ ဧဂါေက်ာက္ေက်ာရည္ထဲသို႔ အနည္းငယ္စီသည္

iChip

ကို

အလြယ္တကူ

အကန္႔ေလးထဲသို႔

အကန္႔တစ္ခုခ်င္းစီသည္

ႏွစစ ္ မ ိ လ ္ က ုိ ္႐ံုျဖင့္

စိမဝ ့္ င္သြားသည္။

အေသးစားပ်ံ႕ေရာခန္းေလးမ်ား

ေက်ာက္ေက်ာႏွင့္

ေက်ာက္ေက်ာရည္ ျဖစ္သြားသည္။

ဘတ္တီးရီးယား

ေျခာက္သြားေသာအခါ

ထို႔ေနာက္

iChip

ကို

ဘတ္တီးရီးယားေနသည့္ မူလၾကားခံပတ္ဝန္းက်င္ (ေျမႀကီး၊သဲ၊႐ႊံ႕၊ေရ စသည္) ထည့္ထားသည့္ နမူနာခြက္ထဲတြင္ ထည့္ေမြးရသည္။ တံေတြး၊ ဒီေရေတာ၊ စြန႔ပ ္ စ္ေရ၊ ကယ္လီဖိုးနီးယား မိုးသစ္ေတာမွ ရသည့္ ရႊံ႕ စသည့္ျဖင့္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ အရင္းအျမစ္မ်ားမွ ရသည့္ အဏုဇီဝမ်ားကို ေအာင္ျမင္စြာ ေမြးျမဴႏိုင္ခ့သ ဲ ည္။ ယခုအခါ iChip ၏

မူကပ ြဲ ံုစံအသစ္မ်ားလည္း ထုတ္လုပ္ႏိုင္ၿပီျဖစ္ရာ၊ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ဘတ္တီးရီးယားမ်ားကို ပိုးေမြးျမဴႏိုင္ၿပီ ျဖစ္သည္။

ပံု - iChip ကိရိယာ။ (A) အဏုဇီဝပိုး ပါဝင္သည့္ ေက်ာက္ေက်ာရည္တြင္ အလယ္ခ်ပ္ကို ႏွစ္လိုက္ရသည္။ (B) ထိုအလယ္ခ်ပ္႐ွိ အကန္႔ေလးမ်ား၌ ေက်ာက္ေက်ာႏွင့္ ဘတ္တီးရီးယား အနည္းငယ္စီ စိမဝ ့္ င္သြားသည္။ ထို႔ေနာက္ အကန္႔ေလးမ်ားကို အလယ္အခ်ပ္ကို

ႏွစ္ဖက္ႏွစ္ခ်က္စီမွ

ပ်ံ႕ေရာအေျမွးပါးျဖင့္

ထပ္၍ၫွပ္လိုက္ရသည္။

ထို႔ေနာက္

ၫွပ္ထားလိုက္ၿပီး၊

ေအာက္ပါပံုတြင္

ေဘးအခ်ပ္ႏွစ္ခုျဖင့္

ပါသည့္အတိုင္း

ဘတ္တီးရီးယား

ေနထုိင္သည့္ ၾကားခံပစၥည္းထဲတြင္ ေမြးျမဴရသည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

51

ပံု - ေျမႀကီးဘတ္တီးရီးယားကို ေျမႀကီးထဲတြင္ iChip ကိရိယာျဖင့္ ျပန္လည္ထည့္သြင္းေမြးျမဴပံု။ Epstein ေတြ႔႐ွိထားေၾကာင္း (Eleftheria

၏

သုေတသနအဖြ႔သ ဲ ည္

၂ဝ၁၅ခုႏစ ွ ဥ ္ းီ ပိုငး္ ၌

terrae)

ေခၚသည့္

iChip

သတင္းထုတ္ျပန္ခ့သ ဲ ည္။ ေျမႀကီးဘတ္တီးရီးယားမွ

နည္းပညာျဖင့္ ၎ကို ရ႐ွိၿပီး

ပဋိဇီဝေဆးအသစ္တစ္မ်ိဳး

‘အယ္လစ္ဖ္သားရီးယား-တားေရး’ တိုက္ဇိုဘတ္တင္

(Teixobactin)

ဟုအမည္ေပးထားသည္။ ၎သည္ လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္၃ဝအတြင္း အသစ္ေတြ႔႐ွိထားေသာ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားအနက္ အေရးအပါဆံုးျဖစ္သည္။ Eleftheria သည္ အေျမွးပါးႏွစ္ထပ္ ပါသည့္ Gram-Negative Bacteria ျဖစ္သည္။ ၎မွ ထုတ္ေသာ Teixobactin သည္ Gram-Positive Bacteria တို႔၏ ဆဲလ္နံရံတြင္ပါ႐ွိေသာ Peptidoglycan ႏွင့္ Teichoic Acid တြင္ ပါဝင္ဖ႔စ ြဲ ည္းသည့္ Lipid II ႏွင့္ Lipid III ေမာ္လီက်ဴးမ်ားႏွင့္ ေပါင္းစပ္ႏိုင္သည္။ Teixobactin ႏွင့္

ေပါင္းထားသည့္ Lipid II ႏွင့္ Lipid III သည္ ဆဲလ္နံရံတည္ေဆာက္ရာတြင္ မပါဝင္ႏိုင္ေပ။ ဤနည္းျဖင့္ ဘတ္တီးရီးယား၏

ဆဲလ္နံရံဖံ႔ၿြ ဖိဳးမႈကို

ဟန္႔တားထားသည္။

ဆဲလ္နံရံ

မဖြံ႕ၿဖိဳးသည့္

ဘတ္တီးရီးယားတို႔သည္

ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေန မေကာင္းသည့္အခါ မခံႏင ုိ ပ ္ ဲ ေပါက္ကပ ြဲ ်က္စီးၾကသည္။ Teixobactin သည္ ဤနည္းျဖင့္ ၿပိဳင္ဖက္ဘတ္တီးရီးယားတို႔ကို

တိုက္ဖ်က္သည္။

Teixobactin

သည္

ပဋိဇီဝေဆးမ်ားစြာ

ခံႏင ုိ ရ ္ ည္႐ွိေသာ

နာမည္ႀကီးသည့္ စတက္ဖိုင္လိုေကာ့ကပ္စ္ (Staphylococcus aureus) ပိုးမ်ိဳးဆက္မ်ားကိုလည္း ၁ဝဝ% နီးပါး ထိေရာက္စြာ ေခ်မႈန္းႏိုင္သည္ကိုလည္း ေတြ႔႐ွိရသည္။ ထို႔အျပင္ တီဘီေရာဂါပိုး (Mycobacterium tuberculosis) ၌လည္း အလြယ္တကူ ေဆးယဥ္ပါးမႈမ႐ွိပဲ အာနိသင္ျပေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိထားပါသည္။

ပံု - (ဝဲ) အဏုဇီဝအသစ္မ်ားကို မ်ိဳးခြစ ဲ စ္ေဆးၿပီးေနာက္ iChip ကို ဆက္လက္အသံုးျပဳ၍ ပဋိဇီဝေဆး႐ွာေဖြပံု။ (ယာအထက္) Eleftheria terrae ဘတ္တီးရီးယား။ (ယာေအာက္) Teixobactin ပဋိဇီဝေဆး၏ ေမာ္လီက်ဴး တည္ေဆာက္ပံု ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

52

iChip

နည္းပညာျဖင့္

ေတြ႔႐ွိျခင္းတို႔ေၾကာင့္

ပိုးအသစ္ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ

သဘာဝနည္းျဖင့္

ေမြးျမဴႏိုင္ျခင္းႏွင့္

ပဋိဇီဝထုတ္လုပ္နည္းသည္

ပဋိဇီဝေဆးအသစ္

ျပန္လည္ေခတ္စားလာခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္

လူလုပ္ပဋိဇီဝနည္းမ်ားသည္လည္း အဆံုးသတ္သြားမည္ဟု မဆိုလိုေပ။ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ ႐ွာေဖြရာ၌

သဘာဝနည္းျဖင့္

႐ွာေဖြရမည္ျဖစ္သည္။

ျပန္လည္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေသးသည္။ မူလစတင္ရာေနရာ

ထု႔ေ ိ နာက္

ထို႔ေၾကာင့္

သဖြယ္

ေတြ႔႐ွိအတည္ျပဳသည့္

သဘာဝနည္းသည္

ျဖစ္လာေပမည္။

ပဋိဇီဝမ်ားကို

ပဋိဇီဝ

ထို႔ေၾကာင့္

လူလုပ္နည္းျဖင့္

သုေတသနလုပ္ငန္းအတြက္

ဤေတြ႔႐ွိခ်က္မ်ားသည္

ေဆးဝါးပညာ၌

လူလုပ္နည္းလမ္းမ်ားမွ သဘာဝအင္အားမ်ားကို ျပန္လည္အားကိုးလာသည့္ တီထြင္ေျပာင္းလဲမႈ တစ္ခုျဖစ္ေပသည္။ ပညာရပ္ဆန္ေသာ

ေဂဟဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္ပညာရပ္

(Evolutionary

Ecology)

သည္

ဤတီထြင္မႈအသစ္၏

ေ႐ွ႕တန္းေနရာ၌ ႐ွိေပသည္။ ယခင္က လူလုပ္နည္းလမ္းမ်ားတြင္ ပဋိဇီဝေဆးမ်ားကို ေဆးဝါးေဗဒအရ ေဖာ္စပ္ၿပီး ပိုးမႊားမ်ားတြင္ လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ရသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေဆးထုတ္လုပ္မႈ၊ ပိုးေမြးျမဴ၍ ေဆးစမ္းသပ္ရမႈမ်ားျဖင့္ အလြန္ အလုပ႐ ္ ႈပ္ၿပီး စရိတ္အလြန္ ကုန္က်သည္။ သဘာဝေလာက၌မူ အဏုဇီဝမ်ိဳးစံု ေနထိုင္လ်က္႐ွိရာ ပိုးတစ္မ်ိဳးစီသည္ ပတ္ဝန္းက်င္႐ွိ ၿပိဳင္ဖက္ပိုးမႊားမ်ား၏

စိန္ေခၚမႈကို

အစဥ္ရင္ဆိုင္ေနရသည္။

သဘာဝ၏ေ႐ြးခ်ယ္မႈ

နိယာမေအာက္၌

သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္တစ္ခုလံုးသည္ ကၽြႏ္ုပ္တို႔အတြက္ အခမဲ့ေပးထားသည့္ ဓာတ္ခြဲခန္းႀကီး သဖြယ္ျဖစ္ေနေပသည္။ ဘတ္တီးရီးယားသည္ Eleftheria

ကမာၻေပၚတြင္

ေပၚေပါက္ေနသည္မွာ

ၾကာေကာင္းၾကာႏိုင္သည္။

႐ွင္သန္၍

ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲေနခဲ့သည္မွာ

မည္မွ်႐ွိေၾကာင္း

ကၽြႏ္ုပ္တို႔

၎ထုတ္လုပ္သည့္

မသိေပ။

Teixobactin

ႏွစ္သန္းေထာင္ခ်ီၿပီျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္

ႏွစ္သန္းေပါင္းမ်ားစြာ

သည္လည္း

မေဖာ္ျပႏိင ု ေ ္ သာ

ဘတ္တီးရီးယားမ်ိဳးဆက္မ်ားတစ္ေလွ်ာက္ ပတ္ဝန္းက်င္အေျခအေနအရ အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ (Update) ခဲ့သည့္ ေဆးျဖစ္သည္။ Teixobactin ကို လိုအပ္သလို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္လည္း ေဂဟစနစ္တြင္ အလိုအေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚေနသည့္ အဏုဇီဝဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္ကပင္ အခမဲ့ျပဳလုပ္ ေပးေနဦးမည္ျဖစ္သည္။

iChip

ႏွင့္

အလားတူ

သဘာဝနည္းျဖင့္

ပိုးေမြးသည့္

နည္းပညာအသစ္ေၾကာင့္

ဤသဘာဝလက္ေဆာင္ကို အသံုးျပဳခြင့္ရျခင္း ျဖစ္သည္။ အဏုဇီဝမ်ားမွ ပဋိဇီဝတစ္မ်ိဳးတည္းသာ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ျခင္း မဟုတ္ပဲ၊

အဖ်ား/အေရာင္က်ေဆး၊

ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေၾကာင္း

ယခင္

ခုခံအားစနစ္ဖိႏွိပ္ေဆး

ပဋိဇီဝသုေတသနမ်ား၌

ေတြ႔႐ွိၿပီး

အစ႐ွိသည့္ ျဖစ္သည္။

သဘာဝေဆးမ်ားကိုလည္း

အဆေပါင္းမ်ားစြာ

သာလြန္သည့္

ပိုးေမြးျမဴသည့္ နည္းသစ္မွ မည္မွ်ေသာ ေဆးအသစ္မ်ား ေတြ႔႐ွိထုတ္ေဖာ္ႏိုင္မည္ကို ကၽြႏ္ုပ္တို႔အေနျဖင့္ ခန္႔မွန္းဖို႔ ခက္ခဲဦးမည္ျဖစ္သည္။ ေဂဟဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္ပညာရပ္သည္

အျခားေသာ

သဘာဝပစၥည္းမ်ားထုတ္ေဖာ္ရာ၌လည္း

အသံုးဝင္ဦးမည္ ျဖစ္သည္။ ဥပမာ ေဆးထုတ္ေဖာ္သူ၊ သို႔မဟုတ္ အဏုဇီဝပညာ႐ွင္မ်ားက အပူဓာတ္ခံႏိုင္သည့္ ဓာတ္ကူပ႐ိုတင္း (Enzyme) မ်ားကို လိုခ်င္ေသာ္ ၎ပ႐ိုတင္းကို သက္သက္ ထုတ္ေဖာ္စရာမလိုေပ။ ေရပူစမ္းမ်ားတြင္

ေနထိုင္ေသာ ဘတ္တီးရီးယားတိ႔၌ ု ဤပ႐ိုတင္းမ်ိဳး သဘာဝအေလ်ာက္ ေပါက္ေပါက္ေနၿပီး ျဖစ္ႏိုင္သည္။ သားမတ္စ္ အကြာတီးကပ္စ္ (Thermus aquaticus)

အမည္ရသည့္ ေရပူစမ္းဘတ္တးီ ရီးယားမွ ရ႐ွိေသာ Taq Polymerase

ေခၚသည့္ DNA ပံုတူကူး ပ႐ိုတင္းသည္ ယေန႔ေခတ္ ဒီအန္ေအ စမ္းသပ္နည္းမ်ား၌ က်ယ္ျပန္႔စြာသံုးေသာ PCR ဟု ထင္႐ွားသည့္ Polymerase Chain Reaction နည္းပညာတြင္ အခရာျဖစ္ေသာ ပ႐ိုတင္းျဖစ္ေပသည္။ အသံုးမဝင္ေတာ့ေသာ

ပဋိဇီဝမ်ားႏွင့္

ေၾကာက္စရာေကာင္းေသာ

စူပါအဏုဇီဝမ်ားျဖင့္

ျပည့္က်ပ္ေနသည့္ ယေန႔ေခတ္ကမာၻ၌ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္တစ္စံုတစ္ရာ ႐ွိလာၿပီဟု ဆိုႏိုင္ေကာင္းပါသည္။ ကမာၻ႔ထိပ္တန္း သိပၸံစာတမ္းဂ်ာနယ္မ်ား၌ အဏုဇီဝေဗဒပညာ႐ွင္မ်ားက အဏုဇီဝမ်ား၏ ဇီဝေပါႂကြယ္ဝမႈကို အသံုးျပဳ၍

Curiosity Science Magazine Back To Contents

53

ေဆးဝါးအသစ္မ်ား

ေဖာ္ထုတ႐ ္ ွာေဖြရန္

တိုက္တြန္းလာသည္ကိုလည္း

အားရဖြယ္ရ

ေတြ႔ျမင္လာရၿပီျဖစ္သည္။

စကားခ်ပ္အေနျဖင့္ ဆိုရလွ်င္ ၂ဝ၁၅ခုႏွစ္ဦးပိုင္းကမွ တည္ေထာင္ထားသည့္ Rockefeller University ၏ Drug from Dirt

လူထုစီမံကိန္း

ဆိုလွ်င္

ေဒသမ်ိဳးစံုမွ

ေကာက္ယူသည့္

ေျမႀကီးနမူနာမ်ားမွ

ရေသာ

အဏုဇီဝမ်ားျဖင့္

ေဆးဝါးအသစ္မ်ား႐ွာေဖြရန္ ဦးတည္ဖဲြ႔စည္းထားပါသည္။ ေနာက္ထပ္ သုေတသနမ်ားက မည္သို႔ရလဒ္မ်ား ေပးဦးမည္ကို ကၽြႏ္ုပ္တို႔ မသိေသးေသာ္လည္း၊ အနီးစပ္ဆံုး အနာဂတ္ကာလ၌မူ ေျမႀကီးဘတ္တီးရီးယားမ်ား၏ ေက်းဇူးေၾကာင့္ ယခုကဲ့သ႔ို ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နည္းပါးသည့္ အဏုဇီဝေရာဂါတိုက္ပြဲႀကီး၌ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ဖက္မွ ျပန္လည္တံု႔ျပန္ႏိုင္မည့္ အခြင့္အေရးသစ္မ်ား ရ႐ွိႏိုင္ေကာင္းေပသည္။

~ Kyaw Zwar Lynn

Bibiliography News Articles http://www.iflscience.com/environment/next-generation-antibiotics-might-be-right-under-our-feet http://www.popsci.com/ichip-new-way-find-antibiotics-and-other-key-drugs Research Citations T. Kaeberlein et al. (2002) “Isolating "Uncultivable" Microorganisms in Pure Culture in a Simulated Natural Environment” Science 10 May 2002. Vol. 296 no. 5570 pp. 1127-1129. Retrieved from http://www.sciencemag.org/content/296/5570/1127.short

Losee L. Ling et al. (2015). "A new antibiotic kills pathogens without detectable resistance"Nature 517, 455–459 (22 January 2015). Retrieved from http://www.nature.com/nature/journal/v517/n7535/full/nature14098.html D. Nochols et al (2010)"Use of Ichip for High-Throughput In Situ Cultivation of “Uncultivable” Microbial Species" Appl. Environ. Microbiol. April 2010 vol. 76 no. 8 2445-2450. Retrieved from http://aem.asm.org/content/76/8/2445.full Drug From Dirt Project Website. http://drugsfromdirt.org/

၇။ လူမရိွတဲ့ ကၽြန္းကိုေရာက္ေနတဲ့အခါ မိမရ ိ ဲ႕ ဆီးကိုပဲ ေသာက္ျပီး အသက္ရွင္ေနႏုိင္ပါသလား။?? ဆီးတြင္ အမိုးနီးယားႏွင့္ ဆိုဒီယမ္တ႔ပ ို ါဝင္ျပီး ၄င္းတု႔ိ ပမာဏမ်ားပါက ခႏၶာကိုယ္ကို အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစပါတယ္။ မိမိဆီးကိုသာ ေသာက္မည္ဆုိပါက ေသြးေၾကာေတြထဲမွာ

ယူရီးယားေတြဝင္ျပီး အဆိပ္တက္ျပီး အသက္ဆံုး႐ံႈးႏုိင္ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

54

ျမတ္ေက်ာ္

၁.အေအးမိျခင္း ႏွာေစးမယ္..ေခ်ာင္းဆိုးမယ္..လည္ေခ်ာင္းနာမယ္...သင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားခံစားဖူးၾကမွာပါ။

ဒီေနရာမွာ

အေအးမိေနပါျပီ။

အမွတ္မွားၾကတာကေတာ့

ဒီလိုလကၡဏာေတြ

အေအးမိတယ္ဆိုတဲ့

အသံုးအႏႈန္းပါ။

ရုတ္တရက္စဥ္းစားၾကည့္ရင္ ရာသီဥတုေအးတာ(သို႔) ေအးေစတဲ့အေျခအေနမ်ိဳးေတြ (eg- ဆံပင္ေရစိုနဲ႔ ေနတာမ်ိဳး) စတာေတြေၾကာင့္ ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးျဖစ္တာ၊ အေအးမိတာလို႔ ထင္မိႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္တမ္းကေတာ့

အျဖစ္မ်ားပါတယ္။

ေရာဂါပိုး၀င္လို႔

အေအးမိတဲ့

ႏွာေစးျခင္း၊ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း

လကၡဏာေတြခံစားရျခင္းပါ။

စတာေတြဟာ

ခႏၶာကိုယ္က

rhinovirus

ေရာဂါပိုးကို

ေတြေၾကာင့္

ဖယ္ရွားရင္း

ရလာတဲ့အက်ိဳးဆက္ျဖစ္ပါတယ္။ ထိုနည္းတူ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္းဟာလည္း အပူကန္တာမဟုတ္ဘဲ ေရာဂါပိုးေၾကာင့္ လည္ေခ်ာင္းနားက Lymph node ေတြ ေရာင္လာျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေအးတဲ့ရာသီဥတုမွာအျဖစ္မ်ားတာကေတာ့ လူေတြဟာ အိမ္ထဲမွာပဲေနတာမ်ားျပီး ေရာဂါပိုး ပိမ ု ပ ုိ ်ံ႕ႏွ႕ံ လြယ္လို႔ျဖစ္ပါတယ္။

၂. ေသြးျပန္ေၾကာေတြျပာေနတာဟာ deoxygenated blood သယ္ထားလို႔ ဒါကေတာ့

တခ်ိဳ႕

ကဲျြ ပားေအာင္

သိပၸံစာအုပ္ေတြကို

ေသြးလႊတ္ေၾကာကို

အျပစ္တင္ရမလားပဲ..

အနီ

၊

သူတို႔က

ေသြးလႊတ္ေၾကာနဲ႕

ေသြးျပန္ေၾကာကို

ေသြးျပန္ေၾကာကို

ခရမ္းျပာေရာင္ဆဲၾြ ကပါတယ္။

တခ်ိဳ႕သိပၸံေက်ာင္းသားေတြေတာင္ ေသြးျပန္ေၾကာဘာေၾကာင့္ ျပာေနတာလဲေမးရင္ ဒီအတိုင္းေျဖၾကတယ္။ တကယ္တမ္းက ေသြးျပန္ေၾကာက အျပာေရာင္မဟုတ္သလို ေသြးျပန္ေၾကာထဲက ေသြး (deoxygenated blood) ကလည္း အျပာေရာင္မဟုတ္ပါဘူး။ အနီရင့္ေရာင္ပါပဲ။ ေသြးျပန္ေၾကာေတြဟာ တကယ္တမ္း အလင္းေဖာက္ႏိုင္ပါတယ္။ အေရျပားနားမွာသာ

ျပာသလို

အဆီေတြက frequency

စိမ္းသလိုျဖစ္ေနျခင္းပါ။

နည္းတဲ့

အလင္းလိႈင္းေတြ

ဒီျဖစ္စဥ္ရဲ႕ (eg,

အေၾကာင္းရင္းကေတာ့

အနီေရာင္)

အေရျပားေအာက္က

ကိုစုပ္ယူလိုက္တဲ့အတြက္

frequency

မ်ားတဲ့အလင္းေရာင္ (eg, blue)ေတြပဲ မ်က္စိဆီျပန္ရိုက္ခတ္လာလို႔ျဖစ္ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

55

၃.ႏြားႏို႔ေသာက္ရင္ အရပ္ရွည္တယ္ တခ်ိဳ႕

လူၾကီးေတြ

ေျပာတတ္တယ္။

ေၾကာ္ျငာေတြထဲမွာပါတတ္ပါတယ္။

ႏို႔ႏွင့္

ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြ

စားသံုးရင္

အရိုးေတြၾကီးထြားေစျပီး အရပ္ရွည္လာမလိုလို.. တကယ္တမ္းက

ႏြားႏို႔မွာပါတဲ့

Calcium

နဲ႕

Vitamin

D

ကအရိုးကို

သန္မာေစေကာင္းပါတယ္။

ဒါေပမဲ့

လူတစ္ေယာက္အရွည္ဆံုးျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အရပ္ပမာဏကို အေမ့ဗိုက္ထဲမွာကတည္းက gene ေတြက သတ္မွတ္ျပီးပါျပီ။ အရပ္ရွည္တာရပ္တဲ့အရြယ္ မေရာက္ခင္ အာဟာရျပည့္၀စြာစားသံုးရင္ပဲ ထိုအရပ္ပမာဏရရွိႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

၄.လူေတြဟာ ဦးေႏွာက္ရ႕ဲ ၁၀%ကိုပဲသံုးႏိုင္ၾကတယ္ စိတ္ဓာတ္ျမွင့္တင္ေရးစာေပေတြ..စိတ္ကူးယဥ္သိပၸံဇာတ္လမ္းေတြမွာ

ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္

(ဦးေႏွာက္ကို

၁၀၀%

သံုးႏိုင္ရင္ အခ်ိန္ေတြရပ္ပစ္ႏိုင္တာမ်ိဳး... အဟမ္း)။ တကယ္တမ္းက လူေတြကို သူတို႔ရဲ႕ အစြမ္းအစေတြအကုန္ မထုတ္သံုးရေသးေၾကာင္း

အားေပးခ်င္တာေၾကာင့္

သံုးခဲ့တာ

ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုန႕ဲ

အခ်ိန္ၾကာလာေတာ့

သိပၸံနည္းအရပဲ မွန္သလိုလုိျဖစ္လာပါတယ္။ တကယ္တမ္းက MRI scan နဲ႕ ဦးေႏွာက္ကို ၾကည့္တဲ့ေနရာမွာ လူသားေတြမသံုးပဲထားတဲ့ အစိတ္အပိုင္းရယ္လို႔ မရွိပါဘူူး (

မွတ္ခ်က္-

တစ္ျပိဳင္နက္ထဲေတာ့

အသက္ရွဴေစမယ့္

neurone

အကုန္မသံုးဘဲ

ေတြခဏရပ္ထားတာ)။

ခ်န္ထားတဲ့

area

ဦးေႏွာက္ရဲ႕

ေတြရွိပါတယ္။

အစြမ္းအစလိ႔ု

ဥပမာ

အစာမ်ိဳခ်တုန္း

ျငင္းႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့

ဒီအသံုးအႏႈန္းကလည္း လူေတြသက္သက္ထြင္ထားျခင္းျဖစ္ျပီး သိပၸံနည္းက် သက္ေသမျပႏိုင္ပါဘူး။

၅. ကြန္ျပဴတာသံုးတာ.. အလင္းေရာင္မွိန္မွိန္ထဲမွာ စာဖတ္တာေတြဟာ မ်က္လံုးပ်က္ေစတယ္ အထက္ပါလုပ္ရပ္ေတြက အာရံုစိုက္လြန္းျခင္းေၾကာင့္

မ်က္လံုးၾကြက္သားေတြကို မ်က္ေတာင္ခတ္ဖို႔ေမ့ေနတတ္ျပီး

ေညာင္းေစတာေတာ့အမွန္ပါပဲ။ မ်က္လံုးကို

ေျခာက္ေသြ႕ေစပါတယ္။

ဒီ့အျပင္ တစ္ခ်ိန္လံုး

ဂိမ္းကစားတာမ်ိဳးေတြဟာလည္း တန္ဖိုးရွိတဲ့ လူ႔သက္တမ္းေတြကုန္ဆံုးေစပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြန္ျပဴတာသံုးတာ.. စာဖတ္တာေတြဟာ မ်က္လံုးထဲက ciliary muscle ေတြကို မပ်က္စီးေစတဲ့အတြက္

အေ၀းမႈန္အနီးမႈန္

စတာေတြကို

မျဖစ္ေစႏိုင္ပါဘူး။

မ်က္လံုးက်န္းမာေရးကို

တိုက္ရိုက္မထိခိုက္ေစတဲ့အတြက္

မ်က္လံုးပ်က္တာမ်ိဳးမျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ သို႔ေသာ္ မ်က္လံုးအားစိုက္ရတဲ့အတြက္ ဒီလိုအလုပ္မ်ိဳးေတြလုပ္ရင္ မ်က္လံုးကို ခဏခဏ အနားေပးဖိ႔ေ ု တာ့လိုပါလိမ့္မယ္။

~ျမတ္ေက်ာ္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

56

ေဒါက္တာ ကိုကိုေဇာ္

လူန႔ဲ တိရစၧာန္ ဘာကြာသလဲဆိုရင္ အတိုဆံုးနဲ႔အထိေရာက္ဆံုးအေျဖကေတာ့ ဦးေႏွာက္ကြာတာပါပဲ။ neuroanatomy နဲ႔ evolution အလိုအရေျပာမယ္ဆိုရင္ ဒီကြာျခားမႈကိုနားလည္ႏုိင္ဖို႔ အလြယ္ဆံုးကေတာ့ Paul MacLean ရဲ႕သီအိုရီပါပဲ။ သူကလူဦးေႏွာက္ဟာ ဦးေႏွာက္သံုးခု ေပါင္းထားတာလို႔ဆိုပါတယ္။ အဲဒီသံုးခုကေတာ့ reptilian

brain,

limbic

brain

and

neocortex

တို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္

။

အဲဒ၃ ီ ခုမာွ

reptilian

brain

ကအေစာဆံုးေပၚေပါက္လာတာျဖစ္ၿပီး အသက္႐ွင္သန္ဖို႔အတြက္ အဓိကက်တဲ့ လုပ္ငန္းေတြျဖစ္တဲ့ ႏွလံုးခုန္ျခင္း၊ အသက္႐ႈျခင္း၊ ကိုယ္အပူခ်ိန္ စတာေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားပါတယ္ ။ reptilian brain မွာ တြားသြား တိရစာၦန္ ေတြရ႕ဲ ဦးေႏွာက္မွာ အဓိကပါဝင္တဲ့ အစိတ္အပိုင္းေတြျဖစ္တဲ့ medulla ဦးေႏွာက္ျမႇီး နဲ႔ cerebellum ဦးေႏွာက္ငယ္တို႔ ပါဝင္ပါတယ္ ။အဲဒီအခ်က္ကပဲ သူ႔ကို reptilian brain ဆိုတဲ့ အမည္တြင္ေစတာျဖစ္ပါတယ္။ reptilian brain ဟာ အင္မတန္မွစိတ္ခ်ရေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕အလုပ္လုပ္ပံုဟာ ႀကိဳတင္ခ်မွတ္ထားတဲ့ေဘာင္အတြင္းကေန ကြန္ပ်ဴတာ ပ႐ုိဂရမ္ တစ္ခုကဲ့သိုသာ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒုတိယတစ္ခုကေတာ့ limbic brain ျဖစ္ပါတယ္ ။သူဟာ ႏုိ႔တိုက္ တိရစၧာန္ ေတြမွာစတင္ျဖစ္ေပၚခဲ့လို႔

တခ်ိဳ႕က

mammalian

brain

လို႔လဲေခၚၾကပါတယ္

။သူဟာဦးေႏွာက္မွာ

စိတ္ခံစားမႈေတြေမြးဖြားရာေနရာျဖစ္ပါတယ္ ။ limbic brainမွာအဓိကပါဝင္တာကေတာ့ hippocampus ,amygdala နဲ႔ hypothalamus တိ႔ပ ု ါပဲ။ limbic brain ဟာစိတ္ခံစားမႈေတြ ကိုျဖစ္ေပၚေစတာေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ သိစိတ္ကျဖစ္ေစ ၊မသိစိတ္ကျဖစ္ေစ

ခ်မွတ္တဲ့ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြနဲ႔

အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ႐ွိပါတယ္

။

ကြၽန္ေတာ္တို႔ရ႕ဲ

ေနာက္ဆံုးတစ္ခုကေတာ့

အမူအက်င့္ေတြအေပၚမွာ

neocortex

ပါပဲ။

ႀကီးစြာေသာ

သူဟာဦးေႏွာက္၃ခုမာွ

ေနာက္ဆံုးမွျဖစ္ေပၚ လာတာေၾကာင့္ neocortex လို႔ေခၚတာျဖစ္ပါတယ္။ neocortexဟာ ပ႐ုိင္းမိတ္ေတြမွာသာ ေကာင္းစြာဖြံၿဖိဳးၿပီး

လူသားေတြမွာေတာ့

အရြယ္အစား

အႀကီးမားဆံုး

ျဖစ္ပါတယ္။

neocortex

ရဲ႕အရြယ္

အႀကီးအေသးဟာ လူန႔ဲ တိရစၧာန္ ေတြကို ခြဲျခားထားတဲ့အခ်က္လို႔ဆိုႏုိင္ပါတယ္။ လူေတြမွာေတာ့ ဦးေႏွာက္ႀကီးျဖစ္တဲ့

cerebral hemisphere ၂ျခမ္းရဲ႕၉ဝ ရာႏႈန္းေလာက္ကို neocortex ကေနရာယူထားပါတယ္ ။neocortex ဟာ လူေတြရဲ႕ဘာသာစကား အေတြးအေခၚ နဲ႔စိတ္ကူးစိတ္သန္းတို႔ျမစ္ဖ်ားခံရာ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ နည္းပညာတိ႔ေ ု မြးဖြားရာ ၊လူန႔ဲ တိရစၧာန္ရဲ႕ၾကားက သဘာဝတရားရဲ႕ ခြဲျခားမႈလည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဦးေႏွာက္သံုးခုဟာ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု သီးျခားစီ အလုပ္လုပ္တာ မဟုတ္ပဲ အျပန္အလွန္ ထိန္းညႇိထားပါတယ္။ ပံုမွန္အေျခအေနမွာေတာ့ neocortex ဟာက်န္၂ခုကို အေတာ္အသင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္စမ ြ ္း႐ွိပါတယ္။ ဥပမာ reptilian brain ရဲ႕အလုပ္ကို neocortex ကထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး ခဏေလာက္

အသက္ေအာင့္

ထားလို႔ရပါတယ္

။

ဒါေပမယ့္

အသက္ေဘးျဖစ္ေလာက္ေအာင္ေတာ့

ေအာင့္လို႔မရႏုင ိ ပ ္ ါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အသက္ကို ၿခိမ္းေျခာက္ခံရတဲ့ အခါမွာ reptilian brainဟာ neocortex

Curiosity Science Magazine Back To Contents

57

ကိုအလုပ္မလုပ္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး အသက္ခ်မ္းသာရာရေအာင္ ဘယ္နည္းလမ္းကို မဆိုသံုးၿပီး ႀကိဳးစားလို႔ပါပဲ။ အဲဒီအခ်က္ေၾကာင့္ပဲ လူေတြဟာ အသက္ေဘးနဲ႔ ၾကံုတဲ့အခါ လူစိတ္ေပ်ာက္ၿပီး ဘယ္လိုမွ မလုပ္ႏုိင္ဘူး ထင္ထားတဲ့ အရာေတြကိုလုပ္မိၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ လူေျပာမ်ားတဲ့ ဦးေႏွာက္န႔ဲ ႏွလံုးသား လြန္ဆတ ြဲ ယ္ ဆိုတဲ့အျဖစ္ဟာလဲ တကယ္

တမ္းေတာ့ စိတ္ခံစားမႈကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့ limbic brain နဲ႔ စဥ္းစားဆင္ျခင္ဥာဏ္ကိုျဖစ္ေပၚေစတဲ့ neocortex တိ႔ု တစ္ခုကိုတစ္ခုလႊမ္းမိုးဖို႔ အားၿပိဳင္ၾကျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ပါတယ္ ။

~ေဒါက္တာ ကိက ု ေ ုိ ဇာ္

လူေတြရဲ႕ အိမ္ေမြးတိရစာၦန္ခ်င္းအတူတူ ဘာေၾကာင့္ ေခြးေတြကေၾကာင္ေတြထက္ အရြယ္အစား၊ အေသြးအေရာင္ ပိုမ်ားတာလဲ။ ေခြးေတြမွာ အင္းေခြးလို အေကာင္ၾကီးၾကီးေတြရွိသလို ခ်ီဝါးဝါးလုိ အေကာင္ေသးေသးေလးေတြလည္းရိွတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေၾကာင္ေတြမွာေတာ့ ဘာလုိ႔ ဒီလို အရြယ္စံု ဆိုဒ္စံုမရိွတာလဲ။ မႏုႆေဗဒပညာရွင္တစ္ခ်ိဳ႕လက္ခံထားတာက ေခြးေတြ လူသားေတြနဲ႔အတူေနခဲ့တဲ့အခ်ိန္ဟာ

ေၾကာင္ေတြလူသားေတြနဲ႔အတူေနတဲ့အခ်ိန္ထက္ပိုၾကာပါတယ္တဲ့။ ေနာက္ေခြးေတြဟာ လူသားေတြရဲ႕ artificial selection နဲ့ selective breeding လုပ္တာကို ပိုခံရလို့ပါ ။ ေရွးေခတ္ကလူေတြဟာ သူတို႔လိုခ်င္တဲ့ပံုအတိုင္း ေခြးေတြကို ေမြးဖို႔ေရြးခ်ယ္မယ္။ လူေတြစိတ္ၾကိဳက္မရိွတဲ့ေခြးေတြကေတာ့ စြန္႔ပစ္ျခင္းခံရမယ္။ ဒီလိုနဲ႔ လူေတြလုိခ်င္တဲ့ ဗီဇလကၡဏာ၊ အသြင္အျပင္ရိွတဲ့ ေခြးေတြသာ ဆက္လက္ရွင္သန္လာမယ္။ ဒီေခြးေတြက သူတို႔ရဲ႕ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇကို သူတို႔ရဲ႕ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ေတြကို လက္ခံကမ္းျခင္းအားျဖင့္ လူေတြလုိခ်င္တဲ့ပံုေပါက္လာပါတယ္။

ႏို႔ေသာက္တဲ့အခါမွာ ဘာေၾကာင့္ ဝမ္းပ်က္တာလဲ။ ႏို႔ေသာက္တဲ့အခါမွာ ဝမ္းပ်က္တာဟာ လူတုိင္းမွာမျဖစ္ပါဘူး။ တစ္ခ်ိဳ႕လူေတြရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္မွာ အသက္ႏွစ္ႏွစ္ထက္ ေက်ာ္လာတာနဲ႔ Lactase လို႔ေခၚတဲ့ အင္ဇိုင္းတစ္မ်ိဳးကို ထုတ္တာ ရပ္လုိက္ပါတယ္။ ဒီအင္ဇိုင္းဟာ ႏို႔မွာပါဝင္တဲ့ lactose sugar ကိုအစာေခ်ေပးတာပါ။ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇအလိုက္ တစ္ခ်ိဳ႕ကေခ်ႏုိင္ျပီး တစ္ခ်ိဳ႕ကမေခ်ႏိုင္ပါဘူး။ ဥပမာအားျဖင့္ အာဖရိကမွာရိွတဲ့ ႏွစ္ေပါင္းရာနဲ႔ခ်ီ ေမြးျမဴေရးလုပ္ကိုင္လာတဲ့ လူမ်ိဳးစုတစ္ခ်ိဳ႕မွာ lactase အင္ဇိုင္းကို အသက္ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္သည္အထိ ထုတ္ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

58

ေက်ာ္စြာလင္း ကမာၻႀကီးက

ဝင္႐ိုးေစာင္းေနတာေၾကာင့္

ကမာၻ႕ေျမာက္ျခမ္းမွာ

ေႏြျဖစ္သြားရင္၊

ေတာင္ျခမ္းမွာ

ေဆာင္းက်ေနေလ့႐ွိပါတယ္။ အသိုက္လုပ္ဖို႔အတြက္ ဥၾသငွက္အပါအဝင္ ငွက္မ်ားစြာဟာ ေႏြးေထြးတဲ့ ေနရာကို ႐ွာေဖြရင္း

ႏွစစ ္ ဥ္

ေတာင္ျခမ္းနဲ႔

အေ႐ွ႕ေတာင္အာ႐ွမွာဆိုရင္လည္း ေႏြေရာက္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ နာမည္တစ္ခုပါ။

ေျမာက္ျခမ္းကို

မတ္လ

ဥၾသငွက္ေလးေတြ

ဥေရာပသားေတြကေတာ့

ကူးခ်ည္ျပန္ခ်ည္

႐ွိေနၾကပါတယ္။

ေရာက္လာတဲ့အခါ

အိုက္စပ္စပ္ျဖစ္လာပါၿပီ။

ေရာက္လာေနက်ပါ။

ဥၾသငွက္ဆိုတဲ့

သူတို႔ေအာ္တဲ့အသံကို

ကြတ္ကူးလို႔

ကၽြန္ေတာ္တို႔

ေႏြဦးေရာက္ၿပီေပါ့။

နာမည္ကေတာ့ နားထဲ

အမ်ားသံုး

ၾကားၾကပံုရပါတယ္။

အဂၤလိပ္လုိေတာ့ Cuckoo လို႔ ေခၚေလ့႐ွိတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔န႔ဲ အကၽြမ္းဝင္ၿပီးသား ဥၾသငွက္ကို သိပၸံနာမည္န႔ဲ

Cuculus canorus ေခၚၿပီး ႐ိုး႐ိုးဥၾသ (Common Cuckoo) လို႔လည္း ေခၚႏိုင္ပါတယ္။ Common Cuckoo အပါအဝင္ Cuculidae မ်ိဳးရင္းထဲမွာ ပါဝင္တဲ့ ငွက္ေတြကိုလည္း ဥၾသငွက္လို႔ ေခၚဆိုႏိုင္တယ္။ ဒီ ႐ိုး႐ိုးဥၾသတစ္မ်ိဳးကသာ ဥ-ၾသ ျမည္တြန္သံကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ၾကတာျဖစ္တယ္။ က်န္တဲ့ငွက္ေတြမွာလည္း သူတို႔ရဲ႕ ျမည္တြန္သံေတြ ကိုယ္စ႐ ီ ွိၾကတယ္။ သို႔ေပမယ့္ နာမည္ေတြ႐ႈပ္မကုန္ေအာင္၊ သူတို႔ကိုလည္း ဥၾသမ်ိဳးပဲလို႔ ေခၚရေအာင္။ ဥၾသငွက္မ်ိဳးစိတ္မ်ားစြာဟာ အသိုက္ကပ္ပါးေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ဥဥဖု႔ိအတြက္ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ အသိုက္မေဆာက္ပဲ အျခားငွက္တစ္မ်ိဳးရဲ႕ အသိုက္မွာ ဥဥခ်တာပါ။ ဥၾသငွက္ဥေတြ အေကာင္ ေပါက္လာတဲ့အခါ တြန္းကန္တတ္တဲ့ အမူအက်င့္႐ွိတာေၾကာင့္ အိမ္႐ွင္ငွက္ဥ သို႔မဟုတ္ ငွက္ေပါက္ေတြကို အသိုက္မွ ျပဳတ္က်ေသဆံုးေစပါတယ္။

ဒီနည္းနဲ႔

ေကၽြးေမြးသမွ်

အာဟာရကို

ရယူ႐ွင္သန္ႏိုင္ၾကတယ္။

ယခုေဆာင္းပါးမွာ

ေဆြးေႏြးတင္ျပခ်င္တာက ဥၾသငွက္ေတြရဲ႕ အသိုက္ကပ္ပါးျပဳပံုနဲ႔ ဓားစာခံမ်ိဳးစိတ္ေတြရဲ႕ တံု႔ျပန္ပေ ုံ တြကပ ုိ ါ။ ဒါဆိုရင္

ဆက္ေျပာၾကရေအာင္။

မသိေပဘူးလား။

ဒါကေတာ့

အေရာင္အဆင္းကို

ၾကည့္ၿပီး

ငွက္အေပၚမွာ

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြကေရာ….. မူတည္ပါတယ္။

ခြဲျခားေထာက္လွမ္းႏိုင္စြမ္း

႐ွိတယ္။

သူတို႔ငွက္ဥ

မဟုတ္တာကို

ငွက္မ်ိဳးႏြယ္အမ်ားစုမွာေတာ့ ျပင္ပဥတစ္ခု

အသိုက္ထဲ

ဥအ႐ြယ္န႔ဲ

ေရာက္႐ွိေနရင္

ထိုးဆိတ္ေလ့႐ွိတယ္။ သို႔မဟုတ္ အသိုက္ကေန ပစ္ခ်ေလ့႐ွိပါတယ္။ ဥၾသငွက္နဲ႔ အလားတူ အသိုက္ကပ္ပါးေတြက

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြ ေထာက္လွမ္းမႈကို ေ႐ွာင္႐ွားဖိ႔ု နည္းလမ္းေတြ ႐ွိေနျပန္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အသိုက္မေဆာက္တတ္တဲ့ ကပ္ပါးဥၾသငွက္နဲ႔ အသိုက္ေဆာက္တဲ့ အိမ္႐ွင္ငွက္မ်ိဳးစိတ္ေတြ ၾကားမွာ မၿပီးျပတ္ႏိုင္တ့ဲ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ လက္နက္တပ္ဆင္ေရး စစ္ပဲြတစ္ခု (Evolutionary Arms Race) ဆင္ႏဲႊလ်က္႐ွိေနေတာ့တယ္။ ဥပမာေပးရရင္ ၁၉၅ဝတစ္ဝိုက္က ကမာၻ႔အင္အားႀကီးႏိုင္ငံႀကီး ႏွစခ ္ ျု ဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ဆိုဗီယက္႐ု႐ွားက တစ္ႏိုင္ငံန႔ဲ တစ္ႏိုင္ငံ စစ္အင္အား တစ္လွည့္စီ ၿပိဳင္ဆိုင္ေနၾက သလိုမ်ိဳးေပါ့။ အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရဲ႕ ေထာက္လွမ္းနည္းေတြက ပိၿု ပီး

Curiosity Science Magazine Back To Contents

59

ထူးခၽြန္လာသလို၊ ကပ္ပါးငွက္ေတြရဲ႕ ဥေတြကလည္း အိမ္႐ွင္ဥေတြနဲ႔ ပိၿု ပီး တူသထက္ တူလာေတာ့တယ္။ ဥၾသငွက္၏ နည္းဗ်ဴဟာမ်ား ဥၾသငွက္ေတြအတြက္ေတာ့ ဥအေရာင္အေသြးက သူတို႔အသက္ပါပဲ။ ဥအေရာင္အေသြး ျပည့္မွီမွသာ သူတို႔ရဲ႕မ်ိဳးဆက္ကို ခ်န္ရစ္ႏိုင္မွာပါ။ လူေတြရ႕ဲ မ်ိဳးဗီဇစနစ္မွာဆိုရင္ XY Chromosome လိင္ခဲြစနစ္ကို အသံုးျပဳတယ္။ Y ခ႐ိုမိုဆုမ္းက အထီးကို သတ္မွတ္တဲ့အတြက္ ခ႐ိုမိုဆုမ္း XX ဆိုရင္ အမျဖစ္ၿပီး XY ဆိုရင္ အထီးျဖစ္ပါတယ္။ ငွက္ေတြရဲ႕ မ်ိဳးဗီဇစနစ္မွာေတာ့ WZ Chromosome လိင္ခဲြစနစ္ကို အသံုးျပဳတယ္။ သူတို႔မွာေတာ့ XY စနစ္န႔ဲ ေျပာင္းျပန္ပါ။ W Chromosome က အမကို သတ္မွတ္ေပးတဲ့အတြက္ ZZ ဆိုရင္ အထီးျဖစ္ၿပီး WZ ဆိုရင္ အမျဖစ္ပါတယ္။ ဥအေရာင္အေသြးကို သတ္မွတ္တဲ့ မ်ိဳးဗီဇေတြက W Chromosome မွာ သယ္ေဆာင္ထားတယ္လို႔ ယူဆရတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ဥၾသငွက္အမေတြဟာ သူတို႔ဥတဲ့ ဥအေရာင္အေသြး အေပၚလိုက္ၿပီး Gen (အမ်ားကိန္း ေဝါဟာရ - Gentes) လို႔ ေခၚတဲ့ ဥအေရာင္တူ မ်ိဳးတူစုေပါင္း ၁ဝဝေက်ာ္ ျဖစ္တည္ေနတာပါပဲ။ ဥၾသငွက္မ်ိဳးကြေ ဲ တြကို သတ္မွတ္ေပးေနတာကလည္း အဲဒီ့ အမအုပ္စု (Gen) ေတြပါပဲ။ ဒီ Gen တစ္ခုစီက အိမ္႐ွင္ငွက္တစ္မ်ိဳး သို႔မဟုတ္ အနည္းငယ္ကိုသာ အထူးျပဳၿပီး ကပ္ပါးလုပ္ၾကတယ္။ ဒါမွသာ သူတို႔ရ႕ဲ ဥက အိမ္႐ွင္ဥနဲ႔ အေရာင္အဆင္း အတူဆံုး ျဖစ္ႏိုင္မွာပါ။ ဥၾသေတြ အမ်ားဆံုး ကပ္ပါးျပဳတတ္တဲ့ငွက္ေတြထဲမွာ အၿမီးနီ ေျမလူးငွက္ (Redstart)၊ ႏွံျပည္စုတ္ (Reed Warbler) နဲ႔ ၿခံစည္း႐ိုးစာကေလး (Dunnock) တို႔ပါဝင္ၾကတယ္။

