Happy Planet Flipbook PDF

หนึ่งในชุดหนังสือ Happy SMEs ที่นำเสนอแนวทางการส่งต่อความสุขไปสู่สังคมและชุมชน จากองค์กรต้นแบบความสุข ที่ทีมวิจัยเด็กหอไ

---

123 Views
94 Downloads
FLIP PDF 2.81MB

DOWNLOAD FLIP

REPORT DMCA

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

วิธีทำ�ให้หนังสือพูดได้ หนังสือพูดได้ เป็นหนังสือที่พวกเราฝังชิป เอ๊ย... เวอร์ไป.... เราแปะคิวอาร์โค้ด (QRcode) ซ่อนไว้ตามองค์กร ต้นแบบความสุข ถ้าใครหาเจอ ก็ยกมือถือสแกน เจ้าคิวอาร์โค้ดได้ทันที

อยากรู้ว่าหนังสือจะพูดอะไร อย่าลืมสแกนนะ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

4

ISBN 978-616-393-036-1 จัดพิมพ์โดย สำ�นักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริม

ปีที่พิมพ์ พิมพ์ จำ�นวน

สุขภาพ (สสส.) อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ เลขที่ 99/8 ซอยงามดูพลี แขวงทุ่งมหาเมฆ เขตสาทร กรุงเทพฯ 10120 โทรศัพท์ 02-343-1500 โทรสาร 02-343-1551 www.thaihealth.or.th

2559 ครั้งที่ 1 137 หน้า / 1,500 เล่ม

พิมพ์ที่... บริษัท จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์ จำ�กัด 219 ซอยเพชรเกษม 102/2 แขวงบางแคเหนือ เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

5 หนังสือพูดได้ “ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs“

SMEs

ที่ปรึกษา นพ.ชาญวิทย์ วสันต์ธนารัตน์

ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาที่ยั่งยืน รศ.ทองทิพภา วิริยะพันธุ์

วิจัยและข้อมูล -จตุพร กันทะวงศ์ -พลอยนภัส รักกันยิ่ง -พรทิพย์ ยงยิ่งศักดิ์ถาวร -อัสนา มั่นปกป้อง

บรรณาธิการบริหาร ผศ.ดร.เอกชัย อภิศักดิ์กุล

บรรณาธิการบทความ ธัญดา นันทพันธุ์ K

พิสูจน์อักษร - ฐิติกา อัศวเดชเมธากุล

เขียน, เรียบเรียง และจัดวางเลย์เอาท์ ภณิดาภา ปิยพสุนทรา Character Designer ธนณัฎฐ์ อินผึ้ง ภาพประกอบการ์ตูน ราชัน แก้ววิชิต

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

ออกแบบปก ราชัน แก้ววิชิต

6

รศ.ทองทิพภา วิริยะพันธุ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน เป็นผู้ริเริ่มจัดทำ�หลักสูตรวิชาการพัฒนาธุรกิจที่ยั่งยืน เพื่อการเรียนการสอนในระดับปริญญาตรี ของ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทยเป็นแห่งแรกของประเทศไทย และเป็นผู้ผลักดันหลายองค์กรชั้นนำ� ทั้งภาครัฐ และเอกชนให้ร่วมมือกันขับเคลื่อนพัฒนาชุมชนในถิ่นทุรกันดาร ทำ�ให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน ภายใต้ แนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

7

ข้อคิดจากนักพัฒนาที่ยั่งยืน

สำ�หรับการทำ�ธุรกิจในปัจจุบัน เราคงต้องนึกถึง เรื่องของการสร้างความยั่งยืน ไม่ว่าจะเป็นความยั่งยืน ขององค์กร ความยั่งยืนของเศรษฐกิจ ความยั่งยืนของ สังคมและสิ่งแวดล้อม ทั้งหมดต้องไปด้วยกัน เพราะว่า ณ จุดนี้ พวกเราไม่สามารถจะสร้างผลกระทบที่ไปทางลบ ให้กับธุรกิจ หรือสังคมส่วนรวมได้

รศ.ทองทิพภา วิริยะพันธุ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

นพ.ชาญวิทย์ วสันต์ธนารัตน์

ผู้อำ�นวยการ สำ�นักสนับสนุน สุขภาวะองค์กร สำ�นักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกล เจ้าของ Project Happy SMEs ที่ต้องการรวบรวมองค์ความรู้การบริหาร จัดการธุรกิจแบบฉบับคนไทย เผยแพร่สู่ผู้ประกอบการไทย เพื่อนำ�แนวคิดและวิธีการบริหารจัดการ ไปประยุกต์ใช้ สร้างความยั่งยืนให้กับองค์กรต่อไป ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

9

สารจาก...ที่ปรึกษา ผมเชื่อว่า มนุษย์งานมีความสุขกับ Happy SMEs ไม่ใช่เป็นหนังสือที่เหมือนหนังสืออื่นทั่วไป เป็น หนังสือที่เราเรียกว่า หนังสือพูดได้ และรวบรวมความรู้ที่เป็น วีดิทัศน์มาให้ผู้อ่านทุกท่านได้สัมผัส ผ่านเทคโนโลยี QR Code ผมว่าเป็นสิ่งใหม่ที่จะช่วยทำ�ให้การเรียนรู้ของเราง่ายขึ้น โดยเฉพาะใน กลุ่มของ SMEs ว่าแต่ละที่มีประเด็น เรื่องราว หรือว่าความสุขแบบไหน กันบ้าง ผมเชื่อว่าด้วยเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป การเรียนรู้ที่เปลี่ยนไป กับ ความรู้ที่มีวันนี้ ซึ่งกำ�ลังจะเปลี่ยนแปลง หนังสือเล่มนี้จะช่วยตอบ โจทย์ให้ทุกท่านเอาไปปรับใช้ในการดำ�เนินงานและการใช้ชีวิต เพื่อว่านำ�ไปสู่ความสำ�เร็จขององค์กร และทุกคนใน องค์กรมีความสุขอย่างแท้จริงครับ

ที่ปรึกษา นพ.ชาญวิทย์ วสันต์ธนารัตน์ ชุมชนมี ชุมชนมี สุขกับสุขHappy กับ Happy SMEsSMEs

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

11 ว้าว ว้าว ว้าว ...

การเดินทางของทีมวิจัยเด็กหอ มาถึงเล่มสุดท้ายกันแล้ว เล่มหนึ่ง เราพบกับสารพัดวิธี การปลดทุกข์เพื่อสร้างสุขให้กับ พนักงาน

เล่มสอง เราเรียนรู้ว่าความสุขของพนักงาน สามารถนำ�ไปสู่แนวคิดใหม่ในการบริหารองค์กร โดยใช้วิถีแห่งความสุขเหล่านั้นมา สร้างผลกำ�ไร คืนกลับสู่องค์กรอย่างมั่งคั่ง

และในเล่มนี้ เราจะได้เรียนรู้รูปแบบการคืนกำ�ไรกลับสู่ผู้คนที่ รายล้อม กระจายออกไปยังชุมชนและสังคมรอบด้าน ชนมีสสุขุขกักับบ Happy Happy SMEs SMEs ชุชุมมชนมี

12 ที่ผ่านมา เราเชื่อว่าความสำ�เร็จขององค์กรต้องได้รับการ สนับสนุนจากพนักงาน คู่ค้า หุ้นส่วน การบริหารจัดการที่เฉียบ คมของผู้บริหาร เงินทุนสำ�รองพอเพียงต่อการหล่อเลี้ยง แต่นั่น ไม่ใช่ทั้งหมดนะสิ หากเรามองลึกลงไป เราจะพบว่าภายใต้รากฐาน ความสำ�เร็จ ยังมีกลุ่มคนกลุ่มใหญ่ ใหญ่มาก ใหญ่มากที่สุด นั่น ก็คือ “ชุมชนและสังคม” ข้างเคียงที่รายล้อมอยู่บนพื้นที่ที่องค์กร ตั้งอยู่ ไม่วา่ จะทำ�ธุรกิจในอุตสาหกรรมใด ชุมชนและสังคมรอบข้าง จะเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยสนับสนุนภาพลักษณ์ที่ดีต่อองค์กรและเกิด ผลทางการตลาด ดังนัน้ การปลุกจิตสำ�นึกความรับผิดชอบต่อสังคม จึงถูกนำ�มาใส่เป็นหนึ่งในนโยบายหลักของหลาย ๆ องค์กรทีเ่ ล็งเห็น ความสำ�คัญในเรือ่ งนี้ บางแห่งจัดทำ�เป็นคูม่ อื เพือ่ ใช้เป็นแนวทางใน การปฏิบตั ริ ว่ มกัน มีการจัดทำ�แผนการพัฒนา ตัง้ แต่การเตรียม ความพร้อม ไปสู่การทำ�รายงานผลความคืบหน้า ประชาสัมพันธ์ เผยแพร่กจิ กรรม และการติดตามตรวจสอบข้อมูลเป็นระยะ ปัจจุบนั การดูแล “ชุมชนและสังคม” เป็นเรือ่ งสำ�คัญอันดับหนึง่ ของทุกธุรกิจ กลายเป็น “แนวคิดและวิธีการบริหารจัดการธุรกิจ” เพือ่ พัฒนา การทำ�งานให้มีประสิทธิภาพ ควบคุ ม ความเสี ่ ย ง และเพิ่มขีด ความสามารถในการแข่งขัน ท้ายสุด คือ การนำ�ไปสูก่ ารพัฒนา ธุรกิจอย่างยัง่ ยืน

เป็นไงละ ดูเป็นเรื่องเป็นราวเลยทีเดียว ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

13 แนวคิดและวิธีการดูแลชุมชนสังคมรอบข้าง ตามแบบฉบับ องค์กรต้นแบบความสุขจะถูกบูรณาการไปพร้อม ๆ กับการบริหาร จัดการองค์กร โดยในเล่มนี้จะประกอบไปด้วยแนวทางในการพัฒนา ชุมชนทีค่ วบคูไ่ ปกับการทำ�ธุรกิจ 5 แนวทาง ได้แก่ การใช้กิจกรรม เพื่อบูรณาการสังคม การจัดตั้งมูลนิธิเพื่อสังคม การมุ่งเน้นกำ�ไร อย่างพอเพียงภายใต้ธุรกิจเพื่อสังคม การจับมือรวมตัวกันเป็น เครือข่าย และการสร้างคุณค่าระหว่างสังคมและธุรกิจให้เดินไป ด้วยกันอย่างยัง่ ยืน แนวคิดทั้ง 5 ได้ผ่านการสังเคราะห์ให้เข้าใจ ง่าย พร้อมตัวอย่างองค์กรต้นแบบความสุขที่ประสบความสำ�เร็จ ซึ่งได้เรียบเรียงไว้อยู่ในหนังสือเล่มนี้แล้วล่ะจ๊า

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

สารบัญ g‘go‘ooxox g‘go‘ooxox

16 สังคมเฮฮาปาจิงโกะกับกิจกรรมเพื่อสังคม (Corporate Social Responsibility)

38 รวมกันเราเอาอยู่ กับแนวคิดมูลนิธิเพื่อสังคม (Social Foundation)

48 กำ�ไรพอเพียงในแบบฉบับธุรกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise)

72 เชื่อมโครงข่ายใยแมงมุมทางสังคม (Social Network)

102 สร้างคุณค่าร่วมกันเพื่อสังคมอย่างยั่งยืน (Creating Shared Value - CSV)

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

16

g‘go‘ooxox g‘go‘ooxox

มุ่งเน้นการทำ�กิจกรรมเพื่อสนับสนุนพัฒนาชุมชนสังคม รอบข้าง ผ่านการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ จัดตั้งคณะ ทีมทำ�งานขึ้นมาดูแลรับผิดชอบให้เกิดผลลัพธ์เชิงบวกต่อ องค์กร

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

17

สังคมเฮฮาปาจิงโกะกับ กิ จ กรรมเพื อ ่ สั ง คม (Corporate Social Responsibility)

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

18 หลายองค์กรที่ประสบความสำ�เร็จในธุรกิจ จะมองย้อนกลับมาที่สังคม เริ่มหันมามีแนวคิดคืนกำ�ไรสู่สังคม ผู้ประกอบการโดยทั่วไปต้องการแสดงคำ� ขอบคุณต่อสังคมด้วยกิจกรรมต่าง ๆ หรือที่เราเรียกว่า Corporate Social Responsibility (CSR) ซึ่งเป็นกิจกรรมรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งที่ใช้ผลกำ�ไรจาก การทำ�ธุรกิจมาจัดกิจกรรมเพื่อสังคม หลังจากที่ธุรกิจมีกำ�ไรและมั่นคงแล้ว กิจกรรมที่เกิดขึ้น ล้วนเป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมการช่วยเหลือสังคม ลักษณะของกิจกรรมจะถูกออกแบบตามกาลและเวลาในขณะนั้น อะไรกำ�ลังเป็นที่ นิยม อะไรกำ�ลังเป็นปัญหาที่สังคมกำ�ลังจับตา มอง ก็จะถูกหยิบยกขึ้นมาใช้เป็น กิจกรรมขององค์กร แต่นั่นเป็นเพียงกิจกรรมที่จัดขึ้นเพียงชั่วครั้งชั่วคราว เพื่อ สร้างสัมพันธภาพอันดีและสานต่อให้คงอยู่กับองค์กร ความเสี่ยงที่ยังคงอยู่ คือ เมื่อใดที่กิจกรรมห่างหายหรือหยุดนิ่ง โอกาสที่ถูกลืมจะค่อย ๆ คืบคลานมาหา ทำ� อย่างไรให้มิตรภาพระหว่างองค์กรและสังคมคงอยู่ชั่วนิรันดร คำ�ตอบง่าย ๆ คือ ก็ต้องทำ�กิจกรรม CSR กันต่อไปเรื่อย ๆ โอ๊ะโอ๋ เห็นที...ทีมการตลาดต้องกาง แผนกิจกรรมตลอดทั้งปี คำ�นวณงบ CSR กันหัวโตเลยทีเดียว รูปแบบของกิจกรรมเพื่อสังคม จะถูกออกแบบให้สอดคล้องกับลักษณะ ธุรกิจที่ทำ�อยู่ อาจเป็นการบริจาค การเป็นอาสาสมัครชุมชนกิจกรรมชุมชน สัมพันธ์ การจัดทำ� CSR Workshop เป็นต้น

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

19

เสียงหัวเราะแห่งมิตรภาพ

ตัวแทนจำ�หน่ายรถจักรยานยนต์ยี่ห้อฮอนด้า บริษัท ฮอนด้าเมืองเลย จำ�กัด

จากคำ�พูดของคุณเอก ณัฐพล พัฒนชัยกุล ผู้บริหารเจนวายที่เข้ามา รับช่วงกิจการต่อจากครอบครัว ซึ่งให้ความสำ�คัญกับการทำ� CSR เป็นนโยบาย อันดับต้น ๆ ของบริษัท “ธุรกิจต่าง ๆ เริ่มหันมาให้ความสนใจในการทำ� CSR ตอบแทนสังคม มากขึ้น เพื่อเป็นการสร้างภาพลักษณ์และทัศนคติที่ดีต่อบริษัท และต้องทำ�อย่าง ต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้ถูกมองว่าเป็นการสร้างภาพ แต่เหนืออื่นใดเลยการทำ� CSR นั้น ขึ้นอยู่กับความตั้งใจ จริงใจ ของบริษัท เพราะผลที่ได้เป็นผลระยะยาว การ ทำ� CSR ที่ดีนั้นต้องเป็นการผูกมิตรกับชุมชน สร้างความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันเพื่อ ให้เกิดความสุขร่วมกันอย่างยั่งยืน” กิจกรรมต่าง ๆ เกิดจากการใช้กำ�ไรส่วนหนึ่งที่ได้จากการทำ�ธุรกิจ โดย มีแนวคิดตั้งแต่รุ่นคุณพ่อว่า บริษัทจะต้องให้อะไรคืนกลับสู่ชุมชนและสังคมบ้าง ที่ผ่านมา ฮอนด้าเมืองเลย ใช้กิจกรรม CSR มาเป็นส่วนหนึ่งของการตลาดด้วย อาทิเช่น • การเป็นสปอนเซอร์สนับสนุนกีฬาฟุตบอล เชียงคานคัพ ที่มี ประวัติการแข่งขันมายาวนานมากกว่า 30 ปี • ให้ความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาในจังหวัดเลย เปิดให้นักศึกษา เข้ามาฝึกงาน และรับเข้าทำ�งานต่อหากต้องการ • การสนับสนุนทุนการศึกษา มอบอุปกรณ์การเรียน อุปกรณ์กีฬา กับโรงเรียนในพื้นที่ • การพัฒนาสร้างอาคารเอนกประสงค์ให้แก่สถานีตำ�รวจ • การจัดกิจกรรมรณรงค์ขับขี่ปลอดภัย ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

20 • โครงการปลูกป่า และกิจกรรมอื่น ๆ ด้านสิ่งแวดล้อม เป็นต้น ทุกกิจกรรมที่บริษัทจัดขึ้น พนักงานในบริษัทจะสลับหมุนเวียนเข้าไป ช่วยกันจัดกิจกรรม ทำ�ให้ทุกคนรู้สึกมีส่วนร่วมและได้เป็นส่วนหนึ่งในความสำ�เร็จ ของบริษัท เมื่อการจัดกิจกรรมเกิดจากความตั้งใจอันดีจากคนในบริษัท ทำ� ให้ การจัดกิจกรรมแต่ละครั้ง สามารถเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องตลอดทั้งปี และมักจะเป็น กิจกรรมที่ชุมชนเฝ้ารอคอย โดยเฉพาะ กิจกรรมนันทนาการบนพื้นที่ในชุมชน ที่ แต่ละปีจะหมุนเวียนเปลี่ยนพื้นที่ไปเรื่อย ๆ การเตรียมความพร้อมก่อนการจัดกิจกรรม บริษัทจะส่งหน่วยกิจกรรม ลงพื้นที่สำ�รวจว่าปีนี้จะไปทำ�กิจกรรมที่ชุมชนใด จากนั้นจะส่งพนักงานฝ่าย การตลาดลงไปอยู่ในพื้นที่จริง ใช้ชีวิตอยู่กับชาวบ้านในชุมชนนั้น ๆ เพื่อเรียน รู้และทำ�ความเข้าใจ เก็บข้อมูลปัญหาและความต้องการของคนในชุมชน เพื่อจะ ได้จัดกิจกรรมให้เข้ากับวิถีการดำ�เนินชีวิตและวัฒนธรรม ความเชื่อของคนใน ท้องถิ่น ทำ�ให้การดำ�เนินกิจกรรมเป็นไปอย่างธรรมชาติ ไม่เสแสร้ง ไม่ยัดเยียด หรือแต่งเติมสิ่งแปลกปลอมลงไปในงาน กิจกรรมที่เกิดจากความมุ่งมั่นตั้งใจจริงของบริษทั กลายเป็นการผูกมิตร กับชุมชนอย่างเหนียวแน่น ทำ�ให้ทกุ ครัง้ ทีจ่ ดั กิจกรรม ชุมชนจะให้การต้อนรับเป็น อย่างดี เสียงหัวเราะ รอยยิ้ม ความสนุกสนานที่เกิดขึ้น แม้จะเป็นเพียงช่วงเวลา สัน้ ๆ ไม่กช่ี ว่ั โมง แต่กลับสร้างความประทับใจทีต่ ดิ ตรึงในหัวใจของทุกคนในชุมชน ผลพวงความสำ�เร็จที่องค์กรได้รับตามมา คือ ชื่อเสียงและภาพลักษณ์ที่ดี รวมถึง ความไว้วางใจของคนในชุมชนต่อบริษัท ท้ายสุด ไม่ว่าคนในชุมชนหรือเพื่อนบ้าน ใกล้เคียง ยามใดที่ต้องการซื้อรถ จะต้องนึกถึง บริษัท ฮอนด้าเมืองเลย เป็น เจ้าแรกเสมอ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

21

บริษัท ฮอนด้าเมืองเลย จำ�กัด ดำ�เนินกิจการเป็นตัวแทนจำ�หน่ายจักรยานยนต์ยี่ห้อ ฮอนด้า เป็นบริษัทหนึ่งใน กลุ่มพัฒนชัยยนต์ ประกอบไปด้วย ปั๊มน้ำ�มัน ปตท. และ เอสโซ่ ผู้แทนจำ�หน่ายรถยนต์เชฟโรเล็ต และผู้แทนจำ�หน่ายรถจักรยานยนต์ทุกยี่ห้อ ทุกรุ่น ซึ่งได้รับความไว้วางใจจากชาวเมืองเลยมายาวนานกว่า 40 ปี มีศูนย์บริการ และโชว์รูมกระจายไปตามอำ�เภอต่าง ๆ ของจังหวัดเลยกว่า 20 สาขา บริหารงานโดย คุณณัฐพล พัฒนชัยกุล

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

22

สร้างสรรค์แต่วัยเยาว์ ด้วย CSR for kids ผู้บุกเบิกหนังสือนิทานและกิจกรรมสำ�หรับเด็กวัยอนุบาล บริษัท แปลน ฟอร์ คิดส์ จำ�กัด

ความสำ�เร็จตลอดเวลา 17 ปี บนเส้นทางหนังสือเด็ก ด้วยความตั้งใจ ที่อยากจะปลูกฝังนิสัยรักการอ่านและพัฒนาความฉลาดด้านต่าง ๆ ให้กับเด็กไทย ได้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ดีมีคุณภาพของสังคม โดยใช้สื่อสร้างสรรค์เป็นสื่อกลางใน การเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็นหนังสือ สื่อ นิทาน ดนตรี และของเล่น ไม่ใช่แค่ต้องการ ผลิตสื่อที่มีคุณภาพเท่านั้น แต่ยังตั้งมั่นว่าจะกระจายสื่อเหล่านี้ ให้เข้าถึงเด็กและ เยาวชนทุกระดับ เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการอ่านของทุกคนในครอบครัว ชุมชน และสังคม ด้วยความศักยภาพในการผลิตหนังสือเด็กและครอบครัวของพนักงาน ที่มีความเชีย่ วชาญและเข้าใจในธรรมชาติของกลุม่ เป้าหมายเป็นอย่างดี การจัด กิจกรรมของพวกเขา จะพุ่งเป้าไปที่ครู ผู้ปกครอง และเด็กที่อยู่ในเขตพื้นที่ ทุรกันดาร ขาดโอกาสทางการศึกษา รวมทั้งเด็กด้อยโอกาสในสังคมจากทุกกลุ่ม ทั่วประเทศ ด้วยความรักในงาน ทำ�ให้ทุกครั้งที่มีการจัดกิจกรรม พนักงานจะ ลงมือทำ�กันเองอย่างสนุกสนาน ไม่มีการจ้างบริษัทภายนอก ไม่ว่าจะเป็นโครงการ นิทานเพื่อนรัก เป็นกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน โดยจัดทำ�เป็นนิทานรายเดือน สำ�หรับเด็กวัย 3-5 ขวบ และ 6-9 ขวบ นอกเหนือจากการขาย ส่วนหนึ่งถูก นำ�ไปบริจาคโรงเรียนเดือนละ 1 เล่ม กิจกรรมอ่านนิทาน โดยนักเขียนนิทานเรือ่ งนัน้ ๆ การบริจาคหนังสือที่ทำ�งานร่วมกับมูลนิธิหนังสือเพื่อเด็ก โครงการปลูกป่า เพื่อ เพิ่มพื้นที่สีเขียว โครงการมอบอาหารสมองปลอบขวัญน้องผู้ประสบอุทกภัย หรือ จะเป็นโครงการเพื่อระดมทุนนำ�เงินไปช่วยเหลือสังคมที่กำ�ลังประสบปัญหาอยู่ใน ขณะนั้น ทุก ๆ กิจกรรมของที่นี้ จะมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาเด็กและครอบครัวผ่าน หนังสือที่เหมาะสมกับพวกเขา เพื่อปลูกฝังนิสัยรักการอ่าน กระตุ้นจินตนาการ และความคิดสร้างสรรค์ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

23 ความเป็นนักกิจกรรมถูกหล่อหลอมอย่างต่อเนื่องและสม่ำ�เสมอ ทำ�ให้ ซึมซับเข้าเส้นเลือดของพนักงาน การที่แปลน ฟอร์ คิดส์ นำ�จุดแข็งของ ธุรกิจมาใช้ในการทำ� CSR ทำ�ให้บริษัทสามารถแตกไลน์ธุรกิจใหม่เพิ่มจากหนึ่ง เป็นสอง และเพิ่มขึ้นได้อีกหลายแขนง ที่แน่ ๆ ยังคงไม่ทิ้งเรื่องของการจัดกิจกรรม ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ทั้งไอคิวและอีคิว ส่วนหนึ่งในธุรกิจใหม่ นอกเหนือจาก งานสื่อ-สิ่งพิมพ์ คือ รับออกแบบงานและจัดกิจกรรมสำ�หรับเด็กและครอบครัว งานบริการด้านกิจกรรมภายใต้โครงการ KID’S WORLD รับออกแบบและติดตั้ง เครื่องเล่นสนาม ออกแบบห้องนันทนาการ มุมกิจกรรมเสรีและจัดทำ�ห้องสมุด เคลื่อนที่ให้กับหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน ไฮไลท์อีกหน่วยงานใหม่ที่สร้าง ภาพลักษณ์ความเป็นผู้นำ�ด้านนวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์เพื่อเด็กและครอบครัว คือ การจัดตั้ง แปลน ฟอร์ คิดส์ คลับ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ของ เจ้าตัวน้อย ขอยกนิ้วให้กับผู้นำ�ด้านนวัตกรรมเพื่อการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ สำ�หรับเด็กของบริษัทแห่งนี้ ที่สามารถครอบครองตลาดสื่อเด็กและครอบครัว ซึ่งถือว่าเป็นตลาดปราบเซียนที่บางองค์กรเกิดขึ้นมาและดับหายไป แต่สำ�หรับ แปลน ฟอร์ คิดส์ สามารถจับกลุ่มเป้าหมายในตลาดนี้ได้ครบสูตร ตั้งแต่เด็ก เยาวชน ผู้ปกครอง คุณครู ยันกลุ่มตลาดขนาดใหญ่อย่างโรงเรียนทั้งภาครัฐและ เอกชนเกือบทั้งหมด บร๊ะเจ้า!!

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

24

www.planforkids.com บริษัท แปลน ฟอร์ คิดส์ จำ�กัด ผู้ผลิตและจัดจำ�หน่ายสื่อสิ่งพิมพ์สำ�หรับ เด็กและครอบครัว และให้บริการด้านกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการ การเรียนรู้ ของเยาวชน เช่น สิ่งพิมพ์พิเศษ ห้องสมุดเคลื่อนที่ เครื่องเล่นสนาม ละคร เวที ฯลฯ บริหารงานโดย คุณริสรวล อร่ามเจริญ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

25

แบ่งรอยยิ้มสู่ชุมชน

แล๊ปทันตกรรมชั้นนำ�มาตรฐานระดับสากลในประเทศไทย บริษัท แอกซ่า ซีแลม จำ�กัด

บริษัทแห่งนี้มีสโลแกนว่า “เราจะเติมรอยยิ้มให้กับทุกคน” และพร้อมส่ง ต่อความสุขให้กับผู้อื่น ซึ่งไม่ได้เจาะจงเฉพาะลูกค้าเพียงอย่างเดียว แต่ยังหมาย รวมถึงพนักงาน ครอบครัวของพนักงาน ชุมชนรอบข้าง รวมถึงสังคมด้วย กิจกรรมที่บริษัทออกแบบขึ้นเพื่อส่งเสริมให้คุณภาพชีวิตของพนักงานดี ขึ้น สร้างความสุขให้กับพวกเขาทำ�งานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นตามหลัก ของ Happy Workplace ทำ�ให้ที่นี่มีอัตราการลาออกแทบเป็น 0 เมื่อให้การ ดูแลพนักงานเป็นอย่างดี การส่งต่อความสุขออกสู่สังคมจึงกลายเป็นเรื่องที่ทำ�ได้ ง่ายดาย • การแบ่งปันความสุขสร้างรอยยิ้มของพวกเขา ทำ�กันอย่างจริงจัง ต่อเนื่อง จัดตั้งเป็นโครงการพัฒนาชุมชนและสังคมที่อยู่ใกล้เคียง กับบริษัท นำ�กิจกรรม CSR ในรูปแบบต่าง ๆ มาสนับสนุน เช่น • โครงการปันยิ้ม เป็นโครงการที่แจกผลิตภัณฑ์ทันตกรรม เช่น แปรงสีฟัน ยาสีฟัน ให้กับเด็ก ๆ ซึ่งมีการทำ�อย่างต่อเนื่องมาทุกปี • โครงการปันน้ำ�ใจต้านภัยหนาว • โครงการมอบฟันเทียมให้ผู้สูงอายุ เป็นต้น นอกจากนี้ยังใช้ความเชี่ยวชาญของบริษัท มาช่วยแก้ไขปัญหาสังคม โดย เฉพาะการขาดแคลนแรงงานช่างทันตกรรมที่มีความชำ�นาญ ทางแอ็กซ่าจึงร่วม สร้างและพัฒนาหลักสูตรช่างทันตกรรม กับวิทยาลัยเทคโนโลยีเชียงใหม่ โดยได้ ส่งผู้เชี่ยวชาญของบริษัทเข้าไปวางโครงสร้างของหลักสูตรและเข้าไปถ่ายทอดองค์ ความรู้ให้กับนักศึกษา จากนั้นจัดตั้งโรงเรียนสอนช่างทันตกรรม เปิดหลักสูตร การเรียน 4 เดือน มีค่าใช้จ่าย 6,000-7,000 บาท โดยในแต่ละปีจะสอนเพียง ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

26 8-10 คน เมื่อเรียนจบบริษัทจะรับเข้าทำ�งานทันที โดยค่าเล่าเรียนและค่าใช้จ่าย ทางบริษัทจะดูแลให้ทั้งหมด รวมทั้งค่าจ้างผู้สอนจากต่างประเทศที่มีค่าตัวสูงถึง 150,000 บาทต่อคน ทางบริษัทก็เป็นผู้รับผิดชอบให้ด้วย “การเรียนรู้ของคนไทยที่ผ่านมาจะเป็นรูปแบบของรุ่นพี่ถ่ายทอดให้รุ่น น้อง รู้จักแต่ตำ�รา หนังสือ โดยไม่เข้าใจภาพรวมทั้งทฤษฎีและปฏิบัติอย่างแท้จริง การเปิดหลักสูตรของที่นี่จึงต้องการให้เรียนรู้ทั้งสองด้าน ภายใต้แบบฉบับการ ทำ�งานของคนไทยในการทำ�ฟันปลอม คือ ความใจเย็น และมีศิลปะ จึงทำ�ให้งาน ออกมาสวยงาม ไร้ที่ติ”

www.hexadentallab.com บริษัท แอกซ่า ซีแลม จำ�กัด แล๊ปทันตกรรมชั้นนำ�ในประเทศไทย เช่น ฟันเทียม อุปกรณ์ สำ�หรับการจัดฟัน เป็นต้น มีพนักงานร่วม 400 ชีวิต ชื่อเสียงของที่นี้ได้รับการยอมรับใน ระดับสากล โดยมียอดสั่งผลิตจากต่างประเทศทั้งในยุโรป เอชีย และนิวซีแลนด์ บริหารงานโดย คุณอนุชา มีเกียรติชัยกุล

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

27

ลวกสังคมให้มีสุข

ร้านก๋วยเตี๋ยวชื่อดังเมืองเพชรบุรี “เจ๊กเม้ง...หน้าไม่งอ รอไม่นาน” ร้านเจ๊กเม้ง

“ตลอดเวลาที่เรารับประทานอาหารอยู่ในร้านนั้น จะเห็นทั้งเจ้าของร้าน และพนักงานหน้าตายิ้มแย้มแจ่มใส เอาใจใส่ลูกค้าทุกคนเป็นอย่างดี จึงยิ่งทำ�ให้ เจริญอาหารมากขึ้นไปอีก” คำ�สัมภาษณ์จากลูกค้าในร้านที่เข้ามาฝากท้อง สะท้อน ให้เราสัมผัสได้ว่า ร้านก๋วยเตี๋ยวร้านนี้ไม่ธรรมดา จากการสร้างแบรนด์โดยใช้กลยุทธ์ผ่านสื่อออนไลน์ทำ�ให้ธุรกิจประสบ ความสำ�เร็จอย่างรวดเร็ว ทั้งยอดขายมากกว่าล้านบาทต่อเดือน ยอด follower ที่ติดตามร้านเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่วนหนึ่งติดตามเมนูอาหารออกใหม่ โปรโม ชั่นต่าง ๆ อีกส่วนหนึ่งติดตามความเคลื่อนไหวของร้านและกิจกรรมที่ร้านจัดขึ้น เพื่อมุ่งช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสทางสังคม เพื่อให้พวกเขาได้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี ขึ้น แม้จะไม่ใช่ภาพของกิจกรรม CSR อย่างชัดเจน แต่ก็เป็นโครงการที่ทาง ร้านทำ�เป็นประจำ� คือ การชักชวนผู้พิการ เด็กวัยรุ่นผู้หญิงที่ทำ�งานไม่มั่นคง กลุ่ม นักเรียนที่ต้องการหารายได้พิเศษเสริมช่วงปิดเทอม หรือช่วงที่ไม่มีเรียน มาฝึก อบรมตั้งแต่งานบริการหน้าร้าน ไปจนถึงงานครัวหลังร้าน ต้องผ่านการอบรม ก่อน จึงจะสามารถออกสู่สนามจริงได้ ซึ่งทางร้านจะเก็บข้อมูลของพวกเขาไว้ เวลา ที่มีกรุ๊ปทัวร์ลง หรืองานอีเว้นท์จัดเลี้ยงนอกสถานที่ จำ�เป็นต้องใช้คนเพิ่ม ทาง ร้านจะติดต่อแจ้งวันเวลาล่วงหน้า เพื่อไม่ให้ไปกระทบเวลาเรียน ใครที่ติดชั่วโมง เรียน ไม่สามารถไปได้ ร้านก็จะติดต่อคนอื่นแทน ทำ�ให้ทุกครั้งที่ร้านต้องการคน เพิ่ม จึงสามารถหาคนมาช่วยได้ทันเวลา ถึงจะไม่ใช่กิจกรรมใหญ่โตอะไรเหมือนกับองค์กรอืน่ ๆ ทีท่ ำ�กัน แต่สง่ิ ที่ คุณธีรศานต์ สหัสพาสน์ หรือคุณไอซ์ และคุณธวัชชัย สหัสพาสน์ หรือคุณครีม ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

28 สองพี่น้องอารมณ์ดีเจ้าของกิจการ มองเห็นคุณค่าของกลุ่มผู้ด้อยโอกาสทาง สังคมเหล่านี้ การยื่นมือให้โอกาสพวกเขาให้เป็นที่ยอมรับ ด้วยการให้ความรู้ สร้าง อาชีพและรายได้ เพื่อให้พวกเขามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น แถมยังมีส่วนช่วยให้ปัญหา สังคมคนว่างงานลดน้อยลงไปอีกด้วย

www.jekmeng-noodle.com ร้านก๊วยเตี๋ยวเจ๊กเม้ง ก๋วยเตี่ยวเนื้อต้นตำ�รับเพชรบุรี หลากหลายด้วยเมนูก๋วยเตี๋ยว หมู ไก่ ลูกชิ้นปิ้ง ติ่มซำ� เมนูข้าวต่าง ๆ ยำ� เครื่องดื่ม และขนมหวาน เป็นต้น ปัจจุบัน มีกว่า 40 รายการ บริหารงานโดย คุณธีรศานต์ สหัสสพาศน์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

29

เรียนรู้ร่วมกันสร้างสมดุลธรรมชาติ ที่พักเพื่อคนรักษ์สิ่งแวดล้อม โรงแรม Bangkok tree house

จุดเริ่มต้นของการสร้างโรงแรมแห่งนี้ คือ การไม่เบียดเบียนธรรมชาติ ที่คงอยู่เดิม ดังนั้น บนพื้นที่สีเขียว “บางกระเจ้า” เนื้อที่กว่า 1 ไร่ 1 งาน จึง ถูกเนรมิตพื้นที่ให้รู้สึกเหมือนบ้านต้นไม้ตามความฝันวัยเด็กของคุณจิรายุ ตุลยา นนท์ หรือคุณโจ้ เจ้าของโรงแรม ที่อยากจะมีบ้านบนต้นไม้ การออกแบบตกแต่ง มุ่งไปที่การใช้วัสดุให้น้อยและเหลือน้อยที่สุด ใช้งานได้อย่างคุ้มค่า ทั้งวัสดุและพื้น ผิวล้วนมาจากธรรมชาติ หาได้จากในพื้นที่ หันมาใช้แผงโซล่าเซลล์และกังหันลม ผลิตไฟฟ้าใช้เอง นับว่าเป็นพลังงานสะอาดและช่วยลดการใช้เชื้อเพลิงอีกทางหนึ่ง และเพื่อให้อยู่ร่วมกัน โดยไม่ทำ�ร้ายวิถีสังคมท้องถิ่นเดิม การเดินทางเข้าสู่โรงแรม แหล่งนี้ต้องอาศัยการเดินเท้า ปั่นจักรยานหรือนั่งเรือมา ไม่สามารถนำ�รถเข้ามาได้ ถือเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของโรงแรมนี้เลยละ ถัดมา คือ การผูกมิตรกับเพื่อนบ้านรอบข้าง กว่า 2 ปีที่คุณโจ้เข้ามา คลุกคลีเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน พนักงานในโรงแรม 80% เป็นคนในชุมชน เช่น แม่ครัว แม่บ้าน ยาม ซึ่งแม่ครัวจะทำ�งานเป็นกะ ช่วงเวลาใดที่ไม่มีแขกเข้าพักหรือ มาใช้บริการร้านอาหาร แม่ครัวสามารถกลับไปพักผ่อน ทำ�ธุระส่วนตัวได้ หรือจะ เข้ามาทำ�งานเฉพาะช่วงที่มีแขกสั่งอาหารก็ได้ หรือเพื่อแก้ปัญหาการเข้าออกบ่อย ในตำ�แหน่งพนักงานต้อนรับด้านหน้า จึงหันมาจ้างนักศึกษาฝึกงานมาช่วยแทน ด้วยความเป็นคนนอกพื้นที่ การจะเข้าไปทำ� อะไรในพื้นที่เขา ต้องให้ เกียรติคนในพื้นที่ เรียนรู้ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม และกฎระเบียบต่าง ๆ เพื่อ ไม่ให้เกิดปัญหาในภายหลัง กิจกรรมที่สานสัมพันธ์กับชุมชนท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี คือ การสร้างงาน สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านในละแวกนั้น เช่น ให้ชาวบ้านเป็นไกด์ พาแขกต่างชาติเที่ยว รับซื้ออาหาร วัตถุดิบ และสินค้าจากชุมชุน ที่หาได้จากสวน ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

30 และพื้นที่ใกล้เคียงมาปรุงอาหารและเครื่องดื่ม เช่น มะพร้าวน้ำ�หอมจากบ้านข้าง โรงแรม เพื่อนำ�มาบริการแขกที่เข้าพัก เป็นต้น การปลูกฝังจิตสำ�นึก ภายใต้แนวคิดการอนุรักษ์ธรรมชาติและรักษาสิ่ง แวดล้อม กับไอเดียเก็บขยะในชุมชน 1 กิโลกรัม ต่อการเข้าพักของแขก 1 ห้อง เป็นกิจกรรมที่เริ่มทำ�มาตั้งแต่เปิดกิจการ และถือว่าเป็นกิจกรรมที่ประสบความ สำ�เร็จค่อนข้างสูง บางครั้งแขกที่เข้าพักเองนึกสนุกอยากมีส่วนร่วมในการเก็บขยะ ด้วย ตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงปี พ. ศ. 2557 ทางโรงแรมเก็บขยะในชุมชนไปแล้วกว่า 4,000 กิโลกรัม สัมพันธภาพอันดีระหว่างโรงแรมและชุมชนรอบข้าง ดูจะเหนียวแน่นและ ยั่งยืน เพราะเมื่อเกิดปัญหาติดขัดขึ้นมาเมื่อใด คนในชุมชนนี่แหละที่ยื่นมือเข้ามา ให้ความช่วยเหลือเป็นกลุ่มแรก

0 kg

www.bangkoktreehouse.com โรงแรม Bangkok tree house บูทีคโฮเทล ริมแม่น้ำ�เจ้าพระยา ออกแบบห้องพักให้กลมกลืนกับธรรมชาติ ภายใต้แนวคิดการ อนุรักษ์ธรรมชาติ ไม่เบียดเบียนชุมชนรอบข้าง จะมีโรงแรมไหน บ้างที่ต้องจอดรถทิ้งไว้ แล้วเดินเท้า หรือปั่นจักรยาน เพื่อเข้าพัก ที่โรงแรมแห่งนี้ บริหารงานโดย คุณจิรายุ ตุลยานนท์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

31

สังคมแข็งแรง ปลอดเชื้อ 100%

โรงพยาบาลระดับมาตรฐานเจ้าของรางวัลบรรษัทภิบาลดีเด่น (ภาคเหนือ) โรงพยาบาลแพร่-ราม

ขึ้นชื่อว่าโรงพยาบาล สถานที่ที่อุ่นใจของผู้ที่ฝากความเป็นความตาย และญาติพี่น้องที่ฝากความหวังไว้กับสถานที่แห่งนี้ โรงพยาบาลแพร่-ราม เป็น โรงพยาบาลที่ดำ�เนินกิจการภายใต้ปรัชญาพอเพียง ด้วยมาตรฐานการรักษาและ ทางการแพทย์ที่ดี ทีนี้ใช้อุปกรณ์การแพทย์ระดับเดียวกันกับโรงพยาบาลใหญ่ ๆ ในกรุงเทพ แต่คิดราคาค่ารักษาพยาบาลในระดับชาวบ้าน ด้วยความเข้าใจในวิถี ชีวิตแบบชาวบ้านที่ไม่ได้มีกำ�ลังทรัพย์มากนัก ผู้เข้ามาใช้บริการมีทั้งชาวบ้านและ ชาวเขา สามรถเข้ามารับการรักษา โดยไม่ต้องกังวลเรื่องค่ารักษาว่าจะแพงหูดับ หรือถูกจนถูกหมางเมินไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างเต็มประสิทธิภาพ การตอบแทนสังคมของโรงพยาบาลแห่งนี้ ให้ความสำ�คัญกับผู้ด้อย โอกาส ความสุขและรอยยิ้มที่ส่งออกมาจากใจของพนักงานทุกคนจะทำ�ให้ผู้ป่วย รู้สึกดี บ่อยครั้งชาวบ้านจะเห็นรถประจำ�โรงพยาบาลวิ่งออกไปตามสถานที่ห่าง ไกลในจังหวัด โดยร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ ให้บริการตรวจสุขภาพฟรี ให้ กับชาวบ้านตามหมู่บ้านทั่วไปเป็นประจำ� โดยทางโรงพยาบาลจะจัดทีมหมอและ พยาบาล เพื่อออกตรวจคนไข้ที่ไม่สามารถมาหาหมอที่โรงพยาบาลได้ พร้อมดูแล เรื่องค่ารักษาพยาบาลและเยี่ยมไข้ยามเจ็บป่วย นับเป็นกิจกรรมหนึ่งที่โรงพยาบาล ทำ�ต่อเนื่องตลอดมา เช่นเดียวกับกิจกรรมเพื่อสังคมอื่น ๆ ล่าสุด มีการให้บริการ รักษาฟรีให้กับนักปั่นที่ได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุในโครงการปั่นเพื่อพ่อ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

32

www.phraeramhospital.com โรงพยาบาล แพร่-ราม อาคาร 5 ชั้น สร้างบนที่ดิน 4 ไร่ รับผู้ป่วยได้ 76 เตียงมีอุปกรณ์การแพทย์ที่ทันสมัยอย่าง ครบครัน สำ�หรับให้บริการ ผู้ป่วยทุกระดับ ละในปี 2548 ได้มีการเข้ามาร่วมลงทุน โดยเครือ โรงพยาบาลรามคำ�แหง บริหารงานโดย นายแพทย์วรชัย วงศ์วรกุล

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

33

ตอบแทนสังคมด้วยน้ำ�ใสใจจริง

ธุรกิจวางระบบการจัดการพลังงานหมุนเวียนและจัดการสิ่งแวดล้อม บริษัท ปภพ จำ�กัด

เมื่อความต้องการทำ�ธุรกิจเพื่อสังคมเริ่มชัดเจนมากขึ้น การจัดกิจกรรม ต่าง ๆ ให้พนักงานมีส่วนร่วมในการช่วยเหลือและตอบแทนสังคม เช่น โครงการ ปลูกป่าชายเลน การบริจาคแว่นตาให้แก่ผู้สูงอายุ เป็นต้น ไม่รวมโครงการที่ทำ� มาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี พ. ศ. 2550 คือ การจัดอบรมปฏิบัติธรรมวิปัสสนา กรรมฐานสำ�หรับเยาวชน อายุระหว่าง 9 – 12 ปี เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ด้วยความชำ�นาญและองค์ความรู้ของบริษัท จึงเกิดโครงการดูแลสังคม ให้น่าอยู่ด้วย CSR in Process โดยมีกิจกรรมที่ทางบริษัทได้จัดทำ�ร่วมกับ ชุมชน หรือ เป็นผู้ริเริ่ม ไม่ว่าจะเป็นการวิจัยพัฒนาการใช้ประโยชน์จากน้ำ�ทิ้งใน ระบบบำ�บัดน้ำ�เสียเพื่อการเกษตรกรรม โดยว่าจ้างสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ทำ�การศึกษา พบว่า การทดลองใช้น้ำ�ทิ้งจาก ระบบบำ�บัดน้ำ�เสียมาปลูกอ้อยและมันสำ�ปะหลัง ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำ�คัญ เป็น ไปอย่างมีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และถูกต้องตามหลักวิชาการ ไม่ก่อให้เกิดผลก ระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมรอบข้าง ตั้งแต่ โรงงาน ชุมชน สังคมพึ่งพากัน หรือจะเป็นโครงการผลิตไฟฟ้าจากก๊าซชีวภาพ เพื่อลดค่าใช้จ่ายและได้ประโยชน์ ร่วมกันสูงสุดทุกฝ่าย ตลอดระยะกว่า 20 ปี กับการดูแลสังคม ด้วยการเป็นธุรกิจที่ใช้หลัก การเศรษฐกิจพอเพียงอยู่ร่วมกันกับชุมชนอย่างยั่งยืน ทำ�ให้ได้รับการยอมรับและ นำ�ชื่อเสียงสู่ประเทศ ด้วยรางวัลชนะเลิศ Asean Energy Awards ในประเภท Wastewater Treatment and Biogas Generation, รางวัล Thailand Energy Awards, รางวัล Bai Po Business Award ซึ่งรางวัลเหล่านี้สามารถ ยืนยันความสำ�เร็จและการพัฒนาอย่างต่อเนื่องของบริษัท ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

34

www.papop.com ด้วยรูปแบบกิจการเพื่อสังคม (Social Enterprise) ที่ชัดเจน เน้นสร้างความแตกต่างใน ธุรกิจ ด้วยการสร้างรายได้จากของเสีย โดยใช้เทคโนโลยี Green Innovation บริหารงานโดยคุณลิขิต นิ่มตระกูล

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

35

สามัคคีชุมนุม ขับเคลื่อนชุมชนมีสุข

ตัวแทนจัดจำ�หน่ายรถยนต์ยี่ห้อโตโยต้าเจ้าแรกในประเทศไทย บริษัท โตโยต้าขอนแก่น ผู้จำ�หน่ายโตโยต้า จำ�กัด

“ไม่เน้นบริจาคสิ่งของหรือเงิน” จุดยืนชัดเจนกับการทำ�กิจกรรม CSR ที่ต้องการให้พนักงานทุกคนมีส่วนร่วมและใกล้ชิดกับชุมชนให้มากขึ้น โดยทาง บริษัทจะจัดสรรงบประมาณเตรียมไว้สำ�หรับจัดกิจกรรม CSR ในแต่ละสาขา เงิน ทุนส่วนนี้จะตัดมาจากกำ�ไรยอดขายในแต่ละสาขา ตั้งเป็นเงินทุนสำ�รอง เพื่อให้ แต่ละสาขานำ�ไปใช้ประโยชน์ในโครงการ CSR ที่พวกเขาช่วยกันคิดขึ้นมา โดยคิด เสมอว่าความสุขของพนักงานไม่ใช่จบแค่ในบริษัท แต่ต้องสุขไปถึงที่บ้าน แล้วส่ง ต่อไปยังชุมชน จึงเกิดเป็นโครงการ CSR ที่ประสบผลสำ�เร็จเป็นอย่างดี แรกเริ่มบริษัทจะเข้า ไปสำ�รวจท้องที่ พบปะผู้นำ�ชุมชน สอบถาม ความต้องการและปัญหาที่ชาวบ้านต้องการเร่งด่วน กลับมาประชุมกับพนักงาน จัดสรรเงินตั้งต้นและส่งพนักงานเข้ามาช่วยกันทำ� เช่น บริษัทให้เงินตั้งต้น 1 แสน เพื่อตั้งกองกฐิน ด้วยความร่วมมือกันระหว่างพนักงานและชุมชนจากเงิน 1 แสน กลายมาเป็น 1 ล้าน นำ�ไปสร้างโรงงานอาหารให้กับโรงเรียนที่ขาดแคลน ความสำ�เร็จครั้งนี้ไม่ได้สร้างความผูกพันระหว่างพนักงานสาขากันเองเท่านั้น แต่ ยังสร้างความสนิทสนมระหว่างพนักงานกับชุมชนด้วย การรับพนักงานของที่นี้จะพิจารณาคนจากในชุมชนเข้ามาทำ�งานก่อน จะเป็นญาติพี่น้องหรือสามีภรรยาก็แล้วแต่ เพราะผู้บริหารเชื่อว่า เมื่อคนในชุมชน มาทำ�งานที่เดียวกัน สามารถประหยัดค่าเดินทาง มีวันหยุดที่ตรงกัน มีเวลาอยู่กับ ครอบครัวมากขึ้น พนักงานที่นี่ไม่มีกำ�หนดเกษียณอายุ แต่จะให้ทำ�งานจนกว่า จะทำ�ไม่ไหว โดยจะลดหน้าที่ความรับผิดชอบลงตามความเหมาะสม นอกจาก นี้ ทางบริษัทยังมีทุนการศึกษาให้ลูกหลานพนักงานหรือบุคคลภายนอกไปเรียนที่ โรงเรียนโตโยต้า ในระดับ ปวส. หลังเรียนจบ บรรจุเข้าทำ�งานที่บริษัททันที อีกทั้ง ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

36 ระหว่างเรียนและฝึกงานจะมีเงินเดือนและสวัสดิการให้เหมือนกับพนักงานประจำ� กิจกรรม CSR กับแนวคิดการจ้างงานคนในชุมชน พัฒนาคุณภาพชีวิต ของพวกเขาให้ดีขึ้น นับเป็นผลดีต่อบริษัท เพราะทุกครั้งที่คนในชุมชนอยากได้รถ สักคัน ก็จะนึกถึงโตโยต้า ขอนแก่น เป็นที่แรก ทำ�ให้ทีมวิจัยเด็กหอรู้สึกถึงการ เป็นส่วนหนึ่งกับบริษัทของคนในชุมชน จนแอบคิดไปเองว่า ทุกคนชุมชนอาจจะ รวมตัวกันเป็นกำ�แพงหนาพร้อมที่จะปกป้องบริษัท หากเกิดข้อกล่าวหาในข้อ ขัดแย้งต่าง ๆ ก็เป็นได้

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

37

www.tkn.co.th บริษัท โตโยต้าขอนแก่น ผู้จำ�หน่ายโตโยต้า จำ�กัด ตัวแทนจัดจำ�หน่ายรถยนต์ยี่ห้อ โตโยต้าเจ้าแรกในประเทศ ไทย มีสาขาในเขตจังหวัดขอนแก่นและจังหวัดเลย บริหารงานโดยคุณกมลพงศ์ สงวนตระกูล

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

38

การรวมตัวกันอย่างเป็นเรื่องเป็นราว เพื่อร่วมกันสะท้อน ปัญหาสังคม แบ่ ง ปั น และเพิ ่ ม ศั ก ยภาพในการทำ � งาน เพื่อแก้ไขปัญหาในหลาย ๆ ด้าน เช่น สิ่งแวดล้อม ปัญหา มลภาวะ ภัยธรรมชาติ ปัญหาสังคมเรือรัง เป็นต้น

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

39

รวมกันเราเอาอยูก่ บั แนวคิ(Social ดมูลFoundation) นิธเิ พือ่ สังคม

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

40 เรามาทำ�ความเข้าใจเสียก่อนว่า การทำ�กิจกรรมเพือ่ สังคมผ่านมูลนิธนิ น้ั แตกต่างจากการทำ�กิจกรรม CSR อย่างไร ทัว่ ไปแล้ว การทำ�กิจกรรม CSR ผ่าน องค์กร เราจะตัง้ ธงไปทีป่ ระโยชน์ของบริษทั เท่า ๆ กับสังคม แต่ถา้ เป็นการทำ� กิจกรรมผ่านรูปแบบการทำ�งานของมูลนิธิ จะปักหมุดไปทีเ่ ป้าหมายและประโยชน์ของ สังคมเป็นหลัก ทำ�ให้กจิ กรรมหรือโครงการต่าง ๆ ทีเ่ กิดขึน้ มีความต่อเนือ่ งและเกิด ประโยชน์กบั สังคมโดยรวม หน้าทีข่ องมูลนิธจิ ะแสดงเรือ่ งราวความเป็นจริงของสังคมและให้ความช่วย เหลือผูท้ ไ่ี ด้รบั ผลกระทบจากการเปลีย่ นแปลงของสังคม จัดตัง้ ขึน้ ภายใต้วตั ถุประสงค์ ทีช่ ดั เจน มีโครงสร้างการทำ�งานคล้ายกับเป็นบริษทั เล็ก ๆ และทำ�งานร่วมกับหน่วย งานภาครัฐและเอกชน เช่น มูลนิธเิ พือ่ นช้างจัดตัง้ ขึน้ มาเพือ่ ช่วยเหลือช้างให้สามารถ ดำ�รงพันธุแ์ ละปรับตัวอยูใ่ นสภาพธรรมชาติได้ รวมถึงผูท้ ม่ี อี าชีพเกีย่ วข้องกับช้าง (ผู้ เลีย้ งช้าง, นักวิจยั ช้าง, สัตวแพทย์ชา้ ง ฯลฯ) ให้มคี วามเป็นอยูท่ ด่ี ขี น้ึ หรือมูลนิธชิ ว่ ย คนตาบอดแห่งประเทศไทยในพระบรมราชินปู ถัมภ์ มีจดุ มุง่ หมายหลัก คือ เพือ่ ช่วย เหลือผูพ้ กิ ารทางสายตาทัง้ ชายหญิง ให้ได้รบั การศึกษาสายสามัญและสายอาชีพ เพือ่ ดำ�รงชีวติ อยูใ่ นสังคมได้อย่างเป็นสุข ทัง้ นี้ กิจกรรมทีม่ ลู นิธจิ ดั ขึน้ ก็เพือ่ การกุศล สาธารณประโยชน์ตา่ ง ๆ โดยไม่ได้มงุ่ หาผลประโยชน์มาแบ่งปันกัน ในหลาย ๆ ธุรกิจทีป่ ระสบความสำ�เร็จแล้ว เจ้าของกิจการจะหันมามุง่ มัน่ สร้างสรรค์สงั คม มีแนวคิดทีอ่ ยากจะช่วยเหลือ เป็นส่วนหนึง่ ในการแก้ปญั หาสังคม และสิง่ แวดล้อมอย่างจริงจัง จึงก่อตัง้ เป็นชมรม หรือมูลนิธขิ น้ึ มา เพือ่ ช่วยเหลือชุมชน และสังคมได้อย่างเต็มที่ เป็นรูปธรรมและดูนา่ เชือ่ ถือ การขอความร่วมมือ ระดมทุน ต่าง ๆ จากทุกภาคส่วนทัง้ ภาครัฐและภาคเอกชนทำ�ได้งา่ ย รวมถึงสือ่ มวลชล ทัง้ ระดับ ท้องถิน่ หรือระดับประเทศต่างยินดีอา้ แขนรับให้ความช่วยเหลือด้านการประชาสัมพันธ์ กิจกรรมต่าง ๆ ทำ�ให้การระดมทุนหรือร้องขอความช่วยเหลือเหล่านัน้ มีโอกาสประสบ ความสำ�เร็จได้มากกว่า ผลลัพธ์เป็นทีย่ อมรับและไม่เกิดข้อกังขาต่อสังคมว่าเป็นการสร้าง ภาพลักษณ์ขององค์กร หรือต้องการเอือ้ ประโยชน์ทางธุรกิจใด ๆ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

41

มูลนิธิของผู้ด้อยโอกาสทางสังคม

ผู้ให้บริการธุรกรรมเกี่ยวกับรถยนต์ครบวงจรแบบ One Stop Service บริษัท ยูพีดี โบรคเกอร์ จำ�กัด

องค์กรต้นแบบความสุขของเราแห่งนี้ เป็นหนึ่งตัวอย่างที่พยายามช่วย เหลือผู้ด้อยโอกาส ต้องการลดช่องว่างความเลื่อมล้ำ� ในสังคม จากกิจกรรมที่ บริษัท ยูพีดี โบรคเกอร์ จำ�กัด ที่ให้ความช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาสทางสังคมมาโดย ตลอด จึงเกิดเป็น “มูลนิธิยูพีดีเพื่อความปลอดภัย” เพื่อปลูกฝังให้คนมีวินัยใน การขับรถมากขึ้น ช่วยลดอุบัติเหตุและเพิ่มความปลอดภัยบนท้องถนน ลักษณะของกิจกรรมที่ทางมูลนิธิจัดขึ้นจะมุ่งสร้างปลูกจิตสำ� นึกให้ กับผู้ใช้รถใช้ถนน รณรงค์เรื่องระเบียบวินัยการจราจรแก่เยาวชนและประชาชน ทั่วไป อบรมกฎหมายจราจร และพัฒนาทักษะการขับขี่อย่างปลอดภัยและถูกต้อง ตามมาตรฐานสากล เปิดสอนขับรถยนต์สำ�หรับผู้พิการ รวมทั้งให้ความรู้ในการ ดัดแปลงรถเพื่อให้เหมาะกับการขับขี่ และอีกหลาย ๆ โครงการเพื่อผู้ด้อยโอกาส ทางสังคม อาทิเช่น โครงการ “งาน 1 วัน ลดโทษ 1 วัน” สำ�หรับผู้ต้องหาที่ มีความประพฤติดี ถือเป็นการมอบโอกาสที่ 2 ส่งเสริมและสร้างประสบการณ์ อาชีพและรายได้ให้กับพวกเขายามที่พ้นโทษ หรือในส่วนของผู้พิการ ยูพีดีมอง ว่าเป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด ทั้งเรื่องความลำ�บากในการใช้บริการขนส่ง สาธารณะ หรือการแบกรับค่าใช้จ่ายในการเดินทางเพื่อเพิ่มสะดวกสบายมากขึ้น เช่น จำ�เป็นต้องเรียกแท็กซี่หรือมอเตอร์ไซค์รับจ้างแทนการใช้รถประจำ�ทาง จึงได้ เปิดหลักสูตรเรียนขับรถสำ�หรับผู้พิการขึ้นโดยเฉพาะ เพื่อให้ผู้พิการมีความรู้ความ เข้าใจในการขับขี่ที่ถูกต้องปลอดภัย มีการให้คำ�แนะนำ�เรื่องการปรับแต่งรถยนต์ สำ�หรับผู้พิการที่ถูกต้อง แถมยังอำ�นวยความสะดวกพาผู้พิการเหล่านั้นไปทดสอบ ใบขับขี่ที่สนามของยูพีดีได้อีกด้วย

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

42 นอกจากนี้ ทางบริษัทยังมีนโยบายรับพนักงานที่มีความพิการเข้ามา ทำ� งานด้วย เพื่อเป็นการเปิดโอกาสให้กับผู้พิการ และมองว่าการให้ผู้พิการได้ ทำ�งานกับบุคคลทั่วไป จะช่วยลดปมด้อยทางสังคมได้ และนี่คือคำ�ว่า “โอกาสทาง สังคม” ที่มูลนิธิยูพีดียื่นให้เสมอมา

www.upddriving.com ดำ�เนินธุรกิจให้บริการธุรกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวกับรถยนต์ครบวงจรแบบ One Stop Service ตั้งแต่การตรวจสภาพรถเอกชน, การโอน-ย้าย หรือ ต่อภาษีประจำ�ปี, การจัดไฟแนนซ์รถยนต์ และการขาย พ.ร.บ. ประกันภัย ประเภทต่าง ๆ โดยสามารถออกกรมธรรม์ได้ทันทีด้วยระบบออนไลน์ และ โรงเรียนสอนขับรถยนต์ ยูพีดี ที่มีหลักสูตรเรียนตามมาตรฐานและสามารถ สอบใบขับขี่ที่โรงเรียนได้เลย บริหารงานโดยคุณมนัญญา วิภัติภูมิประเทศ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

43

นำ�ความรู้ยกระดับสังคม

ผู้ผลิตและจำ�หน่ายผลิตภัณฑ์ภายใต้ Brand “Hydro-Tech” บริษัท คัฟเวอร์แนนท์ จำ�กัด

ความเป็นบริษัท “นักคิดและนักสร้างสรรค์นวัตกรรม” แต่ละกระบวนการ ต้องผ่านการคิดค้น ทบทวน ตรวจสอบ อาศัยองค์ความรู้หลายแขนง และทีมงาน ระดับหัวกะทิ ดังนั้นจึงไม่น่าแปลกใจว่าทำ�ไมคุณวิศัลย์ วนะศักดิ์ศรีกุล เจ้าของ บริษัท ถึงให้ความสำ�คัญเรื่องการศึกษามาก จนจัดตั้งมูลนิธิ “ฉันรักประเทศไทย” ขึ้นมา เพื่อให้โอกาสทางการศึกษาแก่เด็กที่อยู่ห่างไกลโรงเรียน ขาดโอกาสเรียน หนังสือ สนับสนุนอุปกรณ์ ดูแลอาคารสถานที่ให้กับสถานศึกษาที่ขาดแคลนใน ชนบททั่วทุกภูมิภาคของประเทศ ชีวิตอยู่ได้ไม่ใช่แค่ความรู้ ต้องมีกินด้วย มากกว่า 8 ปีแล้วที่ทางมูลนิธิ ให้การสนับสนุนโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันแก่เด็กยากไร้ เด็กด้อย โอกาสตามโรงเรียนในถิ่นทุรกันดาร ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ หรือให้เงินทุนกับ พนักงานช่วยกันทำ�อาหารกลางวันนำ�ไปเลี้ยงเด็ก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เด็ก รักและเห็นความสำ�คัญในอาชีพเกษตร สร้างจิตสำ�นึกที่ดีในการพึ่งพาตนเอง และ ที่สำ�คัญ คือ ได้มีพืชผักที่สดสะอาดไว้บริโภคเป็นอาหารกลางวัน ส่วนใหญ่ทางมูลนิธิจะร่วมด้วยช่วยกันกับบริษัท คัฟเวอร์แนนท์ และ เป็นแกนนำ�ประสานงาน ขอความร่วมมือกับองค์กรการกุศลในโครงการอื่น ๆ ที่ ไม่จำ�กัดเฉพาะเรื่องการศึกษา เช่น การขอความช่วยเหลือให้กับครอบครัวของ ผู้ประสบภัยจากเหตุความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ หรือการให้ความ ช่วยเหลือครอบครัวของผู้ประสบภัยจากเหตุภัยพิบัติตามธรรมชาติทุกประเภท กิจกรรมของมูลนิธิถูกนำ�มาเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมที่ให้พนักงานทุกคนมีส่วน ร่วมในการช่วยเหลือสังคม เช่น ปลูกผักสวนครัว เลี้ยงปลา นำ�มาบริโภค แบ่ง ส่วนหนึ่งนำ�ไปทำ�อาหารกลางวันเลี้ยงเด็ก อีกส่วนเก็บขายนำ�เงินเข้าเป็นกองกลาง ไว้สำ�หรับนำ�ไปจัดกิจกรรมช่วยเหลือสังคมต่อไป ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

44

www.hydro-tech.co.th ธุรกิจที่มีนวัตกรรมที่เป็นที่ต้องการและมีความแปลกใหม่ กับ “Hydro-Tech” ธุรกิจสิ่งทอครบวงจรทั้งการทอผ้า การออกแบบ การตัดเย็บ บรรจุและแพ็ค ต่อยอดไปยังจีวรกันยุงด้วยสมุนไพรไทย Brand “เฆตตาคุณ” บริหารงานโดยคุณชาญวิทย์ น้อยทรง

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

45

อนุรักษ์ธรรมชาติเพื่อสังคมเติบโต รีสอร์ทที่อยู่ร่วมกับธรรมชาติเป็นหนึ่งเดียว เรนฟอเรสท์ รีสอร์ท

จากแนวคิดในการบริหารจัดการรีสอร์ทในแบบอนุรักษ์ธรรมชาติ ต้อง พึ่งพาตัวเองได้และต้องอยู่ร่วมกับชุมชนได้ด้วย อาจเพราะความผูกพันในพื้นดิน แห่งนี้เมื่อครั้งเกิดอุบัติเหตุกับตัวเอง กว่าจะหายดีต้องพักฟื้นร่างกาย หันมาใช้ ชีวิตกับธรรมชาติ ฟื้นฟูร่างกายจนหายเป็นปรกติ หัวใจของคุณเล็กได้ถลำ� ลึก หลงรักผืนดินผืนน้ำ�แห่งนี้แทบถอนตัวไม่ขึ้นซะแล้ว ที่นี่ ไม่ใช่แค่ธรรมชาติที่น่าดึงดูดใจเท่านั้น แต่กิจกรรมที่มีเสน่ห์มัดใจ นักท่องเที่ยวอีกหนึ่งกิจกรรม คือ “การล่องแก่ง” กิจกรรมยอดฮิตของที่นี่ สร้าง อาชีพและรายได้ให้กับคนในชุมชน เจ้าของธุรกิจ บริษัททัวร์ ผู้ให้บริการแพยาง แต่ ปัญหาที่ตามมา คือ การสร้างขยะและปัญหาน้ำ�เสียในลำ�น้ำ�เข็ก ปริมาณออกซิเจน ลดลงน้อยทุกปี ทำ�ให้ คุณณัฐวัฒน์ วัฒนาประสิทธิ์ หรือคุณเล็ก เจ้าของธุรกิจ ริเริ่มก่อตั้งชมรมรักษ์ลำ�น้ำ�เข็ก โดยมีเป้าหมายหลักเพื่ออนุรักษ์ พัฒนาและฟื้นฟู คุณภาพน้ำ� ทั้งในน้ำ�ตกแก่งซอง สกุโณทยาน ปอย และชุมชนโดยรอบ รวมทั้ง ลำ�น้ำ�เข็กให้คงอยู่และมีคุณภาพที่ดีขึ้นกว่าเดิมอย่างยั่งยืน กิจกรรมของชมรมในทุก ๆ เดือน คือ การล่องแก่งทำ�ความสะอาด เก็บ ขยะบริเวณน้ำ�ตก เริ่มแรกทั้งคุณเล็กและพนักงานช่วยกันเก็บขยะก่อน หลังจาก นั้นค่อย ๆ ชักชวนคนอื่น ตั้งแต่ขอความร่วมมือจากโรงเรียน เพื่อนำ�นักเรียน มาช่วยอีกแรง จากนั้นขยายความร่วมมือไปยังชุมชน และผู้ประกอบการในเขตให้ มาร่วมกันเก็บขยะตามแหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ ตลอดสองฝั่งลำ�น้ำ�เข็ก เพื่อฟื้นฟู คุณภาพน้ำ�และระบบนิเวศให้ดีดังเดิม เมื่อพลังคนเพิ่มขึ้น การขยายเครือข่ายการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจึงไม่ใช่ แค่เรื่องน้ำ�เสียกับขยะเท่านั้น มิติอื่นของสิ่งแวดล้อมก็สามารถทำ�ได้ ไม่ว่าจะเป็น ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

46 เรื่องของการดูแลแม่น้ำ� อากาศ การช่วยกันลดภาวะโลกร้อน ด้วยเหตุนี้ชมรม จึงร่วมมือกับทั้งภาครัฐ หน่วยงานท้องถิ่น และภาคเอกชนจัดกิจกรรมเพื่อการ อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอยู่เป็นประจำ�และต่อเนื่อง และกระจายไปยังแหล่งท่องเที่ยว อื่น ๆ ใกล้เคียง เช่น จัดกิจกรรม “พายคยัค รักษ์น้ำ�น่าน” กิจกรรมไต่หน้าผา เก็บขยะที่อุทยานภูหินร่องกล้า เป็นต้น เพื่อต้องการขยายเครือข่ายการทำ�งาน ด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ส่งเสริมการออกกำ� ลังกาย สร้างความสามัคคี เป็นการพัฒนาคุณภาพน้ำ�และแหล่งท่องเที่ยว พร้อมกับสร้างเครือข่ายอนุรักษ์ไป ยังส่วนต่าง ๆ ของจังหวัดและประเทศ เพื่อปลูกฝังให้ประชาชนรักษ์สิ่งแวดล้อม และลดปัญหาขยะตั้งแต่ต้นทาง นับเป็นรีสอร์ทอนุรักษ์ธรรมชาติที่เป็นตัวอย่างที่ดีให้กับชุมชนได้เห็น และทำ�ตาม สร้างความยั่งยืนและพึ่งพาตัวเองได้ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

47

www.rainforestthailand.com เรนฟอเรสท์ รีสอร์ท ภายใต้รีสอร์ทอนุรักษ์ธรรมชาติ ที่ไม่ใช่แค่ สถานที่พักผ่อนหย่อนกายเท่านั้น ยังมีการต่อยอดทำ�ฟาร์มปลูกพืช และเลี้ยงสัตว์แบบไร้สารเคมี ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง และนำ� ผลผลิตที่ได้มาใช้ภายในรีสอร์ทด้วย บริหารงานโดย คุณณัฐวัฒน์ วัฒนาประสิทธิ์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

48

แล้วถ้าเราเอาธุรกิจบวกรวมกับสังคมละ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

49

กำ�ไรพอเพียงในแบบฉบับ ธุรกิจเพือ่ สังคม (Social Enterprise)

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

50 น่าสนใจขึ้นมาแล้วซิ ธุรกิจเพื่อสังคม หรือภาษาอังกฤษเรียกว่า Social Enterprise เป็นธุรกิจที่กำ�เนิดขึ้นมาเพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการแก้ไขปัญหา บางอย่างให้กับสังคม แต่ไม่ใช่ว่าธุรกิจจะดำ�เนินโดยไม่แสวงหากำ�ไรนะ เพียงแต่ กำ�ไรนั้นจะอยู่บนพื้นฐานและเป้าหมายเพื่อพัฒนาสังคม ซึ่งต่างจากเป้าหมายของ การทำ�ธุรกิจทั่วไป ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของผู้ก่อตั้งว่าต้องการช่วยเหลือ สังคมด้านใด เช่น • • • • •

อยากสร้างอาชีพ อยากฝึกฝนทักษะ ต้องการยกระดับความเป็นอยู่ มีส่วนร่วมในการลดโลกร้อน ให้โอกาสผู้ด้อยโอกาสทางสังคม ฯลฯ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

51

จากส่วนหนึ่งในบทความ “ธุรกิจ-ผู้ประกอบการเพื่อสังคม” เศรษฐกิจ สายพันธุ์ใหม่ สร้างสังคมในอุดมคติ บน www.tcdcconnect.com บอกไว้ว่า ในประเทศอังกฤษ ธุรกิจเพื่อสังคมถูกจัดอยู่ใน “Third Sector” (โดยมีภาครัฐ เป็น First Sector และภาคธุรกิจเอกชนทั่วไปเป็น Second Sector) และยัง ถือว่าเป็น “Social Economy” หรือ “ระบบเศรษฐกิจทางเลือก” หรือในประเทศ อิตาลี เรียกธุรกิจเพื่อสังคมว่า Other Economy เป็นธุรกิจเกษตรอินทรีย์ (Organic Farming) การค้าบนพื้นฐานความยุติธรรม (Fair Trade) ธุรกิจเพื่อ การกุศล (Charity Projects) ทำ�รายได้สูงถึง 60,000 ล้านยูโร คิดเป็นเงินสกุล ไทย ประมาณ 3 ล้านล้านบาท และธุรกิจประเภทนี้มีแนวโน้มว่าจะขยายตัวเพิ่มขึ้น อีก โดยจากการศึกษาของมหาวิทยาลัย John Hopkins พบว่าธุรกิจเพื่อสังคมมี แนวโน้มการจ้างงานที่เติบโตกว่าในธุรกิจทั่วไปถึง 3 เท่า

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

52 ภาพร้านขายของเพื่อการกุศล มีกล่องรับบริจาควาง สภาพสินค้าอาจ เป็นมือสองหรือของบริจาค หยุด!! จินตนาการด้วยสมองอันโบราณเต่าล้านปี โลกเปลี่ยนไปแล้ว ปัจจุบันนี้ผลงานของธุรกิจประเภทนี้ล้วนมีดีไซน์ทันสมัย ใช้ วัสดุคุณภาพสูง มีการสร้างแบรนด์เพื่อการจดจำ� ราคาไม่ต้องพูดถึง เมื่อเทียบ กับคุณภาพและวัสดุที่ใช้ ยกตัวอย่างเช่น ร้าน Body Shop เลือกใช้แต่วัตถุดิบ ธรรมชาติ ไม่ทดสอบกับสัตว์ ซื้อวัตถุดิบแบบ Fair Trade ทำ�ให้ร้าน Body Shop ถูกยกเป็นตัวอย่างผู้ประกอบการเพื่อสังคมรายแรก ๆ ของโลก กระแส ความแรงของธุรกิจประเภทนี้ แพร่กระจายสู่สังคมไทยเหมือนละอองฝน ธุรกิจ เล็ก ๆ ก่อกำ�เนิดขึ้นจากแนวคิดเพื่อสังคม ด้วยเหตุผลใดเหตุหนึ่ง ดังเช่นองค์กร ต้นแบบความสุขที่ทีมวิจัยเด็กหอได้สัมผัส พวกเขาเริ่มต้นธุรกิจจากการมองเห็น ปัญหาใกล้ตัว เช่น อยากให้ลูกตนเองได้มีของเล่นที่เสริมสร้างทักษะและผลิตจาก วัสดุที่ปลอดภัยต่อสุขภาพลูกน้อย อย่างของเล่น ๑4๑ ที่สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ ของเล่นสำ�หรับเด็กจากไม้ที่มีคุณภาพ ออกแบบให้มีช่องว่างแห่งการให้ (the giving space) ที่ถูกฉลุออกไปเป็นของเล่นเชิงสร้างสรรค์ (the missing pieces) เพื่อมอบให้แก่เด็กด้อยโอกาส หรือ บริษัทคนรุ่นใหม่ โอเพ่นดรีม ที่ออกจากงาน ประจำ� มุ่งตามฝันของตัวเองที่อยากใช้ความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีมาพัฒนา ระบบสารสนเทศ เพื่อแก้ปัญหาสังคม เป็นต้น

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

53

โปรแกรมความสุข เขียนเพื่อสังคม

ผู้เชี่ยวชาญการให้บริการและพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ บริษัท โอเพ่นดรีม จำ�กัด แม้จะพุ่งเป้าหมายการทำ�งานเพื่อแก้ปัญหาสังคม แก้ปัญหาชนบทและ ปัญหาสิ่งแวดล้อมให้ทำ�งานได้ดีขึ้น แต่การเป็นธุรกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise) ของโอเพ่นดรีม บริษัทก็ต้องหาวิธีในการสร้างสมดุล เพื่อให้บริษัทยัง คงอยู่ได้ สิ่งที่มุ่งหวังในทุกงาน คือ การสร้างผลกระทบให้เกิดขึ้นต่อสังคม หือ... ขยายความอีกหน่อย กลัวเข้าใจผิด ผลกระทบที่ว่า คือ ผลกระทบเชิงบวกที่สังคม ยอมรับ โดยใช้ความเชี่ยวชาญทางเทคโนโลยีดิจิตอล นำ�ไปสู่การสร้างและปรับใช้ เครื่องมือ เพื่อแก้ปัญหาด้านสุขภาพ การศึกษา และชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของ สังคมนั่นเอง “ด้วยความที่ Open Dream เราทำ�งานเพื่อเสริมสร้างสังคม ทำ�ให้ไม่ สามารถทำ�กำ�ไรได้มาก เราต้องให้พนักงานเห็นว่า งานที่เขาทำ� กำ�ลังสร้าง ผลกระทบอะไรบ้าง อันนั้นน่าจะเป็นความสุขอย่างหนึ่ง ที่ให้เขาเห็นว่าการตี คุณค่าของงานไม่ได้ถูกตีราคาด้วยมูลค่าเป็นตัวเงินเพียงอย่างเดียว แต่มันถูกตี ด้วยคุณค่าของตัวงานนั้น ๆ ด้วย” ปณิธานอันแน่วแน่ในการทำ�ธุรกิจของคุณปฏิพัทธ์ สุสำ�เภา หรือคุณเก่ง เจ้าของและผู้ก่อตั้งบริษัทแห่งนี้กล่าวไว้ เมื่อครั้งทีมวิจัยเด็กหอมีโอกาสได้พูดคุย การให้บริการหรือลูกค้าของบริษัทเกือบทั้งหมดกว่า 90% เป็นองค์กรเพื่อสังคม ที่ทำ�งานแก้ปัญหาสังคม แก้ปัญหาชนบทและปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยบริษัทจะเข้าไป ช่วยเหลือทางด้านเทคโนโลยี การพัฒนาระบบเทคโนโลยี การพัฒนาเว็บไซต์ให้ ทำ�งานได้ดีขึ้น เช่น สนับสนุนข้อมูลเปิดภาครัฐ, สร้างเครื่องมือดิจิตอลเพื่อส่ง เสริมสุขภาพ, สร้างเครื่องมือดิจิตอลเพื่อการติดตามโรคระบาดในพื้นที่ห่างไกล

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

54 สร้างเกมเพื่อการเตรียมพร้อมเหตุภัยพิบัติ สร้างเกมเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ด้าน การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย หรือแม้กระทั่ง บทเรียนสอนนักเรียนชั้นประถม 4 แสดงการส่งบอลลูนไปขอบอวกาศ สิ่งที่มุ่งหวังในทุกงาน คือ การสร้างผลกระทบให้เกิดขึ้นต่อสังคม แน่นอนว่าสองหัวดีกว่าหัวเดียว โอเพ่นดรีมจึงทำ�งานร่วมกับองค์กรเครือข่ายทั้ง ในและต่างประเทศ เช่น มูลนิธิ Google, มูลนิธิ Oxfam GB, หรือมหาวิทยาลัย เชียงใหม่ เพื่อเพิ่มศักยภาพในการแสดงพลัง ขยายผลกระทบให้กว้างได้มากขึ้น ปัจจุบัน Opendream เน้นรับงานภาคสังคมอยู่ที่ 95% และอีก 5% เป็นงานภาค ธุรกิจทั่วไป ทำ�ให้สัดส่วนรายได้มาจากภาคสังคมถึง 80% ผลกำ�ไรของพวกเขาที่ได้รับ จะถูกแบ่งออกเป็น 4 ส่วน โดย • 30% แรกเป็นเงินทุนไหลเวียนของบริษัท • 30% นำ�มาพัฒนาศักยภาพพนักงาน เช่น การอบรม การดูงาน เป็นต้น • 30% ใช้ในงานวิจัยเพื่ออนาคต • 10% เก็บสำ�รองไว้เป็นเงินทุนช่วยเหลือองค์กรภาคสังคมที่อาจมี งบประมาณน้อยในด้านการพัฒนางานไอที Opendream เป็นตัวอย่าง SE และองค์กรต้นแบบความสุขที่พิสูจน์ให้ เห็นแล้วว่า การดำ�เนินธุรกิจเพื่อสังคมก็ใช่ว่าจะกินแกลบเสมอไป

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

55

www.opendream.co.th บริษัท โอเพ่นดรีม จำ�กัด ธุรกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise) ให้คำ�ปรึกษาทางเทคโนโลยี รวมทั้งให้บริการและพัฒนาระบบ เทคโนโลยีสารสนเทศให้แก่องค์กรภาคสังคม ที่ทำ�งานแก้ปัญหา สังคม แก้ปัญหาชนบทและปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นหลัก บริหารงานโดย คุณปฏิพัทธ์ สุสำ�เภา

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

56

เรียนรู้เพื่ออยู่กับธรรมชาติและชุมชนรอบข้าง ศูนย์ศึกษาและให้ความรู้เกี่ยวกับพลังงานและสิ่งแวดล้อม บริษัท วังดุม เมาท์เทนแคมป์ จำ�กัด

การก่อตั้ง วังดุม เมาท์เทนแคมป์ มีเป้าหมายสำ�คัญ คือ ต้องการให้ เป็นศูนย์ศึกษาและเรียนรู้เกี่ยวกับพลังงานทดแทนให้แก่เยาวชน นักเรียน นิสิต นักศึกษา และผู้ที่สนใจทั่วไปได้เข้ามาศึกษาเรียนรู้และดูงาน นำ�ไปสู่การปลูกฝัง แนวคิด ความรู้และจิตสำ� นึกในการใช้พลังงานอย่างรู้คุณค่า เพื่อการอนุรักษ์ ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของโลกให้คงอยู่อย่างยั่งยืน การรวมตัวกันขึ้นในนาม “กลุ่มสนับสนุนพลังงานทดแทนเพื่อการศึกษา” บนผืนดิน 40 ไร่ ในจังหวัด กาญจนบุรี มาทำ�เป็น “ศูนย์สาธิตพลังงานทดแทนเพื่อการศึกษา” โดยตั้งชื่อตาม สถานที่ คือ หมู่บ้านวังดุม นั่นเอง ด้วยความตั้งใจแรกเริ่มของศูนย์การเรียนรู้พลังงานทดแทนแห่งนี้ที่ ต้องการทำ�ให้คนในชุมชนมีงานทำ� สร้างรายได้ และมีส่วนรวมในการอนุรักษ์สิ่ง แวดล้อมที่พวกเขาเป็นเจ้าของ การชักชวนให้ชาวบ้านมาฝึกงานและเรียนรู้การ ทำ�งานภายในศูนย์ ตามฐานความรู้และฐานกิจกรรมต่าง ๆ โดยจ้างงานแบบเป็น ครั้ง ๆ ไป สำ�หรับชาวบ้านที่ต้องการหารายได้เสริม ส่วนพนักงานประจำ�ที่ศูนย์จะ ให้อยู่กินนอนใช้ชีวิตอยู่ภายในศูนย์ มีบ้านพักให้อยู่ในแคมป์ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ใด ๆ น้ำ� ไฟ อาหาร ฟรีหมดทุกอย่าง อนุญาตให้พาครอบครัวมาอยู่รวมกันพร้อม หน้าพร้อมตา เพื่อจะได้มีเวลาดูแลลูกอย่างใกล้ชิด การฝึกฝนคนในท้องที่ ให้ทำ�งานได้เหมือนคนเมือง ต้องใช้ความเข้าใจ เวลาและความอดทน คุณสมชัย บุญเสริมวิทยา ผู้ก่อตั้งศูนย์แห่งนี้ ยกตัวอย่างให้ ทีมวิจัยเด็กหอฟังว่า การทำ�อาหารเลี้ยงคนที่มาทำ�กิจกรรมในศูนย์ จะเลี้ยงอาหาร แบบบุฟเฟต์ แน่นอนว่าชาวบ้านไม่รู้จัก คุณสมชัยจึงใช้วิธีพาชาวบ้านกลุ่มจัดเลี้ยง ไปทานอาหารบุฟเฟต์ในโรงแรมห้าดาว เพื่อให้เขาได้เห็นภาพวิธีการจัดเลี้ยง ตั้งแต่ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

57 เมนูอาหารมีอะไรบ้าง การจัดเรียงอาหาร วิธีการอุ่นอาหาร วิธีการเสิร์ฟ เมื่อพวก เขาได้เห็นของจริงและเข้าใจแล้ว ก็จะสามารถกลับมาทำ�ได้ แถมนำ�มาประยุกต์และ ยังทำ�ได้ดีมากด้วย นอกเหนือจากเรื่องงาน สิ่งที่ชุมชนเรียนรู้ไปพร้อม ๆ กับการทำ�ค่าย คือ วิถีการพึ่งพาตัวเองจากการใช้พลังงานทดแทน ไม่ว่าจะเป็นการปลูกพืชสวน พืชสมุนไพรต่าง ๆ เพื่อใช้บริโภคภายในศูนย์ เรียนรู้การใช้พลังงานแสงอาทิตย์ จากแผงโซลาร์เซลล์ จากกังหันลม พลังงานน้ำ�จากน้ำ�ตกปั่นเครื่องกำ�เนิดไฟฟ้า พลังงานไฟฟ้าที่ได้จากการปั่นจักรยานออกกำ�ลังกาย เพื่อใช้เป็นไฟสำ�รองสำ�หรับ ปั้มน้ำ�รดต้นไม้ ใช้กังหันลมปั้มน้ำ�บาดาลมาใช้ภายในศูนย์ การกำ�จัดเศษอาหาร โดยนำ�ไปเป็นอาหารสัตว์หรือขยะจากใบไม้และวัสดุธรรมชาติอื่น ๆ นำ�ไปทำ�เป็น ปุ๋ย เป็นต้น ถอยออกมา แล้วหันกลับไปมอง จะเห็นว่าศูนย์การเรียนรู้แห่งนี้เอาเงิน ที่ไหนมาบริหาร ได้คำ�ตอบจากคุณสมชัยว่า แรกเริมใช้เงินทุนจากสองบริษัทที่คุณ สมชัยบริหารงานอยู่ แต่ด้วยการบริหารจัดการวังดุมแคมป์ เป็นไปได้สวย ทำ�ให้ มีรายได้อย่างต่อเนื่อง แถมยังมีกำ�ไรเหลือเพียงพอต่อการดำ�เนินกิจการได้อย่าง มั่นคงและยั่งยืน ปัจจุบัน วังดุม เมาท์เทนแคมป์ สามารถจดทะเบียนจัดตั้งเป็น บริษัทเรียบร้อยแล้ว

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

58

บริษัท วังดุม เมาท์เทนแคมป์ จำ�กัด ศูนย์สาธิตพลังงานทดแทนเพื่อการศึกษา เช่น พลังงานลม พลังงานแสงอาทิตย์ ไบโอแก๊ส และเป็นค่ายส่งเสริมความรู้ด้านต่าง ๆ เช่น ค่ายจริยธรรม ค่ายสิ่งแวดล้อม ค่ายวิทยาศาสตร์ ค่ายศิลปะ ค่ายแรงบันดาลใจ ค่ายโรงเรียนพ่อแม่ เป็นต้น ณ หมู่บ้านวังดุม ตำ�บลบ้านใหม่ อำ�เภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี วัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นสถานที่ ศึกษาและเรียนรู้เกี่ยวกับพลังงานทดแทนให้แก่เยาวชน นักเรียน นิสิต นักศึกษา และผู้ที่สนใจได้เข้า มาศึกษาเรียนรู้และดูงาน บริหารงานโดย คุณสมชัย บุญเสริมวิทยา

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

59

แต่งแต้มเยาวชนปูพื้นฐานที่ดีสู่อนาคต ธุรกิจเล็ก ๆ ที่เริ่มต้นจากของขวัญพิเศษให้ลูก สำ�นักพิมพ์ก้อนเมฆ

ความทรงจำ�ในวัยเด็กนำ�ไปสู่ธุรกิจเล็ก ๆ ที่เกิดจากความต้องการ ทำ�ความฝันให้เป็นจริง หนังสือนิทานเล่มแรกเป็ นของขวั ญ พิ เ ศษให้กับเจ้า ลูกชายตัวน้อยของน้าเมฆและแม่เอ๋ยที่เกิดมาได้เพียง 3 เดือน พรสวรรค์ด้าน การออกแบบและคอมพิวเตอร์ของทั้งคู่ ทำ�ให้การคัดเลือกรูปเล่ม การแต่งเรื่อง การออกแบบภาพประกอบในหนังสือนิทานไม่ใช่เรื่องยากและสามารถทำ�ได้ดี แม้ จะใช้เวลานานไปสักนิด เพราะด้วยขั้นตอนกระบวนการส่งพิมพ์หนังสือกับโรง พิมพ์ เป็นเรื่องที่พวกเขาต้องเรียนรู้ใหม่ทั้งหมด ด้วยความคิดที่จะทำ�เองขายเองแบบง่าย ๆ แต่ความเป็นจริงไม่ใช่เรื่อง ง่ายอย่างที่คิดไว้ ตั้งแต่การสั่งพิมพ์ในนามบุคคลที่ต้องมีเงินมัดจำ� จำ�นวนงาน พิมพ์ขั้นต่ำ� ยิ่งต้องการงานพิมพ์คุณภาพสูง ราคาก็จะสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว ถ้า อยากได้เครดิต 30 วัน ก็ไปจดทะเบียนเป็นสำ�นักพิมพ์ สร้างตัวตนอย่างเป็น ทางการ และนี่คือที่มาของ “สำ�นักพิมพ์ก้อนเมฆ” จากความเชื่อมั่นว่าการเลี้ยงลูกด้วยหนังสือ คือ การปูพื้นฐานที่ สำ�คัญสำ�หรับเด็กทุกคน หนังสือทุกเล่มของสำ�นักพิมพ์แห่งนี้ จึงแต่งขึ้น โดยการสอดแทรกหลักคุณธรรม ความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ ใช้ภาษาและภาพใน การสื่อสารแบบง่าย ๆ ไม่ซับซ้อน เน้นสีสันสวยงาม ทำ�ให้ธุรกิจผลิตหนังสือนิทาน สำ�หรับเด็กดำ�เนินไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป หนังสือดีย่อมต้องมีคนชื่นชม ปี พ.ศ. 2550 เคยส่งหนังสือเข้าประกวด แม้จะไม่ได้คว้ารางวัลมาครอง แต่ก็เข้ า รอบ รางวั ล รั กลู กอวอร์ด เป็นการแจ้งเกิดในตลาด ทำ�ให้การฝากขายที่ร้านหนังสือ เด็กในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ปรากฏว่าขายดี จนทางร้านบอกว่า “อย่าหยุด ทำ�นะ หนังสือน่ารัก แถมเรื่องไม่ซ้ำ�ใคร อยากให้ทำ�ต่อไปเรื่อย ๆ” จุดนี้เองเป็น ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

60 กำ�ลังใจให้กับน้าเมฆและแม่เอ๋ยลุยทำ�หนังสือต่อ เดิมคิดไว้ว่าจะออกหนังสือแค่ปี ละเล่ม แต่เมื่อขายดีจึงออกมากขึ้น จนปีที่ 4 ออกทุกเดือน เริ่มขยายงานตั้งแต่ ปีที่ 3 มีพนักงานเพิ่ม ทั้งคนเขียนเรื่อง วาดภาพ โดยใช้บ้านของทั้งคู่เป็นออฟฟิศ ขนาดย่อม แน่นอนว่าเมื่อธุรกิจเติบโต ค่าใช้จ่ายย่อมโตตาม ไม่ว่าจะเป็นการหา พื้นที่จัดเก็บหนังสือจนต้องเช่าโกดัง เพิ่มมือวาดภาพประกอบ แต่ด้วยตลาด หนังสือเด็กเป็นตลาดเล็ก ๆ รายรับที่ไม่ครอบคลุมรายจ่ายทำ�ให้ปีที่ 5 ต้อง ปิดออฟฟิ ศ แล้ ว กลั บ มาช่วยกันทำ�สองคนเหมือนเดิ ม ภายใต้ แ รงกดดั น ที่น้อยลง การทำ�งานมีความสุขมากขึ้น อิสระในการทำ�งาน ที่ไม่มีกรอบหรือ ข้อจำ�กัดใด ๆ มากำ�หนดการทำ�งาน ทำ�ให้สามารถผลิตงานใหม่ ๆ แปลก ๆ ที่ ท้าทายความสามารถของทั้งคู่ เช่น การได้รับเชิญให้เป็นนักเล่านิทานตามโรงเรียน สวนรถไฟ และที่อื่น ๆ ตามที่ได้รับเชิญไป จนกลายเป็นกิจกรรมหลักที่ทำ�มาอย่าง ต่อเนื่อง สุดท้ายหันมาวางแผนการออกหนังสือใหม่ เหลือเพียงปีละ 2 เล่ม แต่ ทุกครั้งที่หนังสือออกเล่มใหม่ น้าเมฆจะพาลูกชายไปแจกหนังสือให้เพื่อน ๆ ใน หมู่บ้าน เพื่อปลูกฝังเรื่องการแบ่งปันและการสร้างความสัมพันธ์อันดีกับเพื่อนบ้าน เพราะหนังสือนิทานที่ทำ�ขึ้นมาหลาย ๆ เล่มส่วนหนึ่งมาจากชีวิตของเด็ก ๆ ใน หมู่บ้านนั่นเอง เมื่อองค์กรมีขนาดเล็ก ความคล่องตัวและอิสระในการทำ�งานจึงมีสูง เพราะนอกจากจะทำ�หนังสือนิทานสำ�หรับเด็กแล้ว ทั้งคู่ยังมีรายการทีวี เขียน บทความลงหนังสือพิมพ์ 2 ฉบับ นอกเหนือจากการเล่านิทานตามโรงเรียน หรือ ตามที่มีคนเชิญไป แต่งานทุกงานที่รับจะพยายามเลือกให้ตรงกับวันหยุด เพื่อให้ สามารถทำ�ร่วมกันได้ทั้งครอบครัว สามารถให้ลูกเข้าร่วมกิจกรรมได้ หากไป ต่างจังหวัดก็จะเลือกที่ไม่ไกลมาก สามารถไปเช้าเย็นกลับได้โดยไม่ต้องรีบเร่ง ตลอดระยะเวลาที่สำ�นักพิมพ์ก้อนเมฆผลิตหนังสือดี ๆ ที่มีคุณภาพสำ�หรับเด็ก ออกมา หนังสือของพวกเขาก็ได้รับการตอบรับที่ดีเสมอมาเช่นเดียวกัน ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

61 สิ่งที่สำ�นักพิมพ์แห่งนี้พยายามทำ�อยู่แทบไม่ได้ก่อให้เกิดรายได้อะไรเลย เช่น การเล่านิทาน หรือแม้แต่การขายหนังสือนิทานสำ�หรับเด็กไม่ได้สร้างกำ�ไร มากมาย ทำ�ไปก็ไม่ได้รวย บางช่วงถือว่าเสมอตัว แต่คำ�ตอบที่ทีมวิจัยเด็กหอได้รับ คือ “รอยยิ้มและความสนุกจากการอ่านหนังสือ และเสียงหัวเราะจากการฟังนิทาน ของเด็ก ๆ คือ ความสุขที่แท้จริงที่เขาได้จากการทำ�งานแบบนี้” โอ้โห ขอกด Like ให้สักล้านล้านล้าน Like เลย

www.cloudbookclub.com สำ�นักพิมพ์ก้อนเมฆ ธุรกิจหนังสือ นิทานเล็ก ๆ ของสองสามี ภรรยา ที่มีจุดเริ่มต้นมาจาก ความคิดที่ว่าอยากจะทำ�ของขวัญให้ ลูก และความทรงจำ�ในวัยเด็กของ คุณธนะชัย สุนทรเวช หรือที่ เด็ก ๆ รูจ้ กั กันดีในนาม “น้าเมฆ” และภรรยา ในนาม “แม่เอ๋ย” บริหารงานโดย คุณธนะชัย สุนทรเวช

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

62

ส่งต่อของเล่น เติมเต็มสังคมให้สมบูรณ์

นักออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ไม้ของเล่นเชิงสร้างสรรค์สำ�หรับเด็ก บริษัท 141 จำ�กัด

ของเล่นเด็กน่ารัก ๆ สีสันสดใส ขนาดกะทัดรัด เหมาะสมกับแต่ละช่วง วัยของเด็ก มักจะมีราคาที่จับต้องยาก ถ้าไม่ใช่ครอบครัวมีอันจะกิน ก็ต้องหาของ เล่นบ้าน ๆ ไปตามสภาพความเป็นอยู่ การเลือกของเล่นที่มีประโยชน์ให้กับลูก น้อยกลายเป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อสังคม ที่ สามารถส่งต่อความหวังดีของผู้ซื้อสู่เด็กและครอบครัวผู้ด้อยโอกาส แรงบันดาลใจจากโครงการ “ONE for ONE” รองเท้าแห่งการให้ “TOMS” กับแนวคิดที่ว่าทุกครั้งเมื่อซื้อรองเท้า TOMS หนึ่งคู่ TOMS ก็จะมอบ รองเท้าคู่ใหม่หนึ่งคู่ให้แก่เด็กที่ไม่มีรองเท้า เนื่องจากที่ประเทศอาร์เจนติน่าเด็กที่ ไม่มีรองเท้า คือ เด็กที่ไม่ได้ไปโรงเรียน ทันทีที่พวกเขามีรองเท้าแปลว่าพวกเขาจะ ได้ไปโรงเรียน จึงเป็นการให้โอกาสที่ยิ่งใหญ่ แนวคิดนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการ สร้างธุรกิจเพื่อสังคม ๑4๑ ที่ออกแบบสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ไม้สำ� หรับเด็กที่มี คุณภาพ ภายใต้ concept ให้มีช่องว่างแห่งการให้ (the giving space) ที่ถูก ฉลุออกไปเป็นของเล่นเชิงสร้างสรรค์ (the missing pieces) เพื่อมอบให้แก่เด็ก ด้อยโอกาส ของคมกฤช และกฤติยา ตระกูลทิวากร สองอาจารย์นักออกแบบจาก รั้วมหาวิทยาลัยที่ได้รับจากการสนับสนุนตั้งต้นการทำ�ธุรกิจจาก Un Ltd Thailand ที่มาของผลิตภัณฑ์ประเภทของใช้ตกแต่งภายในบ้าน เช่น นาฬิกา ที่กั้น หนังสือ เก้าอี้ กล่องใส่ของ ฯลฯ ซึ่งมีเอกลักษณ์โดดเด่นอยู่ที่ลายฉลุ ช่องว่างที่ ถูกเจาะออกไป ไม่ใช่รูปทรงเรขาคณิตอย่างที่เราเห็นกันอยู่บ่อย ๆ นะจะบอกให้ กวางมูสเอ่ย กระต่าย นก เต่า แกะ หรือต้นไม้เอ่ย กลายเป็นชิ้นไม้ที่ได้จากช่อง ว่าง และจะถูกแปลงกายไปเป็นของเล่นน่ารัก ๆ ให้กับเด็กด้อยโอกาสตามมูลนิธิ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

63 เด็กที่มีเครือข่ายศูนย์เด็กอ่อนในชนบท ดังนั้นช่องว่างที่ถูกฉลุออกไปนี้จึงเปรียบ เสมือนกับช่องว่างแห่งการให้ (The giving space) และพวกเขาเรียกลูกค้าทุก คนว่า “คนใจดี” เพราะเมื่อลูกค้าซื้อผลิตภัณฑ์ 1 ชิ้น จะทำ�ให้มีของ 1 ชิ้นไป บริจาค ของ 1 ชิ้นที่ซื้อไปเพื่อเป็นอีก 1 ชิ้นที่ส่งต่อไปให้เด็ก ๆ โดยลูกค้าไม่ต้อง บริจาคเงินเพิ่มอีก แต่เป็นการให้ด้วยตัวมันเองไปเรียบร้อยแล้ว แม้จะเป็นธุรกิจเพื่อสังคม แต่การทำ�ให้กิจการอยู่รอดในเชิงธุรกิจไม่ใช่ เรื่องเล่น ๆ กว่าจะเป็นที่รู้จัก แต่พอคนรู้จักเยอะ จำ�นวนความต้องการมาก กลาย เป็นว่าผลิตสินค้าไม่ทัน ทำ�ให้ต้องปรับกลยุทธ์ธุรกิจหลาย ๆ อย่าง เช่น เลิกจ้าง บริษัทออกแบบแล้วหันมาทำ�เอง DIY ห้องเก็บเสียงสำ�หรับตัดไม้ ทำ�เครื่องพ่นสี เอง มีเพื่อนสนับสนุนเรื่องเครื่องตัดไม้ ทำ�ให้สามารถลดต้นทุนได้มาก รวมถึง การออกแบบผลิตภัณฑ์ให้มีขนาดเล็กลง เพื่อให้ราคาถูกลง อีกทั้งจุดประสงค์ที่ อยากให้ของเล่นนั้นไปถึงมือเด็ก จึงเลือกช่องทางจำ�หน่ายสั่งซื้อออนไลน์ทางแฟน เพจ หรือไปร่วมงานที่ไม่มีค่าใช้จ่ายและวางขายตามร้านที่สนับสนุนนักออกแบบ ไทย แทนการวางขายในห้างสรรพสินค้าดังที่ต้องจ่ายค่าเช่าพื้นที่สูง ทำ�ให้ราคา สินค้าสูงตามไปด้วย ซึ่งก็ได้รับการตอบรับทางสังคมเป็นที่น่าพอใจ สองอาจารย์ฟันเฟืองหลักของ ๑4๑ บอกว่า สิ่งที่ได้จากธุรกิจนี้ คือ คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด สุขภาพแข็งแรงขึ้นมาก มีชีวิตที่เรียบง่ายขึ้น มีเวลาให้ครอบครัวมากขึ้น “เราเลือกที่จะเป็นแบบนี้ คือใช้น้อยลง เราเลือกที่จะ ปรับเปลี่ยนตัวเอง” ในอนาคตอยากทำ�ธุรกิจนี้ให้สามารถเลี้ยงตัวเองได้เรื่อย ๆ และหวังให้แนวคิดการให้ของพวกเขาจะขยายออกไปในวงกว้าง ทุกวันนี้ ๑๔๑ ดำ� เนินธุรกิจไปอย่างมั่นคง เรียกว่าช้าแต่ชัวร์ ปัจจุบันมีเด็กที่ด้อยโอกาสตาม ศูนย์รับเลี้ยงเด็กในพื้นที่ห่างไกลที่ได้รับของเล่นที่มีคุณค่าต่อพัฒนาการจาก ๑4๑ มากกว่า 15,000 ชิ้นต่อปี

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

64

บริษัท ๑4๑ จำ�กัด ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ประเภทของใช้ ตกแต่งภายในบ้าน ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นอยู่ที่ลายฉลุซึ่งถูกออกแบบ ให้เป็นลวดลายต่างๆ เช่น กวางมูส กระต่าย นก เต่า แกะ ต้นไม้ ฯลฯ บริหารงานโดย คุณคมกฤช และคุณกฤติยา ตระกูลทิวากร

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

65

ให้ความเย็นสร้างอาชีพสู่เด็กด้อยโอกาส ไอศกรีมฟาร์มสุข ฝีมือเด็ดของเด็กด้อยโอกาส ไอศกรีมฟาร์มสุข

จากความชอบ นำ�ไปสู่การฝึกหัดทำ�ไอศกรีมกินเอง ด้วยปริมาณที่ทำ� แต่ละครั้งเยอะจนกินเองไม่หมด จึงนำ�ไปแจกเด็ก ๆ พอได้เห็นรอยยิ้มกับความสุข ที่ได้กินไอศกรีมของเด็ก ๆ เท่านั้นแหละ แทบละลายเลยทีเดียว จนเกิดแรงบันดาล ใจอยากทำ�ไอศกรีมไปแจกทุกเดือน เมื่อไอเดียบรรเจิด การระดมทุนจึงเริ่มต้นขึ้น มองหาเพื่อนร่วมอุดมการณ์ผ่านทาง facebook เล่าเรื่องราวประสบการณ์ แชร์ ภาพ จนมีคนติดตามและให้การสนับสนุนเพิ่มมาขึ้นเรื่อย ๆ ทำ�ให้สามารถผลิต และนำ�ไปแจกเด็ก ๆ ในโอกาสต่าง ๆ ได้มากขึ้น จาก “กิจกรรมเพื่อสังคม” กลายเป็น “กิจการเพื่อสังคม” เกิดความคิด อยากช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาสตามสถานรับเลี้ยงและสถานสงเคราะห์ต่าง ๆ ให้มี โอกาสในการสร้างรายได้ สร้างความภาคภูมิใจ จึงหันมาจริงจัง เริ่มต้นเขียนแผน โครงการนำ�เสนอสำ�นักงานสร้างเสริมกิจการเพื่อสังคมแห่งชาติ (สกส.) จนได้เงิน สนับสนุนมาลงทุนจำ�นวน 1 แสนบาท และรวมกับเงินทุนที่มีผู้ร่วมบริจาคสมทบ ทุนอีกจำ�นวน 1 แสนบาท เงินตั้งต้นธุรกิจจำ�นวน 2 แสนบาท ถูกยัดใส่ในบัญชี “ฟาร์มสุขไอศกรีม” บัญชีธนาคารเปิดใหม่ที่ตั้งใจทำ�ธุรกิจนี้แบบโปร่งใส เพื่อมุ่ง ช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาสอย่างแท้จริง รูปแบบการทำ�งานของ “ไอศกรีมฟาร์มสุข” จะเริ่มต้นหัดให้เด็กทำ�น้ำ� ไอศกรีม โดยให้ทำ�วันละ 4 ชั่วโมงหลังเลิกเรียน มีค่าขนมเล็ก ๆ น้อย ๆ เป็นราย ชั่วโมงให้ เมื่อทำ�น้ำ�ไอศกรีมเสร็จแล้ว ทางฟาร์มสุขจะนำ�ไปเข้าโรงงาน เพื่อทำ�ให้ สะอาดและปั่นเป็นไอศกรีมออกขายตามช่องทางจัดจำ�หน่ายต่อไป ซึ่งไอศกรีม ฟาร์มสุข จะไม่มีหน้าร้านเป็นของตัวเอง เน้นขายผ่านระบบออนไลน์ทั้ง เว็บไซต์ เฟสบุ๊ค และอินสตราแกรม รวมถึงตัวแทนร้านค้าที่รับไอศกรีมฟาร์มสุขไปขายตาม สาขา ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

66 รายได้ของที่นี้จะแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ปันส่วนแรกเป็นรายได้ให้กับเด็ก ๆ ส่วนที่สองเก็บไว้เป็นทุนสำ�หรับวัตถุดิบ และส่วนที่สามเก็บเข้ากองทุนสำ�หรับ จัดกิจกรรมเพื่อเด็กด้อยโอกาส ดูเหมือนว่าหนทางการทำ�ธุรกิจจะโรยไปด้วยกลีบ กุหลาบใช่มั้ยละ แต่ความจริงก็ยังมีหนามทิ่มแทงอยู่เป็นระยะ เพราะแม้จุดยืนของ ไอศกรีมฟาร์มสุข คือ การสร้างความสุขและรายได้ให้กับเด็กด้อยโอกาส แต่ก็ยัง ไม่พ้นเสียงวิพากษ์วิจารณ์เรื่องการใช้แรงงานเด็กในการผลิต จนทำ�ให้คุณชัยฤทธิ์ อิ่มเจริญ หรือคุณบอม ผู้ก่อตั้งไอศกรีมฟาร์มสุข ต้องออกโรงชี้แจงว่า ช่วงเวลาที่ เด็ก ๆ ทำ�ไอศกรีมทุกครั้งจะเป็นนอกเวลาเรียน ใช้เวลาต่อครั้งเพียง 4 ชั่วโมง อีก ทั้งยังได้รับอนุญาตจากผู้อำ�นวยการบ้านสงเคราะห์เป็นที่เรียบร้อยแล้ว การฝึกฝนเด็กด้อยโอกาสเหล่านี้ให้ทำ�ไอศกรีม และตอบแทนเป็นเงิน ค่าเหนื่อยเล็ก ๆ น้อย ๆ ให้กับเด็กและสถานรับเลี้ยง เป็นการสร้างรายได้ แม้ จะไม่มากมายอะไร แต่ความเย็นชื่นใจและหอมหวานของไอศกรีม จะค่อยปลูกฝัง อารมณ์ของเด็กที่กำ�ลังมีปัญหาต่าง ๆ ให้อ่อนโยนขึ้น รู้จักทำ�งานแลกเงิน เด็ก ๆ มีความภูมิใจจากรายได้ที่ตนเองหามาอย่างสุจริต และทำ�ให้พวกเขารู้สึกว่าตนเอง มีคุณค่า สร้างกำ�ลังใจให้เด็กสามารถปรับตัวเข้ากับสังคมได้ เมื่อเวลาที่พวกเขาโต ขึ้น ความรู้ที่ได้จากการทำ�ไอศกรีมสามารถนำ�ไปประกอบอาชีพได้ในอนาคต

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

67

ไอศกรีมฟาร์มสุข กิจการเพื่อสังคมที่ให้โอกาสเด็กด้อยโอกาส ได้มี อาชีพ มีรายได้ จากไอศกรีมโฮมเมดเพื่อสุขภาพระดับพรีเมี่ยม ที่ มีรสชาติหวานน้อย 8 สูตร ได้แก่ Chewy Choc, Strawberry Sherbet, Fresh Milk, Green Tea, Thai Tea, Cookies N Cream, Coffee Almond และ Banana Strawberry บริหารงานโดย คุณชัยฤทธิ์ อิ่มเจริญ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

68

ทำ�ด้วยมือ ลดภาระทางสังคม สินค้าวัสดุรีไซเคิลซ่อมได้ไม่มีตกยุค บริษัท ลาบราดอร์ จำ�กัด

แม้จะใช้วัสดุจากธรรมชาติทั้งหมด เช่น หนังแท้ กระดาษ ไม้ หน้ง รีไซเคิล แต่เพื่อลดการเบียดเบียนธรรมชาติ จึงตั้งใจทำ�สินค้าที่ผลิตจากวัสดุที่ สามารถนำ�ไปรีไซเคิลได้ และต้องหาได้จากในประเทศก่อน ถ้าไม่ได้จริง ๆ จึง นำ�เข้าจากต่างประเทศ เช่น หนังแท้ นำ�เข้าจากต่างประเทศออสเตรเลีย ญี่ปุ่น เพราะคุณภาพดีกว่า แน่นอนว่าแบรนด์ใหม่ มักเป็นที่จับตามอง ทำ�ให้ธุรกิจถือว่า ไปได้ดี ด้วยความที่สินค้าเครื่องหนังที่เป็นแบบงานดีไซน์ แฮนด์เมด ค่อนข้าง เป็นตลาดเฉพาะกลุม่ คูแ่ ข่งค่อนข้างเยอะ ทำ�ให้คณุ อเนกและคุณสุปรียา กุลทวีทรัพย์ สองเสาหลักของบริษัท จึงตั้งใจว่าจะทำ�เท่าที่กำ�ลังทำ�ได้ เน้นสินค้าดีมีคุณภาพ ราคาไม่แพง การออกแบบที่เรียบง่ายถือเป็นเอกลักษณ์ของแบรนด์ลาบราเดอร์ เพราะใช้ได้นาน ไม่มีคำ�ว่าตกยุค ล้าสมัย เนื่องจากราคาสินค้าเครื่องหนังคุณภาพ ดีจะค่อนข้างสูง จึงอยากให้ลูกค้าที่ซื้อไปสามารถใช้ได้นาน คุ้มค่ากับเงินที่ควักจ่าย ออกไป จึงทำ�ให้เกิดจุดขายที่แตกต่างจากคู่แข่ง คือ สินค้าที่ซื้อจากที่นี้สามารถนำ� กลับมาซ่อมได้ตลอดอายุการใช้งาน บริษัทนี้ไม่ใช่แค่รักษ์สิ่งแวดล้อมเพียงอย่างเดียว การให้ความรักต่อ เพื่อนร่วมโลกเป็นอีกหนึ่งเรื่องที่พวกเขาหยิบยื่นโอกาส โดยเฉพาะการรับพนักงาน ที่เป็นเด็กเกเรไม่เอาถ่าน เข้ามาทำ�งาน ให้เขาลองทำ�เผื่อจะชอบ “จริง ๆ การรับ คนเกเรเข้าทำ�งานไม่ได้เป็นผลดีต่อบริษัทเลย เพราะจะทำ�ให้งานสะดุด เสียเวลาใน การสอนงาน และเสียโอกาสในการรับคนดี ๆ เข้ามาทำ�งานด้วย แต่เราอยากช่วย เขา อยากให้โอกาสเขามากกว่า” เหตุผลในใจของคุณอเนกที่บอกกับทีมวิจัยเด็ก หอ เริ่มต้นจากเด็กวัยซน 6-7 คน ฝึกไปฝึกมา เหลือทำ�งานจนถึงปัจจุบันเพียง ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

69 1 คน ซึ่งเป็นเด็กที่เรียนหนังสือไม่จบ ทำ�อะไรไม่เป็น ทุกวันนี้เด็กคนนี้สามารถคุม เครื่องจักรได้ ใช้คอมพิวเตอร์ได้อย่างคล่องแคล่ว ปัจจุบัน บริษัทปรับตัว เน้นออกแบบสินค้าให้ชิ้นเล็กลง ราคาถูกลง เพราะต้องการขายให้กับคนไทย ไม่ได้ตั้งใจทำ�เป็นสินค้าส่งออก แต่เมื่อมีโอกาส ประชาสัมพันธ์สินค้า ผ่านงานแฟร์ต่าง ๆ ทำ�ให้เป็นที่รู้จักในวงกว้างมากขึ้น กลายเป็นที่รู้จักในกลุ่มลูกค้าต่างประเทศมากขึ้น เนื่องจากกลุ่มเป้าหมายของ บริษัทค่อนข้างชัดเจน เจาะกลุ่มนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมซะส่วนใหญ่ วัสดุธรรมชาติ ที่นำ�มาใช้ต้องได้คุณภาพดี เช่น สินค้าแบรนด์ Labrador ใช้หนังแท้คุณภาพ ดี ทำ�ให้ราคาค่อนข้างสูง เมื่อเทียบกับแบรนด์ Re Labrador ที่ใช้หนังรีไซเคิล หรือแบรนด์ Labrador Paper เป็นสินค้างานดีไซน์ประเภทสมุด กระดาษและ อุปกรณ์ตกแต่งต่าง ๆ ที่ทำ�จากกระดาษ นอกจากนี้ยังนำ�เข้าปากกาดินสอทำ�จาก ไม้ ยี่ห้อ e+m จากประเทศเยอรมนี เพราะเข้ากับ concept ของบริษัท ประกอบ กับการให้บริการหลังการซื้อที่มาเหนือกว่าคู่แข่ง คือ ลูกค้าสามารถนำ� Package ของสินค้ากลับมาใช้ได้ใหม่หรือรีไซเคิลได้อีกครั้ง ทำ�ให้สินค้าของลาบราดอร์ มี ยอดขายติดอันดับ 1-5 ของกลุ่มตลาดเดียวกันมาโดยตลอด

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

70

“พังก็ซ่อม ลดขยะโลกนะจ๊ะ”

จากงานอดิเรกกลายเป็นผู้ผลิตสินค้าของใช้ในครัวเรือน และ สำ�นักงาน กระเป๋า เคสอุปกรณ์ ของตกแต่งต่างๆ โดยใช้วัสดุจาก ธรรมชาติที่สามารถนำ�ไปรีไซเคิลได้ และสามารถซ่อมได้ตลอดอายุ การใช้งาน ภายใต้แบรนด์ Labrador และแบรนด์ Re Labrador บริหารงานโดย คุณเอนก กุลทวีทรัพย์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

71

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

72 อยากจะทำ � อะไรให้ ค รบวงจร จำ � เป็ น หรื อ ไม่ที่ต้องเก่งสารพัด อยู่เพียงผู้เดียว

ในเชิงธุรกิจมักจะได้ยินคำ�ว่า “สายป่าน” ยิ่งยาว ยิ่งเติบโต เหมือนเชือกว่าวที่ยาวมาก ว่าวก็จะลอยสูงได้มากขึ้น แต่มัน จะดีกว่ามั้ย ถ้าเราหันมากอดคอ จับมือกับชุมชนและสังคม รอบตัว จูงมือกันไป จาก 1 เป็น 2 จาก 2 เป็น 4 จาก 4 เป็น 8 แผ่วงกว้างกระจายออกทุกทั่วสารทิศ โดยเราเป็น จุดศูนย์กลางของทวิภพ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

73

เชือ่ มโครงข่ายใย แมงมุมทางสังคม (Social Network)

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

74 การจะเป็นหนึ่งเดียวในตองอู ทำ�ได้ทุกอย่างเบ็ดเสร็จในองค์กร โดยจับ มือร่วมด้วยช่วยกันระหว่างองค์กรที่ตั้งตนเป็นจุดศูนย์กลาง กับชุมชมให้หันมา ทำ�งานร่วมกัน ภายใต้ผลประโยชน์ทางธุรกิจแบบ win win ทั้งสองฝ่าย เรียกว่า การสร้างเครือข่ายสังคมทางธุรกิจ

วิธีการเชื่อมโยงคนในชุมชน มักเริ่มต้นจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ แลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร แล้วพัฒนาไปสู่การพูดคุย วางแผนร่วมกัน มุ่งหน้า ดำ�เนินกิจกรรมตามความถนัด ทำ�ให้การใช้ทรัพยากรทางธุรกิจทำ�ได้อย่างมี ประสิทธิภาพมากที่สุด หากเทียบกับการรณรงค์ต่าง ๆ การสร้างเครือข่ายเช่นนี้ จะทำ�ให้เกิดผลลัพธ์ได้มากและยั่งยืนกว่า การสร้างเครือข่าย อาจจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการจากภาครัฐหรือ เอกชน หรืออาจจะไม่เป็นทางการจากการทำ�กิจกรรมร่วมกันของกลุ่มคนหรือ องค์กร แต่อย่างไรก็ตามจุดมุ่งหมายของการเป็นเครือข่าย คือ ต้องมีเป้าหมาย ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

75 หลักร่วมกัน ภายใต้ความสัมพันธ์ขององค์กรกับคนในสังคมที่เป็นสมาชิกในเครือ ข่ายภายใต้ขอบเขตชัดเจน รู้ว่าใครเป็นใคร ทำ�อะไร ที่ไหน มีความเชี่ยวชาญด้าน ไหน ถนัดหรือชอบทำ�อะไร การดำ�เนินกิจกรรมทางธุรกิจจะเป็นไปอย่างสมัครใจ ไม่มีการบังคับหรือนั่งหน้าดำ�ทำ�งานตามสั่งแบบมนุษย์เงินเดือน แต่ทุกคนในเครือ ข่ายจะทำ�งานคบค้ากับแบบสังคมพึ่งพิง พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน โดยไม่มีใคร เสียผลประโยชน์ ธุรกิจที่สามารถเชื่อมสัมพันธ์กับชุมชนให้เข้าร่วมเป็นเครือข่ายเดียวกัน ได้นน้ั จะต้องมีวิสัยทัศน์ร่วมกัน มีความสนใจหรือผลประโยชน์ร่วมกัน ดังนั้นการ ที่ใครสักคนจะเข้ามามีส่วนร่วมในการดำ�เนินงานของเครือข่าย จำ�เป็นต้องคำ�นึง ถึงผลประโยชน์ที่เขาจะได้รับจากการเข้าร่วม เพราะลักษณะของผลประโยชน์ ที่สมาชิกแต่ละคนจะได้รับย่อมแตกต่างกัน แต่ควรต้องให้ทุกคน และต้องเพียง พอที่จะเป็นแรงจูงใจให้เขาเข้ามามีส่วนร่วมในทางปฏิบัติได้จริง ไม่ใช่แค่เข้ามาเป็น เพียงไม้ประดับ เพื่อสร้างภาพให้กับองค์กรเท่านั้น ถ้าสมาชิกในเครือข่ายรู้สึกว่า เขากำ�ลังเสียผลประโยชน์ หรือเมื่อเขาได้ในสิ่งที่ต้องการเพียงพอแล้ว สมาชิก เหล่านั้นอาจจะออกจากเครือข่ายไปในที่สุด จำ�เป็นแค่ไหนที่ต้องสร้างเครือข่าย บางทีทำ�คนเดียวก็ได้นี่หน่า แต่ ข้อมูลข่าวสารที่ไหลเวียนเฉพาะภายใน ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำ�กัด หรือจะสร้าง อะไรใหม่ต้องเสียเวลาเริ่มต้นนับศูนย์ ทำ�ให้การพัฒนางานและองค์กรแทนที่จะ กระโดดไกลเป็นจิงโจ้ กลับกลายเป็นเดินเชื่องช้าเหมือนเต่าไปซะอย่างงั้น การ สร้างเครือข่ายจึงถูกนำ�มาใช้แก้ปัญหาที่ว่ามาทั้งหมด โดยอาศัยการทำ�กิจกรรมที่ เสริมประโยชน์ให้การทำ�งานเอื้อซึ่งกันและกัน ลดงานที่ซ้ำ�ซ้อน สุดท้าย พากันขับ เคลื่อนองค์กรและสังคมให้เติบโตพร้อมกันอย่างยั่งยืน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

76

ร่วมสืบสานและอนุรักษ์ผ้าไทย ผลิตภัณฑ์จากผ้าขาวม้า ร้าน Papada ขอนแก่น

ผ้าขาวม้า ลายผ้าที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของภาคอีสาน ถูกนำ� มา ประยุกต์เป็นสินค้างานดีไซน์แบรนด์ Papada สินค้าทำ� มือที่เน้นการแปรรูป ผลิตภัณฑ์จากผ้าขาวม้า งานต่อผ้าแบบไทยผสมกับงานทำ�มือสไตล์ญี่ปุ่น (Quilt) แนวคิดนี้เกิดจากความชื่นชอบส่วนตัวของคุณปภาดา พรหมลักขโณ หรือคุณน้ำ� ผึ้ง ประกอบกับตนเองเป็นคนที่ชอบงานทำ�มือ (Handmade) เป็นทุนเดิม แต่ ด้วยความที่เป็นสาวชาวกรุงย้ายถิ่นตามสามี จึงเน้นผลิตสินค้าแบบอุตสาหกรรม ครัวเรือนเล็ก ๆ โดยคุณผึ้งจะไปจ้างชาวบ้านที่มีฝีมือในด้านต่าง ๆ ผลิตสินค้าให้ ความเป็นคนละเอียดของคุณน้ำ�ผึ้ง บวกกับสินค้าเป็นแนวแฮนด์เมดจึงอยากจะให้ สินค้าที่ขาย มีคุณภาพระดับพรีเมียม ดังนั้น สินค้า 1 ชิ้นของร้านจะมาจากความ ถนัดและความเชี่ยวชาญของชาวบ้านแต่ละคน เช่น บางคนฝีมือการตัดเย็บที่ ปราณีตจะส่งให้ทำ�เฉพาะส่วนที่เป็นงานเย็บ ใครเก่งเรื่องออกแบบลายปักก็มาช่วย ออกแบบลายใหม่ ๆ งานฝีเข็มสม่ำ�เสมอ เรียงเส้นสวย ก็จะส่งให้ทำ�เฉพาะงานปัก หรือถนัดด้านสกรีนผ้า งานเนี๊ยบไม่เลอะเทอะ ก็รับงานสกรีนไปทำ� เป็นต้น แม้ชาวบ้านกลุ่มนี้จะไม่ได้เป็นพนักงานประจำ� แต่ทุก ๆ ครั้งที่มีงานสั่ง ผลิต งานพรีเมี่ยม ของที่ระลึกในงานต่าง ๆ เข้ามา คุณน้ำ�ผึ้งจะเข้าไปปรึกษาทุก คนก่อนว่าอยากทำ�หรือไม่ มีกำ�ลังทำ�ได้มากน้อยแค่ไหน โดยเฉพาะค่าตอบแทนที่ ต้องตกลงกันก่อน เพื่อความสบายใจในการทำ�งานของทุกคน การพัฒนาฝีมือแรงงาน ทางร้านจะจัดเป็นกิจกรรม CSR Workshop งานฝีมือ สอนและทดลองทำ�สินค้าร่วมกับร้าน ชักชวนชาวบ้านในเครือข่ายมา เรียนรู้ ช่วยกันสอน แถมได้ผลงานติดมือกลับบ้านไป หลังจบ Workshop ยิ่งถ้า คุณน้ำ�ผึ้งเห็นฝีมือของใครโดดเด่นในระหว่างนั้น ก็จะค่อย ๆ ทาบทามชวนให้มา ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

77 เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่าย เนื่องจากเป็นสินค้าทำ�มือ ดังนั้นการได้สมาชิกในเครือ ข่ายที่มีชำ�นาญ และมีใจรักในงานผ้าเป็นทุนเดิม ย่อมทำ�ให้ผลงานที่ผลิตออกมา มีคุณภาพสูง ยิ่งทางร้านใช้ผ้าขาวม้าที่มั่นใจในคุณภาพของแบรนด์ พาคาเมี่ยน (PAKAMIAN) การันตีสีไม่ตก ไม่ซีดจาง เนื้อผ้านุ่ม สีสันและลวดลายที่สวยงามมี เอกลักษณ์ เมื่อมาบวกกับฝีมือการตัดเย็บที่ปราณีต รวมทั้งการออกแบบที่สวยเก๋ ทันสมัย ไม่เหมือนใคร ทำ�ให้สินค้าของ Papada ได้รับการตอบรับที่ดีจากลูกค้า มีทั้งลูกค้าประจำ�และลูกค้าใหม่แวะเวียนเข้ามาซื้อสินค้าที่ร้านอยู่ตลอด แต่เนื่องจากเป็นสินค้าเฉพาะกลุ่ม กลุ่มลูกค้าจึงไม่ได้ใหญ่มาก เน้นขาย ลูกค้าประจำ� แม้กำ�ไรจะไม่ได้มากมาย แต่ก็เพียงพอสำ�หรับใช้หมุนเวียนในธุรกิจ ที่ สำ�คัญ คือ สามารถสนับสนุนให้คนในชุมชนมีงานทำ� มีรายได้เสริม และสามารถ สร้างแบรนด์สินค้าประจำ�จังหวัดขอนแก่นให้มีชื่อเสียงและเป็นที่ยอมรับในวงกว้าง มากขึ้นด้วย

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

78

แบรนด์ Papada การใช้เสน่ห์ของผ้าขาวม้าที่ดึงเอกลักษณ์มา ออกแบบเป็นสินค้าที่มีความโดดเด่น แปลกใหม่ และร่วมสมัย ภาย ใต้งานดีไซน์ที่ใช้ลวดลาย สีสัน และการตัดเย็บอย่างปราณีต จนเป็น สินค้าติดตลาดทั้งในและต่างประเทศ บริหารงานโดย คุณปภาดา พรหมลักขโณ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

79

ปลูกความรู้สู่สังคมเกษตร

ธุรกิจเกี่ยวกับการดูแลพืชพันธุ์ภายใต้ยี่ห้อ 5 ดาว CK บริษัท เคโมคราฟ จำ�กัด

มากกว่า 27 ปี หรือคงมากกว่านั้นถ้านับตั้งแต่วัยเด็กที่คลุกคลีอยู่กับ ต้นไม้ใบหญ้า จิตวิญญาณชาวสวนถูกปลูกฝังหยั่งรากลึก จนกระทั่งเรียนด้าน เกษตร หันมาทำ�ธุรกิจดูแลต้นไม้ ไม่เน้นการใช้ยาหรือสารเคมี และอยากเห็น การทำ�สวน ทำ�เกษตรในบ้านเราลดการใช้สารเคมีให้น้อยลง หรือใช้เท่าที่จำ�เป็น เท่านั้น และนี่จึงเป็นนโยบายของ บริษัท เคโมคราฟ จำ�กัด ที่มุ่งให้ความรู้ด้าน เกษตรที่ถูกต้อง เกือบทุกวันจึงมักจัดสัมมนาให้ความรู้กับเกษตรกร มีทีมงาน 10 เขต แบ่งกันลงพื้นที่ต่าง ๆ เพื่อให้ความรู้และสอนเรื่องการดูแลต้นไม้ เช่น ทำ� อย่างไรให้ใช้สารเคมีหรือปุ๋ยต่าง ๆ อย่างเหมาะสม การเลือกใช้สารเคมีหรือปุ๋ย กับพืชแต่ละชนิด ให้ถูกที่ ถูกเวลา เพื่อผลผลิตที่ดีขึ้น การจะเพิ่มผลผลิตที่ปลูก นอกฤดูกาลควรทำ�อย่างไร เพราะในช่วงตลาดปกติ ราคาผลผลิตถ้าขายในฤดูจะ ได้ราคาถูก แต่ถ้าขายนอกฤดูจะได้ราคาดีกว่า เป็นต้น การเข้าไปทำ�กิจกรรมแต่ละครั้ง เน้นให้ชุมชนชาวสวนลงมือปฏิบัติจริง บนพื้นที่จริง ร่วมกันแก้ปัญหา ช่วยกันคิด ช่วยกันทำ� เรื่องไหนชาวบ้านเก่งกว่า ก็นำ�มาแลกเปลี่ยนความรู้ ทำ�ให้ชาวสวนเกษตรรู้สึกถึงความมีน้ำ�ใจของบริษัท เพราะไม่เพียงความรู้ที่พวกเขาได้รับเท่านั้น รายได้ที่เพิ่มขึ้นจากการปลูกผลผลิต นอกฤดูกาล ทำ�ให้พวกเขามีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นด้วย ความมุ่งมั่นตั้งใจพัฒนาเกษตรไทยขยายวงกว้างมากขึ้น เมื่อบริษัทหัน มาผลิตรายการของตัวเอง “รายการแผ่นดินทอง” เป็นรายการที่นำ�เอาความรู้ด้าน เกษตรทุกแขนงมาเผยแพร่จากเกษตรกรที่มีความรู้ความเข้าใจในแต่ละตอนที่ออก อากาศ ขณะเดียวกันก็ได้โปรโมตสินค้าของบริษัทไปด้วย

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

80 ความเชื่อของบริษัทที่ว่าเมื่อไหร่ที่เกษตรกรประสบความสำ�เร็จ พวก เขาเหล่านั้นจะกลับมาหาบริษัทเอง เป็นความเชื่อที่ถูกต้องที่สุดครับพี่น้อง การที่ เข้าไปให้ความรู้ด้านการเกษตรเพื่อปรับปรุงและพัฒนาผลผลิตให้ดีขึ้น ทำ�ให้ ชาวเกษตรและชาวสวนเกิ ด ความเชื่ อ ถื อ และให้ ค วามไว้ ว างใจในตั ว บริ ษั ท มากขึ้น ดังนั้นเวลาจะซื้อสารเคมีหรือปุ๋ย ยาปราบศัตรูพืช หรือสินค้าอื่น ๆ เพื่อ เอามาดูแลผลผลิต พวกเขาจะคิดถึงผลิตภัณฑ์ของบริษัทก่อนเป็นอันดับแรก และตอบแทนกลับด้วยการซื้อผลิตภัณฑ์เหล่านั้น แถมยังบอกต่อ ชักชวนเพื่อน เกษตรกรด้วยกันให้ซื้ออีกด้วย พลังจากการสร้างเครือข่ายครั้งนี้ ทำ�ให้บริษัทมี รายได้มากกว่าปีละ 200 ล้านบาทและยังคงเติบโตไปเรื่อย ๆ อย่างมั่นคง

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

81

บริษัท เคโมคราฟ จำ�กัด ผู้ผลิตเคมีเกษตร ปุ๋ย ยาปราบศัตรูพืช สารกำ�จัดแมลง สารป้องกันโรคพืช สารกำ�จัดวัชพืชและสารเพิ่ม ผลผลิต ภายใต้ยี่ห้อ 5 ดาว CK บริหารงานโดย คุณสุเทพ กังเกียรติกุล

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

82

เก่งเรื่องไหน ทำ�เรื่องนั้น มีกินด้วยกัน ศูนย์กลางแปรรูปผลิตภัณฑ์จากนกกระทาแบบครบวงจร บริษัท เอนกฟาร์มนกกระทา จำ�กัด

ความเดิมจากหนังสือองค์กรมีสุขกับ Happy SMEs ถ้าใครได้อ่านจะ รู้จักบริษัท เอนกฟาร์มนกกระทา จำ�กัด ไปบ้างแล้วละ เพราะการมีกระบวนการ ผลิตแบบครบวงจรเบ็ดเสร็จในหนึ่งเดียวของที่นี่ สร้างกำ�ไรและทำ�ให้บริษัทเติบโต อย่างต่อเนื่อง การขยายธุรกิจของเอนกฟาร์มนกกระทา เป็นรูปแบบของเครือ ข่ายทางสังคมอย่างชัดเจน เพราะที่นี่ไม่ใช่ผู้ผลิตเพียงรายเดียวในกระบวนการ แต่มีคนในชุมชนแฝงอยู่ในทุกขั้นตอนการผลิต โดยใช้ฟาร์มของคุณอเนกเป็น ศูนย์กลางการผลิต และเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้วย การทำ�ระบบเครือข่ายที่นี่ ทำ�งานกันแบบครบวงจร 1. พ่อแม่พันธุ์นกกระทา ทั้งพันธุ์ไข่และพันธุ์เนื้อจากฟาร์ม 2. ส่งไข่ไปให้คนรับฟักไข่ 3. ฟาร์มรับนกกะทาที่ฟักตัวแล้ว ส่งต่อให้คนเลี้ยงนก 4. ไข่นกหรือนกเนื้อ ส่งกลับมาที่โรงงาน 5. โรงงานทำ�การแปรรูปและส่งขายต่อไป

ซึ่งในระหว่างกระบวนการผลิต จะมีคนวิ่งรถแบ่งกันทำ�หน้าที่ • คอยส่งอาหารนกไปให้กลุ่มผู้เลี้ยง • รับไข่นกและนกเนื้อมาส่งที่โรงงาน • ส่งไข่และผลิตภัณฑ์แปรรูปไปตามจุดจัดจำ�หน่าย

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

83 ทั้งกระบวนการจะเห็นว่าอเนกฟาร์มจะเป็นเพียงจุดศูนย์กลางในการเพาะ แม่พันธุ์พ่อพันธุ์ รับซื้อ-ขาย แปรรูป และกระจายสินค้า ส่วนงานอื่น ๆ เป็น หน้าที่ของคนในชุมชนที่อยู่ในเครือข่าย ทำ�งานตามความสามารถ ตามความถนัด คุณเอนกบอกว่ารายได้ของที่นี่เป็น “แบบกินแบ่ง” คือ การให้ส่วนต่าง เพราะคนใน เครือข่ายบางคนไม่มีทุน คุณเอนกก็จะให้นกไปเลี้ยงก่อน พร้อมทั้งอาหาร แล้วจด ลงบัญชีไว้ เมื่อได้ผลผลิตมาขายให้กับคุณอเนก ก็จะหักกับเงินที่ลงบัญชีไว้ ส่วน ต่างที่เหลือก็เป็นรายได้ของเขาไป ทำ�เหมือนการให้เครดิตแก่เขา และยังแนะนำ�การ ช่วยเหลือเกื้อกูลกันให้แก่ลูกบ้านด้วย เช่น การให้ลูกบ้านฝากไข่นกหรือนกเนื้อมา ขายร่วมกัน เพื่อเป็นการช่วยชาติประหยัดน้ำ�มันด้วย คนรับฝากก็ได้รายได้เพิ่ม จากคนฝากที่ช่วยออกค่าน้ำ�มัน ซึ่งจ่ายน้อยกว่ามาส่งของเองด้วยซ้ำ�ไป ฝ่ายหนึ่ง เสียค่าใช้จ่ายน้อยลง อีกฝ่ายได้รายได้เพิ่มขึ้น เป็นการสอนให้คนในเครือข่ายรู้จัก การทำ�ธุรกิจ การหารายได้แบบกินแบ่ง จากส่วนต่างเช่นเดียวกัน ระบบการทำ � งานเป็ น เครื อ ข่ า ยแบบนี ้ ม ี ข ้ อ ดี ห ลายอย่ า ง เช่ น การต่อรองราคาอาหารเลี้ยงนกเพราะซื้อในปริมาณที่มาก กระจายความเสี่ยง จากการพึ่งพาผู้ผลิตรายเดียว ทำ�ให้เกิดความสามัคคีของคนในชุมชน ลดความ เห็นแก่ตัว ไม่เอาเปรียบกัน เพราะทุกคนในเครือข่ายต้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน ทุกวันนี้เอนกฟาร์มมีเครือข่ายผู้เลี้ยงนกกระทาประมาณ 100 ราย ใน 10 จังหวัด ถือเป็นกลุ่มผู้ผลิตไข่นกกระทาที่ใหญ่และมีประสิทธิภาพมากที่สุดในเวลานี้

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

84

ORT

EXP

บริษัท เอนกฟาร์มนกกระทา จำ�กัด ศูนย์กลางแปรรูปผลิตภัณฑ์จากนกกระทาแบบครบวงจร แหล่งผลิต พ่อแม่พันธุ์นกกระทาทั้งพันธุ์ไข่และพันธุ์เนื้อ รับซื้อ-ขาย แปรรูป และกระจายสินค้า นอกจากนี ้ ยั ง เปิ ด เป็ น ศู นย์ ก ารเรี ยนรู ้ เรื ่ อง การเพาะเลี้ยงนกกระทา มีพนักงานประมาณ 60 คน รวมทั้งใน ฟาร์มเลี้ยงนก โรงงานแปรรูป และออฟฟิศ บริหารงานโดย คุณเอนก สีเขียวสด

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

85

เครือข่ายชาวสวนการันตีมะพร้าวหอม ธุรกิจส่งออกมะพร้าวน้ำ�หอมแปรรูป บริษัท เอ็น.ซี. โคโคนัท จำ�กัด

จะมีบริษัทไหนที่รับซื้อยังไม่พอ ยังช่วยปลูกไปจนถึงเก็บเกี่ยว ทั้ง ๆ ที่ ไม่ใช่สวนของตัวเองดังเช่นบริษัทนี้บ้าง เฉพาะมะพร้าวของบริษัท ซึ่งปลูกไว้ ประมาณ 100 ไร่ใกล้โรงงานที่ต้องเฝ้าฟูมฟักดูแล ยังแวะเวียนไปดูแลสวน ของลูกไร่ที่อยู่ในเครือข่ายกว่าอีก 5,000 ไร่ “เราไม่ได้แค่รับซื้ออย่างเดียว แต่ จะส่งเจ้าหน้าที่ลงไปดูแลสวนของสมาชิก ให้ความช่วยเหลือแนะนำ�ในเรื่องต่าง ๆ ตั้งแต่เริ่มปลูก ให้ผลผลิตจนถึงการเก็บเกี่ยว เจ้าของสวนไม่ต้องทำ�อะไร แค่ดูแล ให้มะพร้าวออกผลให้ดี เมื่อถึงเวลาเก็บเกี่ยวทางโรงงานจะส่งคนงานไปเก็บเอง ขนส่งเอง ค่าใช้จ่ายส่วนนี้ทางโรงงานจะรับผิดชอบทั้งหมด” คุณณรงค์ศักดิ์ ชื่นสุชน หรือ คุณหนุ่ย เจ้าของกิจการกล่าวไว้ ไม่เพียงรับซื้อผลผลิตจากชุมชนแล้ว ยังมีการจ้างงานคนในชุมชน เพื่อ เป็นการกระจายรายได้ และให้คำ�ปรึกษาในการดูแลผลผลิต ตั้งแต่เริ่มกระบวนการ ปลูก ดูแล เก็บเกี่ยว เรียกว่าทำ�ให้แบบครบวงจร แถมยังประกันราคารับซื้อขั้นต่ำ� เพื่อเป็นการประกันรายได้ให้กับชาวสวน และเพื่อช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อม ทาง บริษัทจึงสร้างโรงไฟฟ้าจากมะพร้าว เพื่อลดปัญหาขยะจากมะพร้าวที่มีอยู่มากมาย ทั้งจากการแปรรูป มะพร้าวที่ร่วงหล่นตามร่องสวน ต้นมะพร้าวที่หมดอายุไม่ ออกลูกแล้ว นำ�มาต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับขยะมะพร้าวได้อีกต่อหนึ่ง ทางบริษัทมองว่า สินค้าเกษตรของประเทศไทยมีข้อได้เปรียบสู้กับ ต่างชาติได้ เนื่องจากเมืองไทยเรามีแหล่งพื้นที่เพาะปลูกที่เหมาะสม มีความหลาก หลายทางชีวภาพ หากชาวสวนรู้จักจับจุดเด่น หาข้อได้เปรียบ มีความรู้ทางวิชาการ ที่ถูกต้อง ว่าควรจะปลูกอะไร ควรดูแลอย่างไร และสำ�หรับที่คุณหนุ่ย ผู้บริหาร ใหญ่ของบริษัทแห่งนี้ต้องการมากที่สุด ก็คือ อยากเห็นเกษตรกรและชาวสวนไทย มีรายได้มากขึ้น มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นนั่นเอง ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

86

www.nccoconut.co.th แบรนด์ “เอ็นซี เฟรช ยัง โคโคนัท” กับธุรกิจส่งออกมะพร้าวน้ำ�หอมในรูปของ มะพร้าวควั่น มะพร้าวเจีย และวุ้นในลูกมะพร้าว ไปยังต่างประเทศ วางแผนต่อยอด ในอนาคตบรรจุสินค้าในรูปของขวด เพื่อสะดวกในรับประทานและการเก็บรักษา รวม ทั้งการขนส่ง บริหารงานโดยคุณณรงค์ศักดิ์ ชื่นสุชน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

87

ออกดอกออกใบชุมชนเบิกบาน ร้านดอกไม้ขาใหญ่ประจำ�ปากซอยสุขุมวิท 33 ร้านดอกไม้ป้ามน

หากเดินหลงเข้ามาที่ร้านดอกไม้ป้ามน รับรองว่าต้องหลงเสน่ห์ของมวล หมู่ดอกไม้ที่มีให้เลือกละลานตา มองไปทางไหน ดอกนั้นก็สวย ดอกนี้ก็น่ารัก อยากให้ทางร้านจัดดอกไม้แบบไหน จะเป็นช่อ ใส่แจกัน จัดเป็นพานพุ่ม หรือจะ เป็นงานอีเว้นท์นอกสถานที่ ถ้าเทียบกับต้องไปเดินปากคลองตลาดแหล่งขายส่ง ดอกไม้อาจจะต้องเดินทั่วตลาด ซื้อดอกไม้ร้าน A หอบเอาไปให้ร้าน B จัด บางที หาร้านจัดดอกไม้ถูกใจไม่ได้ ก็ต้องหอบเดินหากันจนดอกไม้คอตกนั่นแหละ แต่ถ้า เข้ามาร้านนี้รับรองจบทุกเรื่อง เรียกว่าร้านเดียวสนองได้ทุกอย่างตามที่ต้องการ แต่ที่มาของดอกไม้หลากสายพันธุ์ขนาดนี้ ส่วนหนึ่งมาจากสวนของทาง ร้านเองที่อำ�เภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ปลูกไม้ใบและไม้ดอกเพื่อส่งมา ที่ร้านและขายส่งไปที่ปากคลองตลาด ลำ�พังเฉพาะสวนของร้านจะให้ปลูกดอกไม้ ทุกอย่างคงเป็นไปไม่ได้ คุณป๊อก สุทธิศักดิ์ สร้างเสริมทรัพย์ ผู้รับช่วงต่อกิจการ จึงหันไปชักชวนชาวบ้านละแวกข้างเคียงให้ปลูกดอกไม้และไม้ใบส่งขายให้กับร้าน ซึ่งทางร้านจะรับซื้อและประกันราคาขั้นต่ำ� ส่วนดอกไม้เมืองหนาวบางชนิดที่ต้อง ปลูกบนภูเขาสูง เพื่อจะได้มีดอกไม้ ใบไม้สด ๆ ไว้ให้บริการลูกค้า คุณป๊อกจะติดต่อ กับสวนดอกไม้ที่เชียงใหม่ การทำ�สัญญาซื้อขายกับสวนกันเป็นกิจจะลักษณะ เพราะดอกไม้เป็นพืชระยะสั้น ปลูกหมุนเวียนได้เร็ว ส่วนไม้ใบเป็นไม้ ยืนต้น ปลูกครั้งเดียวสามารถตัดขายได้เป็นปี ๆ ดังนั้นการใช้ระบบลูกสวนที่อยู่ ใกล้เคียงให้หันมาปลูกดอกไม้และไม้ใบตามที่ร้านต้องการ มีการทำ�สัญญากันซื้อ ขายกัน ทำ�ให้ดอกไม้ในร้านไม่เคยขาดตลาด นอกจากนี้ช่วงดอกผลิบานพร้อมตัด ขาย ทางร้านจะจ้างชาวบ้านให้มาช่วยเก็บดอกไม้และไม้ใบอีกด้วย นี่ไม่ใช่แค่สร้าง อาชีพ แต่ยังสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน ข้อดีที่คืนกลับสู่ร้าน คือ สามารถ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

88 ควบคุมราคา คำ�นวณปริมาณดอกไม้ได้แม่นยำ� และสรรหาชนิดไม้ดอกไม้ใบได้ ตามต้องการ ทำ�ให้ร้านดอกไม้ป้ามนจะมีดอกไม้หลากหลายชนิด สร้างความพึง พอใจให้กับลูกค้าจนแนะนำ�บอกต่อ เพิ่มลูกค้ารายใหม่อย่างต่อเนื่อง และลูกค้า ประจำ�ก็ยังคงเหนียวแน่นเช่นเดิม

www.pamonflower.com ร้านดอกไม้ป้ามน ร้านที่มีชื่อเสียงอยู่ย่านปากซอยสุขุมวิท 33 เปิดขาย 24 ชั่วโมง จำ�หน่ายดอกไม้ทั้งปลีกและส่ง บริการจัดส่งดอกไม้ รับจัดดอกไม้นอกสถานที่ และ สอนจัดดอกไม้ บริหารงานโดยคุณสุทธิศักดิ์ สร้างเสริมทรัพย์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

89

ปลุกกระแสความสุขมาปลูกข้าวกันดีกว่า ชาวนาไฮเทคผู้ผลิตข้าวแบรนด์ “ข้าวหอมคุณยาย” บริษัท มีฟาร์มสุข (ไม่) จำ�กัด

จากประสบการณ์การถูกเอารัดเอาเปรียบจากโรงสีที่เจอกับตัวเองและ ชาวนาคนอื่น ๆ จึงตัดสินใจนำ� ความรู้ที่เกิดจากการผสมผสานระหว่างความรู้ เรื่องการทำ�นาแบบอินทรีย์กับประสบการณ์ที่ได้จากการทำ�นาแบบลองผิดลองถูก มาปั่นผสมรวมกัน แล้วนำ�มาสอนพี่น้องชาวนาให้ปลูกข้าวแบบปลอดสารเคมี และ รับซื้อข้าวจากพวกเขาในราคายุติธรรม ไม่กดราคาเหมือนเช่นที่ตัวเองเคยประสบ มา จึงเป็นที่มาของโรงสี มีฟาร์มสุข (ไม่) จำ�กัด ที่นำ�ข้าวที่ตัวเองปลูกและรับซื้อ ข้าวจากชาวนาไปจำ�หน่ายเองในชื่อ “ข้าวหอมคุณยาย” ผลิตโดย บริษัท มีฟาร์ม สุข (ไม่) จำ�กัด เพื่อมุ่งเป็นทางเลือกให้ชาวนาสามารถพึ่งพาตนเองได้ ความสุขเริ่มต้นของชาวนาไฮเทคคู่นี้ มาจากการรู้จักพอเพียง คุณกานต์ และคุณฝนน้อมนำ�หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงมาใช้ในการดำ�เนิน ชีวิตและธุรกิจ ด้วยหลัก 3 ห่วง 2 เงื่อนไข คือ ความพอประมาณ มีเหตุผล และ ภูมิคุ้มกัน บนพื้นฐานการมีความรู้คู่คุณธรรม เมื่อมีหลักพอเพียงยึดมั่นอยู่ในใจ แล้ว จึงไม่จำ�เป็นจะต้องไปดิ้นรนแข่งขันทำ�ธุรกิจเพื่อให้ได้เงิน ต้องได้กำ�ไรเยอะ ๆ ทั้งคู่เน้นทำ�ตามกำ�ลังที่สามารถจะทำ�ได้ อีกทั้งยังได้อนุรักษ์วัฒนธรรมดั้งเดิม ประเพณีการปลูกข้าวแบบโบราณ เช่น การทำ�ขวัญข้าวเมื่อข้าวตั้งท้อง การทำ�ขวัญ ข้าวในลานนวดหรือการทำ�ขวัญข้าวเข้าบ้าน เป็นต้น เพื่อรักษาความเป็นไทย วิถี ชาวนาดั้งเดิมของการปลูกข้าวให้สืบทอดต่อไปยังรุ่นลูกรุ่นหลาน ตอนนี้โรงสี มีฟาร์มสุข (ไม่) จำ�กัด มีเครือข่ายชาวนาประมาณ 70 ไร่ ได้นาของผู้ใหญ่หนึ่งเป็นแกนนำ�หลักในการปลูกข้าวปลอดสารพิษ และมีผู้ช่วยเป็น คนในชุมชนหนึ่งครอบครัว (พี่วิเชียร พี่น้อย น้องบอย) ทำ�งานในโรงสี ช่วยปลูก ไปจนถึงแพ็คข้าวขาย ทั้งเครือข่ายชาวนาและผู้ช่วยในโรงสี หัวหกก้นขวิดมาด้วย ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

90 กันตั้งแต่เริ่มต้น พวกเขาต่างมีความสุขที่ได้อยู่กับครอบครัวและได้กลับมาทำ�งาน ที่บ้าน ไม่ต้องไปหางานต่างถิ่นหรือเข้าเมืองกรุง สุขภาพและคุณภาพชีวิตก็ดีขึ้น เพราะได้อยู่กับธรรมชาติ อยู่กับสิ่งแวดล้อมที่ไม่เป็นพิษ “บริษัท มีฟาร์มสุข (ไม่) จำ�กัด ไม่เคยคิดว่าเราเป็นธุรกิจที่ใหญ่จนจัด เป็น SMEs ได้ เราแค่กลุ่มคนเล็ก ๆ ที่อยากจะใช้ชีวิตให้มีความสุข ช่วยเหลือคน อื่นและสังคมที่เราอยู่ ตามกำ�ลังที่เรามี และมีความตั้งใจที่จะทำ�ข้าวให้ดีที่สุดเท่าที่ ชาวนาคนหนึ่งจะทำ�ได้”

www.facebook.com/MeeFarmSook ผู้ผลิตและจำ�หน่ายข้าวหอมปทุมปลอดสารเคมี แบรนด์ ข้าวหอมคุณยาย ที่ ปลูกข้าวตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและสร้างเครือข่ายชาวนาปลอด สารเคมี เพื่อผลิตข้าวจำ�หน่ายให้เพียงพอต่อความต้องการของตลาดและ ส่งออกไปต่างประเทศ บริหารงานโดย คุณกานต์ ไตรทอง และคุณนิศารัตน์ นาครักษ์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

91

คงคุณค่างานฝีมือชาวเขา ร้านจำ�หน่ายเครื่องประดับเงิน ร้านสล่าเงิน

ย้อนถึงประวัติศาสตร์ของร้านเครื่องเงินแห่งนี้ ต้องย้อนกันไปไกล หลายสิบปีเลยทีเดียว เพราะชื่ออาจจะไม่คุ้นหูคนไทย แต่ถ้าเป็นชาวต่างชาติ โดย เฉพาะชาวญี่ปุ่นแล้วละก็ “สล่าเงิน” คือ งานฝีมือเครื่องประดับเงินที่ไว้วางใจได้ ในเรื่องคุณภาพและความงาม เดิมร้านนี้เฟื่องฟูเป็นที่นิยมและรู้จัก มีคนแวะเวียน เข้ามาดูงาน ศึกษางานฝีมือ ชมโรงงานและขบวนการผลิต แต่ด้วยพิษเศรษฐกิจ ที่ทำ�ให้ราคาทองและเงินในตลาดโลกสูง ทำ�ให้ยอดสั่งซื้อลดลงมาก เมื่อธุรกิจ เริ่มสั่นคลอน ความมั่นใจของพนักงานที่มีบริษัทถดถอย ทำ�ให้บางส่วนลาออก ทางร้านจึงเกิดไอเดียจ้างชาวเขาหรือชนเผ่าต่าง ๆ ที่อาศัยอยู่ในจังหวัดน่าน ช่วย ออกแบบและผลิตเครื่องเงินให้มีเอกลักษณ์และรูปลักษณ์แปลกตาต่างจากเดิม นอกจากเป็นการกระจายรายได้สู่ชาวเขาแล้ว การให้ชาวเขาได้รวมทำ�งาน และออกแบบลวดลายใหม่ ๆ ทำ�ให้สล่าเงินได้เรียนรูเ้ ทคนิคเฉพาะทางของชาวเขา ซึ่ง ถ้าไม่ลงไปคลุกคลี เรียนรู้อย่างละเอียดแล้วละก็ ไม่มีได้ทางเห็นงานตามงานแฟร์ ทั่วไปแน่นอน การออกแบบและสร้างงานศิลปะของชาวเขาแต่ละชนเผ่า ล้วนเกิด จากงานศิลปะและแรงบันดาลใจใหม่ ๆ อีกทั้งลวดลายชนเผ่ามักจะเป็นที่เตะตา ชาวต่างประเทศมากที่สุด การจ่ายงานให้กับชาวเขาในหลาย ๆ แห่ง ทำ�ให้บางครั้งเกิดการซื้อ ขายกันเองในชุมชน กลายเป็นธุรกิจแบบช่วยเหลือ น้ำ�พึ่งเรือเสือพึ่งป่า แม้จะ ไม่ใช่เครือข่ายใหญ่เหมือนกับองค์กรอื่น แต่ร้านสล่าเงินเป็นหนึ่งในตัวอย่าง ขององค์กรต้นแบบความสุขที่พยายามคืนกำ�ไรสู่สังคม ด้วยการกระจายรายได้สู่ ชุมชนที่เรารู้จักพวกเขาในนาม “ชนเผ่าชาวเขา” ซึ่งแทบไม่อยู่ในสายตาของสังคม เท่าไรนัก ทุกวันนี้ “ชนเผ่าชาวเขา” มีตัวตน มีที่ยืนในสังคม เป็นที่รู้จักและสามารถ คงคุณค่างานฝีมือที่มีเอกลักษณ์ของชนเผ่าให้เป็นที่ประจักษ์และคงอยู่ตลอดไป ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

92

www.nansilversmith.com ร้านผลิตเครื่องเงินเก่าแก่ในจังหวัดน่านที่สืบทอดงานฝีมือช่างทำ�เครื่องเงินมาตั้งแต่ สมัยคุณปู่ และสืบทอดงานฝีมือเครื่องเงินของชาวเขาเผ่าต่าง ๆ เอกลักษณ์ของชิ้น งานสร้างชื่อเสียงเป็นที่รู้จักทั้งในและต่างประเทศ บริหารงานโดยคุณไตร เขื่อนธะนะ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

93

น้ำ�พริกคืนบ้านเกิด

โรงงานผู้ผลิตและจำ�หน่ายน้ำ�พริกของฝากจากเชียงราย บริษัท มารศรี โปรดักส์ จำ�กัด

พอกันทีกับความวุ่นวายในเมืองกรุง คุณมารศรี ณ บางช้าง ดาราอาวุโส จึงเก็บเสื้อผ้าหอบกระเป๋ากลับคืนสู่บ้านเกิดจังหวัดเชียงราย มองหาอาชีพเสริม ให้กับตัวเอง เข้าร่วมกับกลุ่มแม่บ้านผลิตน้ำ�พริกจำ�หน่ายเป็นสินค้าในชุมชน จน พัฒนามาเป็นสินค้า OTOP การทำ�น้ำ�พริกต้องอาศัยวัตถุดิบหลายอย่าง เช่น พริกหนุ่ม หอม กระเทียม แทนที่จะปลูกเอง จึงหันไปสนับสนุนวัตถุดิบพืชผลของ เกษตรกร รับซื้อจากชาวบ้านในพื้นที่และจ้างกลุ่มแม่บ้านในชุมชนมาช่วยกันทำ� บางคนเริ่มต้นเป็นงานอดิเรกเสริมรายได้ ทำ�ไปทำ�มา รายได้ดี ได้อยู่กับครอบครัว จึงผันมาทำ�เป็นอาชีพหลัก แต่ละขั้นตอนการผลิต ทุกคนจะต้องผ่านการฝึกให้ทำ�เป็นทุกอย่าง ทุกคนต้องรู้สูตรการทำ�น้ำ�พริก เผื่อถ้าอีกคนไม่อยู่ คนอื่นสามารถสลับทำ�หน้าที่ แทนได้ทันที วิธีนี้นำ�มาใช้แก้ปัญหาในส่วนของการผลิตไม่ให้สะดุด โดยเฉพาะ การทำ�น้ำ�พริกหนุ่มสูตรโบราณที่ใช้วิธีการผลิตแบบดั้งเดิมอยู่ เช่น การเผาพริก ยังคงใช้เตาถ่านทำ�ให้เกิดความร้อนสูง การอยู่หน้าเตาเป็นประจำ�นาน ๆ ต้องทน ร้อน พอไม่ไหวก็ต้องหาคนมาเปลี่ยน เช่นเดียวกับหน้าที่ย่างพริก หน้าที่ที่ต้องใช้ ความอดทนสูงจึงได้เงินมากกว่าคนอื่น เพื่อเป็นแรงจูงใจในการทำ� งาน ถามว่า ทำ�ไมต้องใช้เตาถ่านย่างพริกซึ่งมันโบราณมาก เหตุผลก็เพราะว่าการทำ�น้ำ�พริก หนุ่มด้วยวิธีนี้จะได้ความหอมของพริกย่างจากเตาถ่าน มีรสชาติที่อร่อย เป็น เอกลักษณ์ของน้ำ�พริกแม่มารศรี อีกทั้งถ่านที่ใช้ต้องเป็นถ่านไม้ลิ้นจี่ ไม้มะขาม หรือไม้ลำ�ไยเท่านั้น โดยคัดสรรจากเตาเผาถ่านไม้ที่มีคุณภาพ ไม่มีสารพิษ ด้าน ปริมาณการผลิตในแต่ละวันก็มีไม่มากเหมือนน้ำ�พริกชนิดอื่น เนื่องจากน้ำ�พริก หนุ่มต้องทำ�ให้เสร็จทั้งกระบวนการภายในหนึ่งวัน หากไม่เสร็จจะเสียต้องทิ้ง ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

94 ทั้งหมด และพริกหนุ่มที่ใช้ทำ�ก็มาจากสวนที่ปลูกโดยใช้ปุ๋ยชีวภาพ ไม่ใช้สารเคมี ทำ�ให้เป็นน้ำ�พริกที่หอมอร่อยไม่เหมือนใคร ไม่เพียงสอนสูตรทำ�น้ำ�พริกเท่านั้นนะ ยังสอนการวางแผนการผลิตให้ กับทุกคน โดยการผลิตน้ำ�พริกในแต่ละวัน ทุกคนจะวางแผนการผลิตกันเอง เช็ค สต๊อกวัตถุดิบว่ามีของเหลือเท่าไร ขาดหรือเหลืออะไรบ้าง ควรจะผลิตอะไร เท่า ไหร่ ใช้เวลากี่วัน เพราะกำ�ลังการผลิตทำ�ได้แค่วันละสูตร ช่วง high season ต้องเร่งการผลิต ทุกคนก็จะกำ�หนดการเวลาทำ�ล่วงหน้ากันเอง เรียกว่าทั้งสร้าง งาน สร้างนักธุรกิจมือใหม่ไปพร้อม ๆ กัน นอกเหนือจากการสร้างรายได้ให้แก่ คนในชุมชน โรงงานน้ำ�พริกแห่งนี้ ไม่เพียงเป็นแหล่งสร้างอาชีพให้กับชุมชนแล้ว ใน ด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม ยังส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกวัตถุดิบในการทำ�น้ำ�พริก ด้วยวิธีเกษตรอินทรีย์ ไม่ใช้สารเคมี ไม่ทำ�ลายสิ่งแวดล้อม และไม่มีสารตกค้างที่ เป็นอันตรายต่อผู้ปลูกและผู้บริโภค รับซื้อในราคาสูงเท่าท้องตลาด เป็นการช่วย เหลือเกื้อกูลกัน “เพราะถ้าไม่มีเขา เราก็มาถึงจุดนี้ไม่ได้ เราต้อง เดินไปด้วยกัน หากเกิดล้มมาพลาดมา เราก็เจ็บไป ด้วยกัน เราปลูกฝังกันมาแบบนี้” แม้จะเป็นเพียงกลไกเล็ก ๆ หากแต่ร่วมมือร่วมใจกันหลาย ๆ ฝ่าย สิ่งเหล่านี้จะก่อให้เกิดการผลิตที่มากขึ้นในภาพรวมของเศรษฐกิจระดับประเทศได้

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

95

www.namprik-marasri.com บริษัท มารศรี โปรดักส์ จำ�กัด เกิด จากการรวมตัวกลุ่มแม่บ้านผลิตน้ำ� พริกจำ�หน่ายเป็นสินค้าในชุมชน จน พัฒนามาเป็นสินค้าโอทอป ภาย ใต้แบรด์ “น้ำ�พริกคุณแม่มารศรี” บริหารงานโดย คุณสุริยา เสาวดี

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

96

ชักชวนเชิดชูความคงอยู่ของประเพณีจีน กิจการเชิดสิงโตและมังกรสืบทอดตำ�นานนานกว่า 100 ปี คณะสิงโตมังกรหยกสามพราน

สังคมยุคใหม่กำ�ลังกลืนกินประเพณีจีนเก่าแก่ อย่างการเชิดสิงโต เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองในโอกาสงานมงคลต่าง ๆ คณะเชิดสิงโต มังกรหยก สามพราน กิจการที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่นตั้งแต่บรรพบุรุษ และยังคงไว้ซึ่งวัฒนธรรม ประเพณีดั้งเดิมมาโดยตลอด การเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่รวดเร็ว จนบางครั้งพ่อ แม่สมัยนี้อดห่วงไม่ได้ คือ การที่ลูกออกไปเที่ยวเล่นนอกบ้านแล้วไม่รู้ว่าลูกตัวเอง ออกไปกับใคร ทำ�อะไรเละเทะเกเรที่ไหนหรือเปล่า ดังนั้นเราจึงมักจะเห็นพ่อแม่ที่มี อันจะกินยอมจ่ายเงินส่งลูกไปทำ�กิจกรรมเข้าค่ายโน้นนี่ รวยหน่อยก็ส่งไปเข้าค่าย ต่างประเทศ อย่างน้อยกลับมาก็ได้ภาษาติดตัว แล้วพ่อแม่ที่ไม่มีเงินละจะยังไง ถ้าเป็นเพื่อนบ้านละแวกใกล้เคียงกับศาลเจ้า จุดนัดซ้อมประจำ�ของ คณะเชิดสิงโตมังกรหยกสามพรานจะเป็นสถานที่ที่บรรดาพ่อแม่หาเช้ากินค่ำ�จะ ไว้วางใจมากที่สุด ถ้าลูกตัวเองมาสุมหัว วิ่งเล่น หรือซ้อมเชิดสิงโตอยู่ที่ศาลเจ้า กับคณะ ซึ่งทางคณะยินดีต้อนรับเสมอ แค่เพียงเดินมาบอกเท่านั้น ก็พร้อมจะ ฝึกสอนการแสดงให้กับพวกเด็ก ยิ่งถ้าเด็กคนไหนชอบหรือสนใจอยากเข้าร่วม การแสดงอย่างจริงจัง เวลามีงานแสดงติดต่อมา ทางคณะก็จะติดต่อกลับไป ในสายตาของเด็ก ๆ ใครเชิดหัวสิงโต หรือหัวมังกรได้ คนนั้นจะดูเท่ห์ กลายเป็นไอดอลเลