Data Loading...
چهره نما ۱۶۳ Flipbook PDF
چهره نما ۱۶۳
111 Views
70 Downloads
FLIP PDF 791.84KB
پاییز 3750زرتشتی 1391خورشیدی نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
www.czcjournal.org
سال بیست و نهم شماره 163
•• •
زندگی شادروان موبد مهربان جمشید زرتشتی علت برجای نماندن نام دانشمندان ایرانی و کتب آنان در تاریخ چند پیشنهاد نیک و خنده دار برای از بین بردن تنش
س ر سخ
ن
روزگار نیک باد! این خواست همیشگی یک زرتشتی بوده و هست هنگامی که با دیگری روبرو می شود و به او درود می گوید! پرسش اینجاست که آیا روزگار به خودی خود نیک است یا آنکه باید کاری کرد تا نیک گردد؟ البته ما بر این باوریم که گیتی آفریده نیک اهورامزداست اما این را نیز می دانیم که ما ،انسانها ،اگر اندیشه و گفتار و کردارمان را نیک گردانیم آنهنگام می توان نیکی را در گیتی پدید آورد و دید و آزمود .و در این میان بوده ،هستند و خواهند بود انسانهایی که براستی این هر سه را به پایگاه واالتر و باالتری رسانده و با اندیشه و گفتار اما بویژه کردار نیک خویش شوه خشنودی و شادمانی اهورامزدا ،خانواده ،هازمان و مردمان گشته و می گردند. همانهایی که می توان با فرنام سوشیانس یا سودرسانان نیز از آنان نام برد. یکی از این سوشیانس های زمان ما ،بی گمان شادروان موبد مهربان جمشید زرتشتی است! همه ما زرتشتیان ،چه بازمانده در ایران و چه کوچ کرده به بیرون، از هند و پاکستان گرفته تا آمریکا و اروپا او را می شناسیم یا دست کم می دانیم که در راه هازمان زرتشتی چه ها کرده است .در مورد زندگی ایشان هم در این شماره از زبان نواده ایشان کمی می شنویم .چند سال پیش هم کتابی درباره زندگی ایشان منتشر شد که بی گمان بسیاری خوانده اند و یا می توانند بخوانند. من دست کم می توانم در اینجا کمی از آنچه که خود از ایشان دیده ،شنیده و در یاد دارم برای شما بیان کنم تا بدینوسیله بازهم بگونه ای دیگر سپاس فراوان خود را از این انسان بزرگ و زرتشتی راستین بیان کرده باشم. چندین سال پیش ،در نخستین سالهای بودن من در کشور سوئد و زمانی که به گونه روشنتر و جدی تر به کار هازمانی و دینی در اینجا پرداختم ،ایشان یکی از نخستین و ارجمندترین کسانی بودند که به دلگرمی دادن و راهنمایی کردن من پرداختند و زمانی که هیچ در دست نداشتم تا کار را به شیوه سازمان یافته تری انجام دهم و نیاز به یک رایانه (کامپیوتر) داشتم ایشان با گشاده دستی هزینه تهیه آن را دادند که تهیه شد و با آن بسیاری از کارهای نویسندگی من درباره کارهای هازمانی ـ دینی و از جمله نشریه اشا ،که نشریه انجمن زرتشتیان سوئد بود انجام شد و من همواره سپاسگزار ایشان بوده و هستم .ولی باید بگویم که برای من ارزش پشتیبانی اندیشه ای و مینوی ایشان بسیار بیشتر و باالتر بود بویژه جای آن دارد تا برای شما از یکی دیگر از ارزش های ایشان در جایگاه یک بهدین راستین بگویم و آن جوانی و روشن اندیشی همیشگی ایشان بود .بسیاری اکنون می دانند که من در بخش کوچکی از نیایش های روزانه ،بویژه اوستای کشتی بستن ،دگرگونی داده ام که بر همین پایه ها نیز پس تر با یاری شادروان موبد بهرام شهزادی دفتری با فرنام ‹نیایشهای شایسته› در آمریکا به چاپ رساندیم که مورد توجه و تایید بسیاری قرار گرفت .در اینجا می خواهم خستو شوم که موبد مهربان جمشید زرتشتی ،نخستین و شاید تنها موبد پیشکسوتی بودند که نیاز به بازنگری و نوآوری در زمینه نیایشهای خرده اوستایی را یادآور شدند و من را در این راه انداختند و این زمانی بود که از دید برخی در آمریکا ایشان یک موبد سنتی و بسیار محافظه کار بودند اما شاید این بخش از دیدگاه و روحیه ایشان را نمی شناختند! روانش شاد که تا واپسین روزهای زندگی پربار خویش و هاتا از درون بستر ،پیوندها را نگاه می داشت و می پرسید :کامران چه خبر؟ آنجا چه می گذرد؟ واپسین باری هم که در سن دیگو میهمان موبد گرانمایه شهریار بانکی و همسر و همسفر مهربان ایشان فرنگیس خانم بودم ،ایشان با وجود ناتوانی تنی ،بر من منت گذاشته و به دیدار آمدند و با هم گفتگویی دگر داشتیم ،که زمان نشان داد که واپسین گفتگوی ما ،در اینسو بود! یادش همواره به نیکی باد و روانش در گرودمانا و سرای اندیشه نیک شاد و جاودان بادا! ایدون باد .موبد کامران جمشیدی رایانه :رامین شهریاری طراحی و گرافیک :رکسانا کاووسی تایپ :فرزان ضیا طبری
California Zoroastrian Center 8952 Hazard AVe.Westminster,CA92683 Tel: (714) 893-4737
Chehrenama`s E-mail: [email protected]
CZC Publication`s Website: www.czcjournal.org
چهره نما مرکز زرتشتیان کالیفرنیا سال بیست و نهم ،شماره 163
پاییز 3750زرتشتی 1381یزدگردی 1391خورشیدی
شماره فاکس)۸۶۶( ۷۴۱-۲۳۶۵ :
برگیری از نوشتههای چهره نما با چاپ نام نویسنده و نشانی تار نما آزاد میباشد. چهره نما در گزینش و ویرایش نوشتهها رسیده آزاد است و نوشتارهای رسیده بازگردانده نمی شود. دیدگاههای بازتاب شده در نوشتهها همیشه گویای دیدگاههای انجمن دبیران چهره نما نمیباشد. چهره نمای مرکز زرتشتیان کالیفرنیا ،نشریهای است دینی ،اجتماعی ،تاریخی ،ادبی و فرهنگی و به هیچ دسته و گروه سیاسی بستگی ندارد.
از زبان نواده اش وریاف سروشیان
زندگی شاردوان موبد مهربان جمشید زرتش یت
ایریستنام اوروانو یزمئیده ،یا اشئونام فروشیو بر روان و فروهر اشونان درود و ستایش باد بازرگانی پیروز ،مرد خانواده ،مردم دوست و یک زرتشتی دهشمند بدرخشد. این سخنانی است که ویراف سروشیان ،نواده روانشاد موبد مهربان در سخنرانی خود در همایش یادبود زندگی ایشان بر زبان آوردند .ایشان چنین ادامه می دهند: او در سال ۱۹۱۷میالدی ،در یزد زاده شد .مادر ،بهدین فرنگیس کیخسرو اردشیر و پدر ،موبد جمشید موبد کیخسرو موبد خداداد موبد بهمرد موبد هوشنگ نام داشتند .مهربان در میان سه فرزند جوانترین بود ،برادرش شاه فریدون و خواهرش مهربانو. پدرش در بیشتر دوران نوجوانی او دور از خانواده و سرگرم کار برای چرخاندن چرخ اقتصادی زندگی بود .مهربان نزد مادرش پرورده شد که بانویی بود کوتاه قامت و پرنیرو که همسایگان و زرتشتیان زادگاه ،او را اوستو فرنگیس می نامیدند که یادآور توان ،شجاعت و نیروی رهبری او بود. بی گمان می توان گفت که بسیاری از ویژگی های نیک و شناسایی دهنده او از راه مادر در نهاد و رفتارش گذاشته شده بود. داستان زندگی اوستو فرنگیس در بسیاری از زمینه ها، یادآور زندگانی بسیاری از بانوان زرتشتی همدوره ایشان می باشد .در هالی که بیشتر شوهران برای زمانهای دراز
3
از خانواده دور بودند ،بانوان هم نقش مادر ،هم پدر و هم آموزگار را برای فرزندان بازی می کردند .ربودن فرزندان خانواده های اقلیت های دینی ،بدون شانسی برای بازپیدا کردن آنها خطری بود که همواره در کمین بود و از این رو مادران می بایست همیشه مراقب باشند. پدر بزرگ من بسیار جوان بود هنگامی که برادر یازده سال بزرگترش فریدون ،به بمبئی رفت تا به پدرشان ،که بازرگانی کوچکی برای فروش فراورده هایی از هند به ایران داشت، بپیوندد.مهربان هنوز بسیار جوان بود که پدرش برای واپسین بار برای درمان بیماری اش به یزد رفت ،بیماری که در کمتر از دو سال به زندگی او پایان داد. مهربان آموزش های پایه ای خود را در آموزشگاه زرتشتیان در یزد به پایان رساند .او همچنین آموزشهای دشوار نوزوتی (موبدی) خود را به سرپرستی موبد گرامی شادروان اردشیر بانکی ،پدر دکتر شهریار بانکی فرا گرفت. ایشان در همان هنگامی که آهنگ آن داشت تا برای پی گیری آموزش های خود به تهران برود ،از برادرش فریدون درخواستی مبنی بر پیوستن به او در هند دریافت کرد .سال ۱۹۳۲بود و او تنها ۱۵سال داشت که مادر و خواهر را ترک کرده و سفر دشوار به دیار هندوستان را در پیش گرفت .از یزد تا بندر عباس را در پشت یک کامیون و از آنجا با کشتی به هندوستان رفت. پدربزرگ آموزش های خود را در دبیرستان New High Schooدر Bhardaپی گرفت.از آنجا که او بسیار مردم دوست بود همیشه آرزو داشت که دکتر بشود اما با گذشت زمان پی برد که برای این کار دشوار آمادگی بایسته را ندارد .پس از اندیشه بسیار و دریافت چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
پندهایی هر چند تند و تلخ از یک دوست نزدیک پی برد که راه های دیگری هم برای کمک به مردم و هازمان وجود دارد. پس بر آن شد که به برادرش و کار او در بمبئی بپیوندد. و چنین شد که برادران زرتشتی کار بازرگانی خود را ،که بزودی بسیار باال گرفت و درخشید ،در یک دفتر دو اتاقه کوچک ،که هم خانه و هم جای کارشان در بمبئی بود ،آغاز کردند .آنها از شرایط نوین ایران آن زمان و بهبود اقتصاد آن به نیکی بهره بردند و کار را با صدور شیر بچه به ایران آغاز کردند .نخستین کاالی فرستاده شده آنان برای شوهر خواهرشان ،بهرام زرتشتی بود که در بازار یزد خرده فروشی داشت. با گذشت زمان ،نام و آوازه آنان در جایگاه بازرگانانی درستکار و امین گسترش یافت و دیگر بازرگانان در ایران نیز درخواست داشتند تا با آنها کار کنند .با باال گرفتن کار و افزایش میزان صادرات آنان بر آن شدند تا همکاران دیگری در شهرهای دیگر مانند تهران و شیراز دست و پا کنند و بر کار گسترش فرآورده ها در ایران نیز دیده بانی داشته باشند .آنها همچنین آغاز کردند تا از کشورهای دیگری مانند ژاپن ،آلمان و انگلیس نیز فراورده هایی به ایران بفرستند. افزون بر اینها،خواهرزاده شان ،مهربان بهرام زرتشتی نیز در هند بدانان پیوسته و اثر بسیار مثبتی بر رشد کار آنان گذاشت تا زمانی که به ایران بازگشت و به همراه برادران خود جمشید و رستم تشکیالت اقتصادی کامیاب خود را پایه گذاری کردند. پدربزرگ پس از آغاز به کار ،به یاد پند پدر افتاد که :بخشی از درآمد خود را برای یاری به نیازمندان کنار بگذار! برادران، حسابی را در این راه باز کردند که ساالنه پنج درصد از سود کار خود را به آن واریز می کردند و در برای کمک های مردمی از آن بهره می بردند و در تمام سالهایی که سرگرم کار بودند به این شیوه ادامه داده و به آن افزودند. در سالهای پس از جنگ جهانی دوم مهربان به یزد بازگشت و از دلبند خویش پریدخت رستم ماونداد خواستگاری نمود. تازه همسران چند ماهی در ایران بودند تا سپس با یکدیگر به بمبئی رفتند. چند سالی پس از بازگشت آنان ،کشور هند خودایستایی (استقالل) خود را از بریتانیا بدست آورد .این رویداد اگرچه برای این کشور مثبت بود ولی از سوی دیگر قوانین و محدودیت های تازه ،بازار صادرات را با پیچیدگی هایی روبرو کرد که بر کار شرکت برادران زرتشتی نیز تاثیر گذاشت .چنین شد که مهربان نگاه خود را به دیگر کشورها چرخاند تا موقعیت های نوین را دریابد .سال ۱۹۴۸او و همسرش با پرواز Trans World Airlinesاز بمبئی به نیویورک رسیدند .سفری که قرار بود کوتاه باشد تبدیل شد به سه سال اقامت کاری .در همین جا بود که دو دختر نخست آنان ،هما و ویدا چشم به جهان گشودند. چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
آمریکا برای کار آنان بسیار خوب بود و موقعیت ها بسیار. مهربان از فریدون نیز خواست تا از تهران به نیویورک برود تا با هم شرایط نوین را بررسی کنند .فریدون هر چند که به همان اندازه تاثیر گرفته بود ولی به برادرش پذیراند تا به ایران برگشته و بخشی بشود از نوزایی اقتصادی در میهن مادری .با بازگشت به ایران ،برادران زرتشتی کار خود را گسترش داده و به ساخت فراورده های پالستیکی صنعتی و همچنین چرمی در صنعت تازه پای خودرو سازی در ایران پرداختند .در این هنگام مهربان و پریدخت فرزند سوم و واپسین خود ،مهربانو را به دنیا آوردند. با بروز انقالب اسالمی در سال ۱۹۷۹همه چیز به هم ریخته شد و مهربان نیز مانند بسیاری دیگر از زرتشتیان و ایرانیان روشن اندیش میهن مادری را ترک کردند .او و همسرش چند سالی را در لندن گذراندند تا سپس به سوی ونکوور کانادا رهسپار شدند .سپس تر با گردهمایی همه خانواده در کالیفرنیای جنوبی همه به سان دیگو کوچ کردند. پس از انقالب ،پدربزرگ من بسیاری از زمان خود را در راه کارهای مردمی و دهشمندانه در هازمان زرتشتیان و فرای آن گذاشت .آن پنج درصدی را که آنها ساالنه از سود کار خویش کنار گذاشته بودند اکنون ثروت کوچکی شده بود. او همچنین در هازمان زرتشتیان آمریکای شمالی نقش کنشمندانه ای گرفت و پیوندهای تنگاتنگی با زرتشتیان ایران، هند و دیگر جاها برپا نمود .او تا روزهای پایانی زندگانی خویش به این خویشکاری ادامه داد ،از بودن در میان خانواده مهرورز خویش شادمان بود و همچنان انگیزه مند و شاداب برای سفر کردن و باغبانی. موبد مهربان جمشید زرتشتی ،در پسین روز ۶جوالی ،۲۰۱۲ در آسودگی خانه خویش در سان دیگو ،در کنار همسر دلبند و دختران خود چشم بر جهان فروبست .از ایشان همسرش پریدخت ،سه دخترش هما ،ویدا و مهربانو ،چهار نواده، آناهیتا ،ویشتاسپ ،ویراف و شیرین و همچنین سه نتیجه، نیکی ،کیانا و سیروس باز مانده اند. هرچند ما نمی توانیم زمان و چگونگی زایش و درگذشت خود را در دست داشته باشیم اما مهم چگونگی زندگی کردن و کارهای نیک ماست که به شمار می آید و بر جای می ماند. سپاس گزاری خانواده مهربان جمشید زرتشتی بدین وسیله از همه عزیزانی که با حضور خود در مراسم پرسه همسر و پدر عزیزمان موبد مهربان جمشید زرتشتی یاد او را گرامی داشتند و همچنین خویشاوندان و آشنایانی که از راه تلفن ، نامه ،کارت و ایمیل با پیامهای همدردی و آرامش بخش با ما همراه بودند سپاس گزاری کرده و از درگاه اهورا مزدا دیر زیوی و سر بلندی همگان را آرزو مندیم . همسر :پریدخت ماونداد ( زرتشتی ) و فرزندان هما و ویدا و مهربانو و خانواده های وابسته
4
کسی جان زدست اجل در نبرد چه با عمر کوته چه عمر دراز نه ز آنها نشانی نه نامی به جا بلی ،تا که فرزند پوینده است بمانند جاوید تا جاودان تنش گربمیرد روان زنده است فرآورد افکار و گفتار ما مگر داد نوشیروان شد زیاد؟ پس قرن ها می کند زندگی مگر مرد و یکباره بر باد رفت به آز و طمع زندگی را نباخت خوش آنانکه چون مهربان زنده اند به حال دگر کس هم اندیشه کرد به تخت امردادگانش نشاند نمیرد کسی کو به مزدا رسید جهان تا جهان است او زنده است چو او راستین موبدان موبد است چنان زی که گویند بخشنده ای
بدیهی است هرکس که شد زاده مرد هزاران بزادند و مردند باز فراموش گشتند از ذهن ها ز فرزند نام پدر زنده است ولی نیکمردان و بخشندگان کجا میرد آنکس که بخشنده است روان چیست محصول کردار ما مگر مرد فردوسی پاکزاد؟ مگر نه که کوروش به آزادگی مگر رستم گیو از یاد رفت خوشا آنکه در زندگی نام ساخت خوشا نیکمردان که پاینده اند بلی مهربان چون دهش پیشه کرد دهش ،مهربان را به مزدا رساند چنین داد زرتشت مارا نوید به تخت امرداد هرکس نشست بلی مهربان زنده سرمد است ز شیدا به تو ای که دارنده ای مرکز زرتشتیان کالیفرنیا درگذشت زنده یاد موبد مهربان جمشید زرتشتی را به همسر گرامی ایشان بانو پریدخت ماونداد زرتشتی و فرزندان آن زنده یاد هما -ویدا و مهربانو دآلرامی داده و امید است که زندگانی آن شادروان برای همه جوانان زرتشتی سرمشقی از دهشمندی-وفاداری و نیکو کاری باشد. روانشان شاد و باالترین گروسمان جایگاهشان باد
5
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
نوشته آقای جمشید پیشدادی
موبدان موبد مهربان موبد جمشید زرتشتی
برگرفته از رویه میراث فرهنگی ایران معـبد چـغـازنـبـيل
يکي از معـماريهاي مهـم ايران مربوط است به قرن 13قـبل از ميالد؛ معـبد چـغـازنـبـيل ( 1250قبل از ميالد ) است که در کنار رودخان ًه کرخه در استان خوزستان در جنوب ايران قرار گـرفـته است .اين معـبد بوسيله «هـونـتاش هـوبان» پادشاه ايالم بر روي خرابه هاي شهر باستاني «دور -آنـتـش» ساخته شده بود .اين معـبد نشانگـر اوج و شکوه معـماري در آن دوره است. اين بـنا بصورت چـهـارگـوش و به صورت يک ساخـتمان پـنج طبقه است، که هـر طبقه از طبقه قـبلي کوچکـتر است و نمائي بصورت مخروطي را نشان مي دهـد .معـبد اصلي در آخرين طـبـقـه ساختـه شده بود .موادي که در ساختمان اين معـبد بکـار رفـته است، بـيـشـتر از آجرهـاي پـخـته لعـاب دار هـمراه با ساروج بـسيار قـوي بوده است .گـنـبد غـربي معـبد چـغازنـبـيل که بصورتي ماهـرانه ساخته شده بود هـنوز هـم پس از گـذشت سـه هـزار سال از تاريخ آن بصورتي عـجـيب و
حيرت آور در وضعـيتي خوب بسر مي برد .ساخـتـن طاقـهـاي هـاللي شکـل برروي راهـروهـا و پـلـکـان هـاي داخل معـبـد نـشـانگـر مـوفـقـيت فوق العـاده و شگـفت آور معـماري در ايران باستان است .چـيـزي که باعـث تعـجب و شوک بـسيار در معـماري چـغـازنبـيل است، اينکه ابـتـکار هـنـرمندان آن دوره در اخـتراع و ساختـن يک سيستم جديد که آب آشامـيدني ساخـتمان را تهـيه مي کرده است .آب تسويه شده بوسيله عبادتـگـران و پـرستـشگـران و ساکـنين آن منطقه مورد استـفاده قرار مي گـرفت. هدف از ارائه ی این بخش آشنایی با معماری قبل از اسالم در ایران می باشد .در این مقاله به صورت مختصر ،جزئی از هر سبک معماری این دوره معرفی میشود .
معماری ايالم قديم
تا پيش از آمدن مادها و پارسها تا حدود يک هزار سال پيش از ميالد ، تاريخ سرزمين ايران به تقريب منحصر به تاريخ ايالم بوده است.تنها اطالع ما
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
6
از معماری (به ويژه شکل معابد) از نقش مهرهايي است که از دوران اوليه ی ايالم به جای مانده و آن يک نقش برجسته مربوط به نينوا در آشوری متاخر است در اين نقش برجسته معبدی به صورت يک بنای مربع مستطيل بلند بر يک شالوده ی ايوان دار نشان داده شده ،نمای جلوی دارای روزنه هايی بوده است .در قسمت پشت ممکن است پله هايی برای دسترسی به معبد وجود داشته است .در نمای آن دو چهار چوب در بلند ديده می شود که در سمت چپی را يک پرده ی نی ايی آنرا از نور آفتاب محافظت می کند .احتما ً ال مدخل ورودی بوده است و در سمت راست شايد نمايی از يک در بوده است جالبترين ويژگی معماری اين معبد سه شاخ بزرگ است که در دو طرف ديوارهای معبد نصب شده است و اين ما را به يکی از عجايب ساختمان معابد ايالمی متوجه می سازد.آثار باستانی چغازنبيل در دشت خوزستان و در فاصله حدود سی کيلومتر در جنوب شرقی شهر شوش در کرانه ی غربی رودخانه دز واقعشده است اين آثار شامل زيگورات يا معبد عقليمی است که به وسيله ی او نقاش گال پادشاه مقتدر ايالمی برای خدای اينشوشيناک در حدود 1265ق.م ساخته شده است. زيگورات چغازنبيل کهن ترين اثر معماری ايرانی می باشد که دارای ابعاد و خصوصيات خيره کننده است و با اهرام مصر برابری می کند.
معماری ماد:
در حدود هزاره ی اول پيش از ميالد بود که گروههايی از اقوام آريايی به ايران مهاجرت کردند .مادها در سده ی هفتم پيش از ميالد به رهبری خشتريته (خراآورت) نخستين پادشاهی خود ،پس از ايالميها در اين سرزمين بنياد گذاشتند. بررسی هنر معماری ماد با کمبود مدارک موجود ،کاری سهل و آسان نيست، قطع ًا مادها هم مانند اسالف خويش برخوردار از آثار معماری قابل بحثی بوده اند مويد اين مطب آثار بدست آمده از کاوش های اخير باستان شناسی تپه هگمتانه و همچنين معماری صخره ای
است که از آنها به جای مانده است. بر همين اساس معماری مادی شامل دو بخش می باشد: الف) معماری صخره ای ب) معماری معمولی معماری صخره ای :ايجاد حفره و وسعت دادن آن ،فضای مورد احتياج مث ً ال خانه يا آرامگاهی ايجاد شود .حاصل اين عمل مبارزه جويانه ی انسان با کوه و صخره را که برای دستيابی به فضايی استوار و ماندگار انجام می شود ،معماری صخره ای می ناميم .به عبارت ديگر معماری صخره ای از مصالح آزاد و معمولی ساختمان به وجود نمی آيد بلکه از صخره ای طبيعی است و در جهت عکس معماری آزاد و معمولی عمل می کند آثار معماری صخره ای مادها اکثراً در نواحی غرب ايران (کردستان آذربايجان غربی -کرمانشاه و همچنين در بخشی از خاک عراق (کردستان عراق) پراکنده است و اغلب جنبه ی مذهبی دارند. معماری معمولی :معماری معمولی به اين آثار در محلهايی به نام تپه نوشيجان مالير و گودين تپه و باباخان ،تپه هگمتانه ،زيويه و ....قرار دارند که در کاوش های باستان شناسی بدست آمده است.
معماری دوره ی هخامنشيان:
در حدود 560سال پيش از ميالد که دو دولت نيرومند آريايی يعنی ماد و پارس با هم موکلف کشتند امپراتوری بزرگ ايران به وجود آمد .اين واقعه زمانی رخ داد که کوروش بزرگ نخستين شاه هخامنشيان نيای خود آستياک (اژی دهاک) فرمانروای ماد را از تخت پادشاهی به زير آورد. هنر ايران در دوره ی هخامنشی هنری است شاهی ،و سرنوشتش با سرنوشت شاهان هخامنشی پيوند خورد است و به اين دليل است که در زمان پادشاهی کوروش و داريوش اين هنر به اوج ترقی خود می رسد.مهمترين بناهای به جای مانده اين دوران کاخ های شاهی است .تاريخ ساختمان اين کاخ ها به اواسط قرن شش قبل از ميالد باز می گردد .معماران هخامنشی از هوش و
ذکاوتی سرشار بهره مند بوده اند .زيرا در آثار آنها اصولی رعايت شده که بعدها به عنوان اصول معماری ايرانی رعايت شده که بعدها به عنوان اصول معماری ايرانی معمول و مرسوم گرديد. حال به طور مختصر و اجمالی به معرفی تخت جمشيد يکی از مهمترين بناهای اين دوره ی معماری ايران می پردازم.
تخت جمشيد:
اين مجموعه ی ساختمانی در شهر مرودشت و در 45کيلومتری شهر شيراز واقع شده است .بر کوهش خشن به نام کوه رحمت تکيه داده و مشرف است بر دشت پهناور وحاصلخيزی که اطراف آن را کوهها حلقه وار فرا گرفته اند.بی گمان نقشه ی کلی تخت جمشيد از پيش طرح ريزی شده است .سيستم کانال کشی و آبرسانی و مجاری فاضالب که در سطوح مختلف متناسب با کاربرد دقيق قب ً ال در سنگ کوه کنده شده دليلی است بر اين مدعا. اگر بخواهيم مجموعه بناهای تخت جمشيد را فقط نام ببريم عبارت خواهند بود از: – 1پلکان بزرگ – 2دروازه بزرگ خشايار شاه معروف به دروازه تمام ملت ها مشاهده ی تصویر (دروازه ی ورودی) – 3راهی که مدعوين از آن می گذشتند – 4پلکان شمالی کاخ آپادانا – 5کاخ آپادانا – 6پلکان شرقی آپادانا – 7کاخ سه دروازه – 8کاخ اختصاصی داريوش – 9کاخ خشايار شاه مربوط به پذيرايی های رسمی – 10تاالر صد ستون و سومين قسمت کاخ خزانه شاهی – 11تاالر 99ستونی (قسمت مزکزی خزانه) تاالر تخت موقتی که به دستور داريوش ساخته شد. – 12انبارهای خزانه شاهی – 13نمای جنوبی شکو که به طرف دشت است
7
ستون در معماری هخامنشی:
ستون که عنصر اصلی و اساسی بناهای دوران هخامنشی است .به علت سر ستونش که به شکل سر حيوان ساخته می شده از مجموعه ترکيبی عناصر ديگر ساختمان های تخت جمشيد بيرون نمی ماند و نقش مهمی را در معماری اين مجموعه به عهده دارد.
نقش برجسته در تخت جمشيد:
ترکيب نقش برجسته در تخت جمشيد بر مرحله ی کمال زمان خود رسيده است و معماری ايرانی برای ايجاد تنوع همچنين پرهيز از بيهودگی ،ديوارها و طارمی ها را به بهترين نحو ممکن با نقوش برجسته آرايش داده است.
تیسپون و طاقهای کسری یا مدائن پایتخت امپراتوری ایران زمین
تیسپون پایتخت بزرگ ایران در سالهای شاهنشاهی اشکانی و ساسانی بوده است که توسط مسلمانان صدر اسالم ویران گشته است .تاریخ نگاران این بنای بی سابقه و هنر معماری بکار رفته شده در این کاخ ایرانی را در جهان بی مانند دانسته اند .این شهر بیشتر اقامتگاه زمستانی شاهنشاهان امپراتوری ایران بوده است .تیسفون در 32کیلومتری جنوب شرقی بغداد قرار گرفته است .ریشه تیسپون نامی ایرانی است که بعدها به سبب عظمت و بزرگی اش که توسط خسرو نوشیروان آباد گشته بود و مرکز تجاری آن روزگار شده بود تازیان نام مدائن به معنی شهرها را به آن دادند .اشکانیان نیز بناهای بزرگی در آن ساختند .اعراب نوشته اند پس از فتح تیسپون به هر سرباز اسالم مبلغ دوازده هزار درهم رسید .خرابه های تیسپون از 1.5کیلومتری دهکده سلمان پاک آغاز می شود که شهر سلمان فارسی نامیده شده است .در سال 1888 میالدی بسیاری از این کاخ های باستانی ایرانی فروریخت زیرا آنجا را محل عبور و مرور مصالح ساختمانی کرده بودند .در جنوب آن شهر «اسفانبر» قرار دارد که آرامگاه نوشیروان دادگر آنجا
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
واقع شده است .زیرا بنا به پند نامه خود نوشیروان فرمان داده بود جسدش را در آنجا به خاک سپارند .قصر دیگری به نام االبیض از دوره اشکانی نیز آنجا بود که در دوره خالفت ننگین سرکرده های عرب ( مکتفی 289 , 295هجری ) ویران شد .طاق کسری از بنهای باشکوه تاریخ بوده است که طول آن 365متر و عرض اش 275 تخمین زده شده است .که در وسط ویرانه های مدائن قرار گرفته است .در نامه پهلوی شهرستانهای ایران آمده است ابوجعفر المنصور یکی دیگر از خلیفه های ننگین تازیان بربر در تاریخ ذیحجه 136هجری پس از روی کار آمدن بسیاری از بناهای تیسپون را با خاک یکسان نمود تا قانون اسالمی را آنجا پیاده کند زیرا در سالهای نخست صدر اسالم آمده است که هر بنا و هر قانونی به جز اسالم مخالف خدا است و بایستی ویران شود زیر در قرآن همه آنها آمده است و هر بنای جز بناهای اسالمی شرک و گناه محسوب میشود .در زمان رهبری صدام ملعون نیز هیچ ایرانی نمی توانست از این مکان باستانی دیدن کند فقط به این دلیل که عراق روزگاری متعلق به ایران بوده و آثارش به جای مانده است . تخت جمشید و مقبره مادر سلیمان نامهایی است که ایرانیان بر مکانهای باستانی شان گذاشتند تا از دست ویرانگر عرب به دور به ماند .جمشید در نزد اعراب هم ارج و قربی داشته و تاریخش همیشه با بزرگی آمد است .به همین جهت شهر پارسه داریوش بزرگ به تخت جمشید تغییر نام پیدا میکند .یا آرامگاه کوروش بزرگ به نام مقبره مادر حضرت سلیمان تغییر نام می دهد تا از ویرانی اعراب رهایی یابد . نمونه های بسیاری از این فجایع موجود است .تخت سلیمان نیز نامی ساخته شده برای آتشکده بزرگ آذرگسب است که مردم منطقه آذربایجان این مکان ارزشمند را به تخت حضرت سلیمان تغییر نام میدهند و . . . احمد ابن ابی یعقوب در کتاب البلدان می گوید :در روزگار پیش از اسالم در دوران خسروها عجمان شهری بزرگ در میان شهرهای عراق بنا کرده بودند به نام مدائن ( جمع مدینه به معنی شهرها ) که تا بغداد هفت فرسخ راه بود .ایوان خسرو
نوشیروان همانجاست .این مکان پس از نوشیروان محل پادشاهان ایران بود . ابواسحق ابراهیم اصطخری در کتاب مشهور مسالک و ممالک نوشته است مدائن امروزه شهری است ویران و کوچک که در گذشته سخت عظیم بود .از بغداد تا آنجا یک مرحله است و هنوز آرامگاه پادشاهان ایران آنجاست .ایوان کسری آنجاست که با سنگ گچ بنا شده است .در گذشته در جهان هچ بنایی عظیم تر از آن نبوده است . در کتاب مشهور مروج الذهب مسعودی اینگونه آمده است :خسرو انوشه روان شاهنشاه ساساني پس از مراجعت به عراق به سوي تيسفون پايتخت امپراتوري ايران رفت . سپس سفرا و وزيران كشورهاي منطقه را به حضور پذيرفت و آنان را دعوت رسمي نمود تا از نخستين كاخ سفيد دنيا و باشكوه ترين ابنيه آن روزگار ديدن كنند . که همگان از این ابنیه باشکوه تاریخ شگفت زده شدند .يكي از آنان فرستاده قيصر روم بود كه مشغول تماشاي تيسپون مدائن بود كه ناگهان به نزد شاهنشاه ايران رفت و چنين گفت . من از اين معماري باشكوه شگفت زده شده ام ولي فقط مشكلي در ميدان اصلي كاخ مي بینم كه اين يك نقص اساسي به حساب می آید چرا آنرا برطرف نکردید ؟ شاهنشاه ايران لبخندي زد و چنين گفت : در آن مكان خانه پير زني بود كه حاضر به فروش خانه خود به دولت نشد و چون شاه نخواست كه به پيرزن ستم روا دارد آن خانه را به همان حال رها كردیم . فرستاده قيصر روم اينگونه پاسخ داد :به خداي كه اين نقص بهتر از هزاران كمال است .
طاق گرا یادگار شاهنشاهان ساسانی تاق گرا یادگار تمدن ساسانی می باشد که به گفته تاریخ نگاران مقبره یکی از شاهنشاهان آن روزگار است که در اطراف قصر شیرین قرار دارد .عده ای دیگر بر این باور هستند که این مکان یک چاپارخانه مرزی بوده است .این بنا
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
8
یکی از شگفتی های معماری تاریخی کهن ایران است که شوربختان مانند دیگر آثار باستانی رو به نابودی قرار دارد .باتوجه به ثبت رسیدن این اثر تاریخی ایران در لیست آثار ملی در پیش از انقالب ولی امروزه بدون محافظ و نگهبان رها گشته است و متاسفانه داخل آن محل آتش روشن کردن مردمان محلی شده است .این محل به صورت یک قلعه کوچک با کنگره های طراحی شده در حدود 1500 سال پیش بنا گشته است .
قلعه بابک خرمدين
قلعه بابک در شهر کليبر واقع در صدوپنجاه و پنج کيلومتري شمال شرقي تبريز بر فراز قله اي کوهستاني به ارتفاع 2300 تا 2700متر باالتر ز سطح واقع دريا شده است که با نامهاي و جمهور بذ مشهور است .از آثار معماری شگفت انگیز این دژ مستحکم نطامی که در مکانی بسیار بلند قرار گرفته ( به طوری که فتح قله چنیدن ساعت به طول می انجامد ) میتوان اظهار داشت که این بنا در دوره پادشاهی اشکانیان بنا نهاده شد و خصوصا در زمان ساسانیان از آن بهره بردند .ولی در قرن های دوم و سوم توسط ایرانیان اصیل آن زمان بازسازی و مرمت شد و دژ بابک نام گرفت .شهرت اصلی آن برای مبارزات 22 ساله خرمدینیان با خلفای کشتارگرعباسی و پایه گذاری نهضت سرخپوشان یا خرمدینیان می باشد .نهضتی که جاودانه ماند و درس بزرگی به تک تک ایرانیان داد تا زیر یوق هیچ فرهنگی نرودند و تنها ایرانی بمانند و با فرهنگ ایرانی از دنیا بروند .خصوصا مبارزه و ایستادگی در برابرفرهنگ بربریت و غیر متمدن اعراب که ریشه به تیشه این مرز
و بوم زده بودند را به ما آموخت .قلعه بابک در سال 1345با شماره 623در لیست آثار ملی ,تاریخی و فرهنگی ایران ثبت شد و مرمت آن از سال 1376توسط اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی آغاز گشت .چند سالی است که برای احترام به این سردار بزرگ تاریخ ایران مراسم باشکوهی برگزار میشود .امسال نیز با حضور عده کثیری از هم وطنان با وجود محاصره نظامی سپاه پاسداران و بسیج ( جهت مبارزه با هرزه گان بیگانه پرست پان ترکیسم ) این مراسم اجرا شد . پان ترکیسم مزدورانی هستند که از طرف چند کانال ماهواره ای در آمریکا بر ضد ایران تحریک می شدند و دم از استقالل , داشتن پرچم مستقل ,زبان رسمی ترکی و . . .میزدند .این گروهک های ضد ایرانی توسط رهبر معدومشان سید جعفر پیشه وری مزدور و عامل روس قدرت گرفت ولی با هالک شدن وی قسمت بسیاری از این گروهک ضد ایرانی متالشی شد .این افراد با انگشتان دست خود شکل یک گرگ را به یکدیگر نشان میدادند تا به اصالح متحد شوند و پالکاردهایی را با زبان ترکی استانبولی با خود حمل میکردند . در مکانی که سرداری همچون بابک تالش برای یکپارچگی ایران نمود ,تالش برای نابودی فرهنگ عرب از ایران نمود ,تالش برای بازگرداندن هویت ایرانی نمود و جانش را برای این راه داد حال عده ای از فرصت استفاده نمودند و قدم در راه ضدیت با فرهنگ ایرانی و متالشی شده اتحاد «کرد و ترک و فارس و خوزستانی و آذری « . . .کردند .بابک سرداری ملی و منطقه ای است و متعلق به همه ایران زمین است .جای دارد مسئوالن کشور هرگونه افراد این گروهک ضد ملی را سرکوب کند و آنان را برای همیشه از این سرزمین کهن ریشه کن نمایند .
سازمان جهانی یونسکو در لیست آثار ارزشمند جهانی قرار گرفت .یونسکو بر اساس چهار بند این مجموعه کم نطیر را به لیست آن سازمان اضافه نمود پاسارگاد نخستین نشانه بارز معماری سلطنتی و پادشاهی هخامنشیان است .پایتخت شاهنشاهی پاسارگاد را ,کورش بزرگ با مشارکت مردمان گوناگون امپراطوری خود که با تالش فراوران کسب کرده بود ساخت .این حرکت را یونسکو به صورت یک حرکت بنیادی در تحول هنر و معماری کالسیک ایران درآمد میشناسد .محوطه باستانی پاسارگاد دارای کاخهای عظیم , باغهای سلطنتی و آرامگاه کورش بزرگ بنیان گذار سلسله شاهنشاهی هخامنشیان و یادبودی استثنایی از تمدن ایران می باشد .مجموعه چهارباغی پادشاهی ایران که در پاسارگاد بنیاد گذاشته شد به صورت نماد سمبلیک و مادر تمام این گونه معماری های در آسیای غربی در آمده است نام گرفته است .پاسارگاد نه تنها متعلق به کورش بزرگ است بلکه قدمت آن به دوران مادها باز میگردد و دارای عمری بالغ بر 3000و اندی سال میباشد که یونسکو آنرا اثری شگفت انگیز جهانی نامیده است .
آرامگاه ابدی کورش بزرگ
این بنا در بدو يورش اعراب به ایران به دلیل عظمت شگفت انگیز آن که هنوز بعد از گذشت 2500سال پابرجاست تغییر نام گرفت و به مقبره مادر سلیمان
کاخ دروازه انسان بالدار معروف به کاخ کورش بالدار
محوطه باستانی و مقدس پاسارگاد
پاسارگاد 78کیلومتر مانده به شهر شیراز قرار دارد .متاسفانه این مجوعه ارزشمند هنوز بعضی از راه هايش خاکی میباشد و بدون محافظت جدی قرار گرفته است . پاسارگاد در سال 1383خورشیدی برابر با سال 2004ترسایی بر اساس مصوبه
شده است که به روی سکوی سنگی طبقه دار ( شش طبقه ) قرار گرفته است و کالبد کورش بزرگ در طبقه هفتم ( که عدد هفت همیشه نشان از تقدس داشته است ) قرار گرفته است .مساحت قاعده آن 164.2متر مربع است .اتاق آرامگاه دارای ابعاد 6.4 در 5.25متر است .کالبد کورش نامدار به روی باالترین طبقه آن قرار گرفته است که در گذشته داخل تختی زرین گذاشته شده بوده است .قطر دیوار اتاق 1.5متر و درب وروی آرامگاه به طرف شمال غربی است .سنگهای به کار رفته شده در آن بسیار عظیم است که بعضی از آنان تا 7 متر درازا دارد و ارتفاع آن تا 11متر می رسد .آرامگاه در گذشته در وسط باغهای سلطنتی محصور بوده است .کالبد کورش پس از کشته شدن در جنگ با سکاها در درون تخت زرین همراه با اشیای مهم سلطنتی وی قرار گرفت که پس از حمله اسکندر مقدونی به ایران درب آرامگاه شکسته شد و تمام اشیای آن به غارت رفت .به گفته تاریخ شناسان ابن مکان سالهای متمادی مکانی مقدس برای ایرانیان بوده است به طوری که اکثر پادشاهان ایران در آنجا تاجگذاری می نمودند هم اکنون نیز این مکان از مکانهای شگفت انیگز جهان است به طوری که یکی از باستان شناسان فرانسوی پس از بازدید از این مکان گفت خدا را سپاس میگویم که باالترین افتخار را نصیبم نمود تا آرمگاه ابر مردی که در دوران جهالت و کشتار بشریت حقوق بشر و دموکراسی را پایه گذاشت ببینم .
مشهور گشت تا از دست ویرانگر اعراب نجات یابد .ولی در سال 1820ترسایی با کمک باستانشناسان خارجی مقبره کورش بزرگ شناخته شد .این بنا به صورت اتاقی با سقف شیب دار ساخته
9
این کاخ که یکی از ارزشمند ترین اسناد تاریخی ایران محسوب میشود متاسفانه بدون رسیدگی و حتی بدون آسفالت رها گشته است .توریست های بسیاری برای دیدن از نقش برجسته کورش بزرگ که به صورت فرشتگان آسمانی حک شده است به آنجا میروند .این کاخ 726متر مربع وسعت دارد .تاالر اصلی کاخ دارای هشت ستون به ارتفاع 16متر است .زیر این ستون ها از سنگهای مرمر سیاه ساخته شده است که هم اکنون برای محافظت از آن از کاهگل پوشیده شده است .سنگ
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
بشر است از ایران ظهور کردند و یا آئین میترا که روزگاری اروپا را در بر گرفته بوده و یا آئین مزدک و مانی که روزگاری به دنیا راه یافت
کاخ دروازه ملل در پرسپولیس
تنومندی که نقش کورش بالدار را در خود دارد ,تصویر این پادشاه را با تاجی مصری ,متشکل از مخروط با قرص خورشید و در میان دو شاخ دو مار کبری بر سر تاج خود نشان میدهد . این تصویر تمام حدسهای که ذوالقرنین را که در قران فرستاده خدا نامیده است و بعضی ها آنرا به اسکندر گجستک که ویرانگر بزرگ تاریخ بوده است و به او لقب داده بودند ,باطل کرد .در باالی این نقش ارزشمند کتیبه ای با این مضمون « :من هستم کورش شاه هخامنشی « نقش بسته بود که متاسفانه در سالهای 1864تا 1880میالدی شکسته شد و از ایران خارج گشت .این نقش را دانشمند مشهور هندی به نام «موالنا ابوالکالم آزاد» همان ذوالقرنین قرآن نامید که در آن خداوند کورش را شاهی جهانگیر ,دادگستر و صاحب حکمت نامیده است و فرستاده خداوند خطاب کرده است تا صلح را در میان بشریت گسترش دهد .بدون تردید اسکندر گجستک که دست به کشتارهای وسیع و نابودی کتابخانه های و ویرانی شهرها زد را نمیتوان فرستاده خداوند نامید .تورات نیز بارها از بزرگی کورش و عظمت وی نامبرده است .این افتخار من و توی ایرانی است که زرتشت که تنها دین دموکرات بشریت شناخته شده است و کورش بزرگ که اولین بنیانگذار حقوق
امپراتوری ایران آزاد که توسط کورش بزرگ بنا نهاده شد با پادشاهی داریوش کبیر وسعت چشم گیری گرفت .این امپراتوری بر پایه احترام به اقوام و ملتهای گوناگون پایه گذاری شده بود و ادیان در آن آزادی کامل داشته اند . این محاسن این امپراتوری را به بزرگ ترین و باشکوه ترین امپراتوری متمدن و منظم تاریخ جهان تبدیل کرد .به همین دلیل داریوش بزرگ تصمیم به ساخت کاخهای عظیمی گرفت که در شان و شخصیت این امپراطوری بزرگ منطقه باشد و جاودانه برای آیندگان بماند . پرسپولیس 55کیلومتر مانده به شیراز واقع شده است .در بدو ورود به کاخهای پرسپولیس شاهد دروازه ملل می شویم . در منطقه نخست این کاخ شاهده سکوهای سنگی می باشیم که برای انتظار پادشاهان کشورهای دیگر منطقه تعبیه شده است . رهبران و پادشاهان کشورهای گوناگون در انتظار می ماندند تا پس از کسب اجازه برای مالقات با پادشاه ایران وارد کاخ شوند .پس از ورود به مجموعه پرسپولیس وارد یک درگاه بزرگی میشویم که یک راه منشعب به کاخ صد ستون و
به سوی دشت و دو ابوالهول با سر انسان و بال عقاب و بدن گاو در جرزهای درگاه شرقی کاخ قرار گرفته است که به سه زبان عیالمی ,فارسی باستان و بابلی در باالی آن به این شرح نوشته شده است { :من هستم خشیارشا ,شاه شاهان ,یگانه شاه بسیاری ,یگانه فرمانروای بسیاری ,و هر آنچه کردم به یاری اهورامزا بود .که اهورامزدا هر آنچه کردم در اینجا بپاید .این بارگاه همه ملتها را من به خواست اهورامزا ساختم .ساختمانهای خوبی را در پارسه ساختیم که پدرم بنای آن را گذاشت که همه را به تائید
دژ ایزدخواست
یکی دیگر از آثار تاریخی دوران ساسانی، دژ باستانی ایزدخواست و آثار تاریخی مربوط به آن است .این آثار که در راه اصفهان به شیراز ،در 41کیلومتری جنوب اصفهان واقع شده ،شامل قلعه ،آتشگاه ،پل، کاروانسرا و سد نزدیک آن است .سد ایزد خواست (یزد خواست) در ده کیلومتری جنوب دهکده یزد خواست قرار گرفته و درازایش 65متر و پهنای آن نزدیک 6 متر است .از ویژگی های این بند که تنها بخشی از آن برجای مانده است ،آن است که این سد از نوع قوسی بوده است .سد یزد خواست که می توان آن را نخستین بند قوسی جهان دانست از بناهای دوره ساسانی است .مصالح ساختمانی سد شامل سنگ الشه و مالت گچ و ساروج و نمای آن از سنگ تراشیده با اندود ساروج است .چنان که پیداست این بند برای جمع کردن آب های بهاری و جلوگیری از جریان سیل در منطقه ایزد خواست ساخته شده بوده است سد قلعه رستم ،در 33کیلومتریشمال شوشتر بر روی کارون که دارای سه دهنه بزرگ از باال به پایین بوده است .نهری را که از این سه سد آب می گرفته ،نهر «جوی بند» و یا «دیم چه» می گفته اند .درازای این نهر آبیاری 18 کیلومتر بوده است ـ سد شعیبیه ،که در 24کیلومتری جنوب غربی شوشتر و بر روی دیگری به کاخ آپادانا میشود .سقف کاخ رودخانه دز ساخته شده بوده است به ارتفاع 16.5متر بر چهار ستون تنومند ـ سد کارون ،که در 8کیلومتری شمال استوار بوده است .دو گاو عظیم الجسته اهواز قرار داشته است
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا 10
سد عجیرب ،که در 36کیلومتریشوشتر روی رودی با همان نام احداث شده است ـ سد کرخه ،این سد در 15کیلومتری شمال حمیدیه واقع بوده و پیش تر به آن سد نهر هاشم می گفته اند ـ سد ابوالعباس ،در 18کیلومتری رامهرمز واقع است و از سه دهانه تشکیل می شده است ـ سد ابوالفارس ،در جنوب شرقی رامهرمز ـ سد جراحی ،در 29کیلومتری جنوب رامهرمز
خداي نامك
خوتاي يا خوذاي يا خداي ،در فارسي پهلوي ،به معني شاه يا مالك است .از اين رو ،خداي نامك يا خداي نامه را ميتوان شاهنامه يا تاريخ پادشاهان ،و در عربي سيرالملوك ناميد .خداي نامه كه تاريخ ملي ايران را از آغاز تا پادشاهي خسروپرويز در برداشت ،در اواخر دوره ساساني تدوين شده و بنابر استدالل «نولدكه»، آخرين تحرير آن در عهد يزدگرد سوم ـ آخرين پادشاه ساساني ـ صورت گرفته است .تحرير اخير خداي نامه را به «دهقان دانشور» نسبت دادهاند. خداي نامه در نيمه اول قرن دوم هجري ،به قلم «ابنمقفع» ( 142م ) .با نام «سيرالملوك» يا «سيرملوكالعجم» از پهلوي به عربي برگردانده شد .اين ترجمه و ترجمههاي ديگر كه پس از ابنمقفع صورت گرفته ،از جمله مآخذ مورخان دوره اسالمي در ثبت و تدوين تاريخ ايران پيش از اسالم بوده است. «اشپولر» آلماني میگوید :به رغم كمبود آثار تاريخي بر جاي مانده از ايران پيش از اسالم ،آگاهي تاريخي ايرانيان را مسلم ميداند.
«ابوالحسن علي بن زياد تميمى» به عربي سالنامهنگاري ثبت وقايع مهم ساليانه يا سالنامهنگاري ترجمه كرد. از رسمهاي دربار پادشاهان ايران مجسطي باستان ـ از دوره هخامنشيان به بعد «مجسطي» نوشته اي بود كه «بطلميوس» ـ بوده است .اين رسم ،خود از وجود آن را در اسكندريه تاليف كرده بود .اين نوعي گاهشماري منظم در ميان ايرانيان كتاب را حجاج بن يوسف مطر به زبان قديم حكايت ميكند.همين سالنامههاي عربي برگرداند .ترجمه اين كتابها و رسمي ،در واقع ،مهمترين مأخذ و مرجع شرح و نقدهايي كه بر آنها نوشتند ،پايه مؤلفان و مورخان ايراني در تأليف تاريخ اصلي مطالعههاي اخترشناسي دانشمندان ايران بوده است« .كِتزياس» ـ پزشك و و منجمان در فرهنگ اسالمي شد .به مورخ يوناني قرن چهارم پيش از ميالد طوري كه اخترشناسان مسلمان توانستند ـ كتابي به نام «پرسيكا» نوشته كه در به اختراعات و اكتشافات تازه دست يابند تأليف آن ،از سالنامههاي رسمي ايراني و بسيار بيشتر از آنچه اقتباس و دريافت بهره برده است .همينطور آگاتياس ـ مورخ كرده بودند توليد كردند ،انتشار دادند و رومي قرن ششم ـ در تدوين تاريخ خود تحولي در اين علم به وجود آوردند که از مجموعه سالنامههاي رسمي ساسانيان این اختر شناسان عرب ایرانیانی بودند که كه در گنجينههاي دولتي تيسفون نگهداري نامهای عربی داشتند. ميشده ،استفاده كرده است. مضمون اصلي سالنامهها ،ذكر جنگها منابع : و حوادث برجسته سياسي بوده است - ،برهان قاطع -کتاب ذيل خدا. اما بنابر نوشته پيگولوسكايا (شهرهاي -احسان يار شاطر :بنياد شاهنامه ايران) ،در «رويدادنامه«هايي كه از عهد فردوسي ،شاهنامهشناسي ،ج ،1ص 270 سلوكي بر جاي مانده ،عالوه بر اوضاع ـ 268 سياسي ،از روابط اجتماعي و اقتصادي -شاهنامه فردوسي ،به تصحيح و تحقيق ژول مول ،تهران ،آموزش انقالب اسالمي، نيز سخن به ميان آمده است. ص ( 6ديباچه). تک نگاری عالوه بر سالنامههاي رسمي و خداي -اشپولر -کتاب همانجا نامه كه به مثابه تاريخ عمومي پادشاهان -دوالفوز -کتاب تاريخ هند ايران بوده ،تكنگاريهايي نيز در خصوص -صادق سجادی -هادی عظیم زاده - برخي پادشاهان ايران بر جاي مانده است کتاب تاریخنگاری در اسالم -ص 101 كه براي نمونه ،ميتوان به «كارنامك -رضا عبدالهی -تاریخ تاریخ ایران -ص 9و 10 اردشير بابكان» اشاره كرد. مریم میر احمدی -فرهنگ ایرانی قبلکتاب شهرستانهای ایران از اسالم و آثار آن در تمدن اسالمی و «شهرستانهاي ايران» نيز از ديگر آثار ادبیات عرب -ص 162 تاريخي بر جاي مانده از ايران پيش از عبدالحسین زرین کوب -تاریخ ایراناسالم است .اين اثر رساله مختصري قبل از اسالم -ص 4 است به زبان پهلوي در جغرافياي تاريخي حمید عنایت -نخستین بینش هایايران .تدوين نهايي اين رساله ،مانند اغلب تاریخی ایرانیان آثار پهلوي كه امروزه در دست داريم، جان ناس -تاریخ جامع ادیان -ترجمهاحتما ً ال در قرن سوم هجري صورت علی اصغر حکمت -ص 476و 552 گرفته است ،اما تدوين اوليه آن ب پیگولوسکایا -شهرهای ایرانزيج شهرياري جامعه و اقتصاد عصر ساسانی -بهكه نجوم در است كتابي زيج شهرياري کوشش حسین کیان راد در زمان ساسانيان (انوشيروان) در ايران -سند هند -براهما گوپن به زبان پهلوي نوشته شده بود و آن را
11
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
نخست اينکه از تنش هایتان بگویید يک آدم شکیبا و دهنبسته گير بياوريد و کل بدبختيها و جفتکهايي که از «االغ زندگي» خوردهايد را با او بخش کنيد بازگو کردن مشکالت ،وزن آنها را کم ميکند افزون بر آن رسم آن است که زمانی سفره دلتان را جلو کسي باز ميکنيد ،اوهم سفره خودش را برايتان باز ميکند و شاید که بفهميد که شما در اين دنيا ،تنها آدم کتک خورده نيستيد... و اين يعني آرامش ..دوم اينکه تنها به زمان اکنون فکر کنيد :گذشتهتان و آيندهتان را خيلي جدي نگيريد اصال پاپيچ خرابکاريها و کوتاهيهايي که در گذشته درمورد خودتان کردهايد ،نشويد .همه اینچنین بودهاند وانگشت فرو کردن در زخمهاي قديمي ،هيچ فايدهاي جز چرکي شدن آنها ندارد. آينده را هم که رسما بايد به هيچ کجايتان به شمار نياوريد .ترس از رخدادهاي شایدی و هنوز روی نداده نادانی ناب است ..فکر هر چيزي ،از خود آن چيز سختتر و دردناکتر است سوم اينکه به خودتان آسایش بدهيد :حاالميگويم آسایش يکهو فکرتان نرود به سمت يک ماه عشق و هال در کرانه های هاوايي! میان همه گرفتاريها ،تنش ها و بدبختيهاتون !!!...آدم ميتواند خيلي شيک به خود ،چند ساعتی آزادی از کار بدهد کمي تنهايي ،کمي بچگي کردن ،کمي خريت يا هر چيز نامرسومی که شايد دوست داشته باشيد .که کمي از دنياي واقعي دورتان کند و خستگي را بگيرد مثل نهنگها که هر از چندگاهي به باالي آب ميآيند و نفسي تازه ميکنند و دوباره به زير آب برميگردند چهارم اينکه تنتان را بجنبانيد ورزش کشنده تنش است ...نیازی هم نیست که وقتي ميگوييم ورزش ،خودتان را ناچار کنيد روزي هزار بار وزنه يک تني بزنيد و به اندازه گوريل بازو دربياوريدهمچين که يک جفتک چارکش مرتب و ساده در روز داشته باشيد ،کلي موثر است پند من به شما ....پنجم اينکه واقعبين باشيد :ما ملت شريف ،بيشتر تنشمان برای چيزهايي است که کنترلي روي آنها نداريم داستان ،مثل آمپول زدن ميماند وقتي بابک آمپولزن ،قرار است پایین تنه بیمار را نوازش کند ،بی گمان اين کار را ميکند و حاال اگر ماهیچه آنجايت را بخواهي سفت کني ،هيچ فایده ندارد اال اينکه درد آمپول بيشتر ميشود گاهي بايد واقعبين بود و ماهیچهها را شل کرد که دردش کمتر شود :ششم اينکه زندگيتان ،ميدان و مسابقه اسبدواني نيست خودتان را همیشه با ديگران نسنجید ...سنجش و»رقابتپيشگي» ،تنشزا است اينکه بهمن فوقليسانس دارد و من ندارم و کوروش المبورگيني دارد و من ندارم و داریوش فالن دارد و من ندارم ،شما را براستی ميکند همان اسب مسابقه که همه زندگی اش را بابت هويج ِ سر چوب ،دويده وبه هيچ کجا هم نرسيده زندگي مسخرهتر از چيزي است که شما فکرش راميکنيد هيچ دونفري نیاز نیست مانند هم باشند خودتان باشيد هفتم اينکه از روبرویی با آنچه «ترسزا»ست هراس نداشته باشيد :نمونه ساده آن ،دندانپزشک است وقتي دندان خراب داريد ،يک کله پيش دکتر برويد و درستش کنيد نه اينکه مثل بز بترسيد و يک عمر را از ترس دندانپزشک ،بادرد آن بسازيد و همه لقمههايتان را با یک سوی دهن بجويد نيم ساعت جنگيدن با درد ،بهتر از يک عمر زندگي با ترس ِ درد است ترس ،تنش مي زايد. هشتم اينکه خوب بخوريد و بخوابيد و ورد زبانتان «گور باباي دنيا « باشد :آدمي که درست نخوابد و نخورد ،مغزش درست کارنميکند مغز ناتوان هم می خواهد همه چيز را سخت و مهلک نشان دهد آدم وقتي گرسنه و خسته است ،يک وزنه يک کيلويي را هم نميتواند بلند کند ،چه برسد به يک فکر چند کيلويي!!بازگو کردن مشکالت ،وزن آنها را کم ميکند نهم اينکه بخنديد :همه مشکل دارند من دارم ،شما هم داريد همه بدبختي داريم ،گرفتاري داريم و اين وابسته به جای زندگی آدمها هم نيست ياد بگيريد بخنديد به ريش دنيا و مشکالت بخنديد به بدبختيها بخنديد به من که دو ساعت برای نوشتن اين مقوله زمان گذاشتم ،بخنديد به خودتان بخنديد دو بار اولش سخت است ،اما کم کم خو ميکنيد و ميبينيد که پیوند خنده و گرفتاري ،مثل پیوند خيار است و سوختگي پوست درمانش نميکند اما دردش را کم ميکند!!
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا 12
به یاد روانشاد دکتر جمشید کاووسی زکردار تو خشنود هست دادار دکتر جمشید جوانمرد نکوکار تو تخم نیکویی بسیار کشتی تو را زین پس توان خواندن بهشتی بروی بستگان ره را گشودی تو خاک امریکا را برگزیدی نباشد خدمتی از این نکوتر همگان را فکندی سایه بر سر برای همگان مشکل گشودی نه تنها دارو و درمان نمودی الهی تا ابد جاوید بمانی نگشتی خسته از مشگل گشایی الهی تا ابد جاوید بمانی دکتر جمشید شهادت میدهم من از برایت طال و نقره که قربی ندارد
طال و نقره گیرند سرتاپایت به دادار توانایت سپارم
به دادار توانایت سپارم تقدیمی -کتایون هرمزان فرتوری از شادروان دکتر جمشید کاووسی که قرار بود با آگهی یادبود درگذشت ایشان در شماره پیش به چاپ برسد و از قلم افتاده بود( .با پوزش)
Trust of Morvarid Guiv 4001 S. Decatur Ave. suite 37-337 Las Vegas, NV 89103 Tell:(702) 889 9795
درخواست مرکز زرتشتیان کالیفرنیا از همه کسانی که به این مرکز یا به نشریه های آن نامه یا نوشتار می فرستند و یا به نشریه ها آگهی می دهند ،درخواست می کند که برای نوشتن ،واژه ها و دستور زبان پارسی را بکار گیرند و تا آنجا که می توانند از بکار بردن واژه های عربی و یا دیگر واژگان بیگانه بپرهیزند.
امیدواریم از این راه زبان پارسی به نام یک زبان ایستای به خود پایدار بماند و همراه با دیگر سازه های فرهنگی ،فرهنگ ارجمند ایران زمین را پایدار سازد. مهر افزون
13
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
جشن سدره پوشی همگانی در سن حوزه به مناسبت 3750سال زرتشتی
خشنوتره اهورهه مزدا، مزده یسنو اهمی مزده یسنو زرتشترش
باور دارم و استوارم به کیش مزدیسنی که آورده زرتشت است.
در شهر سن حوزه و در پسین شنبه 27ماه می ،برابر با آذر ايزد و خرداد ماه ،آيين سدرهپوشي همگانی به كوشش آموزگاران کالس اوستا ،آقای دکتر کورش پوردهموبد و خانم نوشین ایسدواستر و با همکاری انجمن زرتشتیان شمال کالیفرنیا برگزار شد و شماري از نوجوانان به جمع بستهكشتيان پیوستند. آيين سدرهپوشي و آراستن جامه نیک اندیشی شش تن از نوجوانان زرتشتی به كوشش دستاندركاران ،در درمهر سن حوزه برگزار گردید و جمعیت کثیری از دوستان و همکیشان حضور بهم رساندند. در ابتدای این مراسم ،تعدادی از نونهاالن به اسامی نیکتا خانبدر ،افروز کیانی ،پرستو پاک سرشت ،نیوشا پوردهموبد و کیمیا پوردهموبد ،با پوشش زیبای محلی (مکنا) ،با آینه و گالب و نقل به باشندگان خیر مقدم گفتند. در حالیکه موبدان :فریبرز شهزادی ،کیخسرو خورشیدیان و هرمزدیار خورشیدیان ،نوجوانان آماده برای سدره پوشی را همراهی میکردند تا در جایگاه برگزاری آیین بایستند ،تعدادی از نوجوانان زرتشتی ما به اسامی سوگند تهمتن ،شنایا ثالث و دارین کیانیان ،شمعدان و اسفند دان به دست با دفنواز ،پیشاپیش آنها گام برمیداشتند. دراین مراسم ،نوجوان عزیز خانم تریتی جهانی مجری این برنامه بودند. آنگاه موبدان خواندن اوستای کشتی و پیمان دین را جهت سدره پوش کردن نوجوانان زیر(از چپ به راست) آغاز کردند: .1کیارش ماونداد پور پریناز و مهرداد ماونداد .2آریانا ستوده دخت هلگا و هومن ستوده .3کامران ستوده پور هلگا و هومن ستوده .4فرزان فالح پور پریوش و فرهاد فالح .5شیرین ماونداد دخت پریناز و مهرداد ماونداد .6اشا انوشه پور نیروانا و خشایار انوشه
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا 14
در ادامه موبدان با خواندن اوستای تندرستی و در حالی که خرده های آویشن و برنج را بر سر و روی نوجوانان میریختند ،از اهورامزدا برای نو بسته کشتیان ،خواستار تندرستی ،نیکنامی و سالیانی خجسته ،ماههایی فرخنده و روزهایی فرخ شدند .بدینسان شش تن از نوجوانان شهر سن حوزه با پوشیدن سدره و بستن ُکشتی ،به جمع دیگر بست ه ُکشتیان بهدین پیوستند. پس از پایان اوستا ،موبد هرمزدیار خورشیدیان سخنرانی کوتاهی در مورد مفهوم اصلی سدره و کشتی و همچنین اهمیت سدره پوشی ارایه دادند.
از طرف انجمن زرتشتیان شمال کالیفرنیا ،هدیه ای به موبدان اهدإ گردید .همچنین هدیه ای که از طرف خانواده های نوبسته کشتیان تهیه شده بود ،توسط خود نوبسته کشتیان به نشانه سپاسگزاری تقدیم موبدان گردید. سخنران دیگر جشن سدرهپوشی همگانی ،خانم نوشین ایسدواستر ،یکی از آموزگاران کالس اوستا ،بود .او ضمن شادباش به نوبسته کشتیان ،از موبدان ،انجمن شانزدهم، هیات زنهارداران ،معلمان کالس دینی ،و کلیه افراد و دوستانی که در برپایی و برگزاری این مراسم زیبا ،او و همسرش را همراهی نمودند ،تشکر و قدردانی نمود. همچنین ،او یک جلد کتاب اوستا را به این نوبسته کشتیان اهدا نمود که مطالب آن توسط موبد فریبرز شهزادی تهیه و توسط کورش پوردهموبد به شکل بسیار زیبایی تدوین شده بود .الزم به ذکر است که این کتاب اوستا به همراه یک عدد سی دی دیداری و شنیداری با آوای خوش موبدیار
هیات زنهارداران ،معلمان کالس دینی ،و کلیه افراد و دوستانی که در برپایی و برگزاری این مراسم زیبا ،او و همسرش را همراهی نمودند ،تشکر و قدردانی نمود. همچنین ،او یک جلد کتاب اوستا را به این نوبسته کشتیان اهدا نمود که مطالب آن توسط موبد فریبرز شهزادی تهیه و توسط کورش پوردهموبد به شکل بسیار زیبایی تدوین شده بود .الزم به ذکر است که این کتاب اوستا به همراه یک عدد سی دی دیداری و شنیداری با آوای خوش موبدیار مهربان آفرین می باشد خانم پریناز کیانیان به نمایندگی ازمعلمان کالس دینی هدیه ای را تقدیم نوبسته کشتیان نمود.یکی از زیباترین بخش این مراسم ،ارایه سخنرانی توسط هر یک از نوبسته کشتیان در خصوص دلیل پذیرش دین مزدیسنی بود .در ادامه ،یکی از والدین خانواده های این نوبسته کشتیان سخنرانی کوتاهی داشتند. یکی از زیباترین بخش این مراسم ،ارایه سخنرانی توسط هر یک از نوبسته کشتیان در خصوص دلیل پذیرش دین مزدیسنی بود .در ادامه ،یکی از والدین خانواده های این نوبسته کشتیان سخنرانی کوتاهی داشتند. در انتهای این مراسم ،انجمن از کلیه باشندگان با چای و شیرینی و عصرانه پذیرایی نمود.
مهربان آفرین می باشد سخنران دیگر جشن سدرهپوشی همگانی ،خانم نوشین ایسدواستر ،یکی از آموزگاران کالس اوستا ،بود .او ضمن شادباش به نوبسته کشتیان ،از موبدان ،انجمن شانزدهم،
15
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
نودادها مرکز زرتشتیان کالیفرنیا گزارش از سیمین دیانت
شب سهراب سپهری چامه سرای پر آوازه ی ایران در روز شنبه ۳۰ژوئن به یاری علیرضا سپاسی با همکاری گروه بانوان مرکز زرتشتیان برگزار گردید .در این برنامه چامه هایی از سهراب سپهری از سوی حسین وصال، احمد هاشمیان ،علی حیدری و علیرضا سپاسی همراه با گیتار و آواز سعید ثابتی خوانده شد .در پایان هنرمند فرهیخته و ارجمند هوشمند عقیلی با آواز دلنشین خود همه را شاد نمود .
یکشنبه 24ژوئن نیایش و سخنرانی مانترا از سوی هیربد آرش کسروی برگزار گردید .
یکشنبه 8ژوئیه جشن تیرگان -آبریزان -همراه با نیایش موبدان بر چهره میدوشهم گاه همراه با لرک و میوه دهش شده از سوی گروه گهنبار در پارک میسون در ایرواین برگزار گردید که با شور و شادمانی فراوان همکیشان گرامی از بامداد تا پسین ادامه داشت . 15ژوئیه موبد فریبرز شهزادی درباره آموزشهای اشوزرتشت ،اشم وهو و یتا اهو ،امشاسپندان ،بهزیوی و درست زیوی سخنرانی کردند و سپس به پرسشهای نوجوانان و دیگر باشندگان این نشست پاسخ دادند.
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا 16
در ماهروز ۲۸خرداد برابر با ۱۸جون ۲۰۱۲برنامهای به یاد و ویر پیر سبز با بیش از ۲۵۰تن از همکیشان در پارک التادنا در شهر لس آنجلس برگزار گردید .در این برنامه از همکیشان با آش و سیرگ پذیرایی گردید .چون این روز با روز پدر همزمان بود ،برنامه ی بزرگداشت پدران نیز برگزار گردید .همه ی هزینهها با دهش یک نیک اندیش پرداخته شد
یکشنبه 22و 29ژوئیه مهندس خدایار جهانیان درسمینار آموزشی « فلسفه زرتشت بنمایه دانشیک دارد» درباره تاریخ پیدایش بشر و ادیان و توانایی و ناتوانی های مغز انسان در مرکز زرتشتیان سخنرانی کردند.
شنبه 18آگوست دکتر هوزه آبریو استاد فلسفه زرتشت در دانشگاه سپنتا در کشور مکزیک درباره بنیاد دین بهی در مرکز زرتشتیان سخنرانی نمودند و به پرسشهای ی پاسخ دادند .سخنرانی ایشان را دکتر هموندان گرام جعفری به پارسی برگردان کردند.
یکشنبه 26آگوست نیایش از سوی موبد بهرام دبو برگزار گردید .سپس کدبان شاهین نژاد پژوهشگر فرهنگ و تاریخ ایران ،برنده جایزه بهترین شخصیت سال ۱۳۹۰در رشته ميراث فرهنگی و تاريخی ازسوی بنیاد پاسارگاد و نویسنده کتاب «نشینی درازاست پیش فراز --نگاهی دیگر به فروپاشی ایران ساسانی» سخنرانی نمودند .شمار بسیاری از هموندان ،یاران و دوستداران کیش آریایی برای شنیدن این سخنرانی در درمهر گردهم آمده بودند و این برنامه با پیشواز گرم باشندگان روبرو شد .ویدیوی این سخنرانی آموزنده را میتوانید با رفتن به تاربرگ پایین ببینید.
12آگوست نیایش از سوی موبد بهرام دبو و سخنرانی دکتر اردشیر نوشیروانی درباره « خرد در برابر خرافه» در میان شمار بسیاری از دوستداران زرتشت و دانش پژوهان برگزار گردید
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=T3e_Za3B8Tg
17
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
دهشمندان اوستاخوانی -۱خانم ژاله یلزاده برای اوستاخوانی سر سال پدرشان روانشاد کیخسرو یلزاده ۱۰۰دالر. -۲خانم فیروزه خادمی شریف آباد برای اوستاخوانی مادرشان روانشاد دولت هرمزدیار خادمی شریف آباد ۱۰۱دالر. -۳خانم ماهرخ نامداری برای اوستاخوانی سر سال مادرشان روانشاد همایون مهربان سروش ۱۰۰دالر. -۱۴خانم ایراندخت انوشیروانی موبدشاهی برای اوستاخوانی سر سال روانشاد ایرج مهربان موبدشاهی ۵۰دالر. -۵خانم پروین رشیدی بلندیان برای اوستاخوانی روانشادان بانو فرنگیس نوشیروانی و جمشید خدامراد رشیدی ۲۰۰دالر. -۶خانم هما رییس بهرامی کاووسی برای اوستاخوانی سر سال روانشاد دکتر خدارحم اسفندیار رییس بهرامی ۲۰۰دالر. -۷خانم هما پارسیا برای اوستاخوانی مادربزرگشان روانشاد سیمین بمان فرودی ۱۰۱دالر. -۸آقای هومن پارسیا برای اوستاخوانی پدربزرگشان روانشاد پرویز همتی ۱۰۱دالر. -۹خانمها منیژه -فرنگیس و آقای بیژن داوری برای اوستاخوانی روانشاد مهناز ملک زاده ۲۵۰دالر. -۱۰خانم کتایون هرمزان کاووسی بنامگانه روانشاددکتر جمشید کاووسی ۱۰۱دالر. -۱۱خانم شیرین دارابیان برای اوستاخوانی سرسال روانشاد شهریار دارابیان ۱۰۱دالر. -۱۲خانم فرنگیس نمیری کالنتری برای اوستاخوانی سرسال روانشاد اردشیر جهانبخش نمیری کالنتری ۱۰۱دالر. -۱۳خانم پریوش فوالدپور برای اوستاخوانی سر سال روانشاد داریوش هرمزد سروش ۱۰۰دالر. -۱۴خانم کیاندخت کی منش برای سی امین سال
درگذشت مادرشان روانشاد لعل گشتاسب کی منش ۱۰۰ دالر. -۱۵خانم گلبانو عزتی برای اوستاخوانی سرسال روانشاد بهرام رستم فروغی ۱۰۱دالر. -۱۶خانم شهناز و آقای رستم کرمانی برای اوستاخوانی سر سال روانشاد همایون بهرام گشوادی کرمانی ۱۰۱دالر. -۱۷خانم منیژه و آقای شاهجهان کسروی برای اوستاخوانی سرسال روانشاد زمرد تهمتنی کسروی ۱۰۱دالر. -۱۸خانم شهناز هورمزدی برای اوستاخوانی سرسال روانشادان همایون بهرام مزدایی (هورمزدی ) و فریدون جمشید هورمزدی ۱۰۱دالر. -۱۹خانم افسانه آبیاری و آقای رستم باستانی برای اوستاخوانی سرسال روانشاد دولت بهمن باستانی ۲۰۰ دالر. -۲۰خانم هما ایدون سهراب برای اوستاخوانی سرسال روانشاد مروارید ایدون ۱۰۱دالر. -۲۱خانم لعلی جم زاده کاووسی برای اوستاخوانی سرسال روانشاد دکتر شاهجهان فریدون جم زاده ۱۰۱دالر. -۲۲خانم فرشته یزدانی خطیبی برای اوستاخوانی سرسال روانشادمحبوبه جزبه یزدانی و خدایار یزدانی بیوکی و درگذشتگان خانواده شان ۱۰۱دالر. -۲۳آقای کیخسرو اردشیر باغخانیان برای اوستاخوانی سر سال روانشاد اخترخانم بمی باعخانیان ۱۵۰دالر.
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا 18
دهشمندان -۱تراست روانشاد مروارید خانم گیو برای کمک به چاپ چهره نما ۸۰۰دالر. -۲خانم مهرناز و آقای پرویز منوچهری برای کمک به برنامه های گروه جوانان ۲۰۰دالر. -۳آقای دکتر هوشنگ هروسپ ۱۰۱دالر. -۳خانم مژده هروسپ و آقای جمشید اورمزدی ۲۰۲دالر. -۴خانم نازنین و آقای کورش شاهرخ بمناسبت تولد دخترشان آریانا مهناز شاهرخ ۲۰۱دالر. -۵آقای عباس واثقی ۲۰۰دالر. -۶خانم تریتی آریانی ۱۰۱دالر -۲۴خانم شیرین مهربان باستانی برای اوستاخوانی روانشادان پرویز اسفندیار زنده نوش و اسفندیار مراد زنده نوش ۱۰۱دالر. -۲۵خانمها پریسا و نازنین عزتی برای اوستاخوانی سرسال مادرشان روانشاد مهناز فروغی عزتی ۱۰۰ دالر. -۲۶خانم فریده غیبی برای اوستاخوانی روزه مادرشان روانشاد ایران مهربان غیبی ۵۱دالر. -۲۷خانم امیره کیومرثی برای اوستاخوانی سر سال روانشاد طهمورث کیومرثی ۱۰۱دالر. -۲۸دهشمند برای اوستاخوانی روانشاد اسفندیاررستم فروودیان ۱۰۱دالر
آیین پرسه آیین پرسه روانشاد موبد مهربان جمشید زرتشتی تاالرمروارید گیو مرکز زرتشتیان کالیفرنیا برگزار گردید
در
-۱خانمها پریدخت -هما -ویدا و مهربانو زرتشتی به جای مخارج سیروزه همسر و پدرشان روانشاد موبد مهربان جمشید زرتشتی مبلغ ۵۰۰۰دالر به مرکز زرتشتیان در اورنج کانتی و مبلغ ۵۰۰۰دالر به انجمن ساندیگو دهش نموده اند. -۲خانم هما و آقای مهربان بهرام زرتشتی و خانواده بجای سبد گل پرسه برای شادی روان دایی شان روانشاد موبد مهربان چمشید زرتشتی ۱۰۰دالر. -۳خانم پریدخت و خانواده روانشاد جمشید زرتشتی بجای سبد گل پرسه بشادی روان موبد مهربان جمشید زرتشتی ۱۰۰دالر. -۴فرزندان روانشاد رستم زرتشتی :منوچهر -پرویز -بهرام و مهربانو زرتشتی بنامگانه روانشاد موبد مهربان جمشید زرتشتی ۲۰۰دالر
19
چهره نما شماره -163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا
دهشمندان ساختمان لس آنجلس از اول فوریه تا آخرآگست ۲۰۱۲ -۱خانم مهین بانو و دکتر سهراب ساسانی ۱۰۰۰دالر -۲خانم دکتر نازنین عزتی و آقای کورش شاهرخ ۲۵۰۰دالر. -۳خانم دکتر پریسا عزتی و آقای دکتر شهرام یزدانی ۲۵۰۰دالر. -۴خانم هالی و آقای شهرام فرهنگی ۱۰۰۰دالر. -۵خانم پری مهربان گیو ۲۵۰۰دالر. -۶خانم منیژه سهرابی ۱۰۱دالر. -۷خانم ماهرخ و آقای دکتر پریبرز نامداری ۱۴۰۰دالر. -۸خانم مهناز دارابیان و آقای رشید ایدون ۱۵۰۰دالر. -۹خانم هما و آقای مهربان بهرام زرتشتی و خانواده ۲۵۰۰دالر. ۱۰دهشمند ۵۰۰۰دالر. -۱۱خانم دکترماندانا انوشه زمردی وآقای دکترمهرداد زمردی ۵۰۰۰دالر. -۱۲خانم ماری لوییز و آقای جمشید کیخسرو شاهرخ ۴۲۰دالر(جمع دهش ۵۰۰۰دالر) -۱۳خانم فرانک و آقای دکتر شهرام قندهاری زاده ۱۱۰۰۰دالر. -۱۴دوشیزه شیده قندهاری زاده ۲۸۰۰دالر. -۱۵خانم کتی هرمزدی و آقای امید قاسمی ۵۰۰دالر. -۱۶خانم سیما شیدفر و آقای کیکاووس ورجاوند ۸۰۰۰دالر. -۱۷دوشیزه یاسمن ورجاوند ۵۰۰دالر. ۱۸خانم فریبا و آقای فرهاد خسروی ۲۰۰۰دالر. -۱۹خانم گیلدا کشاورزیان و آقای بهرام کسروی ۵۰۰۰دالر. ۲۰خانم سیما و آقای دکتر سهراب سالمتی پور ۲۰۰۰ دالر. -۲۱خانم پروین و آقای شهریار افشاری ۱۰۰۰دالر. -۲۲خانم مهرآور آبادیان شریف آباد ۲۵۰دالر. -۲۳خانم شیرین مرزبان و آقای کیخسرو فرهزادی ۱۰۱دالر. -۲۴خانم سرور و آقای فرشید خسروی ۳۰۰دالر. (جمع دهش ۲۰۰۰دالر)
-۲۵خانم آزیتا و آقای دکتر افشین مزدیسنان ۱۵۰۱دالر. -۲۶خانم پریمرز فیروزگر ۲۰۰دالر. -۲۷خانم آرتمیس جوانشیر ۱۰۰۰دالر. -۲۸خانم مهرناز مهداد و آقای منوچهر نمیری ۱۵۰۰دالر. -۲۹خانم گیتا جمشیدی و آقای کورش غیبی ۱۰۰۰دالر. -۳۰خانواده دالل ۷۰۰۰دالر. -۳۱خانم ژانت آذر و آقای داریوش فرجودی ۵۰۰۰دالر. -۳۲خانم فریبا و آقای کامیار سروش ۱۰۰۰دالر. -۳۳تراست روانشاد مروارید خانم گیو ۱۰۰۰دالر. -۳۴خانم خورشید بهدینان ۱۰۰۰دالر. -۳۵روانشاد شهریار شاهپور خسروی ۱۰۰۰دالر
آگهی های دالرامی مرکز زرتشتیان کالیفرنیا درگذشت بانو رودابه موالیی شیدفر مادر گرامی بانو سیما شیدفر ورجاوند هموند انجمن امنا را بایشان و همه بازماندگان آن روانشاد دالرامی داده و شادی روان این درگذشته گرامی را از اهورامزدا آرزو می نماید درگذشت روانشاد موبد مهربان جمشید زرتشتی را به همسر ایشان خانم پریدخت ماونداد وفرزندان هما -ویدا و مهربانو زرتشتی تسلیت گفته آمرزش و شادی روان آن روانشاد ودیرزیوی و تندرستی بازماندگان را از اهورا مزدا خواستاریم . مجریان تراست مروارید گیو پروین امانت مزده -مینا سروش -دکترخسرو جمشیدی -شاپور گیو -مهربان امانت -دکتر فرهنگ سروش
چهره نما شماره 163نشریه مرکز زرتشتیان کالیفرنیا 20