ပံု - ႏွံျပည္စုတ္အသိုက္ထဲမွ ဥၾသငွက္ဥ Hans Watson - 02/11/2008 Norfolk and Norwich Naturalists' Society

သူတို႔

ကပ္ပါးျပဳမယ့္

အသိုက္ကို

ေျမအေနအထားနဲ႔

အသိုက္တည္႐ွိရာ

ေနရာကို

လိုက္ၿပီး

ေ႐ြးခ်ယ္ေလ့႐ွိတယ္။ သင့္ေတာ္တဲ့ အခ်ိန္မွာ အိမ္႐ွင္ငွက္သိုက္ထဲကို ဝင္ေရာက္ ဥခ်ၿပီး ျပန္ထြက္သြားတယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္က စုစုေပါင္း ၁ဝစကၠန္႔ခန္႔သာ ၾကာျမင့္တယ္။ ဒါက အိမ္ရွင္ငွက္ မ႐ွိခိုက္ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သို႔မဟုတ္ အိမ္႐ွင္ငွက္ ႐ွိေနလ်က္နဲ႔ ဝင္ေရာက္က်ဴးေက်ာ္တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြကေတာ့ အလြယ္တကူ က်ဴးေက်ာ္ခံမွာ

မဟုတ္ပါဘူး။ ဥၾသငွက္ရ႕ဲ ဝမ္းဗိုက္မွာ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ အစင္းၾကားေတြ ပါ႐ွိေနတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႐ူေရး႐ွန္း စာသိမ္း (Eurasian Sparrowhawk) ေတြန႔သ ဲ ာ ဆင္တူေနေတာ့တယ္။ သူတို႔ေတြရ႕ဲ သိမ္းငွက္နဲ႔ ဆင္တူတဲ့ အသြင္သဏၭာန္ကို အကာအကြယ္ယူၿပီး အိမ္႐ွင္ငွက္အသိုက္ကို အလြယ္တကူ က်ဴးေက်ာ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

60

တစ္ႏစ ွ မ ္ ွာ အသိုက၅ ္ ဝခန္႔ကို

ဥၾသေတြဟာ

လက္တည့္စမ္း

ေလ့႐ွိတယ္။

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြက ဥရဲ႕ အေရာင္အေသြးကို ၾကည့္ၿပီး

ခြဲျခားဖယ္ထုတ္ႏိုင္ၾကတယ္။

ဒါေပမယ့္

တခ်ိဳ႕

ဥၾသဥေတြကအိမ္႐ွင္ငွက္ဥေတြန႔သ ဲ ိပ္တူေနတဲ့အတြက္ လူ႔မ်က္လံုးနဲ႔ဆိုရင္ ကြဲျပားမႈမ႐ွိပါဘူး။ သိ႔ေ ု သာ္ ၎တိ႔ု ကပ္ပါးျပဳတဲ့

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရ႕ဲ

မ်က္စိမွာလည္း

ကေတာ့ပံုျမင္လႊာဆဲလ္ (Retinal Cone Cells) ေတြ ပိမ ု ပ ုိ ါဝင္ေနတယ္။အဲဒီ့အျပင္ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ကိုလ ည္းေထာက္လွမ္းသိ႐ွိႏိုင္တယ္။ဒါေၾကာင့္ကၽြန္ေတာ္တ႔ို ထက္ေရာင္စဥ္ကိုပိုမိုခဲြျခားခံစားႏိုင္ၾကၿပီး လူ႔မ်က္လံုးနဲ႔ မျမင္ႏိုင္တဲ့ကျြဲ ပားမႈေလးေတြကိုေထာက္လွမ္းႏိုင္ၾကတ ယ္။

၂ဝဝ၂ခုႏစ ွ ္

သုေတသနစာတမ္းတစ္ခုအရ

ႏွံျပည္စုတ္ေတြရ႕ဲ တု႔ျံ ပန္မႈကို ေလ့လာၾကည့္ရင္ ၆၆% က ဥေတြကို လက္ခံတယ္။ ၁၂% က လႊင့္ပစ္တယ္။ ပံု - (အထက္) ႐ိုး႐ိုးဥၾသငွက္၊ (ေအာက္) စာသိမ္း။ ဥၾသငွက္၌ စာသိမ္း၏ ဝမ္းဗိုက္အစင္းမ်ားႏွင့္ ဆင္တူသည့္ အစင္းေၾကာင္းမ်ား ပိုင္ဆိုင္သည္။ ဥၾသငွက္ဥက

အိမ္႐ွင္ဥေတြထက္

၂ဝ% က အသိုက္ကို စြန္႔ခြာပါတယ္။ ၂%မွာေတာ့ ဥေတြကို အသိုက္ထဲမွာ ျမွဳပ္ပစ္တယ္။ Moskát, C.; Honza, M. (2002). ေစာၿပီး

အေကာင္ေပါက္ေလ့႐ွိတယ္။

ဒီလိုေစာၿပီး

အေကာင္ေပါက္ႏိုင္တာကေတာ့ ဥၾသငွက္ေတြဟာ ဥကို ကိုယ္တြင္းမွာ ၂၄နာရီ ပိုၿပီး ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ၾကလိ႔ပ ု ါ။ ကပ္ပါးမျပဳတဲ့ငွက္နဲ႔ ကပ္ပါးျပဳတဲ့ ငွက္ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးမွာ ဒီလို စြမ္းရည္မ်ိဳး႐ွိတဲ့အတြက္ ကပ္ပါးျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ ရ႐ွိလာတဲ့ သီးသန္႔ဆီေလ်ာ္ျပဳျပင္မႈတစ္ခုေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဥၾသငွက္ရဲ႕ ေ႐ွးဦးမ်ိဳးႏြယ္ေတြမွာ ကပ္ပါးအျပဳအမူ စတင္ေပၚေပါက္ခဲ့စဥ္မွာတည္းက ႐ွိခဲ့တဲ့ အားသာခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ေနတာေတာ့ အမွန္ပါပဲ ။

ပံု - အျခားငွက္မ်ားထက္ အလ်င္ အေကာင္ေပါက္ေသာ ဥၾသငွက္ သားေပါက္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

61

ဥမွေပါက္လာတဲ့ ပိမ ု ဖ ုိ ြ႔ၿံ ဖိဳးေနၿပီးတာ

ေတြ႔ရတယ္။

အျခားအိမ္႐ွင္ငွက္ဥေတြနဲ႔

ငွက္သားေပါက္က သန္စမ ြ ္းၿပီး

ေစာၿပီး

ေပါက္႐ံုသာ

ေစာေစာ

အေကာင္ေပါက္ေတြကို

မကပဲ

တျခားငွက္ေတြထက္

အေကာင္ေပါက္လာတဲ့

ဥၾသငွက္ေပါက္ဟာ

အသိုက္ကေန

တြန္းခ်ေလ့႐ွိပါတယ္။

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရဲ႕

ကပ္းပါးငွက္ကို ေထာက္လွမ္းသိ႐ွိမႈဟာ အခ်ိဳ႕ငွက္မ်ိဳးစိတ္ေတြမွာ သိပ္ကိုစည္းကမ္း တင္းက်ပ္ၿပီး ငွက္ညည္းသံေတာင္ ပါဝင္ႏိုင္တယ္။ အခ်ိဳ႕အိမ္႐ွင္ငွက္မ်ိဳးစိတ္ေတြမွာ ထူးျခားတဲ့ သားေပါက္ညည္းသံေတြ ႐ွိၾကတယ္။ သူ႔သားေပါက္ထဲက သူလက္မခံႏိုင္တဲ့ ငွက္ညည္းသံမ်ိဳး႐ွိရင္ေတာင္ အသိုက္ကေန စြန္႔ပစ္မာွ ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ကပ္ပါးဥၾသငွက္ေပါက္က အဲဒီ့ညည္းသံနဲ႔ တူေအာင္ မညည္းႏိုင္ရင္ အသိုက္မွ စြန္႔ပစ္ခံရေလ့႐ွိတယ္။ အေရာင္အဆင္းမတူပဲ သိပ္ႀကီးမားလြန္းတဲ့ ငွက္သားေပါက္ျဖစ္ေနရင္လည္း ဥၾသငွက္သားေပါက္ကုိ အသိုက္မွ လႊင့္ပစ္ေလ့႐ွိတယ္။

ပံု - ႏွံျပည္စုတ္ငွက္သားေပါက္ႏွင့္ ငွက္ဥမ်ားကို ေမြးရာပါ အျပဳအမူအရ ကန္ထုတ္ေနသည့္ ကပ္ပါး ဥၾသငွက္ သားေပါက္။ (Michael G. Anderson, 2009)

အဲဒီလို

ငွက္ဥ၊

ညည္းသံန႔ဲ

အသြင္အျပင္ေတြကို

ေထာက္လွမ္းလို႔မွ

ဥၾသငွက္ေပါက္ဟာ

ရင္ေသြးငွက္မ်ားနဲ႔မျခား

ေစာင့္ေ႐ွာက္ခံရေတာ့တယ္။

သားေပါက္

လြတ္ေျမာက္ရင္ေတာ့

ဥၾသငွက္က

အစာေကၽြးေမြး

အသိုက္တစ္ခုလံုးက

ငွက္ေပါက္ေတြ အားလံုးရဲ႕ အစာေတာင္းသံမ်ိဳးကို မွီေလာက္ေအာင္ စူးစူးဝါးဝါး

ထူးျခားတဲ့

အစာေတာင္းသံမ်ိဳး

ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြကို အစာ လံုေလာက္စြာ ႐ွာေဖြဖို႔ လႈံ႔ေဆာ္ေပးႏိုင္တာျဖစ္တယ္။ သားေပါက္အတြက္သာ

ငွက္သိုက္ေတြက

ေဆာက္ထားတာျဖစ္ၿပီး၊

အိမ္႐ွငင ္ က ွ ္ ဥၾသငွက္

ဖြ႔ၿံ ဖိဳးလာတဲ့အခါ အသုိက္န႔ဲ မဆန္႔လုမတတ္ ျဖစ္လာတယ္။ သူ႔ကို အစာခြံ႔ေနတဲ့ ငွက္ထက္ေတာင္ အ႐ြယ္ပိုႀကီးေနေလ့႐ွိတယ္။ ပံု - စူးဝါးစြာ အစာေတာင္းေနေသာ ဥၾသေပါက္ႏွင့္ ၎ကို အစာခြံေနေသာ ႏွံျပည္စုတ္ငွက္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

62

အိမ္႐ွင္ငွက္တံု႔ျပန္မႈ၏ လိုက္ေလ်ာညီေထြ႐ွိလွပံု အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရဲ႕ တုံ႔ျပန္ပံုကို ဆက္ေဆြးေႏြးၾကရေအာင္ပါ။ အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရဲ႕ အျပဳအမူကေတာ့

ကပ္ပါးျပဳခံရျခင္း အေပၚမူတည္ေနပါတယ္။ ပံုမွန္အေျခအေနအားျဖင့္ ကပ္ပါးျပဳခံရျခင္း မ႐ွိေသးခ်ိန္မွာ ဘယ္ငွက္မဆို အျခားငွက္ရဲ႕အသိုက္မွ ငွက္မ်ိဳးစိတ္တစ္ခုကို ဂုဏ္သတၱိေတြ

ဥဥခ်ေလ့မ႐ွိတဲ့အတြက္ လံုေလာက္စြာ

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြက

ကပ္ပါးျပဳခံရၿပီဆိုရင္ေတာ့

စူး႐ွေပၚထြက္လာတတ္တယ္။

ထက္ျမက္လာေလ့႐ွိတယ္။

ကပ္ပါးျပဳျခင္း

ငွက္ဥေတြကို

ကပ္ပါးငွက္မ်ိဳးစိတ္ကလည္း

အိမ္႐ွင္ငွက္ကလည္း နည္းပါးသြားရင္

ေ႐ြးခ်ယ္စိစစ္ေလ့မ႐ွိပါဘူး။ ႐ုပ္ဖ်က္ႏိုင္တ့ဲ

ေထာက္လွမ္းႏိုင္တဲ့

အိမ္႐ွင္မ်ိဳးစိတ္ထဲမွာလည္း

စြမ္းရည္ေတြ မ်ိဳးဆက္အလိုက္

ေထာက္လွမ္းမႈနည္းသြားေလ့႐ွိတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ကပ္ပါးျပဳျခင္း မ႐ွိေတာ့ရင္ မိမိငွက္ဥေတြကို သံသယနဲ႔ ထိုးဆိတ္ ဖယ္႐ွားေနျခင္းဟာ အက်ိဳးဆုတ္ယုတ္ေစလို႔ပါ။ မိမိအသိုက္ထဲ ေရာက္ေနတဲ့ တစ္ပါးသူရဲ႕ ဥကို ေထာက္လွမ္းႏိုင္မယ့္ ငွက္ဟာ မိမဥ ိ နဲ႔ သားသမီးကို ပိုမိုထိေရာက္စြာ

ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းႏိုင္မယ့္

ပိမ ု ုိ႐ွင္သန္ပာြ းမ်ားၾကတယ္။

သူတို႔ရဲ႕

ငွက္ျဖစ္တယ္။

သားသမီးေတြမွာလည္း

ဒါေၾကာင့္

သူ႔ရဲ႕

မ်ိဳး႐ိုးလိုက္တဲ့အတြက္

သားသမီးေတြက

၎တို႔ရ႕ဲ

မိဘမ်ားလိုပဲ

ေထာက္လွမ္းႏိုင္စြမ္း ႐ွိၾကျပန္တယ္။ ထိုနည္းတူပဲ… ဥၾသငွက္ကလည္း အသိုက္ကို ေ႐ြးခ်ယ္ၿပီး အေရာင္အေသြး ပိုနီးစပ္တဲ့ ဥကို ဥခ်ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ၎ရဲ႕ဥကို အိမ္႐ွင္ငွက္က လက္ခံဖို႔ ျဖစ္တန္စြမ္း ပိုမ်ားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒ့ီ ဥၾသငွက္မ်ိဳးဆက္ေတြမ်ာလည္း အိမ္႐ွင္ငွက္အသိုက္ေတြကို ေ႐ြးခ်ယ္ၿပီး ဥဥခ်တတ္လာၾကပါတယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္ကို အထက္မွာေတာ့ လက္နက္အၿပိဳင္တပ္ဆင္မႈတစ္ခု အျဖစ္တင္စားခဲ့ပါတယ္။ ယခုလို သဘာဝအေလ်ာက္ စြမ္းရည္သတၱိ အသစ္ေတြ ေပၚေပါက္လာေနျခင္းဟာ မ်ိဳးစိတ္တစ္ခုစီရဲ႕ ဘဝထူေရးအတြက္ ႐ုန္းကန္ေနမႈ

(Struggle

for

Existence)

သေဘာတရားနဲ႔အညီ

ျပဳလုပ္စီရင္သူ

မပါပဲ၊

အလိုအေလ်ာက္

ၿပိဳင္ဆိုင္ေနျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥၾသငွက္ေတြနဲ႔ အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြဟာ စင္စစ္မာွ ေတာ့ တြဖ ဲ က္ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲျခင္း (Co-

evolution)

လိ႔ေ ု ခၚတဲ့

ျဖစ္စဥ္ထဲမွာ

ခ်ိတ္ဆက္မိေနတာပါပဲ။

Coevolution

ျဖစ္စဥ္မွာ

မ်ိဳးစိတ္တစ္ခုန႔ဲ

အျခားမ်ိဳးစိတ္တစ္ခုၾကားက အျပန္အလွန္ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြေၾကာင့္ မ်ိဳးဆက္တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ေျပာင္းသြားတိုင္း သြင္ျပင္လကၡဏာအသစ္ေတြက ႏွစ္ဖက္လံုးမွာ တၿပိဳင္တည္း သို႔မဟုတ္ မဆိုင္းမတြ ေပၚေပါက္လာေနေလ့႐ွိပါတယ္။ မက္ဖီယားဂိုဏ္းသား ကပ္းပါးငွက္မ်ား ကပ္ပါးမျပဳရင္

ေထာက္လွမ္းတဲ့

အျပဳအမူနည္းပါးၿပီး

ကပ္ပါးျပဳရင္

ေထာက္လွမ္းတဲ့

အျပဳအမူမ်ားလာတယ္ဆိုရင္ တခ်ိဳ႕အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြမွာေတာ့ ကပ္ပါးျပဳခံရလ်က္ ေထာက္လွမ္းဖယ္႐ွားတဲ့ အျပဳအမူ နည္းပါးေနရတာက ထူးဆန္းပါတယ္။ ေသခ်ာ ေလ့လာၾကည့္ရင္ေတာ့ အေျဖကို ေကာက္ယူႏိုင္ ေကာင္းပါတယ္။

ေ႐ွ႕မွာေျပာခဲ့တ့ဲ ငွက္ကေတာ့ ႐ိုး႐ိုးဥၾသ (Common Cuckoo – Cuculus canorus) ျဖစ္ပါတယ္။ အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရ႕ဲ ဒီလို ပေဟဠိဆန္တဲ့ အျပဳအမူကို ျဖစ္ေစတာကေတာ့ အစက္ပါဥၾသႀကီးမ်ိဳး (Great Spotted Cuckoo၊ သိပၸံနာမည္ -

Clamator glandarius) ျဖစ္ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

63

ပံု - အစက္ပါဥၾသႀကီး Andalucian Guides, Birding and Wildlife Tour Company http://www.andalucianguides.com/main. htm

အစက္ပါဥၾသႀကီးေတြကလည္း

႐ိုး႐ိုးဥၾသေတြလို

အျခားငွက္တစ္မ်ိဳးရဲ႕

အသိုက္မွာ

ဥဥခ်တဲ့

ငွက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဥမွ ေပါက္လာတဲ့ အစက္ပါဥၾသေပါက္စေတြက ႐ိုး႐ိုးဥၾသေပါက္စေတြလိုေတာ့ အိမ္႐ွင္ငွက္ေပါက္စနဲ႔ ငွက္ဥေတြကို

ကန္ထုတ္တာမ်ိဳး

ငတ္မြတ္ေသဆံုးႏိုင္ေျခေတာ့႐ွိတယ္။ အိမ္႐ွင္ငွက္အတြက္ေတာင္ ခ်ဥ္းကပ္လာရင္

မလုပ္ပါဘူး။

တခါတရံမွာ

ဒါေပမယ့္

ဒါမ်ိဳးက

အက်ိဳး႐ွိတတ္ေသးတယ္။

အစက္ပါဥၾသႀကီးေပါက္စဟာ

အစာလုစားရင္းနဲ႔ ႐ွားပါတယ္။

ဘယ္လိုမ်ိဳးလဲဆိုေတာ့၊

စအိုကေန

ပ်စ္ေစးေစးနဲ႔

အိမ္႐ွင္ငွက္ေပါက္စေတြ အမွန္ေတာ့

အသိုက္ကို

သူ႐ွိေနရင္

သားရဲတစ္စံုတစ္ရာ

အလြန္အနံ႔ဆိုးလွတဲ့

အရည္ေတြ

စစ္ထုတ္တတ္တယ္။ ဒီအရည္ေတြေၾကာင့္ သားရဲေတြက မသတီပဲ အနားကပ္ေလ့မ႐ွိေတာ့ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဥၾသေပါက္စ ႐ွိတဲ့ အသိုက္ဟာ သားရဲရန္မွ ပိုမိုလံုၿခံဳရပါတယ္။

ပံု - အစက္ပါဥၾသႀကီး သားေပါက္ကို

အသိုက္မွ ထုတ္ယူလိုက္ သျဖင့္ ၎မွ ခုခံေသာအားျဖင့္ ဝမ္းတြင္းမွ စစ္ထုတ္ရည္မ်ား စြန႔ထ ္ ုတ္လိုက္သည္။ (Daniela Canestrari et al, 2014) www.sciencemag.org/content/343/617 7/1350.full သူတို႔ဥေတြကို အိမ႐ ္ ွင္က ေထာက္လွမ္းသိ႐ွိၿပီး အသိုက္မွ လႊင့္ပစ္ခ့ရ ဲ င္ေတာ့ ဥၾသက အသိုက္ထဲက

က်န္တဲ့ ဥေတြကိုပါ လာေရာက္ ဖ်က္ဆီးေလ့႐ွိတယ္။ ဒီလို လက္စားေခ်တဲ့ အျပဳအမူေၾကာင့္ အိမ႐ ္ ွင္ငွက္ေတြဟာ ေထာက္လွမ္းသိ႐ွိရင္ေတာင္မွ ၿခိမ္းေျခာက္တတ္ၿပီး

လက္ခံေကၽြးေမြးထား

ဥကို

ေစာင္ေ ့ ႐ွာက္ေပးျခင္းေတြေၾကာင့္

ရေလ့႐ွိတယ္။

ေကၽြးေမြးရင္ေတာ့ အစက္ပါဥၾသႀကီးကို

ဥကို

ေပါက္လာမယ့္ မက္ဖီးယား

စြန႔ပ ္ စ္ရင္တာ့

လက္စားတံ႔ျု ပန္မႈန႔ဲ

သားေပါက္က (Mafia)

ဆန္တဲ့

အသိုက္ကို အျပဳအမူမ်ိဳးနဲ႔

တင္စားေလ့႐ွိတယ္။ အစက္ပါဥၾသႀကီးနဲ႔ အလားတူ တၿပိဳင္တည္းမွာ ၿခိမ္းေျခာက္၊ ေက်းဇူးျပဳမယ့္ ဓေလ့႐ွိတဲ့ အသိုက္ကပ္ပါးျပဳငွက္ေတြကို မက္ဖီးယား ကပ္ပါးငွက္မ်ား (Mafia Parasite) လို႔ ေခၚေလ့႐ွိပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

64

မက္ဖီးယား ဆက္ဆံေရးေၾကာင့္ အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရဲ႕ တုံ႔ျပန္ပက ုံ သူတို႔မာွ ႐ွိႏိုင္မယ့္ သားရဲတိရစာၦန္ အႏၲရာယ္မွာ မွခ ီ ေ ုိ နေလ့႐ွိပါတယ္။

တဖန္

သားရဲတိရစာၦန္

အႏၲရာယ္ကလည္း

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရဲ႕

အသိုက္ေဆာက္လုပ္ပံုနဲ႔

ဆက္ႏယ ြ ္ေနျပန္တယ္။ မိတ္ေဆြတို႔ နားလည္လြယ္ေအာင္ ဥပမာေလးေတြ ေပးပါမယ္။ ဥပမာ (က) သပိတ္လြယ္ငွက္။ သားရဲအႏၲရာယ္မ႐ွိသျဖင့္ Mafia သဘာဝကို လက္မခံျခင္း သပိတ္လြယ္ငွက္ (Magpie) မွာ အသိုက္ကို အမိုးအကာနဲ႔ လံုၿခံဳစြာ ေဆာက္ထားတဲ့အတြက္ သားရဲအႏၲရာယ္ နည္းပါတယ္။ အစက္ပါဥၾသႀကီးရဲ႕ ကပ္ပါးျပဳျခင္းဟာ သူ႔အတြက္ေတာ့ ေကာင္းက်ိဳးမ႐ွိပါဘူး။ အစက္ပါဥၾသႀကီးမ်ိဳးေတြက လက္စားေခ်မႈ မျပဳလုပ္ရင္ေတာ့ သပိတ္လြယ္ငွက္ေတြက ရဲတင္းလာတယ္။ သူတို႔ဥ မဟုတ္ရင္ သူတို႔သားေပါက္ မဟုတ္ရင္ အသိုက္မွ လႊင့္ပစ္ေလ့႐ွိတယ္။ သူတို႔ငွက္အုပ္စု အနီးနားကို အစက္ပါဥၾသႀကီး လာရင္ စုေဝးထိုးဆိတ္ၿပီး ျပန္လည္ ခုခမ ံ ေ ႈ တြေတာင္ ႐ွိႏိုင္တယ္။ သပိတ္လြယ္ငွက္လို စည္းလံုးတဲ့ ငွက္မ်ိဳးစိတ္မ်ိဳး မဟုတ္ရင္ေတာ့

ပထမတစ္ႀကိမ္မွာ

ရဲတင္းစြာ

ဥၾသဥကို

စြန္႔ပစ္ေပမယ့္

အစက္ပါဥၾသႀကီးက

တကယ္လက္စားေခ်ရင္ေတာ့ အိမ္႐ွင္ငွက္က မွတ္သားထားၿပီး ေနာက္တခါ အသိုက္တည္လို႔ ကပ္ပါးျပဳခံရတဲ့အခါ ဥၾသဥကို ေၾကာက္ေၾကာက္နဲ႔ လက္ခံေကၽြးေမြးရေလ့႐ွိတယ္။ ဥပမာ (ခ) က်ီးကန္း။ သားရဲအႏၲရာယ္႐ွိသျဖင့္ Mafia သဘာဝကို လိုက္ေလ်ာျခင္း တဖန္

က်ီးကန္းေတြက

အမိုးပြင့္အသိုက္

ေဆာက္ေလ့႐ွိတယ္။

ဒါေၾကာင့္

သားရဲအႏၲရာယ္

ပိုႀကီးမားပါတယ္။ သူတ႔ိအ ု တြက္ ကပ္ပါးျပဳခံရရင္ သူတို႔ သားေပါက္ အနည္းငယ္ ငတ္မြတ္ေသဆံုးႏိုင္တာ မွနေ ္ ပမယ့္ ေပါက္လာမယ့္

ဥၾသငွက္ေပါက္စရဲ႕

အနံ႔ဆိုးတဲ့

ဝမ္းတြင္းစစ္ထုတ္ရည္ေတြေၾကာင့္

သားရဲအႏၲရာယ္ကို

ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ က်ီးကန္းေတြက လိုလိုလားလား လက္ခံတာကို ေတြ႔ရတယ္။ မက္ဖီးယား ဆန္တဲ့ မ်ိဳးစိတ္ႏစ ွ ခ ္ ရ ု ဲ႕ ဆက္ႏယ ြ ္မႈဟာ ကပ္ပါးဆက္ႏယ ြ ္မႈလား၊ အျပန္အလွန္အက်ိဳးျပဳ ဆက္ႏယ ြ ္မႈလား ေျပာဖို႔ ခက္ခဲပါတယ္။ ၿခံဳေျပာရရင္ေတာ့ သားရဲအႏၲရာယ္ေပါမ်ားတဲ့ ငွက္မ်ိဳးစိတ္အတြက္ေတာ့ ဥၾသနဲ႔ မက္ဖီးယား ဆက္ဆံေရးေၾကာင့္ အက်ိဳး႐ွိၿပီး ‘အၿမဲတမ္းလိုက္ေလ်ာသူ’ (Universal Acceptor) ျဖစ္လာတယ္။ သားရဲအႏၲရာယ္နည္းတဲ့ ငွက္မ်ိဳးစိတ္မွာေတာ့ လက္စားေခ်ခံရမွာေၾကာက္လို႔ ကပ္ပါးျပဳျခင္းကို လက္ခံရတာေၾကာင့္ ‘အေျခအေနအရ လိုက္ေလ်ာရသူ’ (Conditional Acceptor) ေတြ ျဖစ္လာတယ္။ ဒါအခ်က္အလက္ေတြက အသိုက္ကပ္ပါးနဲ႔

အိမ္႐ွင္ငွက္ေတြရဲ႕

ဘာကို

ၫႊန္ျပေနသလဲဆိုေတာ့၊

အျပဳအမူမ်ားအေပၚ

အဆင့္ဆင့္

သားရဲအႏၲရာယ္ ႐ႈပ္ေထြးစြာ

ကြာျခားပံုေတြ၊ လႊမ္းမိုးလ်က္႐ွိတဲ့

ေဂဟစနစ္ဆိုင္ရာ ဆက္ႏယ ြ ္မႈေတြကို ေဖာ္ျပေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေဂဟစနစ္တစ္ခုကို ေလ့လာတဲ့အခါ

သက္႐ွိတစ္မ်ိဳးကို ကပ္ပါး၊ သိ႔မ ု ဟုတ္ မွီခို သိ႔မ ု ဟုတ္ အျပန္အလွန္အက်ိဳးျပဳ ဆက္ႏယ ြ ္မႈ တစ္ခုခုနဲ႔ တံဆိပ္ မတပ္ခင္မွာ ပိုမိုအေသးစိတ္ ေလ့လာသင့္တယ္ဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြ သင္ခန္းစာ ယူသင့္ပါတယ္။ ဥၾသငွက္ေတြဟာ ထင္ေကာင္းထင္စရာ

႐ွိတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔အတြက္ ဒါေပမယ့္

သိပ္ယုတ္မာ

စာဖတ္သူမိတ္ေဆြမ်ား

ေကာက္က်စ္တဲ့ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။

ဓေလ့႐ွိသူေတြလို႔ သူမ်ားအေပၚ

ေခါင္းပံုျဖတ္စားတယ္လို႔ ယူဆရမယ့္ ဥၾသေတြရဲ႕ အေရအတြက္က လက္ေတြ႔ေလာကမွာေတာ့ တိုးပြားလာျခင္း မ႐ွိပါဘူး။ သဘာဝတၳေဗဒဆရာႀကီး Charles Darwin က သူ႔ရ႕ဲ Evolution Theory ကို ထုတ္ေဖာ္တင္ျပခဲ့တဲ့အခါ ဆင္ျခင္သံုးသပ္ခ်က္ ၆ခ်က္ ျပခဲ့တယ္။ ပထမဆံုးတစ္ခုကေတာ့ သက္႐ွိေတြက မူလမ်ိဳးဆက္ထက္ မ်ားတဲ့ သားေပါက္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

65

ေတြ ေမြးေလ့႐ွိတယ္။ဥေပါင္းမ်ားစြာပါတဲ့ ငါးဥတြႀဲ ကီးကိုျမင္ရင္ ဒါကို လြယ္လြယ္ သေဘာေပါက္မွာပါ။ ဒုတိယ တစ္ခုကေတာ့ အေရအတြက္ ပံုေသျဖစ္ျခင္းပါပဲ။ တကယ္လို႔ မူလမ်ိဳးဆက္ထက္ မ်ားတဲ့ သားေပါက္ေတြေမြးရင္ ဘာလို႔

သက္႐ွိေတြရ႕ဲ

အေရအတြက္က

တိုးပြားမလာသလဲ။

ဒါကိုအေျဖထုတ္ၾကည့္ရင္

တတိယအခ်က္ျဖစ္တဲ့

႐ွင္သန္ဖို႔႐ုန္းကန္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥၾသငွက္န႔ဲ အိမ္႐ွင္ငွက္ ႏွစ္ဖက္လံုးဟာ တူညီစြာ အထိနာၾကတယ္။ ေလလြင့္တ့ဲ အသိုက္ေတြ၊ ငွက္ဥေတြမ်ားစြာ ႐ွိပါတယ္။ ဥၾသေတြက

ကပ္ပါးျပဳသေလာက္၊

ထိုးဆိတ္ဖ်က္ဆီးခံရတဲ့

ဥၾသငွက္ဥေတြ၊

လႊင့္ပစ္ခံရတဲ့

ဥၾသငွက္ဥေတြ၊ ဥၾသငွက္သားေပါက္ေတြလည္း ႐ွိတာေပါ့။ ေအာင္ျမင္စာြ ကပ္ပါးျပဳႏိုင္တ့ဲ ဥၾသငွက္ေပါက္ေတြ ႐ွိသလို၊ အေကာင္ေပါက္ၿပီးမွ

အိမ္႐ွင္ငွက္က

ငွက္ေပါက္ေတြကလည္း မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြကို

မနည္းလွပါ။ သဘာဝက

စိန္ေခၚမႈအသစ္ေတြကို

ေပးတဲ့

ေျမျပင္ေန

တိရစာၦန္အစာျဖစ္သြားရတဲ့

စိန္ေခၚမႈဖိအားေတြန႔ဲ

စီစစ္ေ႐ြးခ်ယ္ပစ္တာေၾကာင့္

အဲဒီ့မ်ိဳးစိတ္ဟာ

အျခားသက္႐ွိ

လႊင့္ပစ္ခံရၿပီး

သက္႐ွိတစ္မ်ိဳးက

ကိုင္တြယ္ေျဖ႐ွင္းမယ့္

မတံ႔ျု ပန္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္လည္း သက္႐ွိတစ္မ်ိဳးက

အသိုက္မွ

မ်ိဳးဆက္ေပါင္းမ်ားစြာ

ဆီေလ်ာ္ေျပာင္းလဲမႈအသစ္ေတြ

တျဖည္းျဖည္းနဲ႔

တစ္မ်ိဳးအေပၚ

ေလ်ာ့ပါး

အျခားသက္႐ွိတစ္မ်ိဳးရဲ႕ ၾကာလာတဲ့အခါ

ျဖစ္လာစၿမဲပါ။

ဒီလိုမ်ိဳး

မ်ိဳးတံုးသြားေလ့႐ွိပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္

ေရ႐ွည္အသာစီးရေနဖို႔

မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။

သဘာဝနဲ႔

သက္႐ွိေလာကႀကီးမွာ လွပတဲ့ ေဒစီပန္းေတြနဲ႔ ဆည္းဆာအလွတရားေတြ ႐ွိသလို၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႐ုတ္တရက္ မေတြ႔ျမင္လိုက္ရတဲ့

ေကာက္က်စ္လွည့္ဖ်ားမႈေတြနဲ႔အတူ

ဂုဏ္သိကၡာ႐ွိစြာ

႐ွင္သန္႐ုန္းကန္မႈေတြလည္း

႐ွိေနျပန္တယ္ဆုိတာကို ဥၾသငွက္နဲ႔ အလားတူ အသိုက္ကပ္ပါးျပဳငွက္ေတြက သတိေပးေနသလို႐ွိပါတယ္။

~ေက်ာ္စြာလင္း Bibliography

Maria Abou Chakra; Christian Hilbe & Arne Traulsen. (2014). "Plastic behaviors in hosts promote the emergence of retaliatory parasites". Scientific Reports 4, Article number: 4251 Soler, M., J. J. Soler, J. G. Martinez, A. P. Moller (1995). Magpie host manipulation by great spotted cuckoos: Evidence for an avian mafia? Evolution. 49, 770–775 Anderson MG, Moskát C, Bán M, Grim T, Cassey P, et al. (2009) Egg Eviction Imposes a Recoverable Cost of Virulence in Chicks of a Brood Parasite. PLoS ONE 4(11): e7725. Edvardsen, E., Moksnes, A., Røskaft, E., Øien, I. J. and Honza, M.(2001). Egg mimicry in cuckoos parasitizing four sympatric species of Acrocephalus warblers. Condor 103, 829-837. Hans Watson. (2008).Cuckoo egg in Reed Warbler nest. Norfolk and Norwich Naturalists' Society. Retrieved from http://www.nnns.org.uk/ Moskát, C. and Honza, M. (2002), European Cuckoo Cuculus canorus parasitism and host's rejection behaviour in a heavily parasitized Great Reed Warbler Acrocephalus arundinaceus population. Ibis, 144: 614–622. Daniela Canestrari, Diana Bolopo, Ted C. J. Turlings, Gregory Röder, José M. Marcos, and Vittorio Baglione. (2013) Science 21 March 2014: 343 (6177), 1350-1352.

Curiosity Science Magazine Back To Contents

66

ေအာင္ေကာင္းျမတ္

ယုတၱိအမွား ေဆြးေႏြးျငင္းခံုရာတြင္

(Logical

Fallacy)

က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္စြာ

ဆုိသည္မွာ

ယုတၱိေဗဒတြင္

ဆင္ျခင္သံုးသပ္ရာတြင္

အမွားမ်ား၊

သို႔မဟုတ္

လူအမ်ား

အလြမ ဲ ်ားျဖစ္ေပၚျခင္းကို

ဆိုလိုသည္။ အျခားသူမ်ား၏ အျငင္းအခံုတြင္ ယုတၱိအမွားမ်ားကို ရွာေဖြျခင္း သို႔မဟုတ္ မိမ၏ ိ အျငင္းအခံုတြင္ ယုတၱိအမွားမ်ားကို ေရွာင္ရွားျခင္းသည္ အက်ိဳးသင့္အေၾကာင္းသင့္ ျငင္းခံုေဆြးေႏြးလိုသည့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ အလြန္တရာအေရးပါလွသည္။ ယုတၱိအမွားမ်ားကို မျမင္မပ ိ ါက ျငင္းခံုေဆြးေႏြးရာတြင္ အမွန္တရားႏွင့္ ေဝးကြာျပီး က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မႈ

ကင္းသြားမည္ျဖစ္သည္။

ထိုသို႔

ယုတၱိအမွားမ်ားထဲမွ

ထပ္ခါတလဲလဲ

လူအမ်ားက်ဴးလြန္တတ္ၾကသည့္ ယုတၱိအမွားမ်ားကို ေအာက္တြင္ေဖာ္္ျပလုိက္ပါသည္။

စာေျခာက္႐ုပ္ (Straw Man) အျခားသူတစ္ဦးျငင္းခုံသည့္ အဓိပၸါယ္ကိုလေ ြဲ ခ်ာ္ေကာက္၍ တိုက္ခိုက္ရ လြယ္ကူေအာင္လုပ္ျခင္း ဤ႔ပံုစံတြင္ (စာေျခာက္႐ုပ္တစ္ခုကို လူစားထိုး၍ ထည့္လိုက္သလုိ) အျခားသူတစ္ဦးဆိုလိုခ်င္သည့္ အေၾကာင္းအရာအစား ဆင္တူအခ်က္တစ္ခုႏွင့္ အစားထုိးလုိက္ျပီး တိုက္ခိုက္ေဝဖန္ျခင္းျဖစ္သည္။ အျခားသူတစ္ဦး၏ အျငင္းအခံု၊ ဆိုလိုသည့္အဓိပၸါယ္ကို ခ်ဲ႕ကားျခင္း၊ အဓိပၸါယ္လေ ြဲ ခ်ာ္၍ ေကာက္ယူျခင္းျဖင့္ မိမိ ျငင္းဆန္လိုသည့္ အေၾကာင္းအရာကို က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္သည္ဟု ျပသရန္ လြယ္ကူသြားသည္။ ဤသို႔ လုပ္ျခင္္းေၾကာင့္ မွန္ကန္ျပီး က်ိဳးေၾကာင္းဆက္စပ္ႏုိင္မႈ ေပ်ာက္ဆံုးသြားသည္။

ဥပမာ ဦးကႀကီးသည္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရးတြင္ တုိင္းျပည္ဘ႑ာေငြမ်ားကို ပိုမိုသံုးစြသ ဲ င့္ေၾကာင္း ေျပာသည္။ ထုိအခါ ဦးခေခြးက ဦးကႀကီးမွ စစ္ဘက္အသံုးစရိတ္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ေအာင္လုပ္ေနသည္။ တုိင္းတပါးမွ ရန္စက်ဴးေက်ာ္လာပါက ခုခံကာကြယ္ရန္ အင္အားနည္းေအာင္ လုပ္ေနသည္ဟု ေဝဖန္ေျပာၾကားသည္။

(က်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရးတြင္ ဘ႑ာေငြမ်ား ပိုမိုသံုးစြသ ဲ င့္ေၾကာင္းတိုက္တြန္းျခင္းသည္ စစ္ဘက္အသံုးစရိတ္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ခုိင္းသည္ဟု

တိုက္႐ိုက္

အဓိပၸါယ္မသက္ေရာက္ပါ။

တစ္ဖက္ျငင္းဆန္သူ

ဦးခေခြးမွ

ထိုသုိ႔

လႊဲေျပာင္းေျပာလိုက္ျခင္းျဖင့္ မိမိဘက္အသာရေအာင္ တမင္သက္သက္ လုပ္ယူျခင္းျဖစ္္ပါသည္။ )

Curiosity Science Magazine Back To Contents

68

မွားယြင္းေသာ အေၾကာင္း (False Cause) အရာႏွစ္ခုၾကားတြင္

အမွန္တစ္ကယ္

ဆက္စပ္မႈရိွသည္

သို႔မဟုတ္

ဆက္စပ္မႈရိွသည္ဟု

ထင္ျမင္ျခင္းေၾကာင့္

အရာတစ္ခုသည္ အျခားအရာတစ္ခု၏ အေၾကာင္းျဖစ္သည္ဟု ယူဆျခင္္း လူအမ်ားစုသည္ ဆက္စပ္မႈရိွျခင္္း (Correlation) ႏွင့္ အေၾကာင္းအက်ိဳးျဖစ္ျခင္း (Causation) ကို ေရာေထြးေလ့ရိွၾကသည္။ အရာဝတၳဳႏွစ္ခုအၾကား ဆက္စပ္မႈရိွယံုျဖင့္ တစ္ခုသည္ အေၾကာင္းျဖစ္ျပီး အျခားတစ္ခုသည္ အက်ိဳးျဖစ္သည္ဟု

တပ္အပ္မေျပာႏုိင္ပါ။

ဆက္စပ္မႈရိွျခင္းသည္

တိုက္ဆုိင္မႈသာျဖစ္ႏုိင္သည္

သို႔မဟုတ္

ဘံုအေၾကာင္းတစ္ခု ရိႏ ွ င ို သ ္ ည္။

ဥပမာ ေနရာတစ္ေနတြင္

မီးေလာင္ေသာအခါ

မီးသတ္ကားအစီးေရ

အမ်ားအျပားကို

လႊတ္၍

ျငိမ္းသတ္ခိုင္းသည္။

ထိုေနရာတြင္ ေလာင္ေသာ မီးသည္ အိမ္အမ်ားအျပားကိုေလာင္ကၽြမ္း၍ အပ်က္အစီး အဆံုးအ႐ံႈးေျမာက္မ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည္။

ထိုအခါ

မီးေလာင္ေသာအခါ

မီးသတ္ကားအစီးေရ

အနည္းငယ္ကိုသာ

လႊတ္ပါက

အပ်က္အစီးနည္းမည္ဟု ဦးေက်ာ္မွ သံုးသပ္သည္။

(မီးသတ္ကားအေရအတြက္သည္

ပ်က္စီးဆံုး႐ံႈးမႈ၏

မီးသတ္ကားအမ်ားအျပားကိုလႊတ္၍

အေၾကာင္းမဟုတ္ပါ။

ျငိွမ္းသတ္ရျခင္္းျဖစ္ပါသည္။

မီးအင္အား

ၾကီးမားေသာေၾကာင့္သာ

မီးသတ္ကားအစီးေရ

ေလွ်ာ့လႊတ္ပါက

ထိုယူဆခ်က္ႏွင့္ေျပာင္းျပန္ အပ်က္အစီး ပိမ ု ၍ ုိ ၾကီးမားသြားပါလိမ့္မည္။)

စိတ္ခံစားမႈဘက္သို႔ပါေအာင္ ဆြေ ဲ ဆာင္ျခင္း (Appeal to Emotion) တိက်ျပီး အားေကာင္းသည့္ အျငင္းအခံုကို ေရးသားေျပာဆိုျခင္းမရိွဘဲ စိတ္ခံစားမႈပိုင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ၾကိဳးပမ္းျခင္္း ေၾကာက္ရြံေစရန္၊ စိတ္ခံစားမႈမ်ိဳးစံုဘက္သို႔

မနာလုိျဖစ္ေစရန္၊

ပါေစရန္

အသံုးျပဳသည္။

မုန္းတီးေစရန္၊ တစ္ခါတစ္ရံတြင္

သနားေစရန္၊

ဂုဏ္ယူေစရန္စသည့္

ယုတၱိေဗဒအရ

ဆီေလ်ာ္ညီညြတ္သည့္

အျငင္းအခံုေၾကာင့္ ေပ်ာ္ရႊင္ျခင္း၊ ေဒါသထြက္ျခင္္း၊ ဝမ္းနည္းျခင္းသည့္ စိတ္ခံစားမႈမ်ားျဖစ္ေပၚႏုိင္သည္။ သို႔ေသာ္ ယုတၱိက်ေသာ အျငင္းအခံု အစား စိတ္ခံစားမႈကိုအသံုးျပဳသည့္အခါ ယုတၱိအမွားျဖစ္သည္။ လူအားလံုးနီးပါးသည္ စိတ္ထိခိုက္ခံစားႏုိင္ေသာေၾကာင့္ စိတ္ခံစားမႈဘက္သို႔ပါေအာင္ ဆြေ ဲ ဆာင္ျခင္းသည္ ေတြ႔ရမ်ား၍ ထိေရာက္ေသာ ျငင္းခံုသည့္ နည္းလမ္းျဖစ္ေသာ္လည္း က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္ေသာ ျငင္းခံုမႈ ပံုစံမဟုတ္ပါ။

ဥပမာ ေလာကတြင္ အမွန္တရားႏွင့္ အမွားရိွကိုရိွရမည္။ မရိွပါက ကေလးမ်ားကို မိမိေပ်ာ္ရႊင္မႈအတြက္ ႏွိပ္စက္ျခင္းသည္ မွန္သည္ဟု သင္ေျပာႏုိင္ပါသလား။

(က်ိဳးေၾကာင္းေလ်ာ္ညီစြာ ႏွိပ္စက္သည္ဟူေသာ

ေတြးေခၚစဥ္းစားျခင္းထက္ ပံရ ု ပ ိ ေ ္ ၾကာင့္

ျဖစ္ေပၚလာေသာ

အျပစ္ကင္းေသာကေလးမ်ားကို စိတ္ခံစားမႈသည္

ေပ်ာ္ရႊင္မႈအတြက္

နားေထာင္သူပရိတ္သတ္အား

လႊမ္းမိုးသြားသည္။ ဤျငင္းခံုမႈသည္ အမွန္တရားႏွင့္ အမွားရိွသည္ဟူေသာ အဆိုအေၾကာင္းကို ေကာင္းမြန္စာြ ရွင္းလင္းႏုိင္ျခင္း မရိွပါ။)

Curiosity Science Magazine Back To Contents

69

ယုတိၱအမွားေပၚက ယုတၱိအမွား (The Fallacy Fallacy) အဆိုတစ္္ခုကို

မွားယြင္းစြာ

ျငင္းခံုေသာေၾကာင့္

သို႔မဟုတ္

ယုတၱိအမွားသံုးထားေသာေၾကာင့္

ထိုအဆုိကိုယ္တုိင္

မွားယြင္းသည္ဟု ယူဆျခင္း အဆိုတစ္ခုႏွင့္ပတ္သက္၍ ယုတၱိအမွားျဖစ္သြားေသာ္လည္း

တစ္ဖက္မွ

ထိုအဆို၏

မွန္ကန္မႈ

မွန္ကန္ေၾကာင္း

သို႔မဟုတ္

မွားယြင္းမႈကို

ျငင္းခံုသည့္အခါ

မထိိခိုက္ပါ။

ျငင္းခံုမႈသည္

ျငင္းခံုသူႏွင့္သာ သက္ဆုိင္သည္။

ဥပမာ အာဟာရ

ပညာရွင္မွ

ေျပာသျဖင့္

အသီးအရြက္စားလွ်င္

က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္သည္ဟူေသာ

ျငင္းခံုမႈတြင္

ယုတၱိအမွားကို က်ဴးလြန္ထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အသားငါးမ်ားကိုသာ ေန႔တုိင္းစားသင့္သည္။

(ျငင္းခံုသူမွ ယုတၱိအမွားသံံုးထားေသာ္လည္း ၄င္းျငင္းခံုသည့္ဘက္သည္ မွားယြင္းသည္ဟု ယတိျပတ္ မေျပာႏုင ိ ပ ္ ါ။)

ကုန္းေလွ်ာဆင္းျခင္္း (Slippery Slope) A ကိုျဖစ္ေစရန္ ခြင့္ျပဳလိုက္ပါက Z သည္လည္း တျဖည္းျဖည္း ျဖစ္လာလိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ A မျဖစ္သင့္ပါ။ ဤက်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္ျခင္း၏ အားနည္းခ်က္မွာ လက္ရိွ ျပႆနာကို ေျဖရွငး္ ရန္ ေရွာင္လႊဲျပီး အလြန္အက်ဴး ဆြဆ ဲ န္႔ထားသည့္ စိတ္ကူး အႏုမာန ခန္႔မွန္းခ်က္မ်ားထံ အာ႐ံုစိုက္ေစရန္ လုပ္ေဆာင္ထားသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ထိုစိတ္ကူး အႏုမာန ခန္႔မွန္းခ်က္မ်ားသည္ လူအမ်ားေၾကာက္ရြံေစရန္ ရည္ရြယ္၍ ျဖစ္လာႏုိင္သည့္ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို

ခ်ဲ႕ကားထားျခင္းျဖစ္သည္။

ဥပမာ ျပည့္တန္ဆာ တိုးပြားလာမည္။

ဥပေဒကို

ခြင့္ျပဳလိုက္ျပီး

ထိုသို႔တုိးပြားလာပါက

ျပည့္တန္္ဆာမ်ားကို ျမန္မာႏုိင္ငံ၏

ဖမ္းဆီးျခင္းမရိွေတာ့ပါက အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး

ျပည့္တန္္ဆာဦးေရ ေငြရေပါက္လြယ္သည့္

ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းကို လုပ္ကိုင္လာၾကမည္ျဖစ္ျပီး လူမ်ိဳးပါ ပ်က္သုန္းကုန္မည္ျဖစ္သည္။

(ျပည့္တန္ဆာ ဥပေဒကို ခြင့္ျပဳလုိက္ယံုႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္မည္ဆုိသည့္ အခ်က္မွာ အလြန္အက်ဴး ဆြဆ ဲ န္႔ထားသည့္ စိတ္ကူး ခန္႔မွန္းခ်က္သာျဖစ္သည္။)

Curiosity Science Magazine Back To Contents

70

ပုဂၢိဳလ္ေရးတုိက္ခိုက္ျခင္း (Ad Hominem) ၄င္းတိ႔၏ ု အျငင္းအခံုကို ျငင္းဆန္ရန္ ၾကိဳးစားရာ၌ ျပိဳင္ဘက္၏ အက်င့္စရိုက္ သို႔မဟုတ္ ပုဂၢိဳလ္ေရးပိုင္းကို တိုက္ခိုက္ျခင္း ပုဂၢိဳလ္ေရးတိုက္ခိုက္ျခင္းေၾကာင့္

လူတစ္ဦး၏

အက်င့္စရိုက္

သို႔မဟုတ္

ပုဂၢိဳလ္ေရးဆုိင္ရာ

အမူအက်င့္မ်ားကို သံသယဝင္ေစျပီး ၄င္းတို႔၏ အျငင္းအခံုကို ယံုၾကည္မႈကင္းမဲ့သြားေအာင္ လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။

ဥပမာ ပိုမိုသာတူညီမွ်သည့္

အခြန္ေကာက္ခံစနစ္ကို

က်င့္သံုးသင့္ျပီး

လူခ်မ္းသာမ်ားထံမွ

ရာခုင ိ ႏ ္ န ႈ း္ တိးု ၍

ေကာက္ခံသင့္ေၾကာင္း ကိုေအးခ်မ္းမွ ေျပာဆုိသည့္အခါ တစ္ဖက္မွျငင္းသည့္ ကိုခ်မ္းေအးက ဤသို႔ေျပာသည္မွာ ကိုေအးခ်မ္းသည္

ဝင္ေငြနည္းပါးသူတစ္ဦးျဖစ္ေသာေၾကာင့္သာ

လူခ်မ္းသာတစ္ဦးျဖစ္ပါက

ထုိသုိ႔

ေျပာမည္မဟုတ္ေၾကာင္း၊

ေျပာျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ထို႔အျပင္္

ကိုေအးခ်မ္းသာ

ကိုေအးခ်မ္းသည္

ငယ္စဥ္က

မိန္းမ႐ႈပ္ေပြသူျဖစ္္ေသာေၾကာင့္ ၄င္း၏ စကားကို မယံုထိုက္ေၾကာင္းေျပာသည္။

(လူတစ္ဦး၏

အက်င့္စာရိတၱ၊

ဘဝေနာက္ခံအေျခအေနသည္

ထုိသူ၏

ေျပာစကားကိုမထိခုိက္ပါ။

တစ္္နည္းအားျဖင့္ဆုိေသာ္ ေျပာသူမွာ ႏုင ိ င ္ ေ ံ ခါင္းေဆာင္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုသူ၏ ေျပာစကား မွန္ကန္မသြားသလို အလုပ္ၾကမ္းသမားျဖစ္ေသာေၾကာင့္

ထိုသူ၏

ေျပာစကား

မွားယြင္းမသြားပါ။

အၾကံဥာဏ္၊

အျငင္းအခံု၊

ေျပာစကားစသည္တို႔ကို ဓိမၼဓိဌာန္က်က် သံုးသပ္မွသာ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မည္ျဖစ္ပါသည္။) ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။

~ေအာင္ေကာင္းျမတ္ Ref: https://yourlogicalfallacyis.com/

င႐ုတ္သီးက ဘာေၾကာင့္ ပူေလာင္ျပီး စပ္တာလဲ။ တစ္ကယ္တမ္းေတာ့ င႐ုတ္သီးမွာပါဝင္္တ့ဲ ကပ္စီစင္ (capsaicin) လို႔ေခၚတဲ့ ကြန္ေပါင္းတစ္ခုမွ လွ်ာေပၚရိွ receptor မ်ားကို လံႈ႔ေဆာ္လုိ႔ လူအသိမွာ ပူစပ္တယ္္လို႔ ခံစားရတာျဖစ္ပါတယ္။

လက္အဆစ္ေတြခ်ိဳးရင္ ဘာလို႕အသံမည္တာလဲ။ လက္ေခ်ာင္းေတြရဲ႕ အဆစ္ေနရာမွာ synovial fluid လို႔ေခၚတဲ့ အရည္ရိွပါတယ္။ လက္ဆစ္ခ်ိဳးလိုက္တဲ့အခါမွာ ဒီအရည္ေလးေတြမွာ ပူစေ ီ ဖာင္းျဖစ္လာျပီး ဒီပူစီေဖာင္းေလးေတြ ေပါက္သြားရာက အသံျမည္တာျဖစ္ပါတယ္။ လက္ဆစ္ခ်ိဳးလိုက္လုိ႔ လက္ဆစ္ေတြ ၾကီးလာတယ္ဆိုတာ ယံုတမ္းတစ္ခုပါ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

71

ေသာ္ဇင္ထန ြ ္း

“ဦးေလး ေရ .. တြတ္ပီ အသစ္ထြက္လားဗ်” “ေဟာေဟာ .. ဆရာတြတ္ .. လာလာ .. ဒီမွာ သား အတြက္ ဦး ခ်န္ေပးထားတယ္ .. ေရာ့” ဒါ ကၽြန္ေတာ္ ေျခာက္ႏစ ွ ္သား ၊ ခုနစ္ ႏွစ္ သားေလာက္တုန္း က ေႏြရာသီ ေက်ာင္းပိတ္ခ်ိန္ဆို စာအုပ္ဆိုင္သြားရင္ အျမဲ ေျပာျဖစ္ ေနၾကစကား ။ အျမဲတမ္း တြတ္ပီ ပဲေမးလို႔ ကၽြန္ေတာ့္ကို ေတာင္ စာအုပ္ဆိုင္ က ဦးေလးၾကီးက ဆရာတြတ္ ဟု နာမည္ေျပာင္ေပးတာခံရသည္။ ကိုယ္ကလဲ တြတ္ပီ ဆိုတာ အရမ္းၾကိဳက္ ဆိုေတာ့ ျပံဳးျပံဳး ပဲ ။ ဦးေလးၾကီး က လဲ ကၽြန္ေတာ့္ဆို အေတာ္ခ်စ္တာ ။ တြတ္ပီအသစ္ထြက္ျပီဆိုရင္ဘယ္ေတာ့မွ တျခားသူကိုမငွားဘူး

။

ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ အျမဲခ်န္ေပးေလ့ရွိတယ္။

ကၽြန္ေတာ္ကလဲ ထြက္ျပီ

ဆိုတဲ့ ေန႔ကို

ရေအာင္သြားငွားေလာက္ေအာင္ ကို တြတ္ပီ ကိုၾကိဳက္ခဲ့တာ ။ ငယ္ငယ္ထဲက ကၽြန္ေတာ့္ က အခန္းေအာင္း တတ္တဲ့အက်င့္မ်ားတယ္။ ေတာ္ရံုအျပင္မထြက္သလို ထြက္ကစားေလ့လဲမရွိ။ သူငယ္ခ်င္းလဲသိပ္မမ်ားတာ ေၾကာင့္ အမ်ားအားျဖင့္ အခန္းေအာင္း ျပီး စာအုပ္ဖတ္တာ

အက်င့္တစ္ခုလို ျဖစ္လာေကယ ။ အေဖ ေကာ အေမ ပါ က စာအုပ္ႏွငပ ့္ တ္သတ္လွ်င္ အလြန္အင္မတန္ ဝါသနာ ပါျပီး စုေဆာင္းတတ္တာေၾကာင့္ ကၽြနေ ္ တာ့္ငယ္

ကၽြန္ေတာ့္အတြက္က

အဆင္ေျပမွေျပ။

သူငယ္ခ်င္းမ်ားလို႔ေျပလို႔ေတာင္ရတယ္။

ကာတြန္းေတြလဲ မလြတ္တမ္းဖတ္။

ဝတၳဳတို

စာအုပ္ထဲက ၊

ဇာတ္ေကာင္ေတြ

ဝတၳဳရွည္မ်ားကို

ကပဲ

စိတ္ဝင္စားတဲ့အျပင္

ဘုိဘို ၊ ဝိဇာၨ (တာယာပြၾကီး) ၊ သမိန္ေပါသြပ္ အစရွိတဲကာတြန္းေတြ အနက္မွ

ဆရာ ေဆြမင္း (ဓႏုျဖဴ) ၏ တြတ္ပကေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္အသည္းစြဲ ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ေျပာရမယ္ဆို တြတ္ပီ ဟာ ကၽြန္ေတာ့္ကို ပဲျဖစ္ပါတယ္။

သိပၸံပညာ

ေလ့လာ

ဘာေၾကာင့္လဲဆိေတာ့

က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္သံုးသပ္ျခင္း

(ဝါ)

လိုက္စား

ေစရန္လမ္းေပၚသို႔တင္ေပးခဲ့တဲ့

တြတ္ပီ Skepticism

စာအုပ္ ကို

ပထမဦးဆံုး

ေတာ္ေတ္ာမ်ားမ်ား ငယ္စဥ္ကတည္းကစျပီး

မွာ

တြန္းအားတစ္ခု

သံသယဝါဒ

ကၽြနေ ္ တာ္႔ဆီကို

(ဝါ) စီးကူး

ေစခဲ့တာေၾကာင့္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ တြတ္ပီ စာအုပ္ ေတ္ာေတ္ာမ်ားမ်ားမွာ ဆရာတြတ္ျပီးလွ်င္ ကၽြနေ ္ တာ့္ အႏွစ္သက္ဆံုး ေနာက္ထပ္ ဇာတ္ေကာင္ တစ္ဦးကဆရာေလး ကိုၾကည္ႏိုင္ ။ ဆရာေလး ရဲ႕ အသိပညာ ဗဟုသုတ ၾကြယ္ဝ မွဳ ၊ ဆရာတြတ္ ရဲ႕ တစ္ခုခုဆို အလြယ္တကူ မယံုၾကည္တတ္မွဳ တို႔ ဟာ ကၽြန္ေတာ့္ ကေလးဘဝ ရဲ႕ေပ်ာ္ရႊင္မွဳေတြပဲဆိုမမွားပါဘူး။ တကယ္လို႔ စာဖတ္သူဟာ တြတ္ပီ ဖတ္ဖူးတဲ့ လူတစ္ေယာက္ဆိုရင္ တြတ္ပီ ဇာတ္လမ္းေတ္ာေတ္ာမ်ားမ်ားရဲ႕ သေဘာတရား ကို နားလည္မွာပါ ။ စုန္းကေဝ အစရွိသည္မ်ားဟာ ေနာက္ဆံုးတြင္ သာမန္လူမ်ားပဲ ျဖစ္ျပီး ရိုးသားကာ ဗဟုသုတ မၾကြယ္ဝ လွတဲ့ ေတာသူေတာင္သားမ်ား ကို လိမ္ညာရန္အတြက္ လုပ္ကြက္ ဆင္ထားတာ

Curiosity Science Magazine Back To Contents

72

မ်ားျဖစ္ေၾကာင္းကို တြတ္ပီ စာအုပ္မ်ားက လွလွပပ သရုပ္ေဖာ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အင္းေပ့ါ … တကယ့္ဇာတ္လမ္းအစစ္ေတြေတာ့ဘယ္ဟုတ္မလဲ ။ (ဒါေပမဲ့ အလားတူျဖစ္ရပ္ေတြ ျမန္မာျပည္တြငသ ္ ာမက နယ္စြန္နယ္ဖ်ားေတြမွာပါ ရွိပါတယ္။ ) ဒါေပမဲ့ ဒါက အေရးၾကီးတဲ့အပိုင္းမွမဟုတ္တာ ။ အဓိက က ဇာတ္လမ္းကေနျပီး ဘယ္လိုမ်ိဳးကၽြန္ေတာ္တို႔ ယူစရာရွိတာ ကို ယူမလဲဆိုတာ ပါ ။ ဆရာတြတ္ ဟာ ပညာတတ္တစ္ေယာက္မဟုတ္ခ့ဲရွာပါဘူး ။ ဒါေပမဲ့ သူဟာ ပညာ ရဲ႕တန္ဖုိးကို သိရွိနားလည္ခဲ့တယ္။ အရာတစ္ခုခုကို ဘိုးဘြားယံုၾကည္ခဲ့လို႔ ၊ ရိုးရာျဖစ္ေနခဲ့လို႔ ၊ လူအမ်ားလက္ခံထားလို႔ ဆိုတာေတြထက္ ကို ေက်ာ္ျပီး ေတြးေခၚခဲ့တယ္ ။ အဲ့တာေတြထက္ ေက်ာ္ျပီး ျမင္ခ့တ ဲ ယ္ ။ တစ္ရာြ လံုးက စုန္းကိုင္မယ္ နတ္ကိုင္မယ္ ဆိုျပီး ေၾကာက္ရြံ႕ေနတဲ့အခါမွာ သူဟာ ႏွစ္လံုးျပဴးတစ္လက္ ကို ကိုင္ျပီး အားလံုး အတြက္ အႏၱရာယ္ကင္း ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးခဲ့တယ္ ။ သူ႔ရဲ႕ အရာတစ္ခုကို

သက္ေသမရွိဘဲ

ရွိေသးတဲ့ကၽြန္ေတ္ာ့ထံ

ကို

မယံုတ့ဲ

စိတ္

ျပည့္ျပည့္ဝဝ

(Skepticism)

စီးကူးခဲ့တယ္

။

ဟာ

ေျခာက္ႏစ ွ ္ေက်ာ္

သိပၸံပညာရဲ႕

ခုနစ္ႏွစ္

အေရးၾကီးဆံုး

သား

သာ

အုတ္ျမစ္တစ္ခုကို

ကၽြန္ေတာ့္ရင္ထဲ ခ်ေပးခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းနည္းဖု႔ေ ိ ကာင္းေလာက္ေအာင္ပဲ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဆီသို႔ မေရာက္သြားခဲ့ပါဘူး ။ ကၽြန္ေတာ္ဟာ တြတ္ပီ ထံ က အဲ့ဒီ အုတ္ျမစ္ ကိုရျပီးတ့ဲေနာက္ပိုင္း သိပၸံပညာ နဲ႔ ထိေတြ႔တဲ့အခါမွာေတာ့ ဒီအုတ္ျမစ္ ဟာ

သိပၸံအတြက္

အေရးပါလွေၾကာင္းသေဘာေပါက္ခဲ့ပါတယ္။

ဘယ္ေတာ့မဆို

Skepticism

ကို

လက္ကိုင္ထားတာဟာ အခုဆိုရင္ အက်င့္တစ္ခုလိုျဖစ္လာပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ့ ဝမ္းနည္းဖု႔ေ ိ ကာင္းေလာက္ေအာင္ပဲ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဟာ သိပၸံပညာ ကို ေလ့လာသင္ယူျပီးေတာ့ သိပၸံပညာ ရဲ႕ အေျခခံအုတ္ျမစ္ ေတြကို မရရွိလိုက္ပါဘူး ။ ဒါကၽြန္ေတာ္တုိ႔လိုႏိုင္ငံမ်ိဳးေတြမေျပာနဲ႔ ၊ ကမၻာ့ဖံ႔ျြ ဖိဳးတိုးတက္ျပီး ႏိုင္ငံ ၾကီးေတြျဖစ္တဲ့ U.S. တို႔ U.K. တို႔မွာေတာင္

ၾကံဳေတြ႔ေနရတဲ့

ျပသနာပါ

။

အဲ့တာဟာ

ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရသလဲဆိုရင္

လူေတြဟာ

သိပၸံပညာ

ကိုေတာ့ေလ့လာသင္ယူျပီး သိပၸံပညာ ဟာ တကယ္စင္စစ္ဘာလဲ ? ဘာလို႔ အလုပ္လုပ္တာလဲ ? ဘာလို႔အသံုးဝင္ တာလဲ အစရွိတဲ့အခ်က္ေတြကို ေတာ့ မသိပါဘူး ။ သိပၸံဆိုတာ ၾကီးကို ေက်ာင္းစာအုပ္ထဲမွာ ပါလို႔ သာ သင္လုိက္ရျပီး သိပၸံဆိုတာ ဘာမွန္း ကို မသိလိုက္ဘဲ ျပီးသြားေတာ့ အရမ္းအင္မတန္လွပ ျပီး နက္နဲလွတဲ့ သိပၸံဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဆီမွာ သာမန္ စာေမးပြဲေအာင္ဖုိ႔ ဘာသာရပ္ တစ္ခု အျဖစ္ကို အလုိလိုေလ်ာဆင္းသြားရပါေတာ့တယ္ ။ သိပၸံဆိုတာက ယခု လက္ရွိ အၾကီးက်ယ္ဆံုး သိပၸံပညာရွင္ တစ္ဦးျဖစ္သူ Richard Dawkins ကေနျပီးေတာ့ “Science is the Poetry of Reality - သိပၸံဆိုတာ အမွန္တရား အရွိတရား ေတြရ႕ဲ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ ပဲျဖစ္တယ္” လို႔ လွလွ ပပ ဆိုခဲ့ပါတယ္ ။ အဲ့ဒီသိပၸံမွာ အၾကီးမားဆံုး ရန္သူတစ္ေယာက္ ရွိပါတယ္ ။ သူကေတာ့ တစ္ခုခုဆို သက္ေသအေထာက္အထားမရွိဘဲ ယံုၾကည္တတ္တဲ့ စိတ္ ပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ။ သိပၸံဟာ သက္ေသ အေပၚကိုအေျခခံပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲသူဟာ အလုပ္ျဖစ္တာပါ ။ သင္အခုဖတ္ေနတဲ့ ဖုနး္ ဒါမွမဟုတ္ Laptop က အစ ေန႔စဥ္

သင္သြားလာရာမွာ

အသံုးျပဳေနတဲ့

ကား

အဆံုး

အကုန္လံုးဟာ

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ

က

စူးစမ္းေလ့လာလိုစိတ္ျပင္းထန္ တဲ့လူေတြရ႕ဲ ၾကိဳးစားမွဳ ေၾကာင့္ရလဒ္ေတြပါ ။ တစ္ခုခုဆို ျဖစ္မယ္လို႔ ယံုၾကည္လိုက္ရံုနဲ႔ ျဖစ္မသြားပါဘူး

။

ျဖစ္ေအာင္လ႔ို

လိုအပ္တ့ဲ

အၾကိမ္ၾကိမ္စမ္းသပ္ခ်က္ေတြျပဳလုပ္ရတယ္

။

ေနာက္ဆံုးမွာ

သက္ေသအေထာက္အထားေတြ မွ

ရရွိလာတဲ့

အခ်က္ေတြအေပၚ

စုစည္းရတယ္။ အေျခခံျပီးမွ

ေအာင္ျမင္မွဳတစ္ခုရ ရွိလာတာျဖစ္ပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

73

ဒီမွာ ကၽြန္ေတာ္ Dr. Neil deGrasse Tyson ရဲ႕ Cosmos : A Space-time Odyssey series ထဲက အေၾကာင္းအရာေလး ကို ယူသံုးျပီးေဖာ္ျပပါ့မယ္ ။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ေလးရာေက်ာ္ခန္႔

က ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဟာ

ဘယ္သူေတြလဲ ၊ ဘယ္ကလဲ ၊ ဘာေတြလဲ ၊ စၾကဝဠာၾကီးထဲမွာ ဘယ္လိုရွိေနတာလဲ အစရိွတာေတြကို တစ္ခုမွ

မသိရွိခဲ့ရပါဘူး ။ ၁၆၀၉ ခုႏွစ္ ေႏြဦးကာလ မွာ နကၡတၱေဗဒ ေဗဒပညာ ရွင္ Galileo ရဲ႕ တယ္လီစကုပ္ ကေနျပီး စတင္လိုက္တဲ့ ေခတ္သစ္သိပၸံပညာ ဟာ ယေန႔ ၂၀၁၅ ခုႏစ ွ ္ အထိ ကို ဆက္တိုက္ေအာင္ျမင္မွဳေတြ ရရွိခ့ပ ဲ ါတယ္ ။ ဘာလို႔ေအာင္ျမင္ခဲ့တာလဲ ။ ရွင္းရွင္းေလးပါ ။ မ်ိဳးဆက္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ရွာေဖြသူေတြ ၊ တီထြင္သူေတြ ၊ သိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ႕ အင္မတန္ရွင္းလင္းလွေသာ အခ်က္ (၅) ခ်က္ကို ရင္ထဲသြင္းျပီး ၾကိဳးစားခဲ့မွဳေၾကာင့္ပါ ။ အဲ့ဒီအခ်က္ ၅ ခ်က္ကေတာ့  မည္သည့္အရာကို မဆိုေမးခြန္းထုတ္ပါ ။ ေမးခြန္း မထုတ္ရဟု ကန္႔သတ္ထားသည့္ အခ်က္မ်ား ကိုပင္လွ်င္ ေမးခြန္းထုတ္ပါ

။

အရာတစ္ခုဟာ

လူတစ္ေယာက္

၊

လူတစ္စု

၊

စာအုပ္တစ္အုပ္

ကေနျပီး

မွန္တယ္လို႔ေျပာတိုင္းမွန္တာမဟုတ္ပါဘူး ။ ကၽြန္ေတာ္အပါအဝင္ေပါ့ ။  ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် ေတြးေခၚပါ ။ မိမိကုိယ္ကို ေမးခြန္းျပန္ထုတ္ ပါ ။ အရာတစ္ခုခုကို မိမိယံုၾကည္လိုတယ္ ဆိုတိုင္း မယံုၾကည္လိုက္ပါနဲ႔ ။ ယံုၾကည္ျခင္း တစ္ခုထဲနဲ႔ ထိုအရာ ဟာ အမွန္တရား ျဖစ္မလာပါ ။  မိမိ ရရွိလာေသာ အေတြး အေခၚ ၊ အယူအဆ ၊ အၾကံဥာဏ္မ်ား ကို လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ခ်က္မ်ား မွ စုေဆာင္းရရွိသမွ် သက္ေသ အခ်က္အလက္ အကုန္ ႏွင့္တိုက္စစ္ပါ ။ မိမိ ၏ အႏွစ္သက္ဆံုး အေတြးအေခၚ ၊ အၾကံဥာဏ္ မ်ားသည္ လက္ေတြ႔စမ္းသပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ မကိုက္ညီ ၊ သက္ေသအေထာက္အထား မ်ားႏွင့္ မကိုက္ညီ ပါ က ေမ့ပစ္လုိက္ပါ ။  သက္ေသအေထက္အထားမ်ားကုိ

ေရဆံုးေျမဆံုး

သက္ေသအေထာက္အထားမ်ား

သည္

ခိုင္လံုျခင္းမရွိပါ

က

အထိ

လိုက္ပါ

အျခားသူမ်ား၏

။

အကယ္လ႔ို

ေဝဖန္ျခင္းမ်ားကို

မိမမ ိ ာွ

လက္သင့္ခံဖုိ႔

ျပင္ဆင္ထားပါ။  ဒီတစ္ခ်က္ကေတာ့အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ဘယ္ေတာ့မွမေမ့ပါနဲ႔။ မိမိကို္ယ္တိုင္လဲအျမဲမွားယြင္းေနႏိုင္ပါတယ္။ အေတာ္ဆံုး ဆိုတဲ့ သိပၸံပညာ ရွင္ေတြေတာင္မွ အမွားမ်ားစြာရွိခ့ဖ ဲ ူးပါတယ္။ Newton ဟာ အဂၢရိတ္ပညာ ကို နက္နဲစြာလိုက္စား ျပီး အခ်ိန္ကုန္ခ့ပ ဲ ါတယ္ ။ Einstein ဟာ Quantum Mechanics ရဲ႕ သေဘာတရားေတြ နဲ႔ ပတ္သတ္ျပီး

ရွဳံ ႕ခ်ခဲ့ဖူးပါတယ္

။

သူတို႔အျပင္

တျခားေသာ

ၾကီးက်ယ္လွတဲ့

သိပၸံပညာရွင္မ်ား

သည္လဲ

အမွားမ်ားစြာျပဳလုပ္ခ့ဖ ဲ ူးပါတယ္ ။ လုပ္ဖူးမွာေပါ့ ။ ဘာပဲေျပာေျပာ သိပၸံပညာရွင္ေတြဆိုတာလဲ လူေတြထဲက လူတစ္ေယာက္ပဲမဟုတ္လား ? သိပၸံဆိုတာ တကယ္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္တို႔ကိုယ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ နဲ႔ တစ္ပါးသူေတြကို ပါ မလိမ္ညာဖုိ႔ ၊ အလိမ္ခံမထိဖုိ႔ အတြက္ နည္းလမ္းတစ္ခုပါပဲ။ သိပၸံပညာ ကို ေတာ့ခ်စ္ႏွစ္သက္တယ္ ၊ ဒါေပမဲ့ သိပၸံပညာ ရဲ႕ အလုပ္လုပ္ပံုလုပ္နည္း ကို

နားမလည္တဲ့အခါမွာ ဘာျဖစ္တတ္လဲ ဆိုရင္ Pseudoscience လိ႔ေ ု ခၚတဲ့ သိပၸံေယာင္ ပညာ မ်ား ရဲ႕ေနာက္သ႔ို လိုက္ျပီး လမ္းလြသ ဲ ြားတတ္ပါတယ္။ သိပၸံေယာင္ ပညာ ဆိုတာ သူ႔နာမည္အတိုင္းပဲ ၊ သိပၸံပညာ အေယာင္ေဆာင္ ထားတဲ့ ပညာ မ်ား ကို ဆိုလိုပါတယ္ ။ အရာတစ္ခုဟာ သက္ေသအေထာက္အထား ၊ စမ္းသပ္ခ်က္ အစရွိတာေတြခိုင္ခိုင္လံုလံု မရွရ ိ င္ သိပၸံပညာ ရဲ႕ ေဘာင္ထဲကို မဝင္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အဲ့ဒီလိုခိုင္ခိုင္လံုလံုမရွိေသာ္ျငား ရွိပါတယ္ ဆိုကာ လူအမ်ားကို သိမ္းသြင္းထားေသာ ပညာ မ်ားကိုေတာ့

သိပၸံေယာင္

ပညာ မ်ားလို႔ သတ္မွတ္ပါတယ္ ။

နာမည္ၾကီးေသာ

သိပၸံေယာင္ပညာမ်ားမွာ ဓာတ္ၾကမ္းတိုက္ကုသျခင္း (Homeopathy) ၊ ေဗဒင္နကၡတ္ပညာ (Astrology) ၊

Curiosity Science Magazine Back To Contents

74

ေရွးေခတ္ ျဂိဳဟ္သားမ်ား အယူအဆ (Ancient Aliens –or Astronauts) ၊ လ၏အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳ (Lunar Effect) ၊ ကြမ္တမ္ႏွင့္ စိတ္စြမ္းအား သက္ဆိုင္မွဳ ပညာရပ္မ်ား (Quantum Mysticism – Quantum ဆြျဲ ပား၊ ဓာတ္ဘူး အစရွိသေရြ႕ ေတြၾကားဖူးမွာပါ။) အစရွိတဲ့ ပညာရပ္မ်ား ပင္ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ေျမာက္မ်ားစြာေသာ သိပၸံေယာင္

ပညာေတြရွိပါတယ္ ။ ကမၻာၾကီးဟာ ႏွစ္ေပါင္း ေျခာက္ေထာင္သာ ရွိေသးသည္ ဟု ယံုၾကည္မွဳ (Young Earth Creationism)

၊

ကမၻာျပားသည္ဟုသာ

ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္လာျခင္း

ယံုၾကည္မွဳမ်ား

ကိုလက္မခံမွဳမ်ား

(Modern

(Climate-change

Flat-earth

Denials)

Beliefs)

ႏွင့္

ေတာင္ရွိတယ္ဆိုရင္

သင္အံ့ၾသသြားမလား? မအံ့ၾသပါနဲ႔ ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ကမၻာေျမၾကီး မွာ သိပၸံ ကို သေဘာမေပါက္ နားမလည္သူေတြ အမ်ားၾကီးရွိေနပါေသးတယ္။ သိပၸံပညာ နဲ႔ သိပၸံေယာင္ အတတ္ပညာ ဘာကြာလဲသိခ်င္ရင္ေအာက္က ဇယားေလး မွာ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေဖာ္ျပထားပါတယ္ ။

သိပၸံ

သိပၸံေယာင္ပညာ

သက္ေသအေထာက္အထားမ်ားေနာက္သို႔လိုက္ကာေကာက္ခ်က္

မိမိလုိခ်င္ေသာေကာက္ခ်က္ကို အရင္ဆဲသ ြ ည္။

အားသက္ေသေပၚမူတည္ျပီးဆြသ ဲ ည္။

ထု႔ေ ိ နာက္မွသက္ေသကိုလိုက္ရွာသည္။ ရွိရွိမရိွရွိေကာက္ခ်က္ကိုမျပင္။

မိမိအား ေဝဖန္တိုက္ခိုက္လာမွဳ အားလံုး ကို

ေဝဖန္တိုက္ခိုက္လာမွဳမ်ား ကို လက္သင့္မခံပါ ။

ဝမ္းသာအားရပင္လက္သင့္ခံသည္။ မွားေၾကာင္းသက္ေသအေထာက္အထား ျပည့္ျပည့္ဝဝ

မွားေၾကာင္းသက္ေသအေထာက္အထားမ်ား

ေပးႏိုင္ပါကမူအခ်ိန္မေရြး ျပဳျပင္ရန္အဆင္သင့္ရွိသည္။

အျမဲတမ္းေပးေနေသာ္လည္း ဘယ္ေသာအခါမွမျပဳျပင္ပါ ။

တည္ရွိျပီသား သီအိုရီမ်ား ၊ ယုတၱိမ်ား ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစား

မည္သည့္ တည္ရွိျပီး သီအိုရီမွ မလိုအပ္ ။ ယံုၾကည္ခ်က္မ်ား၊

ကာခ်င့္ခ်ိန္သည္။

ရိုးရာမ်ား ေပၚသာ အေျခခံပါသည္။

ျပည့္စံုလံုေလာက္ ေအာင္ျမင္ တိက်ေသာ ရလဒ္မ်ားရွိသည္။ ကိစၥ

ေအာင္ျမင္မွဳ ရလဒ္ ကို ခိုင္ခိုင္လံုလံုမျပႏိုင္ပါ ။ ကိစၥ ၁၀၀ တြင္

၁၀၀ တြင္ ၉၅ ခုခန္႔ေအာင္ျမင္သည္။

၁၀ ခုေလာက္သာ ေအာင္ျမင္ႏိုင္သည္။

ေအာင္ျမင္ျပီးေသာ သီအိုရီမ်ားသည္ အျခားေသာ

အျခားေသာ ရွာေဖြေတြ႔ရွိမွဳမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္မွဳမရွိ။

ရွာေဖြေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားႏွင့္ Jigsaw puzzle တစ္ခုသဖြယ္

အံဝင္ခြင္က်မျဖစ္။

အံဝင္ခြင္က်ျဖစ္ေနသည္။ အဆိုတစ္ခုကို တင္သြင္းသူ ကမွန္ကန္ေၾကာင္းသက္ေသ ျပဖို႔

မွားေၾကာင္းမျပႏိုင္မျခင္း မွန္သည္ ဟူေသာ

တာဝန္အျပည့္အဝ ရွိသည္ဟုလက္ခံထားသည္။ သက္ေသမရွိပါက

အခ်က္ကိုလက္ခံထားသည္။

မွန္ကန္ေၾကာင္းလက္ခံလို႔မရ ။

(မွားေၾကာင္းျပႏိုင္လမ ဲ ွားသည္ဟုမဝန္ခံပါ။ )

သိပၸံႏွင့္ သိပၸံေယာင္ ပညာ ကြာျခားမွဳမ်ား အား ျပသေသာ ဇယား ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိပၸံပညာ ကို ျဖန္႔ျဖဴးသူေတြ အေနနဲ႔ မွာ သိပၸံဟာ ဘာလဲဆိုတာ လူထု ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျမင္ေအာင္ ျပဖုိ႔ တာဝန္ က အျပည့္ရွိပါတယ္ ။ အဲ့လိုအခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ရဲ႕ တာဝန္ဟာ ၾကီးပါတယ္။

ဘယ္သူမွ

ခန္႔အပ္ထားတဲ့

တာဝန္မဟုတ္ေပမဲ့

ကိုယ္လုပ္တဲ့အလုပ္တစ္ခုကို

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔

အကုန္အျပည့္အဝ တာဝန္ယူရပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ေဆာင္းပါးတစ္ခုေရးမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္အနည္းဆံုး စာေစာင္ေတြ ၊ ပတ္သတ္တဲ့အေၾကာင္းအရာေတြကို ဇာစ္ျမစ္မ်ိဳးစံုကလိုက္ရွာရပါတယ္ ။ အဲ့လိုလိုက္ရွာတ့ဲအခါမွာ လဲ ဆရာတြတ္ သင္ေပးခဲ့တဲ့ Skepticism ကိုအသံုးျပဳရပါတယ္ ။ ကၽြန္ေတာ့္မာွ လူတစ္ေယာက္ ကို ဘာကို ယံုၾကည္ ရမယ္ ၊ မယံုရဘူးလို႔ ေျပာပိင ု ခ ္ ြင့္လံုးဝ လံုးဝ မရွပ ိ ါ ။ ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ ထိုလူ ကို သိပၸံပညာ ဆိုတာ ဘာလဲ ၊

Curiosity Science Magazine Back To Contents

75

ဘယ္လိုအလုပ္လုပ္ လဲ အစရွိသေရြ႕ ပဲ ေျပာျပခြင့္ရွိပါတယ္ ။အက်ိဳးသင့္အေၾကာင္းသင့္ ရွင္းျပ ခြင့္ပဲရွိပါတယ္ ။ ယံုၾကည္မွဳပဲ ဆက္ထားဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္မလား ၊ သံသယဝါဒ စိတ္ထဲထားဖုိ႔ပဲ ဆံုးျဖတ္မလား ဆိုတာ ကေတာ့ ထိုလူရ႕ဲ သေဘာတရားပါ

။

ဒါေပမဲ့

ကၽြန္ေတာ္တို႔

တိုင္းျပည္ရ႕ဲ

အနာဂတ္ကို

ဘယ္လိုအေျခခံမလဲဆိုတာ

ကေတာ့

စဥ္းစားစရာပါ ။ ေရွးရိုးစြဲေနတဲ့ ကိစၥ ေတြနဲ႔ ပဲ ဆက္သြားမွာလား ? ဒါမွမဟုတ္ ရင္ သိပၸံပညာ ကို အေျခခံမလား? အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေတြေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေကာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ရဲ႕

ေရွ႕မ်ိဳးဆက္ေတြ ပါ သိပၸံပညာ ကို

ကင္းေဝးခဲ့ပါတယ္ ။ ဒါကၽြန္ေတာ္တုိ႔ တစ္ႏိုင္ငံထဲမွာမဟုတ္ပါ ။ ဖြ႔ျံ ဖိဳးျပီးႏုိင္ငံ ေတြမွာပါ အဲ့ဒီလိုပါပဲ ။ သိပၸံကို အေျခခံတဲ့ ပညာနဲ႔

သိပၸံေယာင္အတတ္ပညာ

ကို

အေျခခံတဲ့

ပညာေတြဟာ

လံုးလံုးလ်ားလ်ား

ကြျဲ ပားသလို

ရရွိလာတဲ့

အက်ိဳးရလဒ္ ျခင္းလဲ မတူပါဘူး ။ ကမၻာၾကီးဒီေန႔ ပူေႏြးျပီး ျပသနာမ်ိုးစံုတတ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္ျခင္း ကို မယံုပါဘူးဆိုတဲ့ လူဘက္ကို သင္လုိက္မလား? ဒါမွမဟုတ္ ဒီျပသနာကို သိပၸံနည္းက်ဘယ္လိုေျဖရွင္းမလဲ ဆိုတဲ့ လူ ေနာက္ ကို သင္လိုက္မလား? ဟုတ္ပါတယ္ ။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သိပၸံပညာ ဟာ အရာအားလံုး ကို မသိရွိေနႏိုင္ေသပါဘူး ။ ဒါေပမဲ့ သိပၸံဟာ သူမသိေသးတာကို မသိေၾကာင္းဝန္ခံပါတယ္ ။ မသိတာကို သိခ်င္ေယာင္ မေဆာင္တတ္ပါဘူး ။ သူသိျပီးသား သိပၸံပညာ

အရာေတြအကုန္အတြက္လဲ ဟာ

သက္ေသအေထာက္အထားျပည့္ျပည့္စစ ုံ ုံ

လြန္ခဲ့ေသာ

ႏွစ္ေပါင္းေလးရာ

။စၾက၀ဠာသက္တမ္းကိုအခ်ိန္၁ႏွစ္ အျဖစ္ခ်ံဳ႕ၾကည့္ပါက ေခတ္သစ္သိပၸံ

ေရာင္နဥ ီ းီ ခဲတ ့ ာဟာ

တယ္လီစကုပ္ကေနျပီး ေရာက္လာပါျပီ

။

ေတာ့

ယခု

ကၽြန္ေတာ္တို႔

၁

ရွိပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လဲ

အတြင္းတစ္ဟုန္ထိုးတိုးတက္လာတာေပ့ါ

လူသားသမိုင္းတစ္ခုလံုး ဟာ ၁၄ စကၠန္႔ပဲရွိပါေသးတယ္ ။

စကၠန္႔ပဲရွိပါေသးတယ္

Mars

အေပၚကို

ဟာ

ကၽြန္ေတာ္တို႔

။

မ်က္စိတစ္မွတ္အတြင္းမွာ

လူေတြေနထိုင္ႏိုင္ေအာင္ ေရွ႕

က

လူေတြ

Galileo

ရဲ႕

ၾကိဳးစားေနတဲ့အဆင့္

ကို

တည္ေဆာက္ေပးခဲ့တဲ့

ေမွ်ာ္စင္ၾကီးေတြေပၚကေနျပီး ေရွ႕ကို ပိျု ပီး ျမင္ႏိုင္လာခဲ့ပါျပီ ။ ကဲ … ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကေကာ .. ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရဲ႕ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ အတြက္ ဘာေတြခ်န္ထားခဲ့ေပးဦးမွာလဲ ? ေနာက္မ်ိဳးဆက္ ေတြအတြက္ ေကာင္းမြန္လွပတဲ့ သိပၸံ အေမြ ေတြကို ေရွ႕မ်ိဳးဆက္ ေတြလိုပဲ ခ်န္ထားေပးခဲ့ျပီး သင့္ကိုယ္သင့္ လူသားတို႔ရဲ႕ စၾက၀ဠာခရီးစဥ္ၾကီးထဲမွာ

ေကာင္းမြန္ လွပ တဲ့ခ်ိတ္ဆက္မွဳတစ္ခုမျဖစ္ေစခ်င္ဘူးလား ဗ်ာ ။ ကၽြန္ေတာ္ေကာ တစ္ခါတစ္ေလ က်ရင္ Pseudoscience တခ်ိဳ႕ ကို ယံုခ်င္စိတ္ျဖစ္မလာမိဘူးလား? ကၽြန္ေတာ္လဲလူသားတစ္ေယာက္ပဲ။ကိုယ့္ကိုစိတ္ခ်မ္းသာမွဳေပးႏိုင္တဲ့အရာတစ္ခ်ိဳ႕ဆိုသက္ေသမရွိလဲယံုၾကည္လိုက္ခ် င္တာေပါ့။ ဒါေပမဲ့အဲ့ဒီအခါတိုင္းမွာ ကၽြန္ေတာ့္မ်က္စိ ထဲမွာ ဆရာတြတ္ ကို ျမင္ေယာင္ ပါတယ္ ။ ငယ္ဘဝ ရဲ႕ သူရဲေကာင္းျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဆရာတြတ္ သာ ဆိုရင္ ငါ့ကိုဘယ္လိုျမင္မလဲဆိုျပီးေတြးပါတယ္ ။ ဆရာတြတ္ကုိ ျမင္ေယာင္ မိတိုင္းမွာ ပဲ ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ အရာတစ္ခုကို လြယ္လြယ္မယံုၾကည္တတ္တဲ့စိတ္

ဟာ ျပန္လည္ေပၚထြက္လာပါတယ္ ။

တစ္ရြာလံုးနီးပါး ကို အံတု ျပီး စဥ္းစားေတြးေခၚဥာဏ္နဲ႔ လုပ္ေဆာင္ရဲခဲ့တဲ့ ဆရာတြတ္ ရဲ႕ အျပဳအမူေတြဟာ မ်က္လံုးထဲမွာ အျမဲျမင္ေယာင္ေနမိဆဲပါ။ ။ ကြယ္လြန္သြားျပီ ျဖစ္တဲ့ ဆရာေဆြမင္း ကိုလဲ လူခ်င္းမရင္းႏွီးေပမဲ့ အင္မတန္ႏေ ွ ျမာမိပါတယ္ ။ ျမင္ဆရာ တစ္ေယာက္ပါပဲ ။ ကၽြန္ေတာ့္ကိုယ္တိုင္လဲ စဥ္းစားေတြးေခၚရ ၾကပ္တည္းတဲ့

အေျခအေနတစ္ခုေရာက္ရင္ ဒီလိုအေျခအေနဆိုရင္ ဆရာတြတ္ ဘယ္လိုစဥ္းစားမလဲဆိုျပီး အျမဲေတြးပါတယ္ ။ ႏွစ္လံုးျပဴးေသနတ္ ေလးကိုင္ျပီး “ဒီေန႔ကံမေကာင္းပါလား” လို႔ရြတ္တတ္တဲ့ဆရာတြတ္ ဟာျဖင့္ ကၽြန္ေတာ့္ ကို သိပၸံပညာ ေလ့လာလိုက္စားသူတစ္ဦး ျဖစ္ေအာင္ တြန္းပို႔ေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ တစ္ခုခု လြယ္လြယ္ယံုၾကည္လိုက္ခ်င္ စိတ္ေပၚလာတိုင္း ကို ဆရာတြတ္ကို သြား သတိရေနမိျမဲ … ။ မရွိေတာ့ေပမဲ့ ကေလးတိုင္း ကိုေပ်ာ္ရႊင္ေစခဲ့တဲ့ ၊ ေတြးေတာ္ေစခဲ့တဲ့ ဆရာေဆြမင္း ကို သြားျမင္ေယာင္ ေနမိဆဲ

။

ေႏြေက်ာင္းပိတ္ရက္ေတြဆို ပံုမွန္သြားခဲ့တဲ့

ရပ္ကြက္ထဲက စာအုပ္ဆိုင္ေလး နဲ႔ ပံမ ု န ွ ဖ ္ တ္ခဲ့တဲ့ ငယ္စဥ္ က တြတ္ပီ ကာတြန္းေလးေတြ ကို လြမ္းေနမိျမဲ …….. ။

~ ေသာ္ဇင္ထြန္း Curiosity Science Magazine Back To Contents

76

ေအာင္ဆက္ေက်ာ္မင္း ေရွးဦးစြာေၿပာဆိုခ်င္တာက

သိပၸံအသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ

သိီအိုရီ

ဆိုတဲ႔ေ၀ၚဟာရကို

ကၽြန္ေတာ္တို႕ေန႕စဥ္ဘ၀မွာ သူငယ္ခ်င္း အေပါင္းအသင္း လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြနဲ႔ စကားစၿမည္ေၿပာဆိုတဲ႔ အခါမွာ

သံုးသလိုမ်ိဳး

ေလ်ာ႔ေလ်ာ႔ရရ ဲ ဲ

စာဖတ္သူရဲ႕သူငယ္ခ်င္းက

မသံုးမိေစဖိ႕ု သိပၸံပညာရွင္

ေတြက

ဒီေန႕ေက်ာင္းမလာႏိုင္ဘူးဆိုရင္

အထူးဂရုၿပဳႀကရပါတယ္။

တစ္ၿခား

ဥပမာ

သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္က

“ငါ႕ရဲ႕သီအိုရီကေတာ႕ ဒီေကာင္ အေအးမိၿပီးဖ်ားေနလို႕ေက်ာင္းမလာႏိုင္တာ” လို႕ ေကာက္က်ခ်က္မယ္။ ၿပီးေတာ႕ “မေန႕ကဒီေကာင္အခန္းထဲမွာ

ႏွာေတြအရမ္းေခ်နာတာငါေတြ႕ခဲ႔တယ္”

တစ္နည္းအားၿဖင္႕စာဖတ္သူရ႕ဲ

သူငယ္ခ်င္းက

လို႕

သူကဆက္ေၿပာမယ္။

တစ္ၿခားသူငယ္ခ်င္းေက်ာင္းမလာဘူး

ဆိုတဲ႔

ေတြ႕ၿမင္မွတ္သားရတဲ႕အခ်က္အလက္ (observation) ကို ရွင္းၿပႏိုင္မယ္႕ယႏၱရားတစ္ခု (proposed mechanism) ၿဖစ္တဲ႔ အေအးမိဖ်ားနားၿခင္း ဆိုတာကို တင္ၿပၿပီး သီအိုရီ (theory) တစ္ခု တည္ေဆာက္ဖို႕ ႀကိဳးစားေနတာပါပဲ။ ဒါေပမယ္႕

ေ၀ၚဟာရ

အသံုးအႏႈန္းမွာ

ဒီ႕ထက္ပိုၿပီးသိပၸံနည္းက်ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ႕သီအိုရီ

ေနရာမွာ

အႏုမာန(hypothesis) ဆိုတဲ႔အေခၚအေ၀ၚနဲ႕အစားထိုးရမွာၿဖစ္ပါတယ္။ ဘာၿပဳလို႕လဲ ဆိုေတာ႕ သီအိုရီ ဆိုတာက

ခိုင္မာၿပီး

ၿငင္းဖြယ္ရာမရိွတ႕ဲ သက္ေသအေထာက္အထားကို

ေက်ာေထာက္

ေနာက္ခံထားၿပီး

ေတြ႕ၿမင္႔မွတ္သား

ရတဲ႕အခ်က္အလက္အစုအေ၀းတစ္ခု (a set of facts) ေတြက ဘယ္ပံုဘယ္နည္းနဲ႔ဆက္စပ္ေနတယ္ဆိုတာ ကို ရွင္းၿပတဲ႕ရွင္းလင္းခ်က္

(explanation)

စာဖတ္သူရ႕ဲ သူငယ္ခ်င္းက တစ္ၿခား

မေန႕က

အေႀကာင္းအရင္းေႀကာင္႔မဟုတ္ပဲ

ေတြကိုသာ

ဆိုလိုတာၿဖစ္လို႕ပါပဲ။

တကယ္ကိုပဲႏာွ ေတြေခ်ေနခဲ႔တယ္၊

ႏွာေခ်ခဲ႕တာကလည္း

ႏွာေစးၿပီးဖ်ားေနလို႕

ၿဖစ္တယ္ဆိုတာေတြကို

အတည္မၿပဳႏိုင္

ေသးသ၍ႏွာေစး ၿပီးေနမေကာင္းလို႕ေက်ာင္းမလာႏို္င္တာဆိုတဲ႔ ရွင္းလင္းခ်က္က အႏုမာနအဆင္႔မာွ ပဲ ရိွေနဦးမွာပါ။ ဒါ႔အၿပင္

တစ္ၿခားအခက္အခဲေတြ

ေက်ာင္းပ်က္တယ္

ဆိုတဲ႕

လည္းရိွပါေသးတယ္။ အခ်က္အလက္

ေၿပာရရင္ဒီအႏုမာနရဲ႕အခ်က္

အလက္ေတြကို

အရမ္းကိုက်ဥ္းေၿမာင္းပါတယ္။

တကယ္လို႕

သန္ဘက္ခါ

ေက်ာင္းပ်က္ခ႔မ ဲ ယ္

သူ႕ရဲ႕မူလပံုသဏၭာန္ေတြ၊ ၿပင္ဆင္မႈေတြ

တစ္ခုတည္းကို

ရွင္းၿပဆက္စပ္ႏိုင္တဲ႔၊

ဆိုရင္ဘာလို႕

ဒီေန႕ဒီအခ်ိန္

ဒါေတြကိုႀကည္႔ၿပီး

တစ္နည္းအားၿဖင္႔

ခန္႕မွန္းခ်က္ေတြၿပဳလုပ္ႏိုင္တဲ႔

ေဘာင္က

မနက္ၿဖန္ေက်ာင္းလာတက္ေပမယ္႕

ဒီလိုေက်ာင္းပ်က္တယ္ နဲ႔

စာဖတ္သူငယ္ခ်င္း

ပဲေၿဖရွင္းႏိုင္ပါတယ္။

စာဖတ္သူရ႕ဲ သူငယ္ခ်င္းက

တင္ၿပထားတဲ႔ယႏၱရားေတြ

ျပဳလုပ္ရပါေတာ႕မယ္။

ဒီအႏုမာနက

ဆိုတာကို

ရွင္းၿပႏိုင္ေတာ႕မွာမဟုတ္ပါဘူး။ အႀကမ္းဖ်င္းအားၿဖင္႔

ဒီအႏုမနက

ထည္႕သြင္းမႈေတြ၊

သိရွႏ ိ ိုင္တာက

သီအိုရီဆိုတာ

ေလ႕လာေတြ႕ရိွရတဲ႕ အခ်က္အလက္အစုအေ၀းကို ဆက္စပ္ရွင္းၿပႏိုင္တဲ႔ ခိင ု မ ္ ာတဲ႔ေထာက္အထားနဲ႔အတည္ၿပဳၿပီးသား ရွင္းလင္းခ်က္တစ္ခုၿဖစ္ၿပီး အႏုမာန ဆိုတာ ကေတာ႕ အခ်က္အလက္ေတြကို ရွင္းၿပဖို႕ႀကိဳးစားတဲ႔ သီအိုရီမေရာက္မီ

Curiosity Science Magazine Back To Contents

77

အဆင္႕တစ္ခုၿဖစ္တယ္ဆိုတာပါပဲ။ ဒါကေတာ႕အရမ္း(အရမ္း)ေယဘုယ်က်တဲ႔ၿခားနားခ်က္ၿဖစ္တယ္။ေခတ္သစ္ရူပေဗဒရဲ႕ေရွ႕တန္းမွာယွ ဥ္ၿပိဳင္

ထိုးသတ္ေနႀကတဲ႕ရႈပ္ေထြးသိမ္ေမြ႕တဲ႔

သိပၸံအယူအဆေတြကို

ဒီလိုရိုးစင္းတဲ႕ၿခားနားခ်က္နဲ႔

ခ်ိန္ညိွဖို႕

မလြယ္လွပါဘူး။ ဥပမာအားၿဖင္႔ စာဖတ္သူရင္းႏီွး ေလာက္မယ္႕ ႀကိဳးမွ်င္သီအိုရီကိုပဲႀကည္႕ ႀကပါစိ႕ု ။ သဘာ၀တရားႀကီးရဲ႕ အေၿခခံအားေလးခုကို သဟဇာတၿဖစ္ေအာင္ ေပါင္းစီးေပးမယ္႕ ႀကိဳးမွ်င္သီအိုရီ ဟာ သခ်ၤာနည္းအရ လွပေက်ာ႕ရွင္းတဲ႔အသြင္ကိုေဆာင္ေပမယ္႕လည္း ယေန႕လက္ရိွအေနအထားနဲ႔ လက္ေတြ႕ စမ္းသပ္ႏိုင္မယ္႕ ခန္႕မွန္းခ်က္ (empirical prediction) ေတြမထုတ္ေပးႏိုင္တဲ႕အၿပင္ ဒိုင္းမန္းရွင္အသစ္ ေတြ ကိုပါခ်ဲ႕ထြင္ရတဲ႔

အတြက္

တစ္ခ်ိဳ႕ရူပေဒဓပညာရွင္ေတြက

ဒီသီအိုရီကို

“သခ်ာၤအလွတရားရဲ႕ေ ႔ သြးေဆာင္

လွည္႕ဖ်ားမႈတစ္ခု” လို႕အမည္တပ္ႀကပါတယ္။ ဒါေပမယ္႕လည္း သိပၸံအသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ ႀကိဳးမွ်င္ “အႏုမာန” လို႕မေခၚပဲ ႀကိဳးွမွ်င္ “သီအိုရီ” လို႔သာေခၚေ၀ၚသမုတ္ႀကပါတယ္။ ဒါေႀကာင္႕မို႕သီအိုရီ နဲ႔ အႏုမာနႀကား ၿခားထားတဲ႔နယ္နမိတ္က ကၽြန္ေတာ္တို႕အစက ယူဆသလို ၿပတ္ၿပတ္သားသားမရိွပဲ အဆိုၿပဳ တင္သြင္းခ်က္ ေတြရ႕ဲ ရႈပ္ေထြးနက္နဲမႈအေပၚ မူတည္ၿပီး ေ၀၀ါးသြားတတ္ ပါတယ္။ ၿဖည္႔စြက္ၿပီးေၿပာရမယ္ဆိုရင္

သဘာ၀သိပၸံ

(natural

sciences)

နယ္ပယ္မွာ

သီအိုရီေတြကို

ရုပ္ေလာက ယႏၱရားေတြရ႕ဲ အလုပ္လုပ္ပံုကို ရွင္းၿပႏိုင္၊ ခန္႕မွန္းႏိုင္တဲ႔ ရိွရင္းစြအ ဲ ေထာက္အေထာက္အထား အခ်က္ အလက္ေတြနဲ႔

ခိင ု မ ္ ာစြာတည္ေဆာက္ထားတဲ႔

လက္ခံထားပါတယ္။

ေရွ႕ေနာက္ေၿပၿပစ္ညီညတ ြ ္တဲ႔

အီေဗာ္လ်ဳးရွင္းသီအိုရီ၊

အိုင္းစတိုင္းရဲ႕

General

စံပစ ုံ ံ

(model)

Relativity

ေတြအၿဖစ္သာ

သီအိုရီစတဲ႔သီအိုရီေတြ

ဟာ ယေန႕တိုင္းစမ္းသပ္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ႀကံ႕ႀကံ႕ခိင ု ္ႏိုင္ခဲ႔တ႔ဲ စံပစ ုံ ေ ံ တြၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ္႕ ေနာင္တစ္ခ်ိန္ ခ်ိန္မွာ သူတို႔ရဲ႕

အေဆာက္အအံုနဲ႔

မကိုက္ညီတဲ႔ေတြ႕ရိမ ွ ႈ

အသစ္ေတြ

ထြက္ေပၚလာတဲ႔အခါ

ၿပဳၿပင္မမ ြ ္းမံ႕

တာေတြ၊

အသစ္ထည္႕သြင္းတာေတြ ျပဳလုပ္ရမွာၿဖစ္တဲ႕ အတြက္ သိပၸံသီအိုရီေတြကို အၿမဲတမ္း ခန္႕မွန္းရ အမွန္တရား (approximate

truths)

ေတြလ႕ို

သိပၸံပညာရွင္

အမ်ားက

မွတ္ယူႀကပါတယ္။

သိပၸံဒသနနဲ႔

ပတ္သက္တဲ႔

ဒီသိမႈေဗဒအယူအဆကို fallibilism လိ႕ု လည္း ေခၚေ၀ၚသမုတ္ႀကပါတယ္။ မ်ားေသာအား ၿဖင္႔ သီအိုရီအသစ္ေတြဟာ သီအိုရီ အေဟာင္း ေတြအေပၚမွာ ထပ္ဆင္႔တည္ေဆာက္ထားတာၿဖစ္တယ္။ သီအိုရီရီအေဟာင္းရဲ႕ အေၿခခံယူဆခ်က္ ေတြန႕ဲ ကြထ ဲ ြက္ၿပီး

ေပါက္ဖြားလာတဲ႔

စြန္႕ပစ္လိုက္ဖို႕လည္းအၿမဲ

သီအုိရီအသစ္ေတြလည္း

မလိုပါဘူး။

ဥပမာ

ရိွပါတယ္။

အိုင္းစတိုင္းရဲ႕

ဒါေပမယ္႕

General

သီအိုရီအေဟာင္းကို

Relativity

သီအိုရီဟာ

နယူတန္ရဲ႕အခ်ိန္ဟင္းလင္းၿပင္အယူအဆကို ေတာ္လွန္တဲ႔ အသြင္ ေဆာင္ေပမယ္႕ လည္း နယူတန္ရဲ႕ မကၠင္းနစ္ေတြ၊ နိယာမေတြဟာ ၿဂိဳလ္ေတြရ႕ဲ လည္ပတ္မႈကို နယ္ပယ္ အတို္င္းအတာတစ္ခု အထိ အေၿဖထုတ္ေပးႏိုင္၊ တြက္ခ်က္ေပး ႏိုင္တ႔ဲ

အတြက္ေႀကာင္႕အထက္တန္းေက်ာင္းနဲ႔

တကၠသိုလ္ေတြမွာ

နယူတန္ရဲ႕မကၠင္းနစ္ေတြကို

ယေန႕တိုင္

သင္ႀကားပို႕ခ်ဆဲၿဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ကားေတြ၊ မိုဘိုင္းေတြမွာ တပ္ဆင္ထားတဲ႔ ေနရာၿပစနစ္ Global Position System

ေတြဘာေတြ

အလုပ္ၿဖစ္ဖုိ႕

ေၿမၿပင္နဲ႔

ၿဂိဳလ္တုအႀကား

signal

ေတြ

ကိုက္ညီေအာင္

ခ်ိန္ညိွမႈ

ေတြၿပဳလုပ္ရတဲ႔အခါ က်ရင္ေတာ႔ General Relativity ကို အားကိုး ရေတာ႕မွာပါ။ ကၽြန္ေတာ္ အဓိကေၿပာခ်င္ တာက အသံုးတည္႕မႈအေပၚမူတည္ၿပီး သီအိုရီေတြဟာ သူ႕ေနရာနဲ႔ သူအသံုး၀င္ႏိုင္တယ္ ဆိုတာပါပဲ။ ဒီေတာ႕ကၽြန္ေတာ္တို႕အေပၚမွာေဆြးေႏြးခဲ႔တာေတြကို စၿမံဳ႕ၿပန္ႀကည္႕မယ္ဆိုရင္ သိပၸံ သီအိုရီေတြဟာ ခန္႕မွန္းရ အမွန္တရား ေတြ၊ စံပစ ုံ ေ ံ တြ ၿဖစ္ေပမယ္႕လည္း အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ အသံုး၀င္တဲ႔ ခန္႕မွနး္ ခ်က္ေတြ တြက္ထုတ္ ေပးႏိုင္ရမွာၿပီး စမ္းသပ္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးကိုလည္း ႀကံ႕ႀကံ႕ခံႏင ုိ ရ ္ မယ္။ ေဆြးေႏြးခဲ႔တဲ႔ အေႀကာင္းအရာကို ၿခံဳငံုၿပီး

ေခါင္းစဥ္ကိုပါၿပန္ေကာက္ရရင္ေတာ႕

သိပၸံပညာရွင္ေတြ

သီအိုရီေတြနဲ႔

အႏုမာနေတြကို

တင္ၿပတဲ႔အခါ

ေအာက္ပါေယဘုယ်စံႏႈန္းေတြကို ထည္႔သြင္းစဥ္းစားရပါမယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

78

စမ္းသပ္ႏိုင္သည္႔ ခန္႕မွန္းခ်က္ (empirical prediction) မ်ားထုတ္ေပးႏိုင္ၿပီး မွားယြင္းေႀကာင္း သက္ေသၿပႏိုင္ၿခင္း (falsifiability)

သိပၸံအႏုမာန သိ႕ု မဟုတ္ သီအုိရီေတြဟာ လက္ေတြ႕စမ္းသပ္ႏိုင္တဲ႔ ခန္႕မွန္းခ်က္ ေတြထုတ္ေပးႏိုင္ရမွာၿဖစ္ၿပီး ဒီစမ္း သပ္ခ်က္ေတြရဲ႕

ရလဒ္ေပၚမူတည္ၿပီး

ဒီလိုသတ္မွတ္ထားၿခင္းအားၿဖင္႕

သူတို႕ကို

စြန႕္ ပစ္သင္႔ရင္ပစ္၊

ဘယ္လိုအႏုမာနေတြက

မြမ္းမံသင္႔ရင္

မြမ္းမံရမွာၿဖစ္ပါတယ္။

အလားအလာရိွႏိုင္တယ္ဆိုတာကို

မွန္းဆႏိုင္မွာ

ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဂၤါရပ္န႔ဲ ပတ္သပ္ၿပီး ဂႏၱာ၀င္တြင္တဲ႔ ဥပမာ တစ္ခုကေတာ႔ ရပ္ဆယ္နဲ႔ ေရေႏြးကရား (Russell’s Teapot) ဥပမာ ပဲၿဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ကမၻာကို ေရးေႏြးကရားတစ္ခုက လည္ပတ္ေနတယ္၊ ဒါေပမယ္႕ ဒီေရေႏြးကရားကို

ကၽြန္ေတာ္တို႕ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ႔

သံုးၿပီးလည္းမေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ဘူးလို႕ ၿဗိတိသွ်ဒသနပညာရွင္ ဘယ္ပံုဘယ္နည္းမွ

အာရံုေတြနဲ႔

တစ္ေယာက္ေယာက္က

ရပ္ဆယ္က

ဆိုပါတယ္။

မသိႏိုင္ဘူး၊

ဘယ္နည္းပညာ

အဆိုၿပဳတင္သြင္းလာခဲ႔ရင္

ဒီေရေႏြးကရားတကယ္ရိွသလား၊

အတည္ၿပဳဖို႕မၿဖစ္ႏင ုိ တ ္ ဲ႔အတြက္

ဒီအဆိုၿပဳခ်က္ကို

ဘယ္ကိရိယာမွ ဘယ္န႔လ ဲ ုပ္မလဲလို႔

မရိွဘူးလားဆိုတာကို

သိပၸံအႏုမာနတစ္ခုအေနနဲ႔လက္ခံဖ႕ို

အေတာ္အတန္စဥ္းစားရမွာပါ။ ရွင္းလင္းမႈ (simplicity) သိပၸံအႏုမာနာ သို႕မဟုတ္ သီအိုရီေတြမွာ လုိတာထက္ပိုတဲ႔ assumption ေတြ၊ ပိရ ု ပ ႈ ေ ္ ထြးတဲ႔ ယႏၱရားေတြ ထည္႕သြင္းေဖာ္ၿပၿခင္းကို တတ္ႏိုင္သမွွ် ေရွာင္က်ဥ္သင္႕ပ ႔ ါတယ္။ ဒီနိယာမကို အိုကန္ရဲ႕သင္တုန္းဓား (Occam’s Razor) လို႕လည္းအမ်ားက သိႀကပါတယ္။ ဥပမာေပးရမယ္ဆိုရင္ ေဒဒီ ၂ ရာစု ေရာမနကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္ Ptolomy

ရဲ႕

ကမၻာကိုဗဟိုၿပဳ

စံပစ ုံ ံ

ဗဟိုၿပဳၿပီးလည္ပတ္ေနတယ္လို႕ဆိုတယ္။ စက္၀ုိင္းေတြကို

ဆြၿဲ ပီး

(geocentric

model)

ဒီလိုလည္ပတ္မႈကို

တြက္ခ်က္ရပါတယ္။

ဒီ

စံပစ ုံ န ံ ဲ႔

က

ေန၊

ၿဂိဳလ္နဲ႔ႀကယ္ေတြဟာ

တြက္ခ်က္တ႕ဲ အခါ ယွဥ္လိုက္ရင္

ကမၻာကို

အင္မတန္မွ

ရႈပ္ေထြးတဲ႔

ေကာ္ပါးနီးကပ္စ္တို႕၊

ဂါလီလီရိုတို႔

တည္ေဆာက္ခဲ႔တ႔ဲ ေနဗဟိုၿပဳစံပံုစံ (heliocentric model) က အမ်ားႀကီးရိုးရွင္းၿပီး တိက်တဲ႔အေၿဖေတြကိုလည္း တြက္ထုတ္ေပးပါတယ္။

ဒီသေဘာတရားအတိုင္းပဲ သဘာ၀ၿဖစ္စဥ္ေတြကို ရွင္းၿပဖို႕ သီအိုရီေတြ အႏုမာနေတြ

တင္ၿပတဲ႕အခါ ရိုးရွင္းမႈကို အေရးပါတဲ႔အဂၤါရပ္တစ္ခုအေနနဲ႔ ထည္႕သြင္းစဥ္းစားရပါမယ္။ ဆက္လက္ေဖာ္ၿပပါမယ္

~ေအာင္ဆက္ေက်ာ္မင္း U.S.A. မွ စစ္တမ္းေကာက္ခ်က္မ်ားအရ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် (Probability) ကိုတြက္ၾကည့္မည္ဆိုပါက ထီလက္မွတ္တစ္ေဆာင္ေပါက္မည့္ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ထက္ ထိုထီလက္မွတ္ ၀ယ္ရန္ သြားရာလမ္းတြင္ ကားတိုက္ခံရမည့္ျဖစ္ႏိုင္ေျခကပိုမ်ားသည္။ ထီလက္မွတ္ တစ္ေဆာင္ေပါက္ဖုိ ့ျဖစ္ႏိုင္ေျခမွာ ၁၇၅ သန္းပံု တစ္ပံု

သာရွိျပီး ကားအက္ဆီဒင့္ တစ္ခုတြင္ေသဖို ့ျဖစ္ႏိုင္ေျခ မွာ ၆,၇၀၀ ပံု တြင္တစ္ပံု ရွိသည္။ ထိုသြားရာ လမ္းေပၚတြင္ မိုးၾကိးပစ္ ခ်ရ ခံ ရဖုိ ့ျဖစ္ႏုိင္ေခ်မွာ ၁သန္းတြင္ တစ္ပံုရွိသည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

79

သာထက္ေအာင္ သိပၸံပညာဟာ ဘာလဲ။ ခင္ဗ်ားတို႔ သင္ဖူးေနတာပဲ။ ျမန္မာႏိင ု င ္ က ံ ေက်ာင္းသားတိုင္း သင္ေနရတာပဲ။ အေထြေထြသိပၸံ ဆိုၿပီးေတာ့။ ဒီေတာ့ သိပၸံကို အားလံုးသိသင့္တာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မသိဘူးဆိုလဲ သူ႔ဆရာကိုင္စာအုပ္

သင္ရိုးထဲမွာ သိပၸံအေရးပါပံုေတြ ေရးထားတယ္မလား။ ဖတ္ၾကည့္ရမွာေပါ့။ ေရးထားတာေတာ့ ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ပ။ဲ ဒါေပမယ့္ သိပၸံ ဆိုတာဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏုင ိ င ္ မ ံ ာွ လူတိုင္းနဲ႔ အရင္းႏွီးဆံုး စကားလံုး ျဖစ္သေလာက္ အဓိပၸာယ္ကို မသိဆံုး စကားလံုး ဆိုရင္လဲ မမွားဘူး။ သိပၸံနည္းက် ဆိုရင္ကို လူေတြ အားလံုး ဟာကနဲ ဟင္ကနဲ စိတ္ဝင္စားၾကတယ္မဟုတ္လား။ ဖရန္စစ္ေဘကြန္

ဟာဆိုရင္

ဟိုးလြန္ခဲ့တဲ့

ရာစုႏွစ္မ်ားစြာကတည္းက

သိပၸံပညာရဲ႕

ဒသနေတြအေၾကာင္း စကားလံုးေတြေႏွာၿပီး ေျပာခဲ့ဖူးတယ္။ ဒါေပမယ့္ စမ္းသပ္မႈေတြသာ အားသာတဲ့ ဝီလ်ံဟာေဗး ကေတာ့ ေဘကြန္ေျပာတဲ့ သိပၸံဆိုတာဟာ အဓိပတိ ခ်န္ဆဲလာတစ္ေယာက္လုပ္ေနတဲ့ သိပၸံမွ်သာတဲ့။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ သိပၸံပညာရွင္ခ်င္းအတူတူ သိပၸံကို ျမင္ပခ ုံ ်င္းေတာင္ မတူၾကဘူးဗ်။ သိပၸံဟာ

ဒသနဆရာေတြ

ေျပာတဲ့အတိုင္း

မဟုတ္ဘူး။

ဆရာကိုင္ေက်ာင္းစာအုပ္က

ေျပာတဲ့အတိုင္းမဟုတ္ဘူး။ အုိင္းစတိုင္းေျပာတိုင္းလဲ ဟုတ္ပါ့မလား။ What is Science? ကၽြန္ေတာ့္ကိုလဲ ေမးၾကေတာ့ သိပၸံဆိုတာဘာလဲ။ ကၽြန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္လဲ စဥ္းစားၾကည့္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ကဗ်ာတိုေလးတစ္ပုဒ္ သတိရမိတယ္။ “ဖားျပဳတ္တစ္ေကာင္က မေမးခင္ကေတာ့ ပိုးနားသန္ေကာင္ဟာ အေတာ္ေပ်ာ္တာေပါ့ ဘယ္ေျခေထာက္က ဘယ္ေျခေထာက္ေရွ႕ သြားသလဲကြ ဒီေမးခြန္းဟာ ပိုးနားသန္ေကာင္ကို သံသယပြားေစတယ္ သူ႔မာွ သြားေတာင္ မသြားတတ္ေတာ့ဘူး စဥ္းစားရင္ က်င္းထဲေတာင္ ျပဳတ္က်သြားတယ္။” ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔

ဘဝတစ္ေလွ်ာက္လံုး

သိပၸံကိုလုပ္ၿပီး

သိပၸံကိုပဲ

သိခဲ့တာ။

ဒါေပမယ့္

ဘယ္ေျခေထာက္ ေရွ႕ကသြားၿပီး ဘယ္ေျခေထာက္ ေနာက္ကလိုက္သလဲ ဆိုတာေတာ့ မစဥ္းစားဖူးေပါင္။ သိပၸံဆိုတာ ဘာလဲလို႔

အေမးခံရေတာ့

ဖတ္လိုက္စ

သိပၸံစာေတြေတာင္

ဆက္မဖတ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။

သိပၸံဆုိတာဘာလဲကၽြန္ေတာ္တင္ျပတာဟာလည္း အမ်ားနဲ႔ မတူျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

80

ကေလးဆန္ေကာင္းဆန္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သိပၸံပညာရွင္ေတြနဲ႔ သိပၸံပညာအေၾကာင္းကို ကၽြန္ေတာ္ စာဖတ္တတ္စ အရြယ္ကတည္းက

စိတ္ဝင္စားခဲ့တာပါ။

သိပၸံစာေပနည္းလြန္းလွတဲ့

ျမန္မာႏိင ု င ္ မ ံ ာွ

အဂၤလိပ္စာကို

ေလ့လာခဲ့တာ

ႏိုင္ငံျခားသိပၸံစာအုပ္ေတြ

စာေမးပြဲေအာင္ဖို႔ဆိုတာထက္

ဖတ္ႏိုင္ေအာင္

ဆိုတာက

ပိုပါလိမ့္မယ္။

သိပၸံဆိုတာ စူးစမ္းျခင္းပါပဲ။ သဘာဝတရားႀကီးက ျမွပ္ထားတဲ့ ျမွပ္ကြက္ေတြကို သိျမင္ေအာင္ႀကိဳးစားျခင္း သိ႔မ ု ဟုတ္ သိျမင္ျခင္းပါပဲ။

ဒီလို

သိျမင္ဖ႔အ ို တြက္

သဘာဝတရားကိုသာ

ဆရာတင္ဖို႔လိုပါတယ္။

ကိုယ္တိုင္စဥ္းစားေပါ့။

သဘာဝတရားကို တစ္စစီျဖဳတ္ၿပီး ျပန္တတ္ေပါ့။ ဒါဆိုရင္ သူ႔အလုပ္လုပ္ပံု သိႏိုင္မွာေပါ့။ စက္ဝိုင္းမွန္သမွ် ဘယ္လိုအရြယ္အစားျဖစ္ေစ စက္ဝန္း နဲ႔ အခ်င္းရဲ႕ အခ်ိဳးဟာ တစ္သမတ္တည္း ျဖစ္တယ္။ တအား အံ့ၾသဖို႔ေကာင္းတယ္။ အဲ့ဒီ ဂမၻီရကိန္းေသ ကို ပိုင္

(p)

လို႕ ေခၚတယ္ဆိုပဲ။ ကၽြန္ေတာ္လည္း ပိင ု ္

ကို လိုက္ရွာတာပါပဲ။ ေက်ာင္းမွာ စသင္ရေတာ့ ပိင ု ရ ္ ဲ႕ တန္ဖိုးဟာ 22/7 ေခၚ ၃.၁၄၁၆… ဘာဘာညာညာ အဆံုးမရွိ တဲ့။

ကၽြန္ေတာ္က

ဘာမဆို

အံ့ၾသတတ္တာကို

ေျပာတာပါ။

ကိန္းဂဏန္းတစ္ခုဟာ

အံ့ဖြယ္သူရဲ

ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနတတ္တာ။ အေရးႀကီးခ်င္ႀကီးေနတတ္တာ။ အတန္းႀကီးေတာ့ လွ်ပ္စစ္နဲ႔ သက္ဆိုင္တာေတြ စသင္ရတယ္။ အဲ့မွာ ေဖာ္ျမဴလာအခ်ိဳ႕ကို စ ေတြ႕မိတယ္။ အလြတ္က်က္ေတာ့တာေပါ့ ထံုးစံအတိုင္း။ သူတို႔ ဘယ္လိုစရသလဲ ကၽြန္ေတာ့္ အလုပ္မွမဟုတ္တာ။ ဘယ္ႏွယ့္မဟုတ္ရမွာလဲ ဟုတ္တယ္ဗ်။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ပန္းသီးစားမယ္ဆိုရင္ အဲ့ပန္းသီး ဘယ္ကဝယ္လာသလဲ သိဖို႔လိုတယ္မလား။ မဟုတ္ရင္ စႏိုးဝွိက္ လုိ အဆိတ္မိၿပီး ဂိကုန္မွာေပါ့။ လွ်ပ္စီးပတ္လမ္းရဲ႕ ေဖာ္ျမဴလာဟာ 2

p

LC တဲ့။ ပိုင္ကို ဒီေနရာမွာ လာေတြ႕ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္

ေတာ္ေတာ္ေလးအံ့ၾသသြားတယ္။ ကၽြန္ေတာ္သိတဲ့ ပိုင္ဆိုတာ စက္ဝိုင္းနဲ႔သာ ဆိုင္တာမဟုတ္လားဗ်။ စက္ဝိုင္းက ဘယ္မွာလဲ။ ပိင ု က ္ ဘယ္ကထြက္လာရသလဲ။ သိဖ႔လ ို ိုတာမလိုတာ ကၽြန္ေတာ္စိတ္မဝင္စားဘူး။ သိခ်င္တယ္ ဒါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ဒီဟာေလးေတြ ႏွစ္သက္သင့္သယ္။ လိုက္လံရွာေဖြရမွာမဟုတ္လား။ ေတြးေတာရမွာ မဟုတ္လားဗ်။ ေနာက္က်ေတာ့မွ ကိြဳင္ေတြကို စက္ဝိုင္းလို ေခြထားတယ္လို႔ သိလာရတာ။ လမ္းထိပ္က ဘက္ထရီျပင္တဲ့ဆိုင္က အစ္ကိုႀကီးကုိေမးေတာ့မွသိတယ္။ ေက်ာင္းမွာ ေတြ႕တဲ့လူမွန္သမွ် လိုက္ေမးတာ တစ္ေယာက္မွ မေျဖဘူး။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆို အူေၾကာင္ေၾကာင္ေလးဆိုၿပီး ႏွာေခါင္းေတာင္ ရႈံ႕ေသးဗ်။ တစ္ႏွစ္ၾကာေတာ့ ေလးေထာင့္ပံုစံကြိဳင္ေတြလဲ ရွိတယ္လ႔ို သိလာပါတယ္။

ဒါနဲ႔

ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေတာ့

ပိုင္ဟာ

စက္ဝိုင္းကြိဳင္ကပဲ

လာတာမဟုတ္ဘူးေပါ့။

ခုေတာ့

ပိုနားလည္သြားၿပီ။ တကၠသိုလ္ေရာက္ေတာ့လဲ အဲ့ဒါေတြ သင္ရတာပဲ။ စကားလံုးေတြအေၾကာင္းအဓိပၸာယ္သတ္မွတ္ခ်က္ေတြအေၾကာင္းလည္းနည္းနည္းေျပာခ်င္ေသးတယ္ ။

စကားလံုးေတြအေၾကာင္း

သိဖို႔လိုအပ္တယ္။

ဒါေပမယ့္

ဒါဟာ

သိပၸံမဟုတ္ေသးဘူးလို႔လဲ

ေျပာပါရေစ။

သိပၸံအေၾကာင္း နားလည္ေအာင္ ေဆြးေႏြးၾကတာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ စင္တီဂရိတ္ ကို ဖာရင္ဟိုက္ ေျပာင္းတာ သိပၸံမဟုတ္ဘူး။ ေျပာင္းတတ္ဖ႔ေ ို တာ့ လိုတာေပါ့။ 3.B ခဲတံဟာ 2.H ခဲတံထက္ ပိုနက္တယ္လို႔ သိတာဟာ ပန္းခ်ီမဟုတ္သလိုပါပဲ။ သိဖို႔ေတာ့ လိုအပ္သေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ေျပာခ်င္တဲ့အေၾကာင္းကို အိမ္ျပန္ေရာက္ေတာ့

တူေလးရဲ႕

၇

ပိၿု ပီး

တန္းသိပၸံစာအုပ္ကို

သိသာေအာင္ေျပာပါ့မယ္။ လွန္ၾကည့္မိတယ္။

ဟုိတစ္ေလာက

ကေလးေတြကို

သိပၸံသင္ဖို႔ဟာ

အဲ့ဒီစာအုပ္က ေတာ္ေတာ္မစြံဘူးဗ်။ ပထမဆံုး သင္ခန္းစာမွာ ေခြးအရုပ္ေလးတစ္ရုပ္ပံုပါတယ္။ သံပတ္ေပးေတာ့ ေခြးေလးကေရြ႕သြားတဲ့ပံုေလး။ ေနာက္ဆံုးပံုေအာက္မွာ

လက္နဲ႔

ဘယ္အရာေၾကာင့္

သံပတ္ေပးေနတဲ့ပံု

ေရြ႕သြားတဲ့ေခြးေလးပံု

တန္းစီထားတယ္။

ေခြးေလးေရြ႕သလဲလို႔

ေမးခြန္းေမးထားတယ္။

ဆရာကိုင္စာအုပ္မွာ

ေျဖထားတယ္။ စြမ္းအင္ ေၾကာင့္ ထိုအရာေလးေရြ႕သည္တဲ့။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

81

စြမ္းအင္ဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ အရမ္းကို သိမ္ေမြ႕နက္နဲ(Profound) ျဖစ္တဲ့စကားလံုးမဟုတ္လားဗ်။ ကၽြန္ေတာ္တို႔

ျမန္မာျပည္က

၇

တန္း

ကေလးတစ္ေယာက္နားလည္ဖို႔

အေတာ္ခက္ပါတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔လဲ

ေတာ္ေတာ္ႀကီးမွ နားလည္တာပါ။ ဘုရားသခင္ေၾကာင့္ေရြ႕တယ္၊ ဝိညာဥ္တစ္ေကာင္ကေရႊ႕လိုက္လို႔ ေရြ႕သြားတယ္။ ဒီလိုေျပာလိုက္တာနဲ႔ အတူတူပဲ။ ေရြ႕တဲ့အရာတိုင္းမွာ

စြမ္းအင္ရွိတယ္။

ဒီလိုေျပာလို႔ရပါတယ္။

“ေခြးေလးကိုေရြ႕ေအာင္

သံပတ္ေပးရတယ္။ စပရင္ကို တင္းေအာင္ လုပ္တာေပါ့။ သံပတ္ျပန္ေလ်ာ့ေတာ့ စပရင္က ဂီယာေလးကို တြန္းတယ္။” ေခြးရုပ္ေလးကို တစ္စစီျဖဳတ္ၿပီး သင္ေပးေပါ့။ ေခြးရုပ္တစ္ရုပ္မွာ ဘယ္ေလာက္ရွိမွာ။ ေမးခြန္းကေတာ့ ေကာင္းပါရဲ႕။ ကေလးေတြကို ေျဖေပးလုိက္တဲ့ အေျဖဟာ မေကာင္းဘူး။ စာသင္ႏွစ္တစ္ႏွစ္ရဲ႕ ပထမဆံုး သင္ခန္းစာဟာ ကေလးရဲ႕ သိလိုစိတ္ကို

ဖ်က္လို႔ဖ်က္ဆီး

သင့္ဖိနပ္မ်ားပါးသြားသည္မွာ

လုပ္လိုက္သလို

ျဖစ္မသြားေပဘူးလား။

ပြတ္အား(Friction)

ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

ၿပီးေတာ့

အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။

ဖိနပ္ပါးတာဟာ

ေက်ာက္သလဲေတြနဲ႔

တိုက္မိလ႔ပ ို ါပဲ။ ပြတ္အားေၾကာင့္လို႔ ေျပာလုိက္တာကေတာ့ ဝမ္းနည္းစရာမေကာင္းဘူးလား။ ဒါမ်ိဳးဟာ သိပၸံသင္တာ မဟုတ္ပါ။

ရစ္ခ်က္ဖိုင္းမန္း(Richard Feynman) ေျပာဖူးတယ္။ ဘာသာစကားေပါင္းစံုက ငွက္နာမည္ေတြကို လိုက္က်က္ေနမယ့္အစား အဲ့ဒီငွက္ ဘာလုပ္သလဲ ဘာေတြစားေနသလဲ အေတာင္ပံကို ဘာလို႔ ႏႈတ္သီးနဲ႔ စိတ္ေနသလဲ လိုက္ေလ့လာ။

အဲ့ဒါပိုအက်ိဳးရွိတယ္တဲ့။

ေစာင္ၾ့ ကည္ေ ့ လ့လာျခင္း(Observation)

ေပါ့။

ဒီကေန

တစ္ခုကို

မွတ္ႏုိင္ေသးတယ္။ သိပၸံဆိုတာ သည္းညည္းခံရတယ္။ အခ်ိန္ေပးရတယ္၊ စိတ္ရွည္ရတယ္ေပါ့။ ေနာက္တစ္ခု သိပၸံဟာ မသိမ္ေမြ႕ဘူး။ မႏုညံ့ဘူး။ စိတ္ဝင္စားစရာမေကာင္းဘူးလို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူ႔အဖြ႕ဲ အစည္းက

ေျပာၾကတယ္။

လူေတြဟာ

ေမြ႕ေလ်ာ္ရာမွာပဲ

ေပ်ာ္တတ္ၾကတာ

သဘာဝပါ။

ဒါေပမယ့္

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ သိပၸံစိတ္ဝင္စားသူေတြရဲ႕ ေမြ႕ေလ်ာ္မႈကိုလဲ ေမ့မထားသင့္ဘူးေလ မဟုတ္လားဗ်။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီအပိုင္းဟာ အရမ္းလိုအပ္ေနပါတယ္။ သိပၸံပညာရွင္မ်ားဟာ

စိတ္ကူးယဥ္ေတြးေတာမႈေတြထက္ သဘာဝတရားႀကီးရဲ႕

ကဗ်ာဆရာမ်ား၊

အႏုပညာမ်ား၊

အဆေပါင္းမ်ားစြာပိုတဲ့

စိတ္ကူးညဏ္ကြန႔ျ္ မဴးႏိုင္စြန္းဟာ

ဟိုးေရွးေရွးက

အံ့ဖယ ြ ္သရဲေတြကို

ကဗ်ာဆရာမ်ားရဲ႕

အိပ္မက္မက္သူေတြရဲ႕

ေတြးေတာေနၾကရတာပါ။

စိတ္ကူးညဏ္ကြန္႔ျမဴးႏိုင္ျခင္းထက္

အဆေပါင္းမ်ားစြာ သာလြန္ပါေသးတယ္။ ဥပမာေျပာရရင္ “ဆံုးစမထက္ နက္ရႈိင္းလွတဲ့ သမုဒၵရာထဲမွာ ကူးခပ္ေနတဲ့ လိပ္ႀကီးေပၚက ဆင္ႀကီးရဲ႕ ေက်ာကုန္းေပၚမွာ ဤကမာၻႀကီးတည္ရွိေနတယ္” ဆိုတဲ့ ေရွးဟိႏၵဴစာဆိုတို႔ရဲ႕ စိတ္ကူးထက္ “ႏွစ္ ဘီလ်ံေပါင္းမ်ားစြာ အာကာသထဲက အပူလံုးတစ္လံုးကို ဟင္းလင္းျပင္ထဲမွာ လည္ပတ္ေနတဲ့ လႈပ္ေနတဲ့ ေက်ာက္လံုးတစ္လံုးကို တြယ္ကပ္ေနတဲ့ လူသားမ်ား၊ သူတို႔ရဲ႕ တစ္ဝက္က ေဇာက္ထိုး ေနာက္တစ္ဝက္က မတ္တတ္၊ ဆန္႔က်င္ဘက္ တည္ရွိေနတယ္” ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးက ပိၿု ပီး လက္ဖ်ားခါေလာက္ေအာင္ သာေနတယ္ မဟုတ္လား။ ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ သဘာဝတရားႀကီးရဲ႕ ကိစၥေတြကို တစ္ေယာက္တည္း ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ေတြးခဲ့တာပါ။ အခ်ိန္ေတြ၊

မုန္႔ဖိုးေတြ၊

ရင္းၿပီး

ေလ့လာခဲ့ရတဲ့

သိပၸံပါ။

လူ႔အဖြ႔အ ဲ စည္းအျပင္ဘက္လဲ

တစ္ခါတစ္ေလေရာက္ပါတယ္။ ေကာင္မေလးအေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔လဲ အဆင္မေျပခဲ့ပါဘူး။ (ခုေတာ့ေျပသြားၿပီ။ သူဟာ စိတ္မပါေပမယ့္လဲ ကၽြန္ေတာ္ေျပာသမွ် ေခါင္းညိမ့္ၿပီး နားေထာင္ေပးေလ့ရွိတယ္။)

Curiosity Science Magazine Back To Contents

82

ကၽြန္ေတာ္

ခုနကေျပာသလိုပါပဲ။

သဘာဝတရားႀကီး

နဲ႔

စၾကဝဠာႀကီးဟာ

ကဗ်ာဆန္လြန္း

လွပလြန္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို လွပလြန္းတဲ့ သိပၸံပညာဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အနည္းငယ္ေသာ လူစုေလးမွတစ္ပါး

ဤအေၾကာင္း

စိတ္ဝင္စားအေလးေပးမႈ

ပန္းခ်ီမဆြၾဲ ကပါ။

နည္းလြန္းေနပါတယ္။

ဘာ့ေၾကာင့္လဲ

ကၽြန္ေတာ္

ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕

ေတြးေတာမရပါ။

ပန္းခ်ီဆရာႀကီးမ်ားက

ႏိုင္ငံျခားမွဆိုဆတ ြဲ ယ္။

နာမည္အႀကီးဆံုးကေတာ့ ဗန္ဂိုးရဲ႕ Starry Night ပဲ။ အဆိုေတာ္မ်ားကလဲ မဆိုၾကပါ။ ကဗ်ာဆရာမ်ားကလဲ မသီကံုးၾကပါ။ စာေရးဆရာမ်ားကလဲ မေရးၾကပါ။ ေက်ာင္းပညာေရးကလဲ အေရးထားသင့္သေလာက္မထား ပဲ စာေမးပြဲေအာင္

ေအာင္ေလာက္သင္ေနတဲ့ခါက်ေတာ့

ဒီသိပၸံပညာဟာ

တစ္အုပ္ကိုလက္မွာကိုင္၊

ကြန္ျပဴတာေရွ႕မွာငုတ္တုတ္ထိုင္ၿပီး

ညေနခင္းအြန္လိုင္းလက္ခ်ာ

မ်ားအျဖစ္သာ

ကၽြန္ေတာ့္အတြက္

ေန႔စဥ္န႔အ ဲ မွ်

အဆင့္ေလွ်ာၾကခဲ့ရပါတယ္။

Dictionary

ပင္ပန္းစြာဖတ္ရႈေနရတဲ့

တကယ္ေတာ့

ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ

သိပၸံေခတ္ႀကီးထဲ မေရာက္ေသးဘူးဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ သိပၸံအေပၚအျမင္ကေတာ့ ဒါပါပဲ။ ဆက္ေျပာရင္လဲ အမ်ားႀကီးျဖစ္ကုန္ပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေမးခြန္းထုတ္ခြင့္ျပဳပါ၊

သိပၸံသမားတိုင္းေျပာတတ္တဲ့စကားေတြဟာ

သံသယထားခြင့္ျပဳပါ။

မေသခ်ာဖို႔ခြင့္ျပဳပါ။”

ဆိုတာပါပဲ။

ဒါမွသာ

“ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို သိပၸံသမားေတြအတြက္

ေနရာထြက္လာမွာပါ။ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာ အဖြဲ႔ေတြ လူစုေတြက ကာဆီးကာဆီး မလုပ္ၾကပါနဲ႔။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

~သာထက္ေအာင္

ဖုန္မွဳန္႔ေလးတစ္မွဳန္ႏွင့္ ကမၻာၾကီး ၏ အရြယ္အစား ကြာျခားသေလာက္ ပင္ အက္တမ္ေလး တစ္လံုးႏွင့္ ဖုန္မွဳန္႔ေလး တစ္မွဳန္ အရြယ္အစား ကြာျခားပါသည္။ ကၽြႏု္ပ္ တို႔ ၏ ေနအဖြ႔အ ဲ စည္း (ေန မွ Neptune ထိသာတြက္ထား) တစ္ခုလံုး ႏွင့္ သင္၏ ခႏၶာကိုယ္ေပၚတြင္ တြယ္ကပ္ေနေသာ ဘက္တီးရီးယားေလးတစ္ေကာင္၏ အရြယ္အစား ကြာျခားသကဲ့သို႔ပင္ ျမင္ရေသာ စၾကဝဠာ ၾကီး ႏွင့္ ကၽြႏု္ပ္တို႔ ကမၻာေျမၾကီး ၏ အရြယ္အစား ကြာျခား လွပါသည္။ စၾကဝဠာၾကီး တစ္ခုလံုး၏ သက္တမ္းသည္ အခ်ိန္တစ္ႏွစ္ ရွိမည္ ဆိုပါက ကၽြႏု္ပ္ တို႔ ၏ မွတ္တမ္းတင္ထားေသာ လူသားသမိုင္း မွာ စုစုေပါင္း အခ်ိန္ ၁၄ စကၠန္႔မွ်သာ ရွိေသးသည္ ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

83

ျမတ္ေက်ာ္

ေျပာင္းလဲမႈဆိုတာ သိပၸံပညာမွာ အရမ္းအေရးႀကီးပါတယ္။

လူေနမႈဘဝတိုးတက္လာဖို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္..

သဘာဝတရားကို ပိုနားလည္ေအာင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ႀကိဳးစားခဲ့ၾကပါတယ္။ ထိုသို႔ႀကိဳးစားရင္းနဲ႔ အေတြးအေခၚေတြ ယူဆခ်က္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာင္းလဲလာခဲ့ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္

ဘီစီ ၄ ရာစု... ဂရိေတြးေခၚပညာရွင္ Aristotle က အရာဝတၳဳေတြရဲ႕ လႈပ္ရွားမႈဟာ ထို ဝတၳဳမ်ားရဲ႕ ပင္ကိုသဘာဝေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆခဲ့တယ္။

ဥပမာအားျဖင့္

"မီး"

သည္

အထက္သ႔သ ို ာတက္၍

ေလာင္ကၽြမ္းရျခင္းမွာ

မီးရဲ႕ပင္ကိုသဘာဝ

"ေပါ့"မႈေၾကာင့္ျဖစ္တယ္.. "ေက်ာက္ခဲ"သည္ အထက္သို႔မည္မွ်ေျမွာက္ေျမွာက္ ေျမႀကီးသို႔ျပန္က်ရျခင္းမွာ ေက်ာက္ခဲရဲ႕ ပင္ကိုသဘာဝ "ေလး"မႈေၾကာင့္ျဖစ္တယ္။ Gravitas

လို႔ေခၚတဲ့ ‘ေလးလံမႈ’ ပင္ကိုသဘာဝက ေက်ာက္ခဲကို

စၾကဝဠာႀကီးရဲ႕ အလယ္ဗဟုိဆီ ဦးတည္ေရြ႕လ်ားေစတာေၾကာင့္ ေျမႀကီးေပၚျပန္က်တာလို႔ ယူဆပါတယ္။ (Aristotle တို႔ေခတ္က ကမာၻႀကီးကို စၾကဝဠာရဲ႕ အလယ္ဗဟိုလို႔ ယူဆၾကပါတယ္)

ေအဒီ ၁၇ ရာစုေႏွာင္း... အဂၤလိပ္လူမ်ိဳး

သိပၸံပညာရွင္

ဘာေၾကာင့္ေႂကြသလဲ

Sir

ဆိုတာကို

Isaac

Newton

စဥ္းစားပါတယ္

က

ပန္းသီးေႂကြက်တာကို

(တစ္ခုခုက

ပန္းသီးေတြကို

ၾကည့္ရင္း မဆဲရ ြ င္

ပန္းသီးဟာ

ပန္းသီးမေႂကြဘဲ

ပန္းသီးပ်ံသြားလိမ့္မယ္လို႔ စဥ္းစားမိဟန္တူပါတယ္)။ ၁၆၈၇ မွာ "Inverse Square Law of Universal Gravitation"

ကို ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ပန္းသီးေပၚမွာ သက္ေရာက္တဲ့ ကမာၻေျမႀကီးရဲ႕ ဆဲအ ြ ားေၾကာင့္ ပန္းသီးေႂကြတာလို႔ စဥ္းစားျပီး Gravity ကို Force တစ္ခုအျဖစ္ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ Newton ရဲ႕ Law နဲ႕ အာကာသထဲက ၿဂိဳဟ္ေတြ ၾကယ္တံခြန္ေတြရဲ႕ လမ္းေၾကာင္းေတြကို

တြက္ထုတ္ႏိုင္ခ့ပ ဲ ါတယ္။

ဒါေပမဲ့

ဗုဒၶဟူးၿဂိဳဟ္ရ႕ဲ

လမ္းေၾကာင္းကိုေတာ့

တိတိက်က်

မတြက္ထုတ္ႏိုင္ခ့ပ ဲ ါဘူး။

ေအဒီ ၁၉၁၅... ဂ်ဴးလူမ်ိဳး သိပၸံပညာရွင္ Albert Einstein က General Theory of Relativity မွာ Gravity ဆိုတာ force တစ္ခုမဟုတ္ဘဲ အရာဝတၳဳေတြ (ဥပမာ-ျဂိဳဟ္ေတြ) ေၾကာင့္ "အခ်ိန္ဟင္းလင္းျပင္ ေကြးေကာက္မႈ" ျဖစ္ၿပီး Gravity

Curiosity Science Magazine Back To Contents

84

ထြက္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္တယ္လို႔ အဆိုျပဳခဲ့ပါတယ္။ General Theory of Relativity ဟာ ယေန႔တိုင္ အသံုးျပဳေနဆဲ ျဖစ္တဲ့ Gravity model တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။)

ကမ ၻာေျမႀကီးေၾကာင့္ အခ်ိန္ဟင္းလင္းျပင္ ေကြးေကာက္မႈ - ‘Warping of Spacetime’ ျဖစ္ပံု အထက္ပါတင္ျပခ်က္ဟာ

Gravity

အေပၚ

ေခတ္အဆက္ဆက္ေျပာင္းလဲလာတဲ့

အယူအဆမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးပညာမွာလည္း ဂရိေခတ္ အႏွစ္သာရေလးပါး အယူအဆကေန အခု ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕

Cell ေတြ Gene ေတြကို ကုတဲ့အထိေျပာင္းလဲလာခဲ့ၿပီ။ ဓာတုေဗဒပညာမွာလည္း ဓာတ္ဝတၳဳေတြဟာ သူ႔ဘာသာ တည္ရွိေနတာမဟုတ္ဘဲ Molecule ေတြ Atom ေတြၾကား အတုံ႔အလွည့္ေတြေၾကာင့္ တည္႐ွိေနတာ ျဖစ္ေၾကာင္း သိလာၿပီ။ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္န႔ခ ဲ ်ီလာခဲ့တဲ့ လူ႔အဖဲ႕ြ အစည္းမွာ ယူဆခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္းလဲလာခဲ့ပါတယ္။ အဆင့္ဆင့္ ရွာေဖြေတြ႕ရွိလာခဲ့ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ေျပာင္းလဲမႈပါပဲ။ ေျပာင္းလဲႏိုင္မႈကို လက္မခံႏိုင္ရင္ တိုးတက္လာမွာမဟုတ္ဘူး။ သက္ေသသာဓကနဲ႕တကြ တစ္ယူသန္စဲြထားလို႔

တင္ျပႏိုင္တဲ့

မရပါဘူး။

Bias

ယူဆခ်က္မွန္သမွ် ျဖစ္လ႔မ ို ရပါဘူး။

ရႈေထာင့္မွန္သမွ တစ္ယူသန္စဲြထားတဲ့

လက္ခံစဥ္းစားၾကည့္ရမွာပါပဲ။ အေတြးအေခၚေတြကေကာ

ဘာသားနဲ႕ထုထားတာမို႔လို႔ အျမဲတမ္းမွန္မလဲ? အေျပာင္းအလဲကို မေၾကာက္ပါမွ သိပၸံပညာနဲ႕ နီးစပ္လာပါလိမ့္မယ္။ တိုးတက္မႈျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ အမွန္တရားနဲ႔ ပိုနီးစပ္လာပါလိမ့္မယ္ ။

~ျမတ္ေက်ာ္ ကမၻာႏွင့္လႏွစ္ခုၾကားရွိအကြာအေဝး တြင္ ေနစၾကာဝဠာအတြင္းရွိက်န္ ျဂိဳဟ္မ်ားအားလံုးဟာ စီတန္းကာထည့္လို႔ရသည္။ ကမၻာႏွင့္လ၏ ပ်မ္းမွ်အကြာအေ၀းမွာ မိင ု ေ ္ ပါင္း ၂၃၈၈၀၀ ခန္႔ရျိွ ပီး အျခားေသာ ျဂိဳဟ္ၾကီး ၇ လံုး ၏ အခ်င္းမ်ား စုစုေပါင္းသည္ မိင ု ေ ္ ပါင္း ၂၃၆၀၀၀ ခန္႔သာရွိသည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

85

ေယာနသန္လင္း

ဂ်ာမန္ဒႆနပညာရွင္ ဖရုုိက္ဘက္ဂ္(Friedburg)ကေန

မာတင္

ဟုုိက္ဒဲဂါး(Martin

သူပင္စင္ယူတဲ့အခ်ိန္ထိ

Heidegger)က

၁၉၄၄

သူစာသင္ခဲ့တဲ့တစ္ေလွ်ာက္

ကစျပီး

၁၉၅၂၊

"သိပၺံမစဥ္းစားပါ"

ဆုုိျပီးရည္ညႊန္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သိပၺံကစဥ္းစားျခင္းနဲ႔အျမဲသက္ဆုိင္ေနလုိ႔ အေၾကာင္းမဟုုတ္ဘူးလုုိ႔ ေျပာေပမယ့္ သူ႕စာဖတ္သူေတြေတာ္ေတာ္မ်ားကေတာ့

ဒါကုုိသာမန္ကာလွ်ံကာထားေလ့မရွိပဲ

သိပၺံဟာေရွ႕ကုိအျမဲခရီးေပါက္ေနပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လူ႕ေလာကၾကီးက

အျမဲအတည္ယူေလ့ရွိတယ္။

သိပၺံေၾကာင့္ပုိမိုေကာင္းမြန္လာလား၊

ပုိဆုိးလာလား။ သူ႔ရဲ႕

ေ၀ဖန္သုံးသပ္ခ်က္ေတြထဲမွာ

ဆုုိးတယ္မရွိေပမယ့္

ခပ္ညံ့ညံ့မဟုုတ္ပဲ

ဒႆနနဲ႔ယွဥ္ရင္

ေခတ္သစ္မွာ

ပိျု ပီး

သူတုိ႔ကုိယ္၌က

သိပၺံရ႕ဲ မစဥ္းစားတဲ့ပင္ကုိစရုုိက္နဲ႔

လူသားေတြရဲ႕အစိတ္အပုုိင္းတစ္ခုအျဖစ္ပါ၀င္လာတာက သိပၺံက

သိပၺံနဲ႔နည္းပညာက

ျပည့္ျပည့္၀၀မရွပ ိ ဲ

မစဥ္းစားဘူးလု႔ဆ ုိ ုိခ့တ ဲ ာေတာ့

သူ႔ရဲ႕လူသားေတြနဲ႔ဆက္ႏြယ္ျပီး

အႏၱရာယ္ရွိတယ္လုိ႔လက္ကုိင္ထားခဲ့တယ္။ အားနည္းတယ္လုိ႔ဆုိလုိတာမဟုုတ္ပဲ

"ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕

ေကာင္းတယ္၊ သူ႕အျမင္က

သိပၺံေကာ

ဒႆနပါ

စဥ္းစားဖု႔အ ုိ ေစ့ေစာ္ဆုံးေခတ္တစ္ခုရဲ႕

အေစ့ေစာ္ဆုံးအေတြးကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔စဥ္းစားမေနဆဲပဲ ဆုုိတာပါပဲ"။(thoughtlessness) ေခတ္သစ္သိပၺံကုိယ္၌က သိပၺံနည္းက်တဲ့ျဖစ္တည္ေနတဲ့ အရာတစ္ခုမဟုတ္ပါဘူး။ ဂဏန္းေပါင္းစက္၊ ကြန္ျပဴတာတုိ႔ကုိ

သိပၺံနည္းပညာအတြက္

သုံးတဲ့ကိရိယာေတြလုိ႔ဆုိေပမယ့္

သိပၺံ၊သိပၺံနည္းပညာတုိ႔က

ရုပ္၀တၱဳေလာကမွာမ်က္ျမင္ကုိယ္ေတြ႕ မတည္ရွိေနပါဘူး။ သိပၺံဆုိတာ သီးျခားစဥ္းစားမႈတစ္ရပ္ထဲမွာပဲတည္ရွိပါတယ္။ စဥ္းစားမႈ (thinking) ဆုိတာဘာကုိေခၚတာလည္း။ ဘာကစဥ္းစားေစလည္း။ စဥ္းစားျခင္းဆုိတာ တြက္ခ်က္ျခင္း၊ ယူဆျခင္း၊ တြက္ဆျခင္း၊ ၾကံဆျခင္း၊ ျပသနာေျဖရွင္းျခင္း နဲ႔ အေတြးထဲလြင့္ေမ်ာတာကအစပါ၀င္ေအာင္ နည္းပညာက်က်စဥ္းစားတာေတြက

နာမည္ေပးတတ္ၾကပါတယ္။ စဥ္းစားမႈဆုိတာကုိမျပင္ဆင္ေပးေသးပါဘူး။

ဒါေပမယ့္

ယုုတၱိရွိရွိ၊

အႏုပညာရဲ႕ရုိးရွင္းမႈနဲ႔

အက်ိဳးသင့္အေၾကာင္းသင့္ စနစ္တက်ဆင္ျခင္မႈအစဥ္ရဲ႕ ရႈပ္ေထြးပုံမတူႏုိင္ပါဘူး။ စနစ္တက်ေတြးေခၚ၊ တြက္ခ်က္၊ သိပၺံနည္းက်

စီမံထားတာေတြက

တိက်မွန္ကန္မႈေလ်ာ့နည္းေပးမယ့္ ျဖစ္တည္ျခင္းရဲ႕ျဖစ္စဥ္ကုိ

စဥ္းစားျခင္းရဲ႕သဘာ၀ကုိမေဖာ္ေဆာင္ပါဘူး။ ပုုိလြတ္လပ္တယ္။

ဒီလုိေဝခြဲရခက္တဲ့

သူ႕အလုိလုိေနာက္ျပန္ဆုတ္ခြာေစတယ္။

အႏုုပညာရဲ႕စဥ္းစားပုုံဆုိရင္ စဥ္းစားမႈမ်ိဳးေတြဟာ

ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္

လူေတြဟာ

စဥ္းစားမႈကုိသက္ဆုိင္ရာေဘာင္ထဲစသ ြဲ ြင္းပါတယ္။ ဒီေနရာမွာေတာ့ သိပၺံနည္းက်စဥ္းစားမႈ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

86

သိပၺံနည္းက်စဥ္းစားမႈဆုိတာ ျဖစ္တည္မႈေတြကုိ သိပၺံရဲ႕ေဘာင္ထဲသြင္းတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ဥပမာအရာ၀တၱဳေတြကုိ ဂဏန္းသခ်ာၤန႔ေ ဲ ဖၚျပတာ။ ျဖစ္တည္မႈေတြနဲ႔ လူသားအၾကား သိပၺံနည္းက်ကုိယ္စားျပဳတာျဖစ္တယ္။ ဒီလုိကုိယ္စားျပဳေဖာ္ျပေပးလုိ႔

ျဖစ္တည္မႈေတြ၊

သူတ႔ရ ုိ ဲ႕သစၥာတရားအမွန္ကဘာလည္းကုိ

အရာဝတၱဳေတြရ႕ဲ

သိႏုိင္ပါသလား။

ဥပမာ-

အမွန္တကယ္ဘာလည္း၊

အဆုိတစ္ခုခုမွန္တယ္လုိ႔

ဆုိလ႔မ ုိ ရပဲ

(သိပၺံနည္းအရ) မွန္တယ္လုိ႔သာဆုိလုိ႔ရပါမယ္။ သိပၺံကစဥ္းစားမႈနဲ႔အျမဲပတ္သက္ေနတဲ့

ဒႆနတစ္ခုအျဖစ္တည္ရွိေနျပီး

သိပၺံန႔စ ဲ ဥ္းစားမႈကုိ

ဒႆနကလည္းမေပါင္းစည္းေပးႏုိင္ပါဘူး။အေၾကာင္းကဒႆနကလည္းမစဥ္းစားတာေၾကာင့္ပါပဲ။ေခတ္သစ္ေရာက္လ ာတဲ့အခါဒႆနကတံတားအေနကေနသီးသန္႔ခြဲထြက္သြားေစရျပီးေတာ့သိပၺံန႔စ ဲ ဥ္းစားမႈၾကားမွာလည္းဘာမွ်မရွိေတာ့ပါ။ "စဥ္းစားမႈ"

ဆုိတာကုိ

ရပ္တည္တာမဟုတ္ပဲ

ဟုိက္ဒဲဂါးက

ယခင္တုန္းကလုိ

ရွိမႈပညာ၊သိပၺံကေန

ျဖစ္တည္မႈျဖစ္စဥ္ေတြရ႕ဲ

အေျခခံက်တဲ့ရွိမႈပညာ(fundamental

စာသေဘာတရား

ေလသံေတြကုိ

ဖယ္ထုတ္ပစ္ရုံသာမကပဲ

သမားရုိးက်ရုုပ္လြန္ေဗဒ(Metaphysics)ကုိေျပာင္းျပန္လွန္ျပီး

သက္ဝင္ယုံၾကည္ဖုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။

ဆုိရင္းက

စဥ္းစားျခင္းဆုိတာ

သတိရွိရ၊ွိ

ontology)ကုိ

ျဖစ္တည္မႈကုိယ္၌ကုိ

ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိလုပ္ေဆာင္တာ

သိပၺံအရ၊ဒႆနိက(အရင္ကရွိမႈပညာရာဇ၀င္တစ္ေလွ်ာက္ျဖစ္တည္မႈကုိသိပၺံနည္းက်ေလ့လာတာ)မဟုတ္ပဲစဥ္းစားျခင္ းကသူ႔ျဖစ္တည္မႈရဲ႕ျဖစ္စဥ္ကုိယ္တုိင္ပျဲ ဖစ္ေနတာပါ။စဥ္းစားမႈမရွိျခင္း(thoughtlessness)လုိ႔စြဲခ်က္တင္တာက "ဘယ္အရာကုိစဥ္းစားရမယ္ဆုိတာ စဥ္းစားျခင္းရဲ႕ပဓာနျဖစ္တဲ့အတြက္ စဥ္းစားျခင္းကုိယ္၌က ဘာစဥ္းစားရမလဲဆုိတာ စဥ္းစားခံရဖုိ႔လူေတြေမြးကတည္းကမတတ္ႏုိင္ခ့တ ဲ ဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာစဥ္းစားတာမဟုတ္ေသးပါဘူး။" ေနာက္ပုိင္း ဟုုိက္ဒဲဂါးဆုုိလုိတဲ့ သူ႕ရဲ႕အေစာပုိင္းမွာ ျပဳစုုခဲ့တဲ့ "ျဖစ္တည္ျခင္းႏွင့္အခ်ိန္"(Being and Time)

မွာျဖစ္တည္ျခင္းဟာ

လက္ရွိတည္ျခင္း(presence-at-hand)လုိ႔အလြယ္ဆုံးေျပာလုိ႔ရျပီး

အေျချပဳတဲ့သိပၺံပညာကေတာ့

ရွမ ိ ေ ႈ ဗဒ(ontology)ျဖစ္ပါတယ္။

ရွိမႈေဗဒဆုိတဲ့

ျဖစ္တည္ျခင္းမွာ ဒႆနတစ္မ်ိဳးဟာ

ျဖစ္တည္မႈဆုိတာကုိေလ့လာျပီး ျဖစ္တည္မႈတုိ႔ရဲ႕ ကနဦးအစကုိျပန္ေရာက္ဖုိ႔က ျဖစ္တည္မႈေတြကေခတ္အဆက္ဆက္

ဒႆနနဲ႔သိပၺံတ႔ရ ုိ ဲ႕စနစ္ေတြထက္ ပုိအေျခခံက်ဖုိ႔ပါပဲ။ မတူညီမႈေတြကုိစိစစ္ဖုိ႔ျဖစ္လာျပီး ျဖစ္တည္ျခင္းရဲ႕ျဖစ္ရပ္

သူ႔ရဲ႕မူရင္းဦးတည္ခ်က္ေပ်ာက္သြားတယ္။

(Being's

ဒႆနိကေဆာင္ရြက္ခ်က္တခု

ရွိမႈေဗဒက အတြင္းထဲမွာခ်ီေႏွာင္ေနတဲ့ သိပၺံန႔ဒ ဲ ႆနတု႔ရ ိ ဲ႕

events)ကုိယ္၌က

(မတူညီမႈစိစစ္ျခင္းဆုုိင္

ဟုိက္ဒဲဂါးက

သိပၺံရ႕ဲ ျဖစ္တည္မႈကုိ

မတူညီတာေတြပယ္ဖ်က္ျပီး

ေနာက္ျပန္လွည့္ဖုိ႔

ရွိမႈပညာ)

မဟုတ္ဘူးဆုုိတာကုိ

အေျချပဳျပီး

အဓိပၺါယ္

ဖြင့္ဆုိခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပုိင္း ဟုုိက္ဒဲဂါးရဲ႕အဓိပၺါယ္ဖြင့္ဆုိတဲ့အထဲမွာ အပိုင္းႏွစပ ္ င ို း္ ေတြ႕ရပါတယ္။ ပထမတစ္ပုိင္းက

အသိကုိဝတၱဳျပဳျခင္း

ျဖစ္တည္မႈရဲ႕ယာယီျမင္သာထင္ရွားမႈနဲ႔

(objectifying

knowledge)

ဝတၱဳျပျခင္းကုိျပန္လည္ေျပာင္းျပန္လွန္ဖုိ႔ပါပဲ။

သမားရုုိးက်ရွိမႈပညာထက္ပုိျပီးအေျခခံက်တာကုုိေတြ႕ရပါမယ္။

ဘာေၾကာင့္လဲဆုိရင္

နဲ႔ေနာက္တစ္ပုိင္းက ဒီေနာက္တစ္ဆင့္က

သမားရုုိးက်ရွိမႈသိပၺံ

(ontical

science) ေတြက၀တၱဳျပဳျခင္း သေဘာတရား၊နိယာမထဲက မထြက္ႏုိင္လုိ႔ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ေနာက္ပုိင္း ဟုိက္ဒဲဂါးက

"သိပၺံမစဥ္းစားပါ"လုိ႔ အခုိင္အမာဆုိခ့တ ဲ ယ္။ ေခတ္သစ္က ဒႆနိကသိပၺံရဲ႕အခုအခ်ိန္အထိ စာသေဘာတရားနည္းနာျဖစ္ျပီး ၾကံ့ၾက့ံခုိင္ေနဟာ သိပ၊ၺံ

ရုပ္လြန္ေဗဒတုိ႔

ေနာင္ဆက္ရန္ရွိေနေသးတဲ့

အျပီးသတ္လာျပီလုိ႔ရည္ညႊန္းေနပါတယ္။ ျဖစ္တည္မႈနဲ႔

ဆုုိင္တာေတြကုိ

သိပၺံပညာရွင္အမ်ားဟာ

ကုိယ္တုိင္နားလည္ဖုိ႔

အခုုထိက်န္၊

ဆက္လုပ္ေဆာင္ရမယ္။

ျဖစ္တည္ျခင္းကုိ လက္ရွိရွိျခင္းလု႔ပ ိ ဲသတ္မွတ္ထားၾကျပီး အေျခခံရွိရွိမႈေဗဒက ဆက္လက္၍သစၥာတရားကုိမရွာေဖြေခ်။ လူေတြကအေလးအနက္

အက်ယ္တဝင့္ဖြင့္ျပတာေတြကုိ

ျငင္းပယ္ခဲ့ျပီးေနာက္

ခတ္သစ္အဆုုံးမွာခ်န္ထားခဲ့ရတဲ့

ဒႆနအျပင္ စိစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ သိပၺံရဲ႕ပါဝင္မႈျဖစ္စဥ္ကုိ လူသားေတြျဖစ္တည္မႈ(Being) ရဲ႕ ေနာက္ရပ္တည္မႈ တစ္ခက ု ုိ စဥ္းစားႏုိင္မလား။

~ေယာနသန္လင္း

87

 အနာဂတ္ နည္းပညာ (သို႔မဟုတ)္ Nanotechnology  Solar Impulse 2 - ေနေရာင္စြမ္းအင္သံုး ေလယာဥ္တစ္စီးရဲ႕ ကမာၻပတ္ခရီးစဥ္

Background photo - shayhealyblog.files.wordpress.com

ေက်ာ္ညန ြ ္႔လင္း

Nanotechnology က ေပၚထြက္လာတာေတာ့ မၾကာေသးပါဘူး။ Electronic Mechanical နဲ ့ဆိုင္တ့ဲ နည္းပညာေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္မၾကာေသးတာပါ။ Nano ဆိုတဲ့ အတိုင္းဘဲ 10-9 ဆိုေတာ့ အရမ္းကို ေသးငယ္ပါတယ္။ ဒီ နည္းပညာကို စတင္သတိထားမိလာေအာင္ အစျပဳခဲ့တာကေတာ့ Richard

Feynman ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ “There’s a plenty of room” ဆိုတ့ဲ ေဆာင္းပါး နဲ ့ Nano အေၾကာင္းကို စိတ၀ ္ င္စားလာေအာင္ တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ Feynman ဟာ အဲေခတ္ကာလတုုန္းက သိခ့တ ဲ ့ဲ atom ဆိုတဲ့ အေသးငယ္ဆံုးေလး ကိုေတာင္ အနားမေပးဘဲ အလုုပ္လုပ္ေစခ်င္တယ္ထင္တယ္။ ေသးငယ္တ့ဲ atom ေတြ Molecule ေတြလည္း အျငိမ္မေနရဘူး။ သူ စဥ္းစားမိလို ့ဒီ Nanotechnology ဟာ atom ေတြ molecule ေတြကို ေမာင္းနွင္တဲ့ အေျခအေန ေတြျဖစ္သာြ းပါတယ္။ အေသးဆံုး အေသးဆံုး အစိတ္အပိုင္းအထိ အလုုပ္လုပ္ရမယ္။ ဘယ္လို အလုုပ္လဲ လို ့ဆိုရင္ ဥပမာ

Motor

တစ္လံုးလို

ျဖစ္ေနရမယ္ဆိုတာပါဘဲ။

ဒါကို

အလုုပ္လုပ္နိုင္ရမယ္။ သူ

၁၉

၅၉

ဘက္စံုသံုး

လက္သမား

ခုနွစ္ေလာက္က

ပစၥည္းတစ္ခုလို

ေျပာခဲ့တာပါ။

ဒါကို

သတိေတာ့မထားမိေသးဘူး။ ေနာက္ေတာ့၁၉ ၈၆ ခုုနွစ္မွာ ထြက္ရွိခ့တ ဲ ့ဲ Engine of Creation ဆိုတဲ့ စာအုပ္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ Nanotechnology ကို ပိုျပီး ေလ့လာတဲ့ အေျခအေန ေရာက္သြားပါတယ္။ အစိုးရေတြ သူေ႒းေတြဟာ

ဒီနည္းပညာကို

မွီခိုဖို႔ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ ျဖစ္လာမယ္ဆိုတာကို

ေတြးမိ အရင္းအနွီးေတြ

ျမွဳပ္ႏွံ႔တာေတြ ရွိလာပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာဘယ္လိုမ်ိုဳး အၾကီးအမား ေျပာင္းလဲ နုိင္လဆ ဲ ိုတာ ဘယ္လိုမ်ိဳး Curiosity Science Magazine Back To Contents

89

ေျပာတာလဲ။ ဥပမာ ကြ်န္ေတာ္တို ့အေမ အေဖ ေတြေခတ္က smart phoneေတြ tablets ေတြ ဟာ အခုုေခတ္ ကြ်န္ေတာ္တို႔က

မထူးဆန္းေပမယ့္

ကြ်န္ေတာ္တို႔

အဘိုးအေဘးေတြက

ဒါကို

အိပ္မက္ထဲေရာက္ေနတယ္လို႔

ထင္ေကာင္းထင္နုိင္မယ္။ အရင္က မျဖစ္နင ို ဘ ္ းူ ဆိတ ု ာေတြက အခုုလက္ေတြ႕မွာ တကယ္ၾကီးကို ေတြ ့ေနရတယ္။

ဒီလိုဘဲ အသံုးျပဳလာမယ္

nanotechnology

ဆိုတာပါဘဲ။

လိုက္ရံုနဲ႔ရရွိလာမယ့္

မွာလည္း

ေနာက္ပိုင္းမွာ

Star

ထဲမွာ

ကြ်န္ေတာ္တို႔

Replicator

ဆိုတဲ့

Trek

microwave

လို

ကြ်န္ေတာ္တို

ပါ၀င္တ့ဲ

ပံစ ု ံ

မ်ိဳးေတြ

့မထင္ထားတာေတြမွာ

ကုုိယ္စားသံုးခ်င္တာကုုိ ေပၚလာလိမ့္မယ္။

ခလုုတ္

ဒါေတြဟာ

စိတ္ကူးယဥ္ဆန္တယ္လို ့ေျပာလို ့ရနုင ို သ ္ လို ျဖစ္လည္း ျဖစ္လာလိမ့္မယ္။ ဒီစက္ေတြကို molecular manufacturing လုုပ္တယ္လို႔လည္း

ေခၚဆိုပါတယ္။

အေသးစိတ္လြန္းတယ္။ ထိုင္ခံုတစ္လံုးကို

molecule

nanotechnology

ျပဳလုပ္လိုက္သလိုဘဲ။

က

ထိုင္ခံုမွာ

တစ္လံုးခ်င္းစီကို ကြ်န္ေတာ္တို႕

အလုုပ္ေပးထားမယ္ဆိုတဲ့

ရိုးရိုး

ထုုိငလ ္ ို႔ရမယ္

Mechanic

သယ္လို႕ရမယ္။

သိတဲ့ ဒီလုိဘဲ

ဒီအေတြးက

လူတစ္ေယာက္က ထိုင္ခံုတစ္လံုးကို

ထုုတ္သလိုမ်ိဳး nano ဟာလည္း အသံုး၀င္တဲ့ ပစၥည္းေတြကို အရြယ္အစားအရ ခ်ံဳလိုက္တယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာပါဘဲ။ သူ ့ကို ျမင္နင ို တ ္ ဲ့ အရြယ္အစားအထိ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အလုုပ္လုပ္ေနတာကို ေတြ ့ရပါလိမ့္မယ္။

Nano ပစၥည္းေတြကို စတင္ထုတ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အဓိက ပထမေျခလွမ္းကေတာ့ တပ္ဆင္သူ(assembler) ပါ။ သိပၺံပညာရွင္ေတြ က ဒီ Atom ေတြ Molecule ေတြကို စိတ္အလိုရွိသလို အစီအစဥ္တပ္ဆင္နုိင္ပါမယ္လို ့ Assembler ကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ထင္တာ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ Artificial intelligence နဲ႔ သက္ဆိုင္သြားမယ့္ သေဘာလို႔ထင္မိပါတယ္။

တစ္ခုခ်င္းစီ

က

ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့

အလုပ္လုပ္တယ္။

ဒါကို

ကြ်န္ေတာ္တို႕

သက္မ့ေ ဲ တြရဲ႕

လူကိုယ္ခႏၵာ

Atom

ကို

အစိတ္အပိုင္းဟာလည္း

Cell

ဘယ္လိုအလုပ္မ်ိဳးလုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့

ေရြးခ်ယ္မွဳမ်ိဳးကို ေပးလိုက္ရင္ေတာ့ အသိဥာဏ္ဆိုတာေတာ့ ေပၚလာလိမ့္မယ္။ Engine of Creation ကိုေရးတဲ့ Eric Drexier ကေတာ့ ဒီ Assembler သည္ သူ႕ကိုယ္သူလည္း ျပန္လည္ မ်ိဳးတူ ထုုတ္နုိင္ရမယ္လို႕ယံုၾကည္တယ္။ အဲဒီကေန

တစ္ဆင့္ထပ္ပာြ းျပီးေတာ့

မ်ိဳးဇာတ္တစ္ခုခ်င္းကို

တည္ေဆာက္နုိင္တဲ့

အေျခအေနအထိ

ျဖစ္လိမ့္မယ္လို ့လည္း ယံုၾကည္တယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

90

ဒီ assembler နဲ ့ replicator ေတြဟာ အတူတူပူးေပါင္းျပီးေတာ့ အရာ၀တၱဳေတြကို တည္ေဆာက္မယ္။ လူသားေတြကို အသံုးျပဳမယ့္ ေနရာေတြ လုုပ္သားေနရာေတြမွာ အစားထိုးဖို ့အထိျဖစ္လာလိမ့္မယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို ့လိုခ်င္တ့ဲ ေရ ေလ အစားအစာ ေရႊ ေငြ အစရွိသည္ကိုလည္း ပံုတူပြားလာနုုိင္မယ္။

ေဆးဘက္ဆုိင္ရာမွာလည္း ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ေနတဲ့ လူတစ္ေယာက္ကို Nanorobots ထည့္ထားတဲ့ ေရကို ေသာက္သံုးေစမယ္။ ထို Nanobots ေတြက ကင္ဆာေရာဂါကို စုုပ္ယူျပီး အျမစ္ျဖတ္ကုသနုုိင္မယ္။ ေနာက္ထပ္ အသက္ၾကီးလာလို႔

ျဖစ္လာမယ့္

အေရးအေၾကာင္းေတြ

အသားအေရ

ဆိုင္ရာ

ျပႆနာ

ေတြကိုလည္း

ဒီ

Nanotechnology ကေျဖရွင္းနုုိင္လိမ့္မယ္။ ရုုပ္ဆိုးတဲ့ လူမ်ား စိတ္ဓာတ္က်မွဳ မရွိေလေအာင္ ရုပ ု ေ ္ ျပာင္းနုင ို စ ္ ြမး္ လည္း ရွိလာမွာပါ။ ဒီလို မ်ိဳးကိစၥေတြ ကို ေတာင္ ေျဖရွငး္ ေပးနုင ို ္ လ မ ိ ့္မယ္ဆိုရင္ တျခားအရာေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

91

ကြ်န္ေတာ္တို ့ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ဆိုင္ရာေတြမွာလည္း Nanorobot ေတြျမင္ေတြ ့လာမွာပါ။ ozone အလႊာ ေပါက္ျပဲလို ့Ultraviolet ray ေတြ က်ေရာက္လို ့မပူရေတာ့ဘူး။ nanotech နဲ ့ Ozone ေတြကို ျပန္ထုတ္မယ္ ျပန္လည္ျပဳျပင္နုိင္လာလိမ့္မယ္။

ကြ်န္ေတာ္တို

့ေမာ္ေတာ္ကား

သေဘၤာ

ေလယာဥ္ပ်ံ

အစရွိတဲ့

ေလာင္စာသံုး

ပစၥည္းေတြမွာ ဓာတ္ဆီ ဒီဇယ္ ေတြကို အသစ္ျပန္လည္ ဖန္တီးနုုိင္စြမ္းရွိလာမယ္။ ဒီလိုဆိုရင္ ကမာၻေျမၾကီးမွာ ရွိတဲ့ သံယဇာတ ေတြလည္း ေတာ္ေတာ္တာ၀န္ေလ်ာ့သြားတာ စိတ္ခ်မ္းသာစရာပါ။ သစ္ေတြ ခုုတ္စရာမလိုေတာ့ဘူး။ ေက်ာက္မီးေသြးေတြ

တူးစရာမလိုေတာ့ဘူး။

ေရနံတူးစရာမလိုေတာ့ဘူး။

ဒါေတြကို

nanomachine

ေတြက

ေျဖရွငး္ ေပးနုင ို ္ လ မ ိ မ ့္ ယ္။ လူေနမွဳပံုစံေတြကို မ်ားျဖစ္လာျပီး

စုပ ု ျ္ ပဲခမ ့ဲ ယ္

ေျပာင္းလဲျဖစ္နုိင္လိမ့္မယ္။

ဆီစြန္းသြားမယ္ဆိုရင္

အ၀တ္မွာ

အ၀တ္အထည္မွာ ရွိေနတဲ့

Nano

ဆိုရင္ ေတြက

Smart

Costume

ျပန္လည္ျပဳျပင္မွဳ

လုုပ္ေပးသြားပါလိမ့္မယ္။ ေဆးရုံ ေဆးခန္း သြားစရာမလိုဘဲ နွလံုးခုုန္နွဳန္း ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္ဆိုတာကို Costume ေပၚမွာ ၾကည့္ရွဴနုုိင္ပါလိမ့္မယ္။ ကားတာယာေတြ ဆိုရင္ ဘီးေပါက္သြားခဲ့ရင္ အလိုလိုဖာေထးနုုိင္လိမ့္မယ္။

ကြ်န္ေတာ္သတိထားမိတာေတာ့ အခုုေခတ္မွာ လက္ေတြ ့သံုးေနတာေတာ့ LG ေနာက္ပိုင္း Smart phone မွာ သံုးထားတဲ့ မွန္ပါ။ အဲဒီ မွန္ အမ်ိဳးအစားက Self-healing Glass လို ့လည္း ေခၚပါတယ္။ ပြန္းရာ ျခစ္ရာ ရွိခ့ရ ဲ င္ေတာ့ အလိုလို ျပန္လည္အသားက်ေအာင္လုပ္ေပးနုုိင္မယ္။ ေရေငြ ့ရုိက္ခဲ့ရင္ ဖုုန္တင္က်န္ခဲ့ရင္ Nanomachine ဟာ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ရွိေအာင္ ျပဳျပင္သြားမယ္။ ဒါဟာ ကြ်န္ေတာ္အခုုေနာက္ပိုင္းေတြ ့လာတဲ့ မွန္အမ်ိဳးအစားပါ။ ေနာက္ထပ္ ေမာ္ေတာ္ကားမွန္ေတြမွာလည္း Self Cleaning Glass ဆိုျပီးေတာ့ ေရမတင္က်န္နိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ထိုျပင္ မွန္ေပၚမွာ ရွိတဲ့ ဖုန ု မ ္ ွဳန္ ့ေတြ အညစ္အေၾကးေတြလည္း ဖယ္ရွားေပးနုုိင္စြမ္းရွိပါတယ္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

92

ေနာက္ဆံုးအေနနဲ ့ ၂၀၀၂ ခုန ု စ ွ ္ တုုန္းက Tennis Racket ကုမၺဏီ Babolat မွာ VS Nanotube Power Racket ကိုထုတ္လုပ္ခ့ပ ဲ ါတယ္။ အဲဒီ Racket မွာေတာ့ Carbon nanotube နဲ႔ အတူ Graphite ကို ေပါင္းစပ္ထားပါတယ္။ ဒီလုိေပါင္းစပ္တဲ့ အခါမွာ ပို၍ ေပါ့ပါးမယ္ Steel ထက္ပိုမာေၾကာပါတယ္။ ဒီထက္ပ၍ ို

မ်က္လွည့္ဆန္ဆန္ ပစၥည္းေတြလည္း ရွိပါေသးတယ္။ ကြ်န္ေတာ္ေဖာ္ျပခဲ့တ့ဲ Nano ရဲ႕ အသံုး၀င္ပံုေတြ ဟာ မ်က္စိနဲ႔ ျမင္ရင္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္အံ့ၾသစရာေကာင္းမွာပါ။ Nano နဲ႔ ပက္သတ္တဲ့ ပစၥည္းေတြ အသံုးျ႔ပဳမယ္လို ့ရည္ရြယ္ထားတဲ့ Project

ေတြကေတာ့

အမ်ားအျပားရွိပါေသးတယ္။

အခု

ကြ်န္ေတာ္တို႕

အနာဂတ္ကို

မွန္းၾကည့္ရင္ေတာင္

ကြ်န္ေတာ္တို႔ မထင္ထားတာေတြ အံ့ၾသစရာ ေကာင္းတဲ့ အနာဂတ္ကေတာ့ ဆီးၾကိဳေနမွာေသခ်ာပါတယ္။

~ေက်ာ္ညြန္႔လင္း

Astronomer မ်ားသည္ ေနစၾကာ၀ဠာအျပင္ပ အရွိအျခားသာ ၾကယ္စနစ္တစ္ခုတြင္ ျဂိဳဟ္၏မ်က္ႏွာျပင္တစ္ခုလံုးအား စိန္အတိျဖင့္ျပီးေနမည္ဟု ယူဆရေသာ ျဂိဳဟ္သစ္တစ္ခုကိုရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့သည္။ ထုိျဂိဳဟ္ ကို 55 Cancri e ဟုေခၚတြင္ခဲ့သည္။ ကမၻာမွအလင္းႏွစ္ေပါင္း ၄ဝ ခန္႕အကြာတြင္ရွိျပီး ၄င္း၏မိခင္ျဂိဳဟ္ကိုပတ္ရန္အတြက္ ကမၻာအခ်ိန္ ၂.၈ ရက္ခန္႔ၾကာမည္ခုခန္႔မွန္းရသည္။ ခန္႔မွန္းမွဳမ်ားမွန္ကန္မည္ဆိုပါက ထိုျဂိဳဟ္ေပၚတြင္ရွိေသာ စိန္ပမာဏအားလံုးေပါင္းလိုက္ပါက ကမၻာေျမၾကီးခန္႔ပင္ရွိႏိုင္သည္။ ထိုျဂိဳဟ္၏ျဒပ္ထုမွာ ကမၻာထက္ ၇.၈ ဆ ခန္႔ရွိျပီး အရြယ္အစားမွာ သံုးဆ နီးပါးခန္႔ရွိႏိုင္သည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

93

သီဟ

လြန္ခဲ့တ့ဲ မတ္လ ၁၉ ရက္ေန႕ ညေန က က်ေနာ္တို႔

ေလဆိပ္ကို

Solar

Impulse

ၾကည့္ျဖစ္ၾကမယ္လို႔ထင္ပါတယ္။

2

ေလယာဥ္ဆင္းသက္တာက္ို

အခုေတာ့

အဲဒ့ီ

Solar

ျမန္မာႏိင ု င ္ ံ ရန္ကုန္အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ

ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား impulse

2

MRTV

ကေန

ေလယာဥ္အေၾကာင္း

နည္းနည္းေျပာၾကည့္ၾကရေအာင္ဗ်ာ။

ပံု- Solar impulse 2 ေလယာဥ္ အခုေခတ္မွာ ေမာ္ေတာ္ကား၊ ေလယာဥ္ပ်ံ၊ စက္႐ံု စသည္ေတြ မွာ ဓာတ္ဆီနဲ႔ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔လို၊ ရုပ္ႂကြင္းေလာင္စာ (Fossil Fuel) ေလာင္ကၽြမ္းရာ ကေန Carbondioxide နဲ႕ အပူစုပ္ယူထားႏိုင္တဲ့ အျခား ဖန္လံုအိမ္ ဓာတ္ေငြ ့ (Greenhouse Gas) ေတြ ထုတ္လႊတ္မႈ မ်ားလာခဲ့တယ္။ အဲဒါရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြကေတာ့ အားလံုးသိၾကတဲ့ အတိုင္း

ကမာၻ႕ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မယ္၊

လူေတြ

တျခားသက္ရိွေတြ

ပ်က္စီးမယ္ေပါ့ဗ်ာ။ဒါေၾကာင့္တျခား

သန္႔ရွင္းေသာ စြမ္းအင္ သို ့ ျပန္လည္အသံုးျပဳႏိုင္ေသာ စြမ္းအင္ Renewable and Clean Energy ေတြ ကိုရွာေဖြလာၾကပါတယ္။ အဲဒီ့အထဲမွာ ေနေရာင္ျခည္စမ ြ း္ အင္ Solar Energy လည္း တစ္ခုအပါအဝင္ပါ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

94

ပံု - André Borschberg နွင့္ Bertrand Piccard ၂၀၀၉ ခုႏစ ွ ္ ဒီဇင္ဘာေလာက္မွာ သူတို့ ဟာ HB-SIA လို့ေခၚတဲ့ Solar Impulse 1 ကို စတင္ စမ္းသပ္ပ်ံသန္းခဲ့တယ္။ အဲဒီ့ေလယာဥ္က ယာဥ္မႈးတေယာက္သာ လိုက္ပါႏိုင္ၿပီး ေသးငယ္တဲ့ ေလယာဥ္တစ္စီးပါ။ ဒီေလယာဥ္ကို ေနေရာင္စြမး္ အင္သးုံ ကာ Switzerland မွ Spain၊ ထိုမွတဆင့္ Morocco သို႔ ပ်ံသန္းႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီ့ေနာက္ ၂ဝ၁၄ မွာေတာ့ Solar impulse 2 အမည္ရေသာ HB-SIB ကို တည္ေဆာက္ခဲ့ ၾကပါတယ္။ Solar Impulse 2 ကေတာ့ Solar Impulse 1 ထက္ ပိုႀကီးၿပီး လူ ၂ ဦး လိုက္ပါႏိုင္တယ္။ ခရီးေဝးေဝးလည္း ပ်ံသန္းႏိုင္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ၂ဝ၁၅ခုႏစ ွ ္ မတ္လ ၃ ရက္မွာ သူတို႔၂ ဦး ေမာင္းႏွင္တဲ့ Solar Impulse 2 ဟာ UAE နိင ု င ္ ံ Abu Dhabi မွ စတင္ထြက္ခြာ ခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ကမာၻပတ္ခရီး ေအာင္ျမင္ပါက အဲဒီ့ၿမိဳ႕မွာပဲ လာမယ့္ ၾသဂုတ္လမွာ ျပန္လည္ဆင္းသက္မွာ

ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီ့

ကီလိုမီတာေပါင္း

၃၅ဝဝဝ

ကြာေဝးၿပီး

၅လၾကာျမင့္မယ့္

ကမာၻပတ္ခရီးအတြင္း ေနရာ ၁၂ေနရာမွာ ရပ္နားဖိ႔ု စီစဥ္ၿပီးသားပါ။ အဲဒီ့ေနရာေတြထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ မႏၲေလးၿမိဳ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေလဆိပ္လည္း တစ္ခုအပါအဝင္ ျဖစ္ပါတယ္။

ပံု- Solar impulse 2 ပ်ံသန္းေရလမ္းေၾကာင္းျပေျမပံု

Curiosity Science Magazine Back To Contents

95

Solar impulse 2 မွာ လူ ၂ ဦးလိုက္ပါကာ အေလးခိ်န္မွာ ၂.၃ တန္သာေလးပါတယ္။ သာမန္ ေမာ္ေတာ္ကား တစ္စီးခန္႔ သာရိွတယ္။ ေလယာဥ္အ႐ွည္က ၂၃၆ေပ႐ွိပါတယ္။ ေလယာဥ္က ေသးသေလာက္၊ သူ႔ရဲ႕အေတာင္ပံ အရွည္က ကမာၻ႕ အႀကီးဆံုး ခရီးသည္တင္ေလယာဥ္ Airbus A380 ထက္ အနည္းငယ္သာ

ေလ်ာ့နည္းပါတယ္။ ထိုအေတာင္ပံေပၚမွာ ေနစြမ္းအင္စုပ္ယူႏိုင္တဲ့ Photovoltaic Cell ေပါင္း တြင္ ေနစြမ္းအင္စုတ္ယူ ရန္ Photovoltaic cell ေပါင္း ၁၇၂၄၈ ခုပါ႐ွိပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ စုစုေပါင္း မ်က္ႏွာျပင္ဧရိယာက ၂၇ဝ စတုရန္းမီတာ႐ွိၿပီး Power အျမင့္ဆံုး 66 kilowatts ကို ထုတ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ပံု- Solar impulse 2 တည္ေဆာက္ပံု Solar impulse 2 သည္ အျမင့္ေပ ၃၉ဝဝဝ အထိ ပ်ံသန္းႏိုင္ပါတယ္။ ေလယာဥ္မႈးမ်ား အတြက္လည္း Oxygen

system

ပါ႐ွိပါတယ္။

ၾကာရွည္စြာ

ပ်ံသန္းခ်ိန္မွာ

အလိုအေလ်ာက္ေမာင္းႏွင္ႏိုင္ေသာ

Auto

Pilot

စနစ္ပါ၀င္သည္။ အင္ဂ်င္မ်ားကေတာ့ ၁၇.၄ ျမင္းေကာင္ရည္ အားရိွေသာ Electric Motor ၄ ခုပါဝင္ကာ အျမန္ဆံုး တစ္နာရီ ၈၇ မိုင္သာ ပ်ံသန္းႏိုင္တယ္။

ပံ-ု မဂၤလာဒံုတြင္ဆင္းသက္စဥ္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

96

မတ္လ

၁၉

ရက္

ညေန

တြင္

India

ႏိင ု င ္ ံ

ဗာရာဏသီၿမိဳ႕ကေန

ျမန္မာႏိုင္ငံ

မဂၤလာဒံုေလဆိပ္သို႔

ဆိုက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ့ကတဆင့္ တရုတ္ႏိုင္ငံ Chongqing သို႔ မတ္လ ၂၉ ရက္တြင္ ထြက္ခြာခဲ့တယ္။ အခုအခါ တြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ Nanjing မွာ ရပ္နားေနၿပီး ထိုမွတဆင့္ ဟာဝါရီသို႔ ဆက္လက္ပ်ံသန္း ၾကပါလိမ့္မယ္။

ပံု-Solar Impulse 2 ကို Abu Dhabi ၿမိဳ႕ေပၚတြင္ ေတြ႔ရစဥ္

-သီဟ Ref : Wikipedia, solarimpulse.com

Curiosity Science Magazine Back To Contents

97

 မမ္မတ္ဆင္၏ DNA မ်ားကို ျပည့္စံုလုနီးပါး ေဖာ္ထုတ္ႏင ို ္  Yellowstone အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္ ေအာက္တြင္ ရိွေသာ ေခ်ာ္ပူသိုက္တြင္ ေခ်ာ္ရည္ပူမ်ား ယခင္က ထင္ထားသည္ ထက္ပိုမိုမ်ားျပား

မမ္မတ္ဆင္၏ DNA မ်ားကို ျပည့္စံုလုနီးပါး ေဖာ္ထုတ္ႏင ို ္ ေက်ာ္စာြ လင္း မမ္မတ္ဆင္

(Mammoth)

မ်ားသည္

ေရခဲေခတ္အတြင္းက ကမာၻ႔ေျမာက္ျခမ္းတြင္ ေနထိုင္ခ့သ ဲ ည့္ ဆင္ႀကီးမ်ားျဖစ္သည္။ အစြယ္ေကာက္ႀကီးမ်ား ႐ွည႐ ္ ွည္ထူထူမ်ား

အ႐ြယ္အားျဖင့္

အလြန္ႀကီးမားၿပီး၊

ပိုင္ဆိုင္သည္။

သားေမြး

ပိုင္ဆိုင္သျဖင့္

အေအးဒဏ္

ခံႏင ုိ ႏ ္ င ုိ ၾ္ ကသည္။ ဤဆင္ႀကီးမ်ားသည္ လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္၄ဝဝဝ ခန႔္၌ မ်ိဳးတံုးကြယ္ေပ်ာက္ သြားခဲ့ပါသည္။ ဤဆင္ႀကီးမ်ား၏

အေလာင္းမ်ားကို ယေန႔ေခတ္အထိ ဆိုက္ေဘးရီးယားေဒသ၌ ေရခဲထဲတြင္ မပုပ္မသိုးပဲ ေတြ႔ရေသးသည္။ ယခုအခါ သုေတသနအဖြဲ႔တစ္ခုမွ ဆိုက္ေဘးရီးယား သားေမြး႐ွည္ Mammoth ႀကီးႏွစ္ေကာင္ဆီမွ DNA အားလံုးနီးပါးကို ထုတ္ယူစစ္ေဆး ႏိုင္ခ့ၾဲ ကသည္။ သို႔ရာတြင္ အစိတ္စိတ္ အပိုင္းပိုင္း ျဖစ္ေနသည့္ DNA ကို အဆင့္ျမင့္သည့္

နည္းပညာျဖင့္

ခက္ခဲစြာ

စစ္ေဆး

ေဖာ္ထုတ္ရျခင္း

ျဖစ္ပါသည္။

ထို႔ေၾကာင့္

ကၽြႏ္ုပ္တို႔

ေမွ်ာ္လင့္သည့္အတိုင္း မ်ိဳးျပဳန္းၿပီး တိရစာၦန္ DNA ကို အသံုးျပဳ၍ ျပန္ေဖာ္ထုတ္ဖ႔ဆ ို ိုလွ်င္မူ စိတ္ကူးယဥ္ဆန္လြန္း ေနပါဦးမည္။

ယခုကဲ့သို႔

DNA

ကို

ျပည့္စံုစာြ

ထုတ္ေဖာ္ႏိုင္သျဖင့္

Mammoth

ဆင္ႀကီးမ်ားအေၾကာင္း

ပိုသိလာၾကရသည္။ Mammoth ဆင္ကို ဘာက Mammoth ဆင္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးတာလဲ၊ ဘယ္ဗီဇေတြက ထူးျခားတာလဲ။

ယေန႔

အိႏိၵယနဲ႔ အာဖရိကဆင္ေတြနဲ႔ Mammoth က ဘယ္လိုကြာျခားတာလဲ စသည္တို႔ကို

ေလ့လာႏိုင္ၿပီျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ အ႐ိုး႐ုပ္ႂကြင္းမ်ားနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ စစ္ေဆးထားသည့္ အမ်ိဳးဆက္ႏယ ြ ္ပံု ခန္႔မွန္းခ်က္မ်ား၌ DNA ႏႈိင္းယွဥ္စစ္ေဆးမႈမ်ားပါ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ဤအံၾသဖြယ္ရာ

တိရစာၦန္ႀကီးမ်ား

မ်ိဳးျပဳန္းသြားရသည့္

အေၾကာင္းရင္းကို

ေဖြ႐ွာရန္လည္း

လမ္းစတစ္ခုလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ယခင္ကမူ ရာသီဥတုအေျပာင္းအလဲႏင ွ ့္ လူသားတို႔၏ အမဲလိုက္လြန္ကဲမႈေၾကာင့္ ဤဆင္ႀကီးမ်ား အေရအတြက္နည္းပါး တိမ္ေကာသြားသည္ဟု ယူဆထားၾကသည္။ ဤဆင္ႀကီးႏွစ္ေကာင္အနက္

တစ္ေကာင္သည္

လြန္ခ့သ ဲ ည့္

ႏွစ္

၄၅ဝဝဝ

မွျဖစ္ၿပီး၊

ေနာက္တစ္ေကာင္သည္

ႏွစ္

၄၃ဝဝမွ

ျဖစ္သည္။

ႏိုင္းျမစ္ကမ္းေျခ႐ွိ အီဂ်စ္လူမ်ိဳးမ်ားက ပိရမစ္မ်ားေဆာက္ေနခ်ိန္၌၊ ကမာၻေျမာက္ျခမ္းတြင္ ဧရာမဆင္ႀကီးမ်ားသည္ အာတိတ္သမုဒၵရာထဲ႐ွိ ေရခဲဖံုးေသာ ကၽြန္းဆြယ္၊ ကၽြန္းငယ္မ်ားတြင္ က်က္စားေနခဲ့ၾကလိမ့္မည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

99

ထို႔ေၾကာင့္

ၾကား၌

ႏွစ္ေပါင္း

ေလးေသာင္းခန္႔ ျခားသည့္ ဆင္ႀကီး ႏွစ္ေကာင္၏ DNA မ်ားကို

ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္လွ်င္

ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္

Mammoth

အေျပာင္းအလဲမ်ားကို ေလ့လာခ်က္မ်ားအရ ၃သိန္းခန္႔၌

ႏွစ္ေလးေသာင္းအတြင္း

ဗီဇစနစ္

သိ႐ွိႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ လြန္ခဲ့သည့္

Mammoth

ေလ်ာ့က်သြားသည့္

ဆင္၏ ႏွစ္

DNA ၂သိန္းခြဲမွ

ဆင္အေရအတြက္

လကၡဏာမ်ား

မ်ားစြာ

ေတြ႔ရပါသည္။

လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္တစ္ေသာင္းခန္႔ ေရခဲေခတ္ကုန္ဆံုးခ်ိန္၌ ဆင္အုပ္အေပၚ

ေနာက္ထပ္တစ္ႀကိမ္

ကပ္ဆိုက္ခဲ့

ဟန္တူသည္။ ဤကပ္ဆိုက္မႈေၾကာင့္ ဆင္အေရအတြက္ ၏ဆက္တိုက္

ေလ်ာ့နည္းလာၿပီး

မ်ိဳးတံုးသည္အထိ

ျဖစ္ရေပမည္။

ဤသုေတသနစာတမ္းကို

Cell

Press

အြန္လိုင္းတြင္ ထုတ္ေဝေသာ Current Biology သုေတသနဂ်ာနယ္၌ ေဖာ္ျပထားပါသည္။

~ ေက်ာ္စြာလင္း

သိပၸံပညာရွင္မ်ား၏ ေနာက္ဆံုးေလ့လာခ်က္မ်ားအရ ေရထဲတြင္ ၾကာၾကာေနေသာအခါျဖစ္လာေသာ လက္ႏွင့္ေျခေထာက္မွ အတြန္႔မ်ားသည္ ေအးေသာေၾကာင့္ သို႔မဟုတ္ သင္၏အေရျပားအတြင္းသို႔ေရမ်ားစိမ့္ဝင္ျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚျခင္းမဟုတ္ေပ။ အေရျပားတြန္႔ေနေသာလက္မ်ားသည္ ေရထဲတြင္ တစ္ခုခုကို ဆုပ္ကိုင္ရာ၏ ပိမ ု ခ ုိ င ုိ ျ္ မဲေစႏိင ု သ ္ ည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ဆိုရေသာ္ ပြတ္အား (friction) ပိမ ု ေ ုိ ပးႏိင ု သ ္ ျဖင့္ ေခ်ာ္က်ျခင္း

အစရွိေသာအႏၱရာယ္မ်ားျဖစ္ေစႏိုင္မွဳကိုေလ်ာ့က်ေစရန္အတြက္ ခႏၶာကိုယ္မွျပဳလုပ္ေပးေသာျဖစ္စဥ္တစ္ခုသာျဖစ္သည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

100

မွ

Yellowstone အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္ ေအာက္တြင္ ရိွေသာ ေခ်ာ္ပူသိုက္တြင္ ေခ်ာ္ရည္ပူမ်ား ယခင္က ထင္ထားသည္ ထက္ပိုမိုမ်ားျပား

သီဟ

အေမရိကန္နင ုိ ္ငံ

Utah

ေရေႏြးေငြ႕မ်ားမႈတထ ္ ုတ္ေနသည့္ သဘာဝပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ

ျပည္နယ္ရွိ

ေရပူစမ္းမ်ားစြာ ကမာၻလွည့္

Yellowstone

႐ွိသျဖင့္၊

ခရီးသြားမ်ားကို

အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္သည္

ထင္႐ွားေက်ာ္ၾကား

ဆဲေ ြ ဆာင္ႏိုင္သည့္

လူသိမ်ားေသာ

ေနရာတစ္ခုျဖစ္ပါသည္။

ဘူမေ ိ ဗဒပညာရွင္မ်ားသည္ ထိုဥယ်ဥ္ေအာက္တြင္ ေခ်ာ္ရည္ပူမ်ား Magma မ်ားစုေနေသာ မီးေတာင္ (Supervolcano) တခုရိွမည္လို႔ ယူဆခဲ့ၾကၿပီး တိုင္းတာ ေတြ႕ရိွခ့ၾဲ ကၿပီးျဖစ္သည္။ မီးေတာင္ဘီလူးဟူသည္

ေတြ႔ျမင္ေနက်

မီးေတာင္ထက္

ပိမ ု မ ုိ ်ားျပားေသာ

ေခ်ာ္ထုပမာဏ

ထုတ္လႊတ္ႏိုင္သည့္ ဧရာမ စြမ္းအား႐ွင္ႀကီးမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ကုဗမိုင္ ၂၄ဝ သို႔မဟုတ္ ကုဗကီလိုမီတာ ၁ဝဝဝ ထက္

ပိုမ်ားတဲ့ ေခ်ာ္ထုပမာဏ ထုတ္လႊတ္ႏိုင္ရင္ အဲဒီ့ မီးေတာင္မ်ိဳးကို Supervolcano) ဟုေခၚပါသည္။ Super volcano သည္ သာမာန္ မီးေတာင္လို ေတာင္ပံုသဏၭာန္ မရိွပါ။ ကမာၻ႕အေပၚခြံအလႊာ (Crust) အတြငး္ ၌ ေခ်ာ္ရည္မ်ားသည္ ေခ်ာ္ပူသိုက္ (Caldera) အျဖစ္ စုေဝးေနျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေခ်ာ္ပူသိုက္ႀကီးတစ္ခု ေပါက္ကထ ြဲ ြက္ပါက

တန္ခ်ိန္သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ

အရာမ်ားထုတ္လြတက ္ ာ

ေလထု

ကို

မီးခိုး

ပိန္းပိတေ ္ စသည္။

Carbon

Dioxide

ေနေရာင္ကို

၊

Sulfur

စေသာ

မဝင္နင ုိ ္ေအာင္ကာထားနိုင္သျဖင့္

ထိုေနရာတဝိုက္သာမကပဲ အျခားေဝးကြာသည့္ ေနရာမ်ား႐ွိ ေဂဟစနစ္မ်ားကိုပင္ သက္ေရာက္ ႏိုင္စမ ြ ္း႐ွိပါသည္။ အခု

အပတ္ထုတ္

Science

ယခင္ကထင္ထားသည္ထက္ ထိုေလ့လာေတြ႕ရိမ ွ က ႈ

journal

တြင္

ပိုမ်ားေၾကာင္း

အရင္သမိုင္းမတင္မီ

သိပၸံပညာရွင္မ်ားက ျပခဲ့သည္။ ကာလမ်ား

ထို

ေခ်ာ္ရည္ပူ

ထိုအရာသည္ တြင္

စုစည္းမႈပမာဏသည္

ယခုတြင္စိုးရိမ္ဖြယ္မရိွေသာ္လည္း ျဖစ္ပြားခဲ့ဖူးေသာ

Yellowstone

Supervolcano ေပါက္ကမ ဲြ ႈကို ေလ့လာရာတြင္ အသံုးဝင္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ၾကသည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

101

ပံု - (ဝဲ) အေပၚခြံေက်ာက္လႊာ၏ ေအာက္ပိုင္း (Lower Crust) ၌႐ွိေနသည့္ ေခ်ာ္ပူသိုက္ႀကီးသည္ မၾကာေသးခင္ကမွ ေတြ႔႐ွိထားသည့္ ေခ်ာ္သိုက္ျဖစ္သည္။ (ယာ) Yellow stone ရိွ ေရပူစမ္းတခုအား ေတြ႕ရပံု

~သီဟ Ref : CNN

ကၽြရ ဲ ိုင္းမ်ားသည္ အနီေရာင္ မုန္းသည္ဆိုသည္မွာမမွန္ပါ။ အမွန္တကယ္တြင္မူ ကၽြရ ဲ ိုင္းမ်ားသည္ အျခားေသာ ကဲၽႏ ြ ြား

မ်ားကဲ့သို ့ပင္ အနီေရာင္ကို မျမင္ရပါ ။ ကၽြရ ဲ ိုင္းသတ္ပဲြမ်ားတြင္ ကၽြမ ဲ ်ား ေဒါသတၾကီးလိုက္ေ၀ွ ့ျခင္း မွာ အနီေရာင္ ေၾကာင့္မဟုတ္ပါ ။ သူ တုိ ့မ်က္စိေရွ့တြင္အျမင္ကတ္ဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ေ၀ွ ့ရမ္းျပေနေသာ အ၀တ္စေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္ ။ အ၀တ္စ၏ အေရာင္ႏွင့္လံုး၀မသက္ဆိုင္ပါ ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

102

ၾကယ္တာရာ ခရီးသည္

Background Photo : wallpaperlayers.com

သာထက္ေအာင္

This article is dedicated to my dad and inspired by “Contact” by Dr. Carl Sagan in 1985 “ေဖေဖ.. ေဖေဖ… သရဲေတြကိုယံုလားဟင္” “ယံုတာေပါ့ သားရယ္” “ဒါဆို ေဖေဖမေၾကာက္ဘးူ လား။” “ဟားဟား.. မဟုတ္ဘူးသား။ ေဖေဖယံုတဲ့သရဲက လူေတြေျပာေနၾကသလို ေျခာက္တဲ့သရဲမဟုတ္ဘူး။

ဒီမယ္..

ေကာင္းကင္ကို ေမာ့ၾကည့္လိုက္စမ္း” ထိုေန႔က တိမ္ကင္းစင္ေသာ ညျဖစ္သည္။ ဦးသာထြန္းေအာင္သည္ သူ႔၏ ၆ ႏွစ္အရြယ္သားေလးျဖစ္ေသာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း ႏွင့္အတူ မႏၱေလးညမ်ားတြင္ လမ္းေလွ်ာက္ထြက္ေလ့ရွိသည္။ “သား အခုျမင္ေနတဲ့ ၾကယ္ေတြက သရဲေတြပဲ။” “ဟင္… ဘာလို႔လဲ ေဖေဖ” “ဟိုမယ္

ၾကည့္လုိက္သား..

ခုႏွစစ ္ င္ၾကယ္။

အဲ့ဒီထဲကမွ

ထိပ္ဆံုးကၾကယ္က

ကမာၻကေန

အလင္းႏွစ္

၁၂၃

ႏွစေ ္ ၀းတယ္။ အလင္းႏွစ္ဆိုတာ သိတယ္မလားသား” “ဟုတ္.. အလင္းအလ်င္နဲ႔ သြားရင္ တစ္ႏွစ္ၾကာတဲ့ အကြာအေ၀းကိုေျပာတာမလား” ဟုတ္တယ္ သား.. အဲ့ဒီၾကယ္ဟာ အခုေဖေဖတို႔စကားေျပာေနတုန္း ရုတ္တရတ္ေပ်ာက္သြားတယ္ ဆိုပါေတာ့။ ဒါဆိုရင္ အဲ့ဒီၾကယ္ဟာ ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း ၁၂၃ ႏွစၾ္ ကာမွ ေဖေဖတိ႔ု ျမင္ကြင္းက ေပ်ာက္သြားလိမ့္မယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သူ႔ဆီက

ေနာက္ဆံုးထြက္ခဲ့တ့ဲ

အလင္းဟာ

ကမာၻကိုေရာက္ဖို႔

ႏွစ္ေပါင္း

၁၂၃

ႏွစ္အခ်ိန္ယူခဲ့ရလို႔ပဲ။

အေဖတို႔ချု မင္ေနတဲအ ့ ဲဒ ့ ၾီ ကယ္ႀကီးဟာ အခုၾကယ္မဟုတ္ဘူး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း ၁၂၃ ႏွစက ္ ျမင္ကြင္းပဲျဖစ္တယ္သား။ အဲ့လိုပ.ဲ . အခ်ိဳ႕ၾကယ္ႀကီးေတြဟာ ကမာၻကေန အလင္းႏွစ္ သန္းခ်ီၿပီး ေ၀းတယ္သား။ သူတို႔ဆီက အလင္းဟာ ကမာၻကိုေရာက္ဖို႔ ႏွစ္ေပါင္း သန္းခ်ီၿပီး အခ်ိန္ယူခဲ့ရတယ္။ ဟိုနားေလးက ၾကယ္လိုမ်ိဳးေပါ့သား။ သူဟာ လြန္ခဲ့တ့ဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ေသဆံုးၿပီးျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုျမင္ေနရတုန္းပဲ။ ဒီၾကယ္ေတြရဲ႕ ခႏၵာဟာ အခုရွိခ်င္မွ ရွိေတာ့မယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ရ႕ဲ အလင္းကို ေတာ့ ေဖေဖ တို႔ခုထိျမင္ေနရတုန္းပဲ။ မရွိတာေတြကိုျမင္ေနရတယ္။ ဒါဟာ သရဲပဲေလ သားရဲ႕။”

Curiosity Science Magazine Back To Contents

104

ေအာင္ေမာ္ကြန္း

အေတာ္သေဘာက်သြားသည္။

ဟူေသာကေလးငယ္ေလးအား

သူ၏

ထည့္သြင္းေပးလိုက္ေလသည္။

ေအာင္ေမာ္ကြန္း

ထိုညတြင္

ဦးသာထြန္းေအာင္သည္

ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုးတည္ျမဲသြားေစမည့္ သည္

ေအာင္ေမာ္ကြန္း

အေလ့အက်င့္တစ္ခုကို

ၾကယ္ေတြအားခတၱခဏမွ်

ေငးၾကည့္ၿပီးေနာက္

ေနာက္ထပ္ေမးခြန္းတစ္ခုကို ေမးခဲ့သည္။ “ေဖေဖ… ၿဂိဳဟ္သားေတြ တကယ္ရွိလားဟင္..” (ၿပံဳးလ်က္) “အရမ္းေကာင္းတဲ့ ေမးခြန္းေလးပဲ။ သားေရာ… ဘယ္လိုထင္လဲ။” “မသိဘူး ေဖေဖ။” “အရမ္းေကာင္းတဲ့ အေျဖပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ေဖေဖေျပာျပမယ္ နားေထာင္။ စၾက၀ဠာႀကီးဆိုတာ အရမ္းကို က်ယ္၀န္းလွတဲ့ ေနရာႀကီးတစ္ခုပသ ဲ ား။

တကယ္လို႔

အျခားသက္ရွိေတြမရွိပဲ

ေဖေဖတိ႔ခ ု ်ည္းပဲဆိုရင္ေတာ့…..

အင္း..

စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ေနရာလြတ္ေတြ အလဟသတ္ျဖစ္ေနတာေပါ့ သားရယ္” “ဟားဟားဟား…..” သားအဖ ႏွစ္ေယာက္ ရီေမာၾကသည္။ ၾကယ္မ်ားမွာမူ ၄င္းတို႔၏အေပၚမွ တည္ၿငိမ္စြာ ေစာင္ၾ့ ကည္ေ ့ နၾကၿမဲပင္… ….................................................................................................................................................

(ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ၾကာေသာ္….) “ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္.. ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္..” ေရဒီယိုစက္ခန္းအတြင္း၌ ေအာင္ေမာ္ကြန္း

သဲႀကီးမဲႀကီး

အား

ယခုအခါ

ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။

ပါရဂူဘြ႔ရ ဲ ခဲ့ေသာ

နားၾကပ္တစ္လံုးျဖင့္

ေတြ႕ျမင္ရသည္။

လူငယ္ေလးတစ္ေယာက္သည္ ဘ၀သို႔

အာရံုစိုက္ကာ

အတြက္

သာမန္

ဌာနတစ္ခုတြင္

ဆန္ယြမ္(San

အလုပ္လုပ္ေနရျခင္းသည္

စတင္ခဲ့ေသာ

စူးစမ္းနားေထာင္ေနေသာ

ေရဒီယိုနကၡတ္တာရာ(Radio

ယခုအေမရိကန္ႏိုင္င၊ံ

နားေထာင္ေနေသာ

ၾကယ္ၾကည့္ျခင္းျဖင့္

ထိုၾကယ္မ်ားမွေျပာေသာ စကားသံမ်ားအား

စင္ကာပူႏိုင္ငံမွ

ေအာင္ေမာ္ကြန္း

ေရဒီယိုလႈိုင္းမ်ားေလ့လာသည့္

မႏၱေလးၿမိဳ႕မွ

အသံမ်ားကို

Juan)

Astronomy)ျဖင့္ ျပည္နယ္အတြင္းမွ

ၿပီးျပည့္စျုံ ခင္းထက္ပင္

ပိုေနသည္။

အျခားၾကယ္မ်ားအတြင္းေနထုိင္ေနေသာ သက္ရွိမ်ားထံမွ သတင္းစကားမ်ားကို ရလိုရျငား ေထာက္လွမ္းေနသည္မွာ အေတာ္ပင္ၾကာခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ တစ္စံုတစ္ရာမွ မထူးခဲ့။ “ပေရာဖက္ဆာ

ေအာင္…

ဒီမွာ

ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို

အစိုးရက

ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈ

ရပ္တန္႔ေတာ့မယ္ဆိုတဲ့

သတင္းေတြထြက္ေနတယ္။” “ေနဦး အဲဖရက္.. ငါဒီမွာ ႀကိမ္ႏန ႈ း္ ၁၂၃၃ ရွိတဲ့ လႈိုင္းတစ္ခုက အသံေတြဟာ နည္းနည္း ထူးျခားေနသလိုပဲ။ ေအာ္ရီရြန္ၾကယ္စင္စုဆီကလာတာ။ ဒီ Pattern ေလးေတြကို လုိက္ၿပီး စာေရးမွတ္ေပးထားပါလား” “ပေရာ္ဖက္ဆာ…

ဒီမွာ..

အခ်ိန္ကိုလဲ

ၾကည့္ဦး။

ဒီေန႔ည

ဂ်င္မီရဲ႕

မဂၤလာေဆာင္လဲရွိေသးတယ္။

ခင္ဗ်ားသြားမွရမယ္ေလ။” “ေအာ္..

ေအးဟုတ္သားပဲ။

ေအးေအး…

ေလးေတြကိုလိုက္မွတ္ေပးထားဦးေနာ္။

ငါၿပီးရင္

ငါ

အ၀တ္လဲလိုက္မယ္။

ခဏေနျပန္လာခဲ့မယ္။”

ဒီမယ္ ဟုေျပာကာ

ဒီ

Pattern

အခန္းအတြင္းမွ

ေျပးထြက္သြားသည္။ တေအာင့္ၾကာေသာ္ အ၀တ္အစား၀တ္လတ္စတန္းလန္းျဖင့္ ေျပးကာ ျပန္ေရာက္လာသည္။ “ဘာထူးေသးလဲ။” “ဘာမွမထူးဘူး။ ဒီ Pattern ေတြကလဲ ဘာနဲ႔မွ အစီအစဥ္မက်ဘူး။ လာသြားမယ္။ က်ဳပ္ဆီမွာ ကားပါတယ္။”

ပေရာ္ဖက္ဆာ

ေအာင္ကဲ့သို႔

အာကာသေရဒီယိုပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္ေသာ

ဂ်င္မီ၏

မဂၤလာပြဲသည္

အလြန္စည္ကားသည္။ သူတို႔၏ သိပၸံအသိုင္းအ၀ိုင္းအျပင္ အျခား ဂုဏ္သေရရွိအသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ားစြာ

Curiosity Science Magazine Back To Contents

105

တတ္ေရာက္ခ်ီးျမွင့္သည္။ “ဟား… ပေရာ္ဖက္ဆာ.. မေတြ႕တာၾကာၿပီ။ ခင္ဗ်ား အရပ္ေတာင္ နည္းနည္းရွည္လာသလိုပဲ.. ဟားဟား.” ေအာင္ေမာ္ကြန္း

သည္

ေသးေသးညွက္ညွက္ျဖင့္ေနတတ္ေသာေၾကာင့္ ေကာက္ေနေသာေၾကာင့္

သူအား

ငယ္စဥ္ကတည္းက

သူ႔သူငယ္ခ်င္းမ်ားက

အရမ္းရင္းႏွီးသူမ်ားက

သူ႕အား

စ

အုိင္းစတိုင္းဟု

အရပ္ပုကာ

ေလ့ရွိသည္။

ဆံပင္မွာလဲ

နာမည္ေျပာင္ေပးထားသည္။

၅ေပ၆လက္မသာရွိေသာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း ၏ အရပ္သည္ အေမရိကန္လိုေနရာမ်ိဳးတြင္ အေတာ္အတန္ပင္ပုေသာ အရပ္ျဖစ္ေနသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထုိကိစၥႏွင့္ ပတ္သတ္၍ ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏ စိတ္ထဲတြက္ တစ္စံုတစ္ရာ မရွပ ိ ါ။ “ဟားဟား.. ဂ်င္မီကေတာ့ ေနာက္ၿပီ။ ကြန္ဂရက္က်ဴေလးရွင္းပါ။ မစ္ဂ်င္မီ.. ေတြ႕ရတာ၀မ္းသာပါတယ္။ ဂ်င္မီ.. ခင္ဗ်ားကေတာ့ အေတာ္ကံေကာင္းတဲ့လူပဲ။ ခင္ဗ်ားလို ေရဒီယိုစက္ခန္းေရွ႕မွာ တစ္ခ်ိန္လံုးငုတ္တုတ္ျဖစ္ေနတဲ့လူက ဒီလို အမ်ိဳးသမီးမ်ိဳးကို ဘယ္လိုလုပ္ ခ်ိတ္လိုက္တာတုန္း။ ဟားဟား..” “ဒီမယ္ ေအာင္.. ခင္ဗ်ား.. သူမ်ားေျပာမေနနဲ႔ဥးီ ။ ကိုယ့္အသက္ကိုယ္လဲျပန္ၾကည့္ဥးီ ။ ခင္ဗ်ားလဲ လူပ်ိဳႀကီးဘ၀က ကၽြတ္တာျမင္ခ်င္ၿပီ။

က်ဳပ္က

တစ္ခ်ိန္လံုးအဲ့ေရွ႕ထိုင္ေနတာမဟုတ္ဘူးဗ်။

တစ္ပတ္မွာ

တစ္ရက္ေလာက္

သူန႔ဲ

ထြက္ေတြ႕ေသးတယ္။ ခင္ဗ်ားသာ တစ္ခ်ိန္လံုးထုိင္ေနတာ။” ဟုတ္ေတာ့ဟုတ္မည္။ အသက္ ၃၆ ႏွစ္ဆိုသည့္အရြယ္မွာ မငယ္ေတာ့။ ထိုသို႔စဥ္းစားေနစဥ္ ရုတ္တရတ္.. “(ျမန္မာစကားျဖင့္) ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း မလား။ ကၽြန္မနာမည္က ပြင့္ျဖဴပါ။ ျဖဴ လို႔လဲ ေခၚႏိုင္ပါတယ္။ ကၽြနမ ္

ကိုေအာင္ေမာ္ကြန္း

ေရးတဲ့စာအုပ္ေတြကို

ခင္ဗ်ားေရးတဲ့စာအုပ္ေတြကိုလဲ

ဖတ္ရပါတယ္။

ဖတ္ရပါတယ္။”“ေအာ္…

ဘာပဲေျပာေျပာေလ..

ကၽြန္ေတာ္

ကၽြန္ေတာ္တို႔

ခင္ဗ်ားကို

သိတယ္။

ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြက

ဒီမွာ

ရွားရွားပါးပါးရွိတာ။ ဒီလူေတြအေၾကာင္းကိုေတာ့ အျမဲတမ္းနားစြံ႔ေနတာေပါ့။ ဟဲဟဲ..” “ဟုတ္ပါၿပီ။ အခုလို ကၽြနမ ္ တို႔ အျပင္မွာ ေတြ႕ရတာ၀မ္းသာပါတယ္။ ဒီမွာ ေလာေလာဆယ္ ျမန္မာဆိုလို႔ ကၽြန္မတို႔ ႏွစ္ေယာက္ပဲရွိမယ္ထင္တယ္။”

“ဟားဟား.. ဒါေပမယ့္ ဒီမွာ အကုန္လံုးက ဟိုမိုစက္ပီးယမ္းဆိုတ့ဲ မ်ိဳးစိတ၀ ္ င္ လူေတြပါဗ်။ အဲ.. ျမန္မာလိုခ်င္ရင္ေတာ့ က်ဳပ္ေတြ႕တဲ့လူတိုင္းကို ျမန္မာေသြးပါေအာင္ လုပ္ေပးလို႔ရတယ္ ဟဲဟဲ..” အတန္ၾကာမွ

သူေျပာတာ

ဗရုတ္သုတ္ခႏိုင္သြားၿပီဆိုတာ

ကပ်က္ကေခ်ာ္ေနတတ္သည္။

လူေရွ႕သူေရွ႕မေရွာင္

သိသြားသည္။

စကားကို

ေအာင္ေမာ္ကြန္း

သည္

စည္းမေစာင့္ပဲေျပာတတ္ေသာေၾကာင့္

လူကလဲ သူ႔အား

လူျပက္ဟူ၍လဲ နာမည္ေျပာင္ေပးထားေသးသည္။ ေအာင္ေမာ္ကြန္းႏွင့္

ျဖဴတို႔

၀ါသနာအတိုင္းၾကယ္မ်ားကို

စကားလက္စံုက်ေနၾကရာ ၾကည့္ရန္

စကားစလာသည္။

တစ္နာရီခန္႔ၾကာေသာ္

သူသည္

သူ၏

ဒရမ္မာ၀တၳဳစာေရးဆရာမေလးတစ္ဦးျဖစ္ေသာ

ျဖဴသည္လည္း စိတ၀ ္ င္စားသျဖင့္ လုိက္လာကာ ပါတီပ၏ ြဲ အျပင္ဘက္ ခံုတန္းယားေလးေပၚသို႔ ထြက္လာၾကသည္။ ေအာင္္သည္

ျမင္ျမင္သမွ်

ၾကယ္တို႔အား

စကားေဖာင္ဖဲြ႔ေျပာျပေနသည္။

လက္ညွိးထုိးျပကာ

ထိုၾကယ္မ်ား၏

ထိုသ႔ေ ို ျပာေနသည္မွာလည္း

အမည္မ်ားႏွင့္

ဒ႑ာရီမ်ားအား

အနည္းငယ္ၾကာေသာအခါ

ျဖဴကေမးခြန္းတစ္ခုေမးလာသည္။ “ေအာင္.. ၿဂိဳဟ္သားေတြဆိုတာ တကယ္ရွိလား။” “ဟားဟား.. အရမ္းေကာင္းတဲ့ ေမးခြန္းေလးပဲ။ ငါမသိဘူးလိ႔ပ ု ဲ ေျဖရမွာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ငါတစ္ခုေျပာျပမယ္။ ငါတို႔ နဂါးေငြ႕တန္းဂလက္ဆီတစ္ခုထဲမွာကို ၾကယ္ေပါင္း ၄ ဘီလီယံ ေလာက္ရွိတယ္။ အဲ့ထဲကမွ တစ္သန္းမွာ တစ္ခု သူ႔ကို လွည့္ပတ္ေနတဲ့ ၿဂိဳဟ္ေတြရွိခဲ့မယ္ဆိုရင္…. အဲ့ၿဂိဳဟ္ေတြထဲမွာမွ တစ္သန္းမွာ တစ္ခု သက္ရွိျဖစ္ထြန္းခဲ့မယ္ဆိုရင္.. အဲ့ဒီသက္ရွိျဖစ္ထြန္းမယ့္ၿဂိဳဟ္ေတြထဲမွာမွ တစ္သန္းမွာ တစ္ခု အသိညဏ္ရွိတဲ့ သက္ရွိေတြျဖစ္ထြန္းခဲ့ရင္..

Curiosity Science Magazine Back To Contents

106

ငါတို႔လူသားေတြလို

အသိညဏ္ရွိတဲ့

သတၱ၀ါမ်ိဳးစိတ္ေတြ

ဒီဂလက္ဆီထဲမွာ

သန္းခ်ီၿပီးရွိဦးမယ္။

တကယ္လို႔မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့..” ထိုစဥ္ရုတ္တရတ္ ျဖဴမွ စကားျဖတ္ေျပာလိုက္သည္။

“စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ေနရာလြတ္ေတြ အလဟသတ္ျဖစ္ေနတာပဲေပါ့။” ေအာင္ေမာ္ကြန္း

ဘာကုိမွ

မစဥ္းစားေတာ့။

သူႏွင့္

မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္

ျဖစ္ေနေသာ

ျဖဴအား

မ်က္စိမွိတ္ကာ

နမ္းရႈတ္လုိက္ေတာ့သည္။ ………………………………………………………………………………………………………………………………………… ေနာက္တစ္ရက္ေရာက္ေသာ္.. သူႏိုးႏိုးခ်င္း ကုတင္ေဘး စားပြေ ဲ ပၚမွ စာရြက္တစ္ရက ြ ္ကို ေတြ႔ရသည္။

“ေအာင္…. တစ္ရက္ရက္ေတာ့ ျပန္ေတြ႕ၾကမွာပါ။ - ျဖဴ” ေဒါက္.. ေဒါက္… ေဒါက္..ေဒါက္…(တံခါးေခါက္သံ) “ပေရာ္ဖက္ဆာ… ပေရာ္ဖက္ဆာ… တံခါးဖြင့္ပါဦး။ ဒီမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတာ့ ဘ၀ပ်က္ၿပီ။” ေအာင္ေမာ္ကြန္း လည္း အလန္႔တၾကားျဖင့္ တံခါးေျပးဖြင့္ကာ.. “ဘာျဖစ္တာတုန္းဟ အဲဖရက္ ရ” “ဒီမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အလုပ္ဌာနကို အစိုးရက လာပိတ္သြားၿပီ။ ေရဒီယိုစေလာင္းေတြနဲ႔ Receiver ေတြ အကုန္လံုးကိုလဲ သိမ္းသြားၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဘာဆက္လုပ္ၾကရမွာလဲ ပေရာ္ဖက္ဆာ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေျခအေနပ်က္ၿပီ။” ေအာင္ေမာ္ကြန္း

ေခါင္းတစ္ခုလံုးပူထူသြားသည္။

လူတစ္ေယာက္ျဖစ္သည္။

သူသည္

ၾကယ္မ်ားအတြင္းမွ

တစ္သက္လံုး

ဒီကိစၥကိုသာေခါင္းထဲေတြးေနသည့္

သတင္းစကားတစ္စံုတစ္ရာကို

ရရွ၍ ိ

လူသားမ်ိဳးႏြယ္အား

စၾက၀ဠာအသိုင္းအ၀ိုင္းအတြင္း ေခၚေဆာင္သြားလိုသည္မွာ သူ၏ အိပ္မက္ျဖစ္သည္။ ယခုေတာ့ ဒါေတြအကုန္လံုးကို အေမရိကန္အစိုးရက

အက်ိဳးမရွိေသာ

စီမံကိန္းဟု

သတ္မွတ္ကာ

ဘာဆက္လုပ္ရေတာ့မည္နည္း။ ေဒါသမွာလဲ အလိပ္လိုက္ထြက္လာသည္။

ေထာက္ပံ့မႈရပ္တန္႔လိုက္၍

အမွန္အတိုင္းဆိုလွ်င္ သူသည္လည္း

ဒီကိစၥမွလ၍ ြဲ က်န္သည့္ကိစၥဘာကိုမွ လုပ္တတ္သည့္လူတစ္ေယာက္မဟုတ္။ သူ႔ဘ၀ပ်က္သည္ဟု ေျပာရမလိုပင္

ျဖစ္သြားေခ်ၿပီ။ ထို႔ေနာက္ အ၀တ္အစားလဲကာ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ကားအျမန္ေမာင္း၍ ေဒသတြင္း သိပၸံႏွင့္ နည္းပညာဌာနသိ႔ု သြားသည္။ “ကၽြန္ေတာ္

ပေရာ္ဖက္ဆာဂ်င္မီ

နဲ႔

စကားေျပာခ်င္ပါတယ္။

ဆန္ရြမ္ေရဒီယိုစခန္းက

ပေရာ္ဖက္ဆာ

ေအာင္ေမာ္ကြန္းပါ။” “ဟုတ္ကဲ့ ပေရာ္ဖက္ဆာ.. ေရွ႕မွာ ခဏထုိင္ပါ။ ကၽြန္ေတာ္ေခၚေပးပါ့မယ္။” ခဏၾကာေသာ္ ပေရာ္ဖက္ဆာ ဂ်င္မီေရာက္လာသည္။ “မစၥတာေအာင္.. ခင္ဗ်ားေရာက္လာမယ္ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္သိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္မွန္းသေလာက္ေတာင္ ေဒါသထြက္တဲ့ရုပ္မဟုတ္ဘူးျဖစ္ေနတယ္။

အစိုးရရန္ပံုေငြေတြသံုးေနတာ

ဒီမွာ

ေတာ္ေတာ္ၾကာခဲ့ၿပီ။

မစၥတာေအာင္..

ကၽြန္ေတာ္တို႔သံုးေနတဲ့

ကၽြန္ေတာ္တို႔တစ္ဖြဲ႕လံုး

ပိုက္ဆံေတြကို

အက်ိဳးရွိရွိအျခား

သုေတသနတစ္ခုမွာ အသံုးခ်ခ်င္ေနၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္လဲ တကယ္မတတ္ႏိုင္တာပါ။ ေတာင္ပန္းပါတယ္ မစၥတာေအာင္..” “ဒီမွာ ဂ်င္မီ.. မင္းနဲ႔ငါနဲ႔ ေျပာေနက်ပဲ။ ဒါဟာ သိပၸံပညာရဲ႕ ေကာင္းတဲ့အသုံးခ်မႈပဲ။ ငါတို႔ အျခားသက္ရွိမ်ိဳးႏြယ္တစ္ခုခုနဲ႔ ဆက္သြယ္မိရင္

ငါတို႔လူသားမ်ိဳးႏြယ္လဲ

ဘာအႏၱရာယ္ေတြပါလာမယ္ဆိုတာမသိေပမယ့္ ပို႔ေဆာင္ခ်င္တယ္။

ဒါဟာ

သိပၸံပညာရဲ႕

ပိၿု ပီး

စည္းလံုးလာႏုိင္တယ္။

လူသားမ်ိဳးႏြယ္ကိုလဲ

ဆိုးရြားတဲ့အသံုးခ်မႈမဟုတ္ဘူး။

ပိျု မင့္တဲ့

သူတို႔ဆီက

စၾက၀ဠာအသိုင္းအ၀ိုင္းကို

ႏ်ဴကလိယဗုန္းထုတ္တာမဟုတ္ဘူး။

ကလုန္းထုတ္တာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေတြဟာမင္းနဲ႔ငါနဲ႔ အၿမဲေျပာေနက် စကားေတြပဲ။ မင္းဘယ္လိုျဖစ္သြားတာလဲ ဂ်င္မီ။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

107

ေက်းဇူးျပဳ၍ပါ။ ငါတို႔ကို ဆက္ၿပီး ငါတို႔ခ်စ္တဲ့ သိပၸံပညာနဲ႔ အလုပ္လုပ္ခင ြ ့္ေပးပါ။” “အစိုးရက

ေျပာတယ္

ေအာင္။

သိပၸံဇာတ္လမ္းတစ္ခုလိုျဖစ္ေနတယ္။

ခုမင္းလုပ္ေနတဲ့

ဒါေတြဟာ

အရာဟာ

မျဖစ္ႏုိင္ဘူး။

တကယ္မျဖစ္ႏိုင္ပဲ

မင္းေမွ်ာ္လင့္ေနတဲ့

စိတ္ကူးယဥ္

အျခားတစ္ေနရာက

သက္ရွိေတြနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ငါတို႔ခုထိစုိးစြန္းမွ သဲလြန္စမရေသးဘူး။” “ဟား.. စိတ္ကူးယဥ္သိပၸံဇာတ္လမ္း.. ဟုတ္လား။ အေလးခ်ိန္ တန္ေပါင္း ဆယ္ခ်ီတဲ့ အရာႀကီး ေလထဲထျပန္သြားတာ စိတ္ကူးယဥ္ဇာတ္လမ္းလား။ ကမာၻတစ္ျခမ္းမွျဖစ္ေနတာေတြကို ရုပေ ္ ရာအသံေရာ တိုက္ရိုက္ျမင္ႏိုင္ၾကားႏိုင္တာေရာ စိတ္ကူးယဥ္ဇာတ္လမ္းလား။ ဒါေတြကို လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း တစ္ေထာင္ေလာက္ကလူေတြကို သြားေျပာရင္ေတာ့ ဟုတ္လိမ့္မယ္

ဂ်င္မီ။

ဒါကိုမင္းလဲသိတယ္။

ငါတို႔သိပၸံပညာဟာ ရတယ္။

မင္းဆီက

စိတ္ကူးတစ္ခုန႔ဲ မဟုတ္လဲ

ကမာၻႀကီးကို

ေခတ္အဆက္ဆက္ေျပာင္းလဲခဲ့တာပဲ။

ငါအျခားတစ္ေနရာရာကေန

ဒီစီမံကိန္းကို

ဆက္ၿပီး

အသက္သြင္းသြားမယ္။” ဌာနအတြင္းမွထြက္လာေသာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏ ေျခလွမ္းတိ႔မ ု ာွ အလြန္ပင္လွ်င္ျမန္ေနသလို ခႏၶာကိုယ္တစ္ခုလံုးမွာလဲ တုန္တုန္ယင္ယင္ျဖစ္ေနသည္။

ကားကိုအျမန္ေမာင္းကာ

အျမန္လမ္းမ၏

ေဘးတစ္ေနရာသို႔

ထိုး၀င္လိုက္သည္။

ထို႔ေနာက္ ပိုက္ဆံအိတ္အတြင္းမွ ဓာတ္ပံုတစ္ပံုကို ထုတ္ယူကာ ၾကည့္မိသည္။ လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၂၀ ခန္႔ကဓာတ္ပံု။ သူ႕အား သူ႔အေဖမွ ပထမဆံုး တယ္လီစကုတ္ကို၀ယ္ေပးသည့္ရက္။ တစ္ဖက္တြင္ ၾကယ္တာယာမ်ားသရုပ္ေဖာ္ပံု၊ တစ္ဖက္တြင္

တယ္လီစကုတ္အသစ္စက္စက္အားကိုင္ကာ

သူ႔အေဖႏွင့္အတူ

ျပံဳးလ်က္ရိုက္ထားေသာဓာတ္ပံုေဟာင္းေလး။ ဓာတ္ပံု၏ေနာက္တြင္ သူ႔အေဖ၏လက္ေရးျဖင့္ေရးထားသည့္စာတိုေလး “ကမာၻၿဂိဳဟ္ရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ အာကာသသံတမန္ေလး ေအာင္ေမာ္ကြန္း” ထို႕ေနာက္ သူမခံစားႏိုင္ေတာ့ ရႈိတ္ႀကီးတငင္ငိုခ်လိုက္မိသည္။ ………………………………………………………………………………………………………………………………………

သူငိုေနသည္မွာ ဘယ္ေလာက္ၾကာသြားသည္မသိ။ ညေနခင္းပင္ေရာက္ေနၿပီ။ ထိုစဥ္ရုတ္တရတ္ ဖုန္း၀င္လာသည္။ “ဟယ္လို.. ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္ေမာ္ကြန္းေျပာေနပါတယ္။” “ဟုတ္ကဲ့။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕

ဆက္လက္ေထာက္ပံ့ခ်င္ပါတယ္။

အမည္မေဖာ္လိုသူ နယူးမကၠစီကိုျပည္နယ္ကို

သူေဌးဟာ

ခင္ဗ်ားကို

ေရဒီယိုစီမံကိန္းနဲ႔အတူ

ေနာက္ႏွစ္ရက္အတြင္းလာခဲ့ပါ။

ဆက္သြယ္ရမယ့္

ဖုန္းနံပါတ္ကေတာ့ …………” သူဘာကိုမွ စဥ္းစားမေနေတာ့။ စိတ္ရွိလက္ရွိေအာ္ခ်လိုက္သည္။ “ရက္စ္!!!!!!!” ေနာက္ ႏွစ္ရက္ၾကာေသာအခါ “ဟုတ္ကဲ.့ . ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း.. ေတြ႔ရတာ၀မ္းသာပါတယ္။ ဒီမွာ ခင္ဗ်ားအတြက္ ေရဒီယိုတယ္လီစကုတ္ ၇ လံုး၊ Radio Retriever and Receiver ၁၄ လံုး။ က်န္တဲ့စက္ပစၥည္းအျပည့္အစံု ကိုလဲ ထားရွိေပးထားပါတယ္။ ဒီမွာ

ကၽြန္ေတာ္တို႔ စာခ်ဳပ္သက္တမ္းကေတာ့ တစ္ႏွစ္ပါ။” “ဟုတ္ကဲ့.. ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အဖြ႔သ ဲ ား ၅ ေယာက္လံုးဒီမွာပဲ ေနႏိင ု တ ္ ယ္မလား။”

Curiosity Science Magazine Back To Contents

108

“ဟုတ္ကဲ.့ . ရပါတယ္။ ျမိဳ႕နဲ႔ နည္းနည္းေ၀းတဲ့အတြက္ မွာစရာရွရ ိ င္လဲ ဒီဖုန္းနံပါတ္ကို ဆက္သြယ္မွာယူႏိုင္ပါတယ္။ ပေရာ္ဖက္ဆာ…. ခင္ဗ်ားရဲ႕ သုေတသန ကို စိတ္တိုင္းက်ဆက္လုပ္ႏိုင္ပါၿပီ။” ဤသို႔ျဖင့္

၄

လေျမာက္ေသာ

ေန႔တစ္ေန႕တြင္ျဖစ္မည္။

ေအာင္ေမာ္ကြန္းသည္

ေရဒီယိုတယ္လီစကုတ္ႀကီးတစ္ခုေအာက္တြင္

ေရဒီယိုလႈိုင္းလက္ခံသည့္

ေမွးဆက္အနားယူေနသည္။

အလြန္ထူးျခား၍

ထုိစဥ္

ေပ

၆၀

ခန္႔က်ယ္ေသာ

ကိရိယာေလးတစ္ခုကိုနားမွာတပ္ကာ

သူ႔ဘ၀အား

ေျပာင္းလဲေစေတာ့မည့္

အရာတစ္ခုေပၚလာေတာ့သည္။ နားၾကပ္အတြင္းမွာ အသံမ်ား….. “၀ီ… ၀ီ…. ၀ီ… ၀ီ…” သူလန္႔ႏိုးလာသည္။ “၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ..” အသံမ်ားသည္

အဆက္မျပတ္လာေနသည္။

လႈိင္းကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့လည္း

သူႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ

သတိထားၾကည့္ရႈေလ့လာခဲ့ေသာ ႀကိမ္ႏႈန္း ၁၂၃၃ ဂစ္ဂာဟာ့ဇ္။ သူခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ဖုန္းထုတ္ကာ ဌာနမွ အဲဖရက္ဆီ လွမ္းဆက္သည္။ “အဲဖရက္.. ဒီမွာ ငါလႈိင္းတစ္ခုရထားတယ္။ ၁၂၃၃။ အခုခ်က္ခ်င္း အဲ့ဒီလႈိင္းကို ဖမ္းယူထားပါ။ ငါအခုျပန္လာေနၿပီ။ ၁၂၃၃။ ၁၂၃၃။ ထပ္ေျပာမယ္ ၁၂၃၃။” ဖုန္းအားလက္မွကိုင္ကာ

ဌာနသိ႔ု

ေျပးေနေသာ

ေအာင္ေမာ္ကြန္း။

သူ႔ဘ၀တစ္သက္လံုးေစာင့္ေမွ်ာ္ေနေသာ

အျခားအာကာသျပင္ပမွ ဆက္သြယ္အခ်က္ျပမႈသည္ ေရာက္ရွိလာၿပီျဖစ္သည္။ တံခါးအားတိုးေ၀ွ႔ဖြင့္ကာ “အဲဖရက္.. ေဘာ္ဘီ.. မင္းတို႔ ႏွစ္ေယာက္လံုး ဘာေတြရထားၾကလဲ။” “ဒီေရဒီယို ဆစ္ဂ္နယ္ေတြဟာ ဗီဂါ ၾကယ္ကေနလာတာ။ အလင္းႏွစ္ ၄၆ ႏွစေ ္ ၀းတယ္။” “ဒီၾကယ္ဟာ

သက္တမ္းႏုေသးတယ္။

ၿဂိဳဟ္တစ္ခုျဖစ္တည္ၿပီး

အသိညဏ္ျမင့္သက္ရွိေတြျဖစ္ထြန္းဖို႔

အခ်ိန္မလံုေလာက္ေသးဘူး။” “သူတို႔အာကာသယာဥ္ဟာ အဲ့ေနရာကို ခဏတစ္ျဖဳတ္အလည္ေရာက္ေနတာဆိုရင္ေကာ..”

“ျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ဒါဟာ

အလင္းႏွစ္

၄၆

ႏွစ္ေ၀းတဲ့အတြက္

ဒီဆစ္ဂ္နယ္ေတြဟာ

လြန္ခ့တ ဲ ဲ့

၄၆

ႏွစ္ကတည္းကဟာေတြျဖစ္တယ္။” “ေနဦး ေနဦး.. ဒီမွာ ဒီအသံေတြကိုေသခ်ာနားေထာင္။ ငါအသံခ်ဲ႕ထားတယ္။” “၀ီ…”၊ “၀ီ… ၀ီ..”၊ “၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ..”၊ “၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ..”၊ “၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ..” “ပေရာ္ဖက္ဆာ.. ဒါဟာ သုဒၵကိန္းေတြပဲ။ ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၅၊ ၇။ သူတို႔ သုဒၵကိန္းအစဥ္ကိုသံုးၿပီး အခ်က္ေပးေနတာ။ ဒါဘာေတြလဲ။ ဒီ ေရဒီယိုဆစ္ဂ္နယ္ေတြကုိ ဒီကုတ္တာမွာ မွတ္ထားတယ္။ ဒါသူတို႔ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ” “ပေရာ္ဖက္ဆာ.. ပေရာ္ဖက္ဆာ…” “ေနဦး.. ငါစဥ္းစားေနတယ္။ ငါတို႔ အသိေပးရမယ္။ ေခၚရမယ္။” “ပေရာ္ဖက္ဆာ… ဘယ္သူေတြကို အသိေပးၿပီး ဘယ္သူေတြကို ေခၚမွာလဲ။”

ေအာင္ေမာ္ကြန္းမွ ခတၱတိတ္ဆိတ္ကာေျပာလိုက္သည္။ “အကုန္လံုးကို” …………………………………………………………………………………………………………………………………… သတင္းဌာနမ်ားစြာအျပင္

အစိုးရပိုင္

တိတ္ဆိတ္ေျခာက္ကပ္စြာတည္ရွိေနေသာ

ရဟတ္ယာဥ္မ်ားစြာေရာက္ရွိလာသည္။ နယူးမကၠစီကိုျပည္နယ္၊

ထုိေန႔မနက္သည္

ေရာ့စ၀ ္ ဲျမိဳ႔ျပင္ဘက္မွ

ယခင္က

ေရဒီယိုစခန္းေလးတြင္

သတင္းဌာနမ်ားႏွင့္ အက္ဖ္ဘီအုိင္၊ စီအိုင္ေအႏွင့္ အျခားေသာ အစိုးရဌာနခြဲမွလူမ်ား ေျခခ်င္းထပ္လ်က္ရွိသည္။ National Security Agency မွ အတြင္းေရးမႈးတစ္ေယာက္ျဖစ္ေသာ မစၥတာ ဟတ္ဒင္ သည္ အလုပ္ရႈတ္ေနေသာ ေအာင္ေမာ္ကြန္းထံသို႔ တိုက္ရိုက္ ေမးခြန္းမ်ားေမးလ်က္ရွိသည္။ ထို႔ျပင္ ဟားဗက္တကၠသိုလ္မွ နကၡတာယာပါေမာကၡ

Curiosity Science Magazine Back To Contents

109

ပေရာ္ဖက္ဆာ

ေစဂန္

လဲေရာက္ရွိေနသည္။

အတြင္းေရးမႈးမစၥတာ

NSA

မွ

ဟတ္ဒင္သည္

ဒီကိစၥအားအလြန္အမင္းစိတ္၀င္စားလ်က္ရွိသည္။

ဆစ္ဂ္နယ္မ်ားအား

အဓိပၸာယ္၀ုိင္းေဖာ္ေနၾကသူမ်ားမွာလည္း

ယခုအခါ အမ်ားႀကီးေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္ရုတ္တရက္ ပေရာ္ဖက္ဆာ

ေစဂန္မွ

“ဒါဟာ

ဘိုင္နရီမဟုတ္ဘူး။

အန္းနေလာ့ဂ္မဟုတ္ဘူး။ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ဆစ္ဂ္နယ္ေတြျဖစ္တယ္။” “ေမာ္နီတာတစ္လံုးယူခဲ့စမ္း..” ေရဒီယိုဒီကုတ္တာႏွင့္

ေမာ္နီတာအား

ဆက္သြယ္လိုက္ၿပီးေနာက္

ေမာ္နီတာေပၚတြင္

ခပ္၀ါး၀ါး

အျဖဴႏွင့္

အမဲေလးမ်ားေပၚလာသည္။ ထို႔ေနာက္ ပေရာ္ဖက္ဆာ ေစဂန္မွ “အေ၀းကိုခ်ဲ႕လိုက္ပါဦး.” အေ၀းသို႔ခ်ဲ႕လိုက္ေသာအခါ

စၾကၤာပံုသ႑ာန္ေလးေပၚလာသည္။

ထပ္ခ်ဲ႕လိုက္ေသာအခါ

ပိမ ု ရ ုိ င ွ း္ လင္းလာသည္ကေ ုိ တြ႕ရသည္။ “ေဇာက္ထုိးလုပ္လုိက္ပါဦး” ထုိ႔ေနာက္ ထိုအရာသည္ လက္ေမာင္းမွ စၾကၤာတံဆိပ္ျဖစ္ေနသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ အေ၀းသို႔ထပ္မံခ်ဲ႕လိုက္ေသာအခါ ပံရ ု ပ ိ မ ္ ာွ ပိမ ု ၍ ုိ ပီျပင္လာသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ထို႔ေနာက္ ျမင္လုိက္ရသည့္ ျမင္ကြင္းေၾကာင့္ အခန္းအတြင္းရွိ လူမ်ား အားလံုး ပါးစပ္အေဟာင္းသားျဖစ္သြားရသည္။

ေပၚလာသည့္ပံုမွာ…

၁၉၃၆

ခုႏစ ွ ္

ဘာလင္အိုလံပစ္တြင္

အာဏာရွင္

ဟစ္တလာ

မွ

အဖြင့္မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားေနေသာပံုျဖစ္ေနသည္။ ထို႔ေနာက္ မစၥတာ ဟတ္ဒင္သည္ တည္ၿငိမ္စြာျဖင့္ သူ႔ေဘးတြင္ ရပ္ေနေသာ စစ္သားမ်ားကို ေျပာလိုက္သည္။ “အိမ္ျဖဴေတာ္ကို ခ်က္ခ်င္းေခၚေပးပါ” ………………………………………………………………………………………………………………………………………

Curiosity Science Magazine Back To Contents

110

“ဒီမွာ…

လူေပါင္းသန္းခ်ီၿပီးသတ္ထားတဲ့

ဒီဟစ္တလာက

ဘာလို႔

ကမာၻၿဂိဳဟ္ရဲ႕

ပထမဆံုး

ျပင္ပသက္ရွိေတြနဲ႔

အဆက္အသြယ္လုပ္တဲ့ သံတမန္ျဖစ္ေနရတာလဲ။ ဒီကိစၥ သမၼတသိရင္ ဘယ္လိုတုန္႔ျပန္မလဲ ေစာင္ၾ့ ကည္ရ ့ မယ္။” ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ မစၥလူး၀စ္လိန္း မွ လမ္းေလွ်ာက္ေနရင္း ေဒါသတႀကီးေျပာလိုက္သည့္စကားျဖစ္သည္။ ဤျဖစ္ရပ္မ်ားသည္

နာရီပိုင္းအတြင္းဆိုသလို ကမာၻအႏွ႔ဲ ပ်ံ႕ႏံ႔သ ွ ြားသည္။ ထုိၿဂိဳဟ္သားမ်ားႏွင့္ အဆက္အသြယ္ျပဳလုပ္ရန္ ဆႏၵျပသူမ်ားလဲ ႏိင ု င ္ အ ံ ၀န္းဟိုစစ

ဒီစစ

ျဖစ္ေပၚေနသည္။

ဘာသာေရးအသိုင္းအ၀ိုင္းမွလူမ်ားကလဲ

ဘုရားသခင္အား

မထီမဲ့ျမင္ျပဳျခင္းဟုဆိုကာ

စိတ၀ ္ င္တစားေစာင့္ၾကည့္လ်က္ရွိေနၿပီ။

စတုရန္းမီတာခန္႔သာက်ယ္၀န္းေသာအစည္းအေ၀းခန္းမတြင္ ေအာင္ေမာ္ကြန္းလဲအေပါအ၀င္ျဖစ္သည္။

အိမ္ျဖဴေတာ္အတြင္းမွ

လူမ်ားေျခခ်င္းထပ္လ်က္ရွိသည္။

ထို႔ေနာက္

မထင္မွတ္ထားေသာ

၅၁၂

ထိုအထဲတြင္ ျမင္ကြင္းေၾကာင့္

ေအာင္ေမာ္ကြန္းတစ္ေယာက္ အံ့ၾသသြားသည္။ ျဖဴ…..။ “ဟဟ.. သိပ္လန္႔သြားတာလား ေအာင္။ မေတြ႕တာၾကာၿပီေနာ္။” “ျဖဴ.. ငါတို႔ျပန္ေတြ႕မယ္ဆိုတာ သိပါတယ္။ ငါဒီၾကားထဲမွာ မင္းကိုဆက္သြယ္ဖို႔ႀကိဳးစားပါေသးတယ္။” “ဟုတ္လို႔လား ေအာင္ ရယ္။ ဒါနဲ႔ အခု ေအာင္ရဲ႕ ေတြ႕ရွိမႈဟာ အေတာ္ကို ဂယက္ရိုက္ေနတယ္ေနာ္။ ဒါ ၁၀ ႏွစ္အတြင္း အိမ္ျဖဴေတာ္ကို ပထမဆံုးအႀကိမ္ျပန္ေရာက္တာပဲ။” “ျဖဴ… ဒီအစည္းအေ၀းမွာ ဘာကိစၥနဲ႔ နင္လာတာလဲ။” “ငါက ခရစ္ယာန္အသင္းေတာ္ ကိုယ္စားျပဳလာတတ္တာပါ။” ထိုစဥ္

သမၼတသည္

အစည္းအေ၀းခန္းမအတြင္းသို႔၀င္လာသည္။

ထို႔ေနာက္

ေအာင္ေမာ္ကြန္းဆီသို႔

တည့္တည့္မတ္မတ္ေလွ်ာက္လာကာ လက္ဆႏ ြဲ ႈတ္ဆက္လိုက္သည္။ ထို႔ေနာက္… “ကြန္ဂရက္က်ဴေလးရွင္းပါ

ပေရာ္ဖက္ဆာ

ေအာင္။

ဒါဟာ

သိပၸံပညာရဲ႕

ေကာင္းမြန္တဲ့

ေတြ႔ရွိမႈတစ္ခုလို႔

ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။” ထို႔ေနာက္ အိမ္ျဖဴေတာ္၏ အေနာက္ဘက္မွ အခန္းငယ္ေလးတစ္ခန္းျဖစ္ေသာ The James S. Brady Press Briefing

Room သိ႔ု သမၼတသည္ တန္းတန္းမတ္မတ္ေလွ်ာက္သြားသည္။ အသင့္ေစာင့္ေနေသာ သတင္းမီဒီယာမ်ားသည္ ဓာတ္ပံုမ်ား တဖ်က္ဖ်က္ရိုက္လ်က္ရွိသည္။ သမၼတ၏ ေနာက္တြင္ပါလာသူကား ပေရာ္ဖက္ဆာေလး ေအာင္ေမာ္ကြန္း။ “ဒါဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားသမိုင္းရဲ႕ အႀကီးမားဆံုးေတြ႕ရွိမႈတစ္ခုျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားေတြဟာ ပိမ ု ျို မင္မ ့ ားတဲ့ စၾက၀ဠာအသိုင္းအ၀ိုင္းထဲကို ၀င္ဆန္႔လာပါေတာ့မယ္။” “မစၥတာ ပရဲစီးဒန္႔.. ဟစ္တလာ ပံုေပၚလာတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုထင္ျမင္ခ်က္ေပးလိုပါသလဲ။” “ဒါဟာ ၁၉၃၆ ခုႏွစ္တုန္းက ဟစ္တလာရဲ႕ နာဇီကေန အာကာသအတြင္း ေရဒီယိုဆစ္ဂ္နယ္လႊင့္လိုက္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဆစ္ဂ္နယ္ဟာ

အလင္းႏွစ္

၄၆

ႏွစေ ္ ၀းတဲ့

ဗီဂါ

ေနအဖြ႔အ ဲ စည္းကိုေရာက္ၿပီး

အဲ့ဒီကေန

ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို

ျပန္ၿပီးတံု႕ျပန္လိုက္ရာက ခု ေအဒီ ၂၀၂၈၊ ႏွစ္ေပါင္း ၉၂ ႏွစ္အၾကာ ကမာၻေပၚကိုျပန္ေရာက္လာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ဘာကိုေျပာလိုသလဲ ဆိုတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေျဖေဖာ္ေနဆဲပါ။”

သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲကို ၁ နာရီၾကာမွ်လုပ္ၿပီးေနာက္ အိမ္ျဖဴေတာ္မွ ေအာင္ေမာ္ကြန္းတစ္ေယာက္ျပန္လာသည္။ ေခါင္းထဲမွာလဲ

ဤဆစ္ဂ္နယ္မ်ား၏

ပံုကိုေဖာ္ၾကည့္ရာ

အဓိပၸာယ္ကိုသာ

အဓိပၸာယ္မရွိေသာ

ေတြးေတာစဥ္းစားေနလ်က္ရွိသည္။

ဟိုျခစ္ဒီျခစ္မ်ားသာ

ထြက္လာသည္။

ဤဆစ္ဂ္နယ္မ်ား၏

ဌာနသို႔ျပန္ေရာက္ေသာအခါ

မိမိအခန္းအတြင္းသို႔သာ ေလွ်ာက္သြား၍ မီးဖြင့္လိုက္ရာ…… ကြန္ျပဴတာေမာ္နီတာ တစ္လံုး။ ေဘးတြင္လဲ ျမန္မာလိုေရးထားေသာ စာတစ္ရြက္။ “ေမာ္နီတာကို ဖြင့္လုိက္ပါ။ ေဘးလူေတြဘယ္သူမွ ရွမ ိ ေနပါေစနဲ႔။ အေရးႀကီးတယ္။” သူသည္ရုတ္တရက္မွင္သက္သြားကာ အခန္းတံခါးမ်ားကို လံုျခံဳေအာင္ ပိတ္လိုက္သည္။ စိတ္ခ်ရေအာင္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

111

မီးပါပိတ္လိုက္သည္။

ထို႔ေနာက္

ေမာ္နီတာအားဖြင့္လိုက္ေတာ့သည္။

ေပၚလာသည္မွာ

ျမန္မာျပည္မွ

အခ်မ္းသာဆံုးသေဌးျဖစ္ေသာ ဦး၀ဏၰ။ ျပံဳးလ်က္ သူ႔အား စကားစေျပာသည္။ “မဂၤလာပါ ေအာင္ေမာ္ကြန္း။ ဦးကို မင္းသိမယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ မင္းကို ဒီစီမံကိန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေထာက္ပံ့ေပးေနတာ

ဦးပါပဲ။

ဒါနဲ႔

ပတ္သက္ၿပီး

ငယ္ငယ္ကတည္းက

မင္း

မင္းလိုပဲ။

ဦးကို

ေက်းဇူးတင္စရာမလိုပါဘူး။

ၾကယ္ေတြ

ၿဂိဳဟ္သားေတြနဲ႔

ဦး

ပတ္သက္ၿပီး

ကသာေက်းဇူးတင္ရမွာ။ တအားရူးတာ။

ဦးလဲ

ဒါေပမယ့္

ဦးမွာ

ပညာသင္ဖို႔အခြင့္မသာခဲ့ၿပီ။ အခုလိုႀကီးေတာ့ ပိုက္ဆံေတြရွိလာမွပဲ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ေလ့လာႏိုင္တယ္။ အခ်ိန္ကလဲ ေႏွာင္းေနၿပီေလ။ ဦးမွာ ဦးေႏွာက္က်ဴမာျဖစ္ေနတယ္။ မင္းဟာ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိတ္အားအထက္သန္ဆံုးလူပဲ။ ၿပီးေတာ့

မင္းဟာျမန္မာလူမ်ိဳးလဲျဖစ္ေနတယ္။

မင္းအခုေတြ႕ရွိထားတဲ့

ကုဒ္ေတြနဲ႔

ဦးမေသခင္

ပတ္သက္ၿပီး

မင္းကို

အျပည့္အ၀ေထာက္ပံ့ေပးသြားမယ္။

အေျဖကိုမသိခ်င္ဘူးလား။

(ထို႔ေနာက္

ဒါနဲ႔

ျပံဳးလ်က္

ကင္မရာနားတိုးလာသည္။) “ဟုတ္ကဲ့။

သိခ်င္ပါတယ္။

ဦးက

ေတြ႔ရွိထားတာလား။

ဒါဆိုကၽြန္ေတာ္ကို

ျပပါလား။

အေမရိကန္သမၼတက

ကၽြန္ေတာ္လိုအပ္တာမွန္သမွ်ကို ေထာက္ပံ့မယ္ေျပာထားတယ္။” “ဒီမွာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း။ အခ်ိဳ႕အရာေတြဟာ သာမန္စဥ္းစားလို႔မရဘူး။ သူတို႔ဟာ လူသားေတြမဟုတ္ဘူး။ အဲ့ေတာ့ သူတို႔ဆက္သြယ္ခ်င္တဲ့

နည္းဟာလဲ

လူသားေတြသာမန္စဥ္းစားရတဲ့နည္းမဟုတ္ဘူး

ေအာင္ေမာ္ကြန္း။

ဦးတိ႔လ ု ူသားေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ စာကို တူးဒိုင္မန္းရွင္းနဲ႔ပဲေရးၾကတယ္။ သူတို႔ကေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ဆီက စာေတြ ပံုေတြအကုန္လံုးဟာ သရီးဒိုင္မန္းရွင္းနဲ႔ ေရးၾကဆြၾဲ ကတယ္။ ခုလဲ ဒီလိုပဲ။ အခု မင္းဆြထ ဲ ားတဲ့ စာရြက္ေပၚက ဟိုျခစ္ဒီျခစ္ေတြကို

သရီးဒီ

ေျပာင္းလိုက္ေတာ့….

ဒီမွာ။

ယာဥ္တစ္ခုေဆာက္လုပ္ဖို႔

ေမာ္ဒယ္

တစ္ခုထြက္လာတာကိုေတြ႔ရတယ္။ သူတို႔ဆီလာဖို႔လဲ ဖိတ္ေခၚေနတဲ့ ပံသ ု ႑ာန္ေတြ ေတြ႕ျမင္ရတယ္။ သူတို႔ပံုဟာလဲ လူသားေတြလို

လက္ႏွစ္ဖက္

ေျခႏွစဖ ္ က္ပဲျဖစ္ေနတာေတြ႕ရတယ္။

ေအာင္ေမာ္ကြန္း……………………..

ပထမဆံုးအျဖစ္ ၿဂိဳဟ္သားေတြဆီ အလည္အပတ္ မသြားခ်င္ဘူးလား…. (ဟားဟား…)” ထို႔ေနာက္ေမာ္နီတာပိတ္သြားသည္။

၀ါရွင္တန္ျမိဳ႕ျပင္တိုက္ခန္းေလးမွ

ညသည္

တိတ္ဆိတ္ေနသည္။

တစ္ညလံုးထုိင္ခုန္ေပၚတြင္ ေအာင္ေမာ္ကြန္းတစ္ေယာက္ ငုတ္တုတ္ထိုင္ေနသည္။ တစ္ညလံုး လက္ႏွစ္ေခ်ာင္းကို ရွပ္ကာ

စဥ္းစားေနသည္။

မိုးစင္စင္လင္းေသာအခါ

အ၀တ္အစားလဲ၍

အိမ္ျဖဴေတာ္သို႔ထြက္လာခဲ့သည္။

အတြင္းေရာက္ေသာ္… “ကၽြန္ေတာ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ လူး၀စ္လိန္းနဲ႔ စကားေျပာခ်င္ပါတယ္။ အရမ္းအေရးႀကီးပါတယ္။” “ခတၱေစာင့္ပါ” “ဟုတ္ကဲ့” ၁၅ မိနစ္ခန္႔ၾကာေသာအခါ မစၥလိန္း ထြက္လာသည္။ “ေျပာပါ ပေရာ္ဖက္ဆာ”

“ကၽြန္ေတာ္ ဒီမွာ စီမံကိန္းတစ္ခုပါလာပါတယ္။ အခ်ိန္ရရင္ တင္ျပခြင့္ျပဳပါလား” “ရပါတယ္ ပေရာ္ဖက္ဆာ.. ဒီဘက္အခန္းထဲကို လိုက္ခဲ့ပါ” ထို႔ေနာက္ အျခား အင္ဂ်င္နီယာမ်ားပါေခၚကာ ထိုေမာ္ဒယ္၏ အခ်က္အလက္အျပည့္အစံုကို တြက္ၾကခ်က္ၾက၍ ကုန္က်စရိတ္ကို တြက္ၾကည့္ရာ.. ေဒၚလာ ၂၅ ဘီလီယံခန္႔ကုန္က်မည္ျဖစ္ေနသည္။ ထိုအခါ မစၥလိန္းမွ စိတ္ပ်က္စြာေခါင္းခါ၍ “ပေရာ္ဖက္ဆာ.. ကၽြန္မတို႔စိတ္မေကာင္းပါဘူး။ မေသခ်ာတဲ့စီမံကိန္းတစ္ခုကို ကၽြန္မတို႔ မစြန္႔စားရဲပါဘူး။ ေတာင္းပန္ပါတယ္ ပေရာ္ဖက္ဆာ…”

Curiosity Science Magazine Back To Contents

112

“ဒီကိစၥကို ျဖစ္ေအာင္လုပ္မယ္။ ဘယ္ေလာက္ကုန္ကုန္ အေမရိကန္ အစိုးရက ေထာက္ပံ့ေပးမယ္။” အသံလာရာသို႔ၾကည့္လုိက္ေသာအခါ

သမၼတႀကီးျဖစ္ေနသည္ကို

ေတြ႕ရသည္။

ပေရာ္ဖက္ဆာေအာင္ေမာ္ကြန္း

ၿပံဳးႏိုင္ပါၿပီ။

ကမာၻ႕အျပင္အာကာသ

အလင္းႏွစ္

၄၆

ႏွစ္ေ၀းသည့္ေနရာမွ

ေပးပိ႔လ ု ိုက္ေသာ

နည္းလမ္းႏွင့္

အခ်က္အလက္မ်ားအတိုင္း စက္ယႏၱရားႀကီးတစ္ခုကို ၃ လအတြင္း တည္ေဆာက္ႏုိင္ခ့သ ဲ ည္။ စက္ယႏၱရားႀကီး၏ ပံုစံကိုအၾကမ္းအားျဖင့္ေျပာရေသာ္ စက္၀ိုင္းပံုသ႑ာန္ဒလက္ႀကီး ၃ ခုကို အထပ္အနိမ့္အျမင့္အလိုက္ သူ႔အလႊာႏွင့္သူ စီထားသည္ကိုေတြ႔ရသည္။ လူလိုက္ပါမည့္ စက္လံုးပံုသ႑ာန္ေမာ္လ္ဂ်ဴးသည္ ယႏၱရားႀကီးတစ္ခုလံုး၏ အေပၚတြက္ တည္ရွိၿပီး စက္ေမာင္းႏွင္သည့္အခါ ထုိစက္လံုးသည္ ေအာက္သို႔ လႊတ္ခ်ခံလိုက္ရမည္ျဖစ္သည္။ ထိုအခါေအာက္မွ အသင့္ရွိ၍

လည္ေနေသာ

ဒလက္မ်ားသည္

Time

and

space

ကို

ထိုးေဖာက္ေျပာင္းလဲ၍

Wormhole

ကိုအသံုးျပဳေစကာ အျခားတစ္ေနရာသို႔ ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို ေရာက္ရွိသြားေစမည္ျဖစ္သည္။ ထိုစက္ယႏၱရားႀကီးအား ေနာက္တစ္ရက္တြင္ ေမာင္းႏွင္ေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ ယခု ၀ါရွင္တန္ျမိဳ႕တြင္ ညစာစားပြဲႏွင့္ ထို ျပန္လမ္းမေသခ်ာေသာ ခရီးစဥ္အားလုိက္ပါမည့္သူအတြက္

သတင္းစာရွင္းလင္းပြတ ဲ စ္ခုလဲရွိေသးသည္။

ထိုလိုက္ပါမည့္သူမွာ

အျခားသူေတာ့မဟုတ္။ လက္ထဲတြင္ ဓာတ္ပံုေလးတစ္ပံုအားကိုင္ကာ စိတ္လႈပ္ရွားေနေသာ ကားထဲမွ သူ႔၏ ေဘးတြင္ ျဖဴ ထိုင္၍ လိုက္လာသည္။ ဓာတ္ပံု၏ ေနာက္ေက်ာတြင္ေရးထားသည္မွာ

“ကမာၻၿဂိဳဟ္ရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ အာကာသသံတမန္ေလး ေအာင္ေမာ္ကြန္း” ကားရပ္လိုက္ေသာအခါ

သူတို႔ႏွစ္ေယာက္

ကားေပၚမွ

ဆင္းလာသည္။

အသင့္ေစာင့္ေနေသာ

လူအုပ္ႀကီးႏွင့္

သတင္းဓာတ္ပံုဆရာမ်ားၾကားမွ လံုျခံဳေရးအကူအညီျဖင့္ တိုးေ၀ွ႕ကာ ခန္းမအတြင္းသို႔၀င္လာသည္။ “ၿဂိဳဟ္သားေတြနဲ႔ ေတြ႔ရင္ သားတို႔ကမာၻၿဂိဳဟ္ကိုလာလည္ဖို႔ ေျပာခဲ့ပါဦး” “ဘုရားသခင္ဟာ

လူသားေတြကို

သူန႔ဲ

တစ္ပံုစံတည္းတူေအာင္

ဖန္ဆင္းေပးခဲ့တယ္။

ေမ်ာက္ေတြပံုစံန႔ဲ

မဟုတ္ဘူးေလ….။”

“ဒါဟာ ျပန္လမ္းမရွိတ့ဲ ခရီးဆိုရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ ပေရာ္ဖက္ဆာ” “ေနာင္တရမယ့္ လုပ္ရပ္လား၊ တကယ္ပဲ အျခားတစ္ေနရာကို ေရာက္သြားမွာလား” စသျဖင့္

လူအုပ္မ်ားၾကားမွ

ခန္းမထဲသို႔ေရာက္ေသာအခါတြင္လဲ

အသံမ်ား

ဟိုတစ္စဒီတစ္စ

သမၼတႏွင့္

ဆူပြက္ေနေအာင္

စားပြ၀ ဲ ိုင္းတစ္၀ိုင္းထဲတြင္

ထြက္ေနသည္။

ေနရာခ်ထားေပးခံရသည္။

ညစာစားၿပီးေနာက္ သမၼတႀကီးမွ စကားစလာသည္။ “ပေရာ္ဖက္ဆာ..

ဒီလို

အမ်ားႀကီးစြန္႔စားရမယ့္ခရီးကို

ဘာ့ေၾကာင့္

ေရြးခ်ယ္ခဲ့ရတာလဲ။

ခင္ဗ်ားလို

ပညာရွင္တစ္ေယာက္ ဆံုးရံႈးသြားမွာ အရမ္းစိုးရိမ္မိပါတယ္။” “(ျပံဳးလ်က္)

သမၼတႀကီး..

ဒါဟာ

ကၽြန္ေတာ္

ဘ၀တစ္သက္လံုး

ေစာင္ေ ့ မွ်ာ္ေနခဲတ ့ ဲ့

အခ်ိန္ပါ။

ကၽြန္ေတာ္

ယံုၾကည္ပါတယ္။ ဒီကိစၥဟာ ေအာင္ျမင္မွာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ထင္ထားတာထက္ကို ပိုၿပီးအဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕ပါလိမ့္မယ္။”

စကားလက္ဆံုက်ၿပီးေနာက္ ေအာင္ေမာ္ကြန္းႏွင့္ ျဖဴတို႔သည္ ၀ိုင္ခြက္ေလးမ်ားကိုယ္စီကိုင္ကာ ခန္းမအျပင္ဘက္ ၀ရံတာသို႔ ထြက္လာသည္။ ျဖဴမွ စကားစသည္။ “အိုး.. အျပင္မွာ အရမ္းေအးတယ္ေနာ္” “အင္းဟုတ္တယ္။ ရာသီဥတုအရမ္းေကာင္းတယ္။ ငါတို႔ျမန္မာႏိုင္ငံန႔ေ ဲ တာ့ကြာတာေပါ့ကြာ။” “ဒါေတြအကုန္ၿပီးသြားရင္ ေအာင္ နဲ႔ ျဖဴနဲ႔ ျမန္မာျပည္ျပန္ၾကမယ္ေနာ္” “အင္းေပါ့.. ေအာင္လဲ အဲ့ဒါေျပာမလို႔”(ျပံဳးလ်က္။ ထို႔ေနာက္ ေအာင္သည္ သူ၏ အေပၚထပ္ ကုတ္အကၤီ်အားခၽြတ္ကာ ညေနခင္းပြတ ဲ က္၀တ္စံုႏွင့္သာျဖစ္ေနေသာ ျဖဴ အား လႊမ္းျခံဳေပးထားလိုက္သည္။)

Curiosity Science Magazine Back To Contents

113

“ေအာင္… ျဖဴရဲ႕ ေနာက္ဆံုး စာအုပ္ကို ဖတ္ၿပီးၿပီလား။ မနက္ျဖန္ မသြားခင္ ဘုရားသခင္ထံမွာ ဆုေတာင္းသြားပါ။ ေအာင္ ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာရဲ႕ ထံုးတမ္းစဥ္လာအရေပါ့။” “ျဖဴ.. ေအာင္က ဘာသာလြတ္တစ္ေယာက္ပါ။ ဒါေပမယ့္ ဘုရားမရွိေပမယ့္ တရားမရွိတဲ့လူေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီကိစၥန႔ဲ

ပတ္သက္ၿပီး ေအာင့္ကို စိတ္မကြက္ဘူးမလား။” “အေစာႀကီးကတည္းက ျဖဴ သိပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ လူတစ္ေယာက္ပဲ။ ကိုယ္ယံုၾကည္တာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လက္ကိုင္ထားလို႔ရပါတယ္။

သူတစ္ပါးကို

မထိခိုက္ဘူးဆိုရင္ေပါ့။

မနက္ျဖန္

ဘုရားသခင္

ေအာင့္ကို

ေကာင္းခ်ီးေပးမွာပါ။ ဒါဟာ သူ႔ရဲ႕ ေရြးခ်ယ္မႈ အစီအစဥ္တစ္ခုပလ ဲ ို႔ ျဖဴ ယံုၾကည္တယ္။” “ရပါတယ္ ျဖဴ။ နတ္ျပည္မလုိပါဘူး။ ငရဲျပည္မလိုပါဘူး။ ဘုရားသခင္ေကာင္းခ်ီးေပးဖို႔လဲ မလုိပါဘူး။ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ညဏ္အေျမာ္အျမင္နဲ႔ ကိစၥတစ္ခုကို လုပ္သင့္မလုပ္သင့္ ဆင္ျခင္ဆံုးျဖတ္လို႔ရပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ေအာင္ ေမးပါဦးမယ္။ ဘုရားသခင္က စၾက၀ဠာႀကီးတစ္ခုလံုးကို ဖန္ဆင္းၿပီး သူန႔ဲ ပတ္သက္တဲ့ သက္ေသတစ္စြန္းတစ္စမွ မခ်န္ခဲ့ဘူးလား။ အဲ့ဒါ ဘာလို႔လဲ။” “အခ်ိဳ႕အရာေတြက

သက္ေသမလိုဘူး

ေအာင္။

ဘုရားသခင္က

ဒီစၾက၀ဠာႀကီးတစ္ခုလံုးကို

ဖန္ဆင္းခဲ့တာလို႔

ျဖဴယံုတယ္။” “(အနည္းငယ္ ရယ္သံပါပါျဖင့္) သက္ေသေလ ျဖဴ။ သက္ေသ။ ေအာင္ ကေတာ့ သက္ေသရွိမွပဲ ယံုတယ္။” ျဖဴမွ အနည္းငယ္တိတ္ဆိတ္၍ စဥ္းစားသြားကာ “သက္ေသ.. ဟုတ္လား” “အင္း ဟုတ္တယ္ ျဖဴ” “ေအာင္… ေအာင့္ရဲ႕ အေဖကို ခ်စ္ခဲ့လား။” “ဟဟား.. ဘယ္လိုေမးလိုက္တာလဲ ျဖဴ။ အရမ္းခ်စ္တာေပါ့” “ဒါဆို သက္ေသျပပါ။” ေအာင္ေမာ္ကြန္း

ရယ္ေမာျခင္းရုတ္တရက္ရပ္သြားကာ

ၾကက္ေသေသသြားသည္။

သူဘာမွ

ျပန္မေျပာႏိုင။္

မ်က္လံုးျပဳး၍သာ ျဖဴကို ၾကည့္ေနႏိုင္သည္။ ထို႔ေနာက္ ျဖဴမွ စကားဆက္သည္။ “ဒီလိုပဲ

ေအာင္။

ယံုၾကည္မႈဆိုတာ

ယံုၾကည္ခ်က္ေတြရွိေနႏိုင္တယ္။

စြဲတယ္။

စြဲၿပီးရင္

အဲ့ဒီယံုၾကည္မႈဟာလဲ

ေဖ်ာက္မရေတာ့ဘူး။ သူတို႔အတြက္

လူအခ်ိဳ႕မွာ

အရမ္းကို

သက္ေသမလိုတဲ့

အေရးပါေနႏိုင္တယ္။

အျခားဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ကိုမွ မထိခိုက္ဘူးဆိုရင္ အဲ့ဒီယံုၾကည္မႈဟာ ဘာပဲ ျဖစ္ေနေနအျပစ္ကင္းပါတယ္။ ေအမုိတို႔ သူတို႔ရဲ႕ ယံုၾကည္မႈကို သြားၿပီးထိခိုက္ဖို႔မသင့္ဘူး။ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈေပါ့။” ထို႔ေနာက္ အခ်ိန္ပင္ အနည္းငယ္ေႏွာင္းသြားၿပီျဖစ္သည္။ သတင္းစာရွင္းလင္းပြလ ဲ ုပ္ရန္ ကမာၻတစ္၀န္းမွ မီဒီယာမ်ားလဲ စံုလင္ေနၿပီ။

ခန္းမအတြင္းသို႔

ႏွစ္ေယာက္လံုးအတူတူျပန္၀င္လာခဲ့ၾကသည္။

ေအာင္ေမာ္ကြန္းအားေမးခြန္းထုတ္မည့္သူမ်ားထဲတြင္ ကမာၻ႕တီဗီဖန္သားျပင္တြင္

ယခုအခ်ိန္၌

အေမရိကန္သမၼတႀကီးပါ

အမ်ားဆံုးေနရာယူထားသူမွာ

ယခုအခါ

ေနရာယူထားလ်က္ရွိေနသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသား

ပေရာ္ဖက္ဆာ

ေအာင္ေမာ္ကြန္းျဖစ္သည္။ ေမးခြန္းမ်ားအေတာ္အတန္ေမးၿပီးေနာက္ အခ်ိန္အသင့္အတင့္ၾကာေသာ္ သမၼတႀကီးမွ ေမးခြန္းစတင္ထုတ္လာသည္။ “ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔ ေနာက္ဆံုးေမးခြန္းတစ္ခုေမးခ်င္ပါတယ္ ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္ ခင္ဗ်ား။ ခင္ဗ်ား ဒီ ဗီဂါက သက္ရွိေတြနဲ႔ စကားေျပာခြင့္ရရင္ ခင္ဗ်ား ဘာကိုေျပာမလဲ။ သူတို႔ကို ဘာေျပာမလဲ သိခ်င္ပါတယ္။” “ကၽြန္ေတာ္ထင္တာကေတာ့….

ခင္ဗ်ားတို႔ဘယ္လိုလုပ္ခ့သ ဲ လဲ။

ခင္ဗ်ားတို႔ၿဂိဳဟ္မွာ

ဘယ္လိုဖ႕ြံ ျဖိဳးခဲ့သလဲ။

ဒီလိုျမင့္မားလွတဲ့ နည္းပညာေတြကို ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ ခင္ဗ်ားတို႔ကိုယ္ခင္ဗ်ားတို႔ မပ်က္စီးေစပဲ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသလဲေပါ့။ ေနာက္ဆံုး ေမးမယ့္ေမးခြန္းကေတာ့… ခင္ဗ်ားတို႔ ဘယ္ဘာသာကို ကုိးကြယ္ယံုၾကည္ၾကပါသလဲ ေပါ့။ ဒါပါပဲ..”

Curiosity Science Magazine Back To Contents

114

“ဟုတ္ကဲ့ ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ခင္ဗ်ားရဲ႕ စိတ္ရွည္သည္းခံစြာ ေမးခြန္းမ်ားကို ေျဖေပးတာကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ခင္ဗ်ားရဲ႕ ကိုယ္ယံုၾကည္ရာကို ရဲ႕၀င့္စာြ လုပ္တတ္တဲ့ သတၱိကိုလဲ ဂုဏ္ျပဳပါတယ္။” ထုိ႔ေနာက္ လူအုပ္ၾကားမွ လက္ေထာင္လာသူတစ္ေယာက္ကိုေတြ႕ျမင္လုိက္ရသည္။ ထိုသူမွာ သူ၏ခ်စ္သူ ပြင့္ျဖဴ

ပင္ျဖစ္သည္။ “ကၽြန္မအေနနဲ႔ ေမးခြန္းတစ္ခုရွိပါေသးတယ္ ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း။ ေက်းဇူးပါ။ ကၽြန္မေမးခ်င္တာက…. ခင္ဗ်ားကိုယ္ခင္ဗ်ား ဘုရားသခင္ရဲ႕ အစီအစဥ္တစ္ခုလို႔ ယူဆပါသလား။” “ဟုတ္ကဲပါ

ျဖဴ။

ခင္ဗ်ားေမးတာကို

ကၽြန္ေတာ္အတိအက်

အဓိပၸာယ္မေပါက္ဘူးခင္ဗ်။

ဘာကိုဆိုလိုခ်င္တာလဲမသိဘူး။” “ကၽြန္မေမးတာက..

ခင္ဗ်ား

ဘယ္ဘာသာကို

ယံုၾကည္ပါသလဲ။

ဘာသာမဲ့တစ္ေယာက္လား။

ဘုရားသခင္ကို

ယံုၾကည္လား။” ေအာင္ေမာ္ကြန္း

မ်က္ႏွာအေတာ္ပင္ပ်က္သြားသည္။

ဤေမးခြန္းကို

သူ႔အေနႏွင့္

ေျဖဆိုရန္

အေတာ္ပင္စဥ္းစားရက်ပ္သြားပံုရသည္။ စကၠန္႔အနည္းငယ္ၾကာေသာ္ ျပန္ေျဖလာသည္။ “အာ… ကၽြန္ေတာ့္လို သိပၸံပညာရွင္တစ္ေယာက္ေနနဲ႔ ရရွိလာတဲ့သက္ေသေတြကတစ္ဆင့္ တစ္ခုခုကို ယံုၾကည္တာပါ။ ဒါေပမယ့္

ဒီဘုရားသခင္န႔ဲ

ဘာသာေရးကိစၥေတြကက်ေတာ့………

ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႔

အရမ္းကို

စိတ္တိုင္းမက်ျဖစ္ေစပါတယ္။” “ဒါဆို

ခင္ဗ်ားဆုိလိုခ်င္တဲ့သေဘာက

ခင္ဗ်ားဟာ

ဘုရားသခင္ကို

လံုး၀မယံုၾကည္တဲ့အျပင္

ဘာသာမဲ့တစ္ေယာက္ေပါ့။” ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း ဘာျပန္ေျဖရမွန္းမသိ။ မ်က္စိပ်က္မ်က္ႏွာပ်က္ျဖင့္ ျဖဴအားစိုက္ၾကည့္ေနရံုမွတစ္ပါး အျခားဘာမွမလုပ္ႏိုင္ခ့ဲ။

ႏွာဖူးမွလဲ

ေခၽြးမ်ားစီးက်လ်က္ရွိသည္။

သူ႔အေနႏွင့္

အေတာ္ပင္စိတ္လႈပ္ရွားေနေၾကာင္းသိသာသည္။ ထို႔ေနာက္ သမၼတႀကီးမွ

“ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္။ ကမာၻ႕လူဦးေရရဲ႕ ၇၆% ဟာ ဘာသာတရားတစ္ခုခုကို လက္ခံသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တုန္းကဆို

၉၅%

အထိလက္ခံခ့တ ဲ ယ္။

ဘာသာေရးကိုလက္မခံဘူးဆိုေတာ့

ခင္ဗ်ားလို

အခုဆို

ကမာၻသိ

သိပၸံပညာရွင္တစ္ေယာက္က

ေနာင္လာေနာက္သားေတြအတြက္

အနည္းငယ္

စိုးရိမ္ရတဲ့သေဘာမွာရွိေနပါတယ္။” ထုိ႔ေနာက္ ျဖဴမွ စကာျဖတ္ေျပာသည္။ “ဘာသာတရားမရွိတဲ့

ကမာၻႀကီးကို

စဥ္းစားၾကည့္ပါ။

ယံုၾကည္မႈမရွိဘူး။

စာနာမႈမရွိဘူး။

ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မရွိဘူး။

ရက္စက္ႏိုင္သူမ်ားသာ အႏိုင္ရလိမ့္မယ္။” ခန္းမတစ္ခုလံုးအျပင္ ကမာၻတစ္၀န္းမွ တိုက္ရိုက္အစီအစဥ္ၾကည့္ရႈေနသူမ်ားပါ တိတ္ဆိတ္ၿငိမ္သက္လ်က္ရွိသည္။ ေအာင္ေမာ္ကြန္းဘာမွျပန္မေျပာႏိုင္။ တိတ္ဆိတ္ၿငိမ္သက္စြာျဖင့္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြက ဲ ို အဆံုးသတ္သြားသည္။

……………………………………………………………………………………………………………………………………. “ဘာလို႔ငါကို႔ အဲ့လိုေမးခြန္းေမးရတာလဲ။ ေျဖပါ ျဖဴ။ နင္ငါဘာလဲဆိုတာ သိတယ္။ ငါ့ကို သက္သက္ကမာၻ႕အလယ္မွာ ရံႈ႕ခ်တာလား။ ေျဖပါ ျဖဴ။” ဖုန္းထဲမွ တစ္ဆင့္ ေျပာေနျခင္းျဖစ္သည္။ တစ္ဖက္တြင္လည္း ျဖဴမွ တည္ၿငိမ္စြာပင္ တုန္႔ျပန္လာခဲ့သည္။ “ငါဟာ လူတစ္စုအတြက္ ရဲရဲရင့္ရင့္ ရပ္တည္ေပးမယ့္ လူတစ္ေယာက္ကိုျမင္ခ်င္တယ္။ ေအာင္… နင္ဟာလဲ နင့္ယံုၾကည္မႈနဲ႔ နင္ရွိတာပဲလို႔ငါယံုတယ္။ ငါေမွ်ာ္လင့္ခ့တ ဲ ာ….. ဒီ ကမာၻ႕လူဦးေရရဲ႕ ၇၆% ဟာ အလြန္ႀကီးမားတဲ့ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္မႈေတြကိုႀကံဳေတြ႕ေနရတယ္ဆိုတာကိုေထာက္ျပမယ့္လူတစ္ေယာက္ကိုျမင္ခ်င္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

115

ခဲ့တာ။” “နင္ငါ့ကို ၀ရံတာေပၚမွာ ေျပာခဲ့သလိုပဲ ျဖဴ။ ယံုၾကည္မႈဆိုတာ စြဲတယ္။ အခု ဒီဟာေတြကို မယံုၾကည္တယ္ဆိုတာလဲ ငါ့ရဲ႕

ယံုၾကည္မႈတစ္ခုပဲ

ျဖဴ။

(အသံမွာ

အနည္းငယ္

ငိုသံပါလာသည္။)

ျဖဴ…..။

နင္ငါ့ရဲ႕

ယံုၾကည္မႈကို

အရွက္ခဲြခဲ့တာလား။” “ေအာင္… ဒီလိုမဟုတ္ဘူးေအာင္။ ျဖဴ ေအာင့္ရဲ႕ ယံုၾကည္မႈကို အျပည့္အ၀လက္ခံပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပိမ ု ႀုိ ကီးမားတဲ့ ယံုၾကည္မႈေတြ ကမာၻတစ္၀န္းမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေစခ်င္တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကမာၻ႕အလယ္မွာ ေမးခဲ့တာပါ။” “ငါ

မနက္ျဖန္

ဗီဂါ

ၾကယ္ဆီကိုသြားစရာရွိေသးတယ္။

ဒီလို

ျပန္လမ္းမေသခ်ာတဲ့

ခရီးမွာ

ဘုရားသခင္ေကာင္းခ်ီးမေပးေတာင္ နင္စိတ္ပူေပးရင္ ေက်နပ္ပါတယ္။ ငါအိပ္ေတာ့မယ္။ ဂြတ္ႏိုက္ပါ။” ေနာက္တစ္ေန႔တြင္

ျမိဳ႕ျပင္ဘက္

စက္ယႏၱရားႀကီးရွိရာသို႔

အာကာသစခန္းမွ

ၿဂိဳဟ္သားတို႔၏

ေအာင္ေမာ္ကြန္းတစ္ေယာက္ေလွ်ာက္လာသည္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံအႀကီးအကဲမ်ားပါတက္ေရာက္လ်က္ရွိသည္။

နည္းပညာျဖင့္ေဆာက္လုပ္ထားေသာ ကမာၻတစ္၀န္းမွ

မီဒီယာမ်ားႏွင့္တကြ

ထိုအစီအစဥ္အားၾကည့္ရႈရန္စီစဥ္ထားေသာ

ေနရာတြင္လဲ လာေရာက္ၾကည့္ရႈသူေပါင္း သိန္းခ်ီရွိေနခဲ့သည္။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္တို႔ အျခားၿဂိဳဟ္မွ သက္ရွိမ်ားဆီသို႔ သူတို႔၏ ဖိတ္ၾကားခ်က္ျဖင့္ ခရီးသြားေတာ့မည္။

“ဒါကိုလုပ္ႏိုင္မွာပါ ေအာင္ေမာ္ကြန္း.. ငါနင့္ေဘးမွာ အၿမဲတမ္းရွိမယ္။ -ျဖဴ” နည္းပညာအသစ္အဆန္းျဖင့္ျပဳလုပ္ထားေသာ ေလွ်ာက္လာသည္။

ဤခရီးစဥ္သည္

၀တ္စံုအား၀တ္ဆင္ကာ

သူ႔အတြက္

မျမင္မေတြ႕ဖူးေသးေသာအရာမ်ားကို

ေမာ္လ္ဂ်ဴးငယ္ေလး

ျပန္လမ္းမရွိေသာခရီးစဥ္ျဖစ္သြားႏုိင္သလို

ျမင္ေတြ႕ႏိင ု ေ ္ စသည္။

အ၀သို႔

မည့္သည့္လူသားမွ

ေမာ္လ္ဂ်ဴးအတြင္းသို႔သ၀ ူ င္ထုိင္လုိက္သည္။

အသင့္ပါလာေသာ အကူႏွစ္ေယာက္မွ သူ႔အား ထိုင္ခံုေပၚတြင္ ႀကိဳးမ်ားခ်ည္ေပးကာ ႏွာဖူးေပၚေခါင္းစြပ္ေနရာတြင္ ကင္မရာေလးကို တပ္ဆင္ထားသည္။ “အသင့္ျဖစ္ၿပီလား ပေရာဖက္ဆာ”

သက္ျပင္းအရွည္ႀကီးခ်လ်က္..

“ျဖစ္ပါၿပီ။

မစ္ရွင္ကြန္ထရိုး…

အခုေျပာေနတာ

ေမာ္လ္ဂ်ဴး

၁

ကပါ။

စတင္ေမာင္းႏွင္လို႔ရပါၿပီ။” “ေကာ္ပီ… ပစ္တင္မႈ တီ မိုင္းနပ္စ္ ၁ မိနစ္မာွ စတင္ပါမယ္။” ေအာက္တြင္ရွိေနေသာ

ဒလက္ႀကီးမ်ား

တစ္ျဖည္းျဖည္းစတင္လည္ပတ္လာၿပီ။

လည္ပတ္မႈမွာ

အေတာ္အတန္ပင္ျမန္ေနၿပီျဖစ္သည္။ ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းမွာလဲ ၁၁၀ ခန္႔ထိျမင့္တတ္ေနေသာေၾကာင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ဌာနမွ

လူတို႔မာွ

အမ်ားႀကီးအစြန္းေရာက္ေနပါတယ္။

စိတ္ပူလ်က္ရွိသည္။

“ဆရာ…

စိတ္ပူရတဲ့အေျခအေနမွာ

ရွိပါတယ္။”

ဒီႏွလံုးခုန္ႏႈန္းဟာ ထိုစဥ္

ျဖဴမွာ

သာမန္ထက္ ဘာမွမလုပ္ႏိုင္။

မ်က္စိမိွတ္ကာ ခရစ္ေတာ္လည္ဆြေ ဲ လးကို ကိုင္၍ ဆုေတာင္းလ်က္ရွိသည္။ တစ္ကမာၻလံုးမွ ၾကည့္ရႈသူမ်ားလည္း အသံတိတ္ဆိတ္လ်က္ရွိသည္။ ထို႔ေနာက္ လည္ေနေသာ ဒလက္ႀကီးမ်ားမွာ တစ္ျဖည္းျဖည္း

အသံျမည္လာသည္။ “၀ီ.. ၀ီ.. ၀ီ..” အသံတုန္တုန္ယင္ယင္ျဖင့္ ေအာင္ေမာ္ကြန္းဘက္မွ စကားေျပာလာသည္။ “မစ္ရင ွ က ္ ြနထ ္ ရိးု ..

ကၽြန္ေတာ့္ေအာက္မွ

အလင္းတန္းေတြသြားေနတာ

ျမင္ရတယ္။

သူတို႔အရမ္းလွတယ္။

ကၽြန္ေတာ့္ေအာက္မွာ ရွိတာေတြကို ၾကမ္းျပင္ကိုထိုးေဖာက္ၿပီးျမင္ေနရတယ္။” “ဆရာ… တုန္ခါမႈက တအားျမင့္ေနၿပီ။ စိုးရိမ္ရတဲ့အေျခအေနမွာရွိတယ္။” ေအာင္ေမာ္ကြန္းမွ

ေအာ္လ်က္ “ရတယ္။ ဆက္သြားပါ။ ကၽြန္ေတာ္ ခံႏင ုိ တ ္ ယ္။ အဆံုးထိထားပါေပးပါ။ ဒီမွာ

အရမ္းလွတာပဲဆရာ။ ခင္ဗ်ားတို႔ျမင္သင့္တယ္။” ထို႔ေနာက္ တုန္ခါမႈမွာ အလြန္တရာပင္ျပင္းထန္၍ ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏ေခါင္းတြင္ စြပ္ထားေသာ ကင္မရာေလးမွ

Curiosity Science Magazine Back To Contents

116

ထုတ္လႊင့္ေနေသာ ျမင္ကြင္းမ်ား ျပတ္ေတာက္သြားသည္။ အျဖဴဖန္သားျပင္သာျမင္ရေတာ့သည္။ “ေမာ္လ္ဂ်ဴး ၁… ဒီမွာ ခင္ဗ်ားဘက္က ကင္မရာမျမင္ရေတာ့ဘူး။ အဲ့ဘက္မွာ ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ။ သတင္းပို႔ပါ။” “ဘာမွမျဖစ္ဘူး။ ဒီမွာ အရမ္းလွတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႔ဒီျမင္ကြင္းကို……(အသံပါျပတ္ေတာက္သြားသည္။)”

(တီမိုင္းနပ္စ္ ဖိုက္ဖ… ္ ဖိုး.. သရီး… တူး… ၀မ္း….) ေအာင္ေမာ္ကြန္း၀င္ေရာက္ထားေသာ ေမာ္လ္ဂ်ဴးအား အစီအစဥ္အတိုင္းပင္ ေအာက္သို႔ျဖဳတ္ခ်လိုက္ေတာ့သည္။ “၀ုန္း..” ထို႔ေနာက္

ေအာင္ေမာ္ကြန္းသည္

မိမိခႏၵာအားျပန္ၾကည့္ရာ ဆြဆ ဲ န္႔ထားသလိုကဲ့သ႔ို ေရာ့ရဲရျဲ ဖစ္ေနသည္ကို ျမင္ရသည္။

စိတ္ထဲမွာေတာ့

တစ္စံုတစ္ရာမွ

မခံစားရပါ။

ထိ႔ေ ု နာက္

အခန္းတစ္ခုလံုးေမွာင္သာြ းသည္။

သူ၏

ျမန္ဆန္လွေသာ ႏွလံုးခုန္သံမွ တစ္ပါး ဘာကုိမွ မၾကားရ။

တိတ္ဆိတ္ေနသည္။

ေဘးမွ

ထု႔ေ ိ နာက္

လင္းလက္ေသာအလင္းေရာင္

တစ္ေရာင္၀င္လာသည္။ အလင္းလာရာဘက္သ႔ၾို ကည့္လိုက္ေသာအခါ… ……

နဂါးေငြ႕တန္းဂလက္ဆီႀကီးအား ေဘးတိုက္ အတိုင္းသားျမင္ရသည္။ ေအာင္ေမာ္ကြန္းပါးစပ္အတိုင္းသာျဖစ္ေနသည္။ “မစ္ရင ွ က ္ ြနထ ္ ရိးု ..

ကၽြန္ေတာ္

ကၽြန္ေတာ္တို႔ေနအဖြဲ႕အစည္းေလးဟာ တုန္တုန္ယင္ယင္ႏွင့္ သူသိပံုမရေတာ့။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ဘယ္ေနရာမွာ

ရွမ ိ န ွ း္ ကိမ ု သိေတာ့ပါဘူး။

စိတ္လႈပ္ရွားစြာေျပာေနျခင္းျဖစ္သည္။

ထို႔ေနာက္

ထုိျမင္ကြင္းမ်ားမွာလဲ

အျဖဴအလင္းတန္းမ်ားကိုသာျမင္ရေတာ့သည္။ ျမင္ေနရသည္မွာ

ဂလက္ဆီျပင္ပကိုေရာက္ေနပါတယ္။

လ

အေဆာက္အဦးမ်ားကိုျမင္ရသည္။

၃

အဆက္အသြယ္ျပတ္ေတာက္ထားသည္ကို

တစ္ျဖည္းျဖည္းေ၀၀ါးလာကာ

ထုိ႔ေနာက္

အရမ္းလွပါတယ္။”

သူျမင္ရသည္မွာ

စင္း၀င္းရံထားလ်က္ရွိသည္။

ျပင္းထန္စြာေရြ႕လ်ားေနေသာ ျပာလဲ့လဲ့

ၿဂိဳဟ္ႀကီးတစ္လံုး။

ၿဂိဳဟ္နားကပ္သြားေသာအခါတြင္လဲ

ထိုအေဆာက္အဦးမ်ားမွာ

လြန္စြာႀကီးမား၍

ကမာၻေပၚမွ

လူမ်ားေဆာက္လုပ္ထားသည့္အထဲတြင္ အႀကီးဆံုးျဖစ္ေသာ ပီရမစ္ႀကီးမ်ား၏ အရြယ္အစားခန္႔ရွိသည္။ ထို႔ေနာက္

ျမင္ကြင္းမ်ားမွာလဲ ေ၀၀ါးလာကာ အျခားတစ္ေနရာသို႔ ေရာက္သြားမည္ဆိုတာ ေအာင္ေမာ္ကြန္းသိေနသည္။ ဤသို႔ ဟိုေရာက္ဒီေရာက္ျဖစ္ေနသည္မွာ

မည္မွ်ၾကာသြားသည္မသိ။

ေတြ႕ရာျမင္ရာကို

ေအာ္ေျပာေနေသာ

ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏ အသံမ်ားပင္ တိမ၀ ္ င္လ်က္ရွိေနၿပီျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ ရုတ္တရတ္ဆိုသလို သူ႔ျမင္ကြင္းမ်ား ေ၀၀ါးလာကာ လံုး၀ မခံႏင ုိ ေ ္ တာ့။ ခတၱမွ် ပိတ္၍ ေမွးစက္အနားယူလုိက္ေတာ့သည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

117

ထို႔ေနာက္

ျပန္ႏိုးလာသည္။

ေဘး၀န္းက်င္တြင္လဲ

သူျပန္ႏိုးလာေသာအခါ

စိမ္းစိုလွေသာ

သစ္ပင္မ်ားမွတစ္ပါး

သူသည္ အျခားမရွိ။

ကမ္းေျခတစ္ခုေပၚေရာက္ရွိေနသည္။ ေရမ်ားမွာလဲ

၀င္းလက္လ်က္ရွိသည္။

ေကာင္းကင္ေပၚတြင္လဲ ေနႏွင့္အတူ လတစ္စင္းသည္ သူႏွင့္ နီးကပ္စာြ တည္ရွိလ်က္ေတြ႕ရသည္။ ထို႔ေနာက္ အေ၀းမွ

ျမင္ကြင္းမ်ားသည္ တစ္ျဖည္းျဖည္းလႈပ္လာကာ လူတစ္ေယာက္လာေနသည့္ အသြင္သ႑ာန္ျဖစ္ေနသည္။ ထိ႔ေ ု နာက္ ျမင္ကြင္းမွာ ပိမ ု ရ ုိ င ွ း္ လင္းလာသည္။ ထိုသူကာ………. လြန္ခဲ့ေသာ ၁၅ ႏွစခ ္ န္႔ကေသဆံုးသြားေသာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏အေဖ ဦးသာထြန္းေအာင္ေပတည္း။ “ဟာ

ေဖေဖ….

ေဖေဖ

ဘယ္လို..

ဘယ္လိုလုပ္ဒီကို..

ဒီမွာ…

ဘာလုပ္”

ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏အသံမ်ားတုန္တုန္ယင္ယင္ျဖစ္ေနသည္။ မ်က္ရည္မ်ား၀ိုင္းလ်က္ရွိသည္။ “မအံ့ၾသပါနဲ႔သား။ ေဖေဖ ဒီမွာ အၿမဲရွိပါတယ္။ သားတို႔ကို ေစာင္ၾ့ ကည့ေ ္ နပါတယ္။” “ဗ်ာ.. ေဖေဖက ေသသြားၿပီေလ။” ထိုအခါ ဦးသာထြန္းေအာင္မွၿပံဳးလ်က္ “မဟုတ္ဘူးသား.. ေဖေဖ ဘယ္ေတာ့မွ မေသဘူး။ သားရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ေဖေဖအျမဲတမ္းရွင္သန္ေနတယ္။

ေဖေဖ

အသက္ရွင္စဥ္က

သားအေပၚလုပ္ေပးခဲ့တာေတြ

သားအၿမဲတမ္းအမွတ္ရေနတယ္မလား။” “ဟုတ္အေဖ… ဒါေပမယ့္.. ေဖေဖက သားမ်က္စိေရွ႕မွာတင္…..” “မဟုတ္ဘူးသား… အဲ့လိုပဲ လူေတြဆိုတာ ဘယ္ေတာ့မွ မေသဘူးသားရဲ႕။ သူ႕ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္သူလုပ္ခ့သ ဲ မွ်ဟာ ေနာက္လူေတြရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ အၿမဲတမ္းက်န္ရစ္ခဲ့တယ္။” ထို႔ေနာက္ ေလျပည္ေလးမ်ားတိုက္လာသည္။ သားအဖႏွစ္ေယာက္ လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၃၀ ခန္႔ကအတိုင္း ကမ္းေျခတြင္ လမ္းေလွ်ာက္လ်က္။ “ေဖေဖ.. ဒီၿဂိဳဟ္ေပၚက အျခားသက္ရွိေတြေကာ..” “သူတို႔ အျခားေနရာမွာ ရွိၾကတယ္။ ေဖေဖလည္း ဒီမွာ ေနတာအေတာ္ၾကာပါၿပီ။ သူတို႔ကလဲ ေဖာ္ေရြၾကပါတယ္။”

“ဒါဆို ၿဂိဳဟ္သားေတြတကယ္ရွိတာေပါ့ေနာ္” “ဟဟား… ဒီကိစၥန႔ပ ဲ တ္သက္ၿပီး ေဖေဖေရာသားေကာ ေဆြးေႏြးဖူးတယ္ေလ။ ရွိတယ္သား။ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ ဒါနဲ႔ ဒီမယ္ၾကည့္သား… ဒီပံုေလးဟာ သားတို႔ေဖေဖတို႔ ေနခဲ့တဲ့ ကမာၻၿဂိဳဟ္ကို ေစတန္ၿဂိဳဟ္နားက ျမင္ရတဲ့ပံုေလးပဲ။ ကမာၻက ဒီပံုထဲမွာ ဘယ္မွာလဲ သိလား” “ေဟာဒီ အစက္ကေလးလား” “ဟုတ္တယ္သား… အဲ့ဒီမွိန္ျပျပအျပာေရာင္ အစက္ကေလးပဲ။ ဒါေပမယ့္ အဲ့ဒီအစက္ကေလးဟာ ေဖေဖတို႔စိတ္ထဲမွာေတာ့ အရမ္းကိုႀကီးေနတယ္မဟုတ္လား။ အဲ့ဒီအစက္ကေလးက သားတို႔အိမ္ပဲ။ အဲ့ဒီအေပၚမွာ သားတို႔ရွိတယ္။ အဲ့ဒီအစက္ကေလးေပၚမွာ သားသိသမွ်လူေတြ၊ သားခ်စ္သမွ်လူေတြ အားလံုးေနထိုင္ၾကတယ္။ သားတို႔ရဲ႕ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြန႔ဲ စိတ္ခံစားမႈေတြ၊ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈေတြ၊ ဘုရင္နဲ႔

အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြ၊ အေဖနဲ႔အေမေတြ၊ ခ်စ္သူစံုတဲြေတြ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အျပည့္န႔ဲ ကေလးငယ္ေလးေတြ၊ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားသူေတြ၊ ႏိင ု င ္ တ ံ စ္ႏင ုိ င ္ က ံ ုိ တည္ေထာင္သူနဲ႔ဖ်က္စီးသူေတြ၊ ႏိင ု င ္ ေ ံ ရးသမားေတြ၊ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ လူ႔သမို္င္းတစ္ေလွ်ာက္ ျဖစ္ျဖစ္သမွ်လူေတြဟာ ဒီအစက္ကေလးေပၚမွာ ေနထိုင္ေနၾကတယ္ သား။” ေအာင္ေမာ္ကြန္းသည္ ထိုအျပာေရာင္ အစက္ကေလးအား စိုက္ၾကည့္ေနသည္။ သူ႔အေဖကိုလည္း မွင္သက္၍ၾကည့္ရႈေနသည္။

Curiosity Science Magazine Back To Contents

118

“ဒီမွာ ေဖေဖတို႔ရဲ႕ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ အထင္ႀကီးမႈေတြ၊ ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္မႈေတြ၊ ဘာသာေရးအယူကလ ြဲ မ ြဲ ႈေတြ.. ဒီအရာေတြအားလံုး အျခားတစ္ႏုိင္ငံကို

အဲ့ဒီအစက္ကေလးေပၚမွာ စစ္သြားတိုက္ၿပီထား။

ေဟာ့ဒီအစက္ကေလးရဲ႕

ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ျဖစ္ေနၾကတယ္။

ဒါဆိုရင္

သူဟာ

တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းကိုေပါ့။

ႏိင ု င ္ တ ံ စ္ႏင ုိ င ္ က ံ

သူထင္တဲ့အတိုင္းေအာင္ႏိုင္သူေတာ့ျဖစ္ႏိုင္မယ္။

ေဖေဖတို႔ၿဂိဳဟ္ဟာ

ပ်က္စီးလြယ္တယ္သား။

သာမန္အဆင့္ၾကယ္တစ္လံုးကိုလွည့္ပတ္ေနတဲ့ၿဂိဳဟ္ငယ္ေလးပဲ။ေဖေဖတို႔လူသားေတြကို ဒီလူသားေတြအႏၱရာယ္ကေန အျခားၿဂိဳဟ္ကသက္ရွိေတြက

ဘာကယ္တင္ဖို႔လံုး၀မေမွ်ာ္လင့္ပါနဲ႔သား။

ႏွစေ ္ ၀းတဲ့ေနရာကိုေရာက္လာတယ္။

အလည္အပတ္ပဲရမယ္။

သားအခု

ကမာၻကေန

အေျခခ်ေနထုိင္လို႔မွ

အလင္းႏွစ္

မျဖစ္တာ။

၄၆

ကမာၻၿဂိဳဟ္ဟာ

ေဖေဖတို႔လူသားေတြရဲ႕ အေျချပဳရာေျမပဲ။ အေမ့အိမ္ေလာက္ ဘယ္အိမ္က သာယာပါ့မလဲ။” “ေဖေဖ.. ဘာလို႔ကၽြန္ေတာ္တ႔က ို ို အဆက္အသြယ္လုပ္လာတာလဲ။” “မဟုတ္ဘူးသား။ သားက ေဖေဖတို႔ကို အဆက္အသြယ္လုပ္လာတာ။” “ဒါဆို ဒီလိုနည္းပညာျမင့္မားလွတဲ့ စက္ယႏၱရားႀကီးတည္ေဆာက္ဖို႔ကိုေကာ… ဘာလို႔ ေျပာျပခဲတ ့ ာလဲ။” “အဲ့ဒါကိုလဲ သားတို႔ဟာသားတို႔ တည္ေဆာက္ၿပီးေရာက္လာတာပါပဲ။” “ေဖေဖ…. ဒါ သားကိုစမ္းသပ္ေနတာလား။” “မဟုတ္ပါဘူးသား..

သားက

စမ္းသပ္သြားတာပါပဲ။

လူသားတို႔အတြက္

သားခုလုပ္လိုက္တာဟာ

အရမ္းကို

အက်ိဳးျပဳပါတယ္။ လူသားေတြဆိုတာ စၾက၀ဠာထဲမွာ ဘာမွႀကီးက်ယ္လွတဲ့လူေတြမဟုတ္ဘူး။ သာမန္ သက္ရွိေတြပဲ။” ထို႔ေနာက္ ဦးသာထြန္းေအာင္သည္ ကမ္းေျခမွ သဲမ်ားကို လက္တစ္ဆုတ္ခန္႔ယူလိုက္ကာ… “ဒီမွာ…

ဒီေဖ့ေဖ့လက္ထဲက

သဲပင ြ ့္ေလးေတြထက္

မ်ားတဲ့

သက္ရွိမ်ိဳးစိတ္အေရအတြက္

စၾက၀ဠာအတြင္းမွာ

ရွိေသးတယ္။ ဒီ့ထက္လဲ အမ်ားႀကီးပိုေနႏိုင္တယ္။ ေဖေဖတို႔ ဗုဒၵဘာသာအယူအဆအရဆိုရင္ ဒါဟာ ေရစက္ပဲ။

ဒီလိုအမ်ားႀကီးေတြရွိတဲ့အထဲမွာမွ ဒီကမာၻၿဂိဳဟ္ေသးေသးေလးေပၚမွာ လူလာျဖစ္ၾကတယ္။ သားတို႔ရဲ႕ ျဖစ္တည္မႈဟာ တန္ဖိုးရွိပါတယ္။ လူသားေတြဆိုတာ အားလံုး အတူတူေတြပါပဲ။” ထို႔ေနာက္ ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏လက္ကိုဆုတ္ကိုင္လုိက္ကာ.. “သား… သားဟာ စိတ္၀င္စရာေကာင္းတဲ့ သက္ရွိမ်ိဳးစိတ္ပဲ။ သား ဒီလိုအရမ္းလွပတဲ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြကို ပိုင္ဆိုင္တယ္။ အရမ္းဆိုး၀ါးတဲ့ အိပ္မက္ေတြကိုလဲ ပိုင္ဆိုင္တယ္။ ၾကည့္ပါသား။ ေဖေဖတို႔ တကယ္အႏိုင္ယူရမွာ အျခားလူေတြကိုမဟုတ္ပါဘူး။

အျခားႏိုင္ငံေတြကိုမဟုတ္ပါဘူး။

သားရဲ႕စိတ္ထဲက

ဆိုး၀ါးတဲ့

စိတ္ကူးေတြန႔ဲ

အိပ္မက္ေတြကိုပါပဲ။ ေဟာဒီ အျပာေရာင္အစက္ကေလးကို ထိန္းသိမ္းၾကပါ သား။” ထိုစဥ္ျမင္ကြင္းမ်ားမွာ တစ္ျဖည္းျဖည္း၀ါးလာသည္။ “သား…. သားျပန္ဖို႔အခ်ိန္တန္ၿပီ။”

“သား ေဖေဖနဲ႔ ဒီမွာပဲေနခ်င္တယ္ ေဖေဖ.. မျပန္ေတာ့ဘူး။” “ဟဟ…. မဟုတ္ဘူးသားရဲ႕။ သားကို ကမာၻၿဂိဳဟ္ေပၚမွာ ေစာင္ေ ့ နတဲလ ့ ေ ူ တြသန္းခ်ီၿပီးရွတ ိ ယ္။ သူတို႔ကိုသားဒီမွာ ဘာေတြႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရလဲ ေျပာျပလိုက္ပါ။” “ဒါေပမယ့္ေဖေဖ… သား ေမးစရာေမးခြန္းေတြ အမ်ားႀကီးရွိေသးတယ္။” “ဒါဟာအခုမွ ခရီးစဥ္အစပဲရွိပါေသးတယ္။ ေနာက္ ေဖေဖတို႔ အခ်ိန္ရရင္ ဆက္ေျပာၾကတာေပါ့။” “ေဖေဖ… သားေမးခြန္းတစ္ခုေမးဦးမယ္။” “ေမးေလသား…..”

Curiosity Science Magazine Back To Contents

119

“ဒီၿဂိဳဟ္ေပၚက သက္ရွိေတြ ဘာဘာသာတရားကို ကိုးကြယ္ၾကလဲ။” ဦးသာထြန္းေအာင္မွာ ၿပံဳးလ်က္ “ေမတၱာတရား ပဲသား” ထို႔ေနာက္

ျမင္ကြင္းမ်ားမွာ

အလြန္အမင္းေ၀၀ါးသြားကာ

ျပန္ၾကည့္လိုက္ေတာ့

သူ႕ထိုင္ခံုေပၚတြင္ျပန္ေရာက္ေနသည္ကိုေတြ႕ျမင္ရသည္။ အလင္းတန္းမ်ား စူးရွစြာျဖတ္သန္းၿပီးေနာက္ သူ႕ခႏၵာမွာလဲ အားအင္မ်ားအလြန္ကုန္ခန္းေနၿပီျဖစ္သည္။ မ်ားၾကားမွျပန္ထြက္ကာ

ထိုစဥ္

သူစီးလာေသာေမာ္လ္ဂ်ဴးသည္

ေအာက္တြင္အသင့္ခံထားေသာ

Wormhole

ပိုက္ကြန္မ်ားေပၚသို႔ျပဳတ္က်သြားသည္။

ထို႔ေနာက္

သူမ်က္လံုးမ်ားကိုမွိတ္လိုက္ပါေတာ့သည္။ သူျပန္ႏိုးလာေသာအခါ သူေဆးရံုေပၚေရာက္ေနသည္။ ေဘးတြင္လဲ ျဖဴ ကိုေတြ႕ရသည္။ “ေအာင္…..

သတိရလာၿပီလား။

၀မ္းသာလုိက္တာ”

အင္အားမ်ားျပန္ျပည့္ေနၿပီ။

ဟုေျပာ၍

သူ႔အား

ေပြ႕ဖက္လိုက္သည္။

သိပ္အားမနည္းေတာ့။

သူသည္

“ဒီအေၾကာင္းေတြကို

သတင္းစာရွင္လင္းပြလ ဲ ုပ္မယ္ေျပာတယ္ေအာင္။ ေအာင္ အဆင္ေျပတဲ့အခ်ိန္ အားအင္ျပန္ရလာၿပီဆိုရင္ ေျပာပါတဲ့။” သူနာရီကိုလွန္းၾကည့္လိုက္သည္။ မနက္ ၈ နာရီ။ ထို႔ေနာက္ သူတည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ပေ ဲ ျပာလိုက္သည္။ “ဒီေန႔ညေန လုပ္မယ္။” အိမ္ျဖဴေတာ္တြင္

ထိုေန႔ညေနက

လူအမ်ားစုေ၀းလ်က္ရွိသည္။

ႏိင ု င ္ ေ ံ တာ္အႀကီးအကဲေပါင္းမ်ားစြာတက္ေရာက္သည္။ ဤအစီအစဥ္အားေစာင့္ၾကည့္လ်က္ရွိသည္။ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္တြင္

ေမးခြန္းေမးမည့္သူမ်ားထဲမွ

တစ္ကမာၻလံုးမွ

ေအာင္ေမာ္ကြန္းအား

သက္ဆိုင္ရာအႀကီးအကဲမ်ား အလယ္တည့္တည့္တြင္

သတင္းမီဒီယာေပါင္းစံုႏွင့္

လူအမ်ားေရွ႕အလည္တြင္ထားလ်က္

ထုိင္ေနၾကသည္။ ထိုင္ေနသူူ

လူမ်ားမွလဲ

အားလံုးေနရာယူၿပီးၾကပါၿပီ။

NSA

မွ

အႀကီးအကဲ

ထို႔ေနာက္

မစၥတာဟက္ဒင္က

စကားစလာသည္။ “ပေရာ္ဖက္ဆာ…

ပေရာ္ဖက္ဆာ

ေမးစရာမလိုေတာ့ဘူးထင္ပါတယ္။

ဟိုမွာဘာေတြေတြ႕ႀကံဳသလဲ

ကၽြန္ေတာ္တို႔

ဆိုတာကိုေတာ့

အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ႔လည္း

ကၽြန္ေတာ္တို႔

ကမာၻ႕အလည္မွာ

အရွက္ကသ ြဲ ြားခဲ့ပါၿပီ။” ေအာင္ေမာ္ကြန္း

နားမလည္ႏိုင္ေအာင္ျဖစ္သြားသည္။

ေခါင္းကိုတစ္ခ်က္ရမ္းကာ

ေမးလိုက္သည္။

“ဘာလို႔လဲ

မစၥတာဟက္ဒင္… ကၽြန္ေတာ္ ခင္ဗ်ားဘာကိုေျပာခ်င္သလဲ ဆိုလိုခ်င္သလဲဆိုတာကိုနားမလည္ပါဘူး။” “ဒီမွာ ဒါ ပေရာ္ဖက္ဆာ စီးနင္းသြားတဲ့ ယာဥ္ကို ရိုက္ကူးထားတဲ့ဗီဒီယိုပါ။” ထို႔ေနာက္

အေနာက္ဘက္တြင္ရွိေသာ

ပရိုဂ်က္တာပြင့္လာသည္။

ပရိုဂ်က္တာတြင္ေပၚလာေသာ

ဗီဒီယိုမွာ……

ေအာင္ေမာ္ကြန္းလံုး၀မယံုႏိုင္ေတာ့။ ဘာေတြျဖစ္ေနတာလဲ နားမလည္ႏိုင္ေတာ့။ သူစီးသြားေသာ ေမာ္လ္ဂ်ဴးေလးသည္ အေပၚမွ တည့္တည့္မတ္မတ္ျပဳတ္က်ကာ လည္ေနေသာ ဒလက္မ်ားအတြင္း လြတ္လြတ္ကၽြတ္ကၽြတ္၀င္သြားသည္။ ထို႔ေနာက္ ေအာက္တြင္ အသင့္ခံထားေသာ ပိုက္ကာမ်ားအေပၚသို႔ တည့္တည့္မတ္မတ္ျပဳတ္က်သြားသည္။ ဘာမွ

မျဖစ္ခဲ့။

ဘာထူးျခားျဖစ္စဥ္မွ

မျဖစ္ခဲ့။

အေပၚမွ

ေအာက္သ႔ို

ကမာၻ႕ဆြအ ဲ ားအေလ်ာက္

တည့္တည့္မတ္မတ္ျပဳတ္က်ခဲ့ျခင္းမွတစ္ပါး အျခားတစ္စံုတစ္ရာမေတြ႕ရပါ။ “မဟုတ္ဘူး ခင္ဗ်ားတို႔။ ဒါမဟုတ္ဘူး။” သူ႕၏အသံမွာ ေတာ္ေတာ္တုန္လႈပ္ေနသည္။ ထို႔ေနာက္ သူဆက္ေျပာသည္။ “ကၽြန္ေတာ္ Wormhole ကတစ္ဆင့္ ဂလက္ဆီအျပင္ဘက္ကိုေရာက္သြားတယ္။ ၿပီးေတာ့ အျခားၿဂိဳဟ္သားေတြရွိတဲ့ ၿဂိဳဟ္ေတြနားကလဲ အနီးကပ္ျဖတ္သန္းခဲ့ရတယ္။ ၁၈ နာရီအၾကာမွာ ကၽြန္ေတာ္ ဗီဂန္ ေနအဖြ႕ဲ အစည္းေပၚက ၿဂိဳဟ္တစ္လံုးေပၚေရာက္သြားတယ္။ အဲ့ဒီအေပၚမွာ ကၽြန္ေတာ့္အေဖရွိတယ္။ သူနဲ႔ စကားေတြအမ်ားႀကီးေျပာျဖစ္ခ့တ ဲ ယ္။ ဒါေတြအားလံုးျဖစ္ၿပီးမွ ကၽြန္ေတာ္ Wormhole ကေနတစ္ဆင့္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

120

ကမာၻေပၚကိုျပန္ေရာက္လာတာ။ ကၽြန္ေတာ္သိတယ္။” အသံမွာတုန္တုန္ယင္ယင္ျဖစ္ေနသည္။ မ်က္လံုးျပဳးလ်က္အေနအထားျဖင့္

ခန္းမတစ္ခုလံုးမွ

လူေတြအကုန္လံုးတိတ္ဆိတ္ကာ

ၾကည့္ရႈေနၾကသည္။

ခန္းမအတြင္းတင္မဟုတ္။

သူ႔အား

တစ္ကမာၻလံုးမွ

တီဗီကတစ္ဆင့္ၾကည့္ရႈေနၾကသူမ်ားလဲ ထိုနည္းလည္းေကာင္းပင္။ ခတၱၾကာေသာ္ မစၥတာဟက္ဒင္မွ ဆက္ေျပာသည္။ “ဒါဆိုရင္ ပေရာ္ဖက္ဆာ… ဒီမွာ ပေရာ္ဖက္ဆာနဲ႔ အတူထည့္ေပးလုိက္တဲ့ ကင္မရာက ရိုက္ကူးလာတာကိုျပပါမယ္။” ထိုတြင္လည္း ဘာမွပါမလား။ အျဖဴေျပာင္သာျဖစ္ေနသည္။ “ဒီလိုဆိုရင္ ပေရာ္ဖက္ဆာ သေဘာေပါက္ေလာက္ပါၿပီ။ အခုကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္တန္ဖိုးအႀကီးဆံုး အရူးလုပ္ခံလိုက္ရတာပါပဲ။

ဒီၾကားထဲမွာမွ

ပေရာ္ဖက္ဆာက

စိတ္ဂေယာင္ဂျခားနဲ႔

ျမင္ခ့ရ ဲ တာေတြကို

ေလွ်ာက္ေျပာေနတယ္။ ဒါဟာ အေတာ္စိတ္ပ်က္ဖို႔ေကာင္းပါတယ္။” ေအာင္ေမာ္ကြန္းမွ မ်က္ရည္အနည္းငယ္၀ဲကာ “ဒါ…

ဒါဆို….

ခင္ဗ်ားက

ကၽြန္ေတာ့္စိတ္တၱစျဖစ္ေနတယ္လို႔ဆိုလိုခ်င္တာလား။

ဒါဟာ

တစ္ကယ္မဟုတ္ပဲ

ေလွ်ာက္ေျပာတယ္လို႔ ဆိုလိုခ်င္တာလား။ ကၽြန္ေတာ္ လြန္ခဲ့တဲ့ လပိုင္း သူတို႔ဆီက ေရဒီယိုဆစ္ဂ္နယ္ေတြ ရတာက စၿပီးေတာ့ အကုန္လံုးဟာ အလိမ္အညာေတြခ်ည္းပဲလို႔ဆိုလိုခ်င္တာလား။” “ဒီမွာ ပေရာ္ဖက္ဆာ… ေရဒီယို ဆစ္ဂ္နယ္လႈိုင္း တစ္ခုကို လႊင့္ဖို႔ဘာေတြလိုလဲ။ ေရဒီယိုစခန္းတစ္ခုသာလိုတယ္။ ၿပီးေတာ့

ေနရာကို

အတုျပဳလုပ္ဖို႔ေကာ…

ဒါဟာ

၂၀၁၄

ခုႏွစ္မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။

၂၀၂၈

ပါ။

သာမန္ကြန္ျပဴတာတစ္လံုးနဲ႔ဆိုျဖစ္ၿပီမလား။ ဒါေတြအားလံုးလုပ္ဖို႔အတြက္ အဓိကလိုအပ္တာ ပိုက္ဆံေပါ့။” “ခင္ဗ်ား… ဒါ… ဒါကို ဘယ္သူလုပ္လိုက္တယ္လို႔ေျပာခ်င္တာလဲ။” သူႏွလံုးခုန္ႏႈန္းမွာ

ေတာ္ေတာ္ျမန္ေနၿပီ။

ခန္းမတစ္ခုလံုးလဲ

တိတ္ဆိတ္ေနသည္။

ၾကည့္ရႈေနသူထဲတြင္

အေမရိကန္သမၼတပါ အပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ ျဖဴမွာလဲ လက္ထဲမွ လက္၀ါးကပ္တုိင္ကိုက်စ္က်စ္ပါေအာင္ ဆုတ္ထားရံုမွ ၾကည့္ပင္မၾကည့္ေတာ့။ မ်က္စိမွိတ္ကာ ဆုေတာင္းေပးေနသည္။ ထို႔ေနာက္ မစၥတာဟက္ဒင္မွ တစ္လံုးခ်င္းေျပာသည္။

“မစၥတာ ၀ဏၰ” ေအာင္ေမာ္ကြန္း

ေခါင္းကို

ရမ္းသည္။

ဆက္ဆက္ခါေအာင္ရမ္းသည္။

အခုျဖစ္ေနသည့္ကိစၥရပ္အားလံုးကို

မယံုႏိုင္ေအာင္ ျဖစ္ေနသည္။ “ဟုတ္ပါတယ္

ပေရာ္ဖက္ဆာ…

ေရဒီယိုနည္းပညာကိုလည္း

ႀကီးမွ

မစၥတာ၀ဏၰ

ဟာ

ဘရိန္းက်ဴမာရွိသူတစ္ဦးျဖစ္တယ္။

အရူးအမူးလိုက္စားသူျဖစ္တယ္။

ၿပီးေတာ့သူ႕ဆီမွာ

သူဟာ

ေကာင္းတဲ့အခ်က္က

လူသားေတြကို စည္းလံုးေစခ်င္တယ္။ သူဟာ ေမတၱာတရားကို လက္ကိုင္ထားတဲ့လူျဖစ္တယ္။ ဒါဟာလဲ သူ႔ရဲ႕ လူသားေတြစည္းလံုးေစခ်င္လုိ႔

အေမရိကန္အစိုးရကို

ေဒၚလာေပါင္း

ဘီလီယံခ်ီအကုန္ခံေစၿပီး

အရူးလုပ္သြားတယ္လို႔ထင္တယ္။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔လို သူေဌးမ်ိဳးဟာလဲ အေမရိကန္ကို သိ္ပ္မတည့္တဲ့လူျဖစ္တယ္။ သူဟာ ခင္ဗ်ားကိုေကာ၊ က်ဳပ္တို႔အေမရိကန္ကိုေကာ၊ တစ္ကမာၻလံုးကိုပါ အရူးလုပ္သြားတာျဖစ္တယ္။ မစၥတာ ၀ဏၰ

ဟာ… အရမ္းကိုေတာ္ၿပီး ရႈတ္ေထြးနားလည္ရခက္တဲ့ လူတစ္ေယာက္ျဖစ္တယ္။” ထို႔ေနာက္ မစၥတာဟက္ဒင္မွဆက္ေျပာသည္။ “ပေရာ္ဖက္ဆာ… ခင္ဗ်ားေျပာသလိုဆို.. အလင္းႏွစ္ဆယ္ခ်ီေ၀းတဲ့ေနရာက ၿဂိဳဟ္သားေတြဟာခင္ဗ်ားဆီကို မက္ေစ့ခ်္ ပို႔ၿပီး

နဂါးေငြ႔တန္းဂလက္ဆီအျပင္ဘက္ကိုေခၚသြားတယ္။

ၿပီးေတာ့

ခင္ဗ်ားအေဖနဲ႔

စကားေျပာေစၿပီးေတာ့

ကမာၻၿဂိဳဟ္ေပၚကို ဘာသက္ေသတစ္စန ြ ္းတစ္စမွ ထည့္မေပးလိုက္ပဲ ကမာၻေပၚကိုျပန္လႊတ္လိုက္တယ္။” ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္မစၥလိန္း မွစကားျဖတ္ေျပာသည္။ “ပေရာ္ဖက္ဆာ ေအာင္ေမာ္ကြန္း.. ခင္ဗ်ားဟာ ကၽြန္မတို႔ဆီကို ဘာသက္ေသမွပါမလာဘူး။

Curiosity Science Magazine

121

ဘာတစ္စန ြ ္းတစ္စမွာပါမလာဘူး။ ဒီကိစၥႀကီးဟာ ခင္ဗ်ားရဲ႕ ယံုၾကည္မႈစိတ္တစ္ခုထဲမွာတင္ျဖစ္ပ်က္သြားတာလား” ေအာင္ေမာင္ကြန္းဘာမွျပန္မေျပာႏုိင္။ မစၥတာဟက္ဒင္မွ၀င္ေျပာသည္။ “ေမးခြန္းကိုေျဖပါ ပေရာ္ဖက္ဆာ” “ဒီျဖစ္ရပ္ႀကီးတစ္ခုလံုးဟာ

မျဖစ္ခ့ဘ ဲ ူးလို႔ေျပာႏုင ိ လ ္ ား။

ဟုတ္ပါတယ္။

သိပၸံပညာရွင္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔

သက္ေသမရွိတဲ့အရာမို႔ ၀န္ခံပါတယ္။ ဒါေပမယ္.့ . (ငိုသံပါလာသည္။) ကၽြန္ေတာ့္ဘ၀မွာ အေတြ႕အႀကံဳတစ္ခုရွိပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္

အဲ့ဒီအေၾကာင္းကိုရွင္းမျပႏုိင္ဘူး။

အဲ့ဒီအေၾကာင္းအရာဟာ

မွန္ေနတယ္။

သက္ေသမျပႏုိင္ဘူး။ ၿပီးေတာ့

ဒါေပမယ့္

မွန္တယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားေတြဟာ

ကၽြန္ေတာ့္အတြက္ အရမ္းကိုႀကီးမားတဲ့

ဆုလာဘ္တစ္ခုေပးခံထားရတယ္ဆိုတာကိုသိလိုက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားေတြဘယ္ေလာက္ထိစဥ္းစားႏုိင္တယ္။ စၾက၀ဠာထဲမွာ

ဘယ္ေလာက္ထိေသးသိမ္တယ္။

သူမ်ားယံုၾကည္မႈကိုေခ်ဖ်က္ဖို႔ႀကိဳးစားၾကတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ကိုယ့္ယံုၾကည္မႈေတြေၾကာင့္

ၿပီးေတာ့……

ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားေတြရဲ႕

ျဖစ္တည္မႈဟာ

အျခားသက္ရွိေတြအတြက္မဟုတ္ေတာင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားေတြကိုယ္၌အတြက္ အရမ္းအေရးပါၿပီး အဖိုးတန္တယ္။ ကမာၻၿဂိဳဟ္ဆိုတဲ့အျပာေရာင္အစက္ကေလးဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ

စၾက၀ဠာထဲမွာ

ကမာၻၿဂိဳဟ္နဲ႔

အရမ္းကိုႏုနယ္ၿပီး

အထီးက်န္ေနသူေတြမဟုတ္ဘူး။

လူသားေတြအားလံုးသာ

ဒီျဖစ္ရပ္ေတြအားလံုးအၿပီးမွာ……

ထိန္းသိမ္းရမယ့္

အၿပီးမွာ….

အေပါင္းအပါေတြရွိေသးတယ္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကၽြန္ေတာ္ဒီလိုမ်ိဳး

အေနအထားမွာရွိေနတယ္။ ဒါေပမယ့္

ေဆြမ်ိဳးရင္းျခာေတြပဲျဖစ္တယ္။

စိတ္ေတြကို

ထားႏုိင္သြားပါတယ္။

ဒီ

ဗီးရွင္း

ကိုကၽြန္ေတာ္ရသြားတယ္။” မ်က္ရည္မ်ားသုတ္ကာ သူဆက္ေျပာလိုက္သည္။ “ကၽြန္ေတာ္ေလ… ကၽြန္ေတာ္ဒီအရာေတြအားလံုးကို အားလံုးနဲ႔ ေ၀မွ်ခ်င္ပါတယ္။ ဒီလိုဆုေတာင္းပါတယ္။” ခန္းမတစ္ခုလံုးတိတ္ဆိတ္သြားသည္။

မ်က္လံုးအစံုအားလံုးတို႔သည္

သူ႔အေပၚတြင္

က်ေရာက္လ်က္ရွိသည္။

သူ႕လက္ထဲတြင္ သူ႔အေဖႏွင့္ အတူရိုက္ထားေသာ ဓာတ္ပံုေလးအားကိုင္ကာ မ်က္စိမွိတ္ထားသည္။ ထိုစဥ္……. အခန္းတစ္ေထာင့္တစ္ေနရာမွ

လူတစ္ေယာက္က

လက္ခုတ္တီးလာသည္။

လက္ခုတ္သံမ်ားတစ္စတစ္စပိုမ်ားလာကာ

ျဖဴ။

ခန္းမတစ္ခုလံုးလက္ခုတ္တီးၾကသည္။

မတ္တပ္ရပ္၍လက္ခုတ္တီးေပးၾကသည္။ ကမာၻတစ္၀န္းမွ လူတို႔သည္လည္း လက္ခုတ္တီးၾကသည္။ ျမန္မာျပည္မွ ဦး၀ဏၰ

သည္လည္း

တီဗီကို

လူနာကုတင္ေပၚမွၾကည့္ရႈလ်က္

လက္ခုတ္တီးေနသည္။

ေဘးတြင္ရွိေသာ

ႏွလံုးခုန္တိုင္းစက္ကိရိယာမွာလဲ ခတၱၾကာေသာ္ တန္းသြားသည္။ ဦး၀ဏၰလည္း ေသဆံုးသြားပါၿပီ။ သူအခန္းထဲမွ ထြက္လာသည္။ ေဘးတြင္ ျဖဴက သူ႔အားလက္တက ြဲ ူလ်က္။ အိမ္ျဖဴေတာ္အျပင္သို႔ထြက္လိုက္ရာ…. ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာလူအုပ္ႀကီးသည္ သူ႔အားဆီးႀကိဳေနသည္။ အားလံုးလက္ခုတ္တီးၾကသည္။ သူ႔အား ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ေအာ္ဟစ္ၾကသည္။ စာမ်ားကိုကိုင္ထားၾကသည္။ ကမာၻႀကီးေျပာင္းလဲေတာ့မည္ဟု ယံုၾကည္ၾကသည္။ သတင္းသမားမ်ားက သူ၏ယံုၾကည္မႈအေၾကာင္းေမးေသာအခါ ေအာင္ေမာ္ကြန္းမွာမေျဖႏိုင္။ ေဘးမွ ပါလာေသာျဖဴ က ေျဖေပးသည္။

“ကၽြန္မယံုၾကည္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔ဟာ ဘာလူမ်ိဳးပဲျဖစ္ေနေန၊ ဘာဘာသာ၀င္ပဲျဖစ္ေနေန၊ ယံုၾကည္မႈနည္းလမ္းေတြဘယ္ေလာက္ပဲကေ ြဲ နေန။ ပန္းတိုင္းကေတာ့ တစ္ခုတည္းကိုပဲ ဦးတည္ေနၾကတာပါ။ ေမတၱာတရားရွိရာကိုပါ။ ကၽြန္မ…. တစ္ေယာက္တည္းအေနနဲ႔.. အခုသူ႔ကိုယံုၾကည္ပါတယ္။ ထို႔ေနာက္ သူကားထဲ၀င္လိုက္သည္။ ျဖဴက ေဘးမွထိုင္ကာ သူ႔ကို ေပြ႕ဖက္ထားသည္။ ေအာင္ေမာ္ကြန္း၏ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းမွာ ယခုထိ ျမန္ဆန္လ်က္ရွိသည္။ ထိုညတြင္ပင္ျဖစ္သည္။ အိမ္ျဖဴေတာ္တြင္ “မစၥတာဟက္ဒင္၊ မစၥတာဟက္ဒင္… သမၼတႀကီးကို ခင္ဗ်ားကိုေတြ႕ခ်င္လို႔ ဘဲဥပံုရံုးခန္းထဲကို ခဏလာခဲ့ပါဦးလို႔ေျပာပါတယ္။”

Curiosity Science Magazine Back To Contents

122

မစၥတာဟက္ဒင္ တန္းတန္မတ္မတ္ေလွ်ာက္သြားသည္။ အခန္းထဲတြင္ သမၼတႀကီးသည္ တီဗီတစ္လံုးကို ေရွ႕ခ်ကာ ထိုင္ေနသည္။ ထုိ႔ေနာက္ စကားစလိုက္သည္။ “မစၥတာဟက္ဒင္.. သူယူလာတဲ့ ဗီဒီယိုဟာ ဘာမွမပါပဲ အျဖဴသက္သက္ျဖစ္ေနတယ္ ဟုတ္လား။”

“ဟုတ္ပါတယ္ သမၼတႀကီး။ စတပ္တစ္(Static) ပါ။” “အဲ့ဒီ စတပ္တစ္ က ငါ့ကို စိတ္၀င္စားေစတာမဟုတ္ဘူး။” သမၼတႀကီး ခတၱရပ္ေနသည္။ “ဆက္ေျပာပါ သမၼတႀကီး။” “အဲ့ဒီ ဗီဒီယိုဟာ ၁၈ နာရီေက်ာ္ၾကာၾကာ ရိုက္ကူးမႈျပဳခဲ့တယ္။ အဲ့ဒါစိတ္၀င္စားစရာပဲဟုတ္တယ္မလား။” (ေနာက္ ၆ ႏွစခ ္ န္႔ၾကာေသာ္) ျမန္မာႏိင ု င ္ မ ံ ႏၱေလးၿမိဳ႕အနီးတြင္ အစိုးရေထာက္ပံ့ေၾကးျဖင့္ ဖြင့္ထားေသာ အာကာသေရဒီယိုစခန္းေလးတြင္ျဖစ္သည္။ ထိုတြင္ ဦးစီးအလုပ္လုပ္ေနေသာမွာ… ပေရာ္ဖက္ဆာ ေဒါက္တာေအာ္ေမာ္ကြန္း။ ထိုေန႔က မူလတန္းေက်ာင္းမွကေလးငယ္ေလးမ်ား ေလ့လာေရးခရီးဆင္းလာေသာေန႔ျဖစ္သည္။ ကေလးမ်ားၾကားတြင္ လိုက္လံရွင္းျပေနေသာ ေအာင္ေမာ္ကြန္းမွာ အေတာ္ပင္ေပ်ာ္ေနသည္။ ထို႔ေနာက္ ကေလးေလးတစ္ေယာက္ကေမးသည္။ “ဆရာႀကီး.. ဆရာႀကီး.. ၿဂိဳဟ္သားေတြဆိုတာ ရွိလားဟင္” “ဟဟား.. သိပ္ေကာင္းတဲ့ေမးခြန္းေလးပါပဲ။ သားေရာ ဘယ္လိုထင္လဲ။” “မသိဘူးေလ ဆရာႀကီး။” “သိပ္ေကာင္းတဲ့အေျဖပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ စၾက၀ဠာႀကီးဆိုတာ အႀကီးႀကီး။ သားတို႔အားလံုးသိတဲ့ ေနရာေတြအားလံုးထက္ႀကီးတယ္။ တကယ္လို႔ ဆရာ တို႔ခ်ည္းပဲဆိုရင္ေတာ့….. စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ေနရာလြတ္ေတြ အလဟသတ္ျဖစ္ေနတာေပါ့။” ကေလးမ်ားအားလံုးၿပံဳးၾကသည္။ ထို႔ေနာက္ “ေအာင္…. ရွင့္သားကိုေျပာပါဦး။ အဲ့ဒီေရဒီယိုနားၾကပ္ကိုပဲ

တစ္ခ်ိန္လံုးနားမွတပ္ၿပီး လိုင္းေတြေလွ်ာက္လွည့္ေနတယ္။” သာမန္ျမန္မာ၀တ္စံုျဖင့္ထြက္လာသူ။ ျဖဴ။ “ေဖေဖ.. ေဖေဖ.. ဒီမွာ သားနားၾကပ္ကို နားေထာင္ၾကည့္ပါဦး။ သားမၾကားဖူးဘူး။ ဒီမွာလဲေရးထားတယ္။ ၁၂၃၃ ဂစ္ဂာဟာ့ဇ္ တဲ့။” ေအာင္ေမာ္ကြန္းလဲ ၿပံဳးကာ သူ႔သားေက်နပ္ေအာင္ နားၾကပ္ကို တပ္၍နားေထာင္လိုက္သည္။ “၀ီ… ၀ီ… ၀ီ.. ၀ီ..” သူၿပံဳးလုိက္ေတာ့သည္။

~သာထက္ေအာင္

Curiosity Science Magazine Back To Contents

123

Curiosity Science Magazine

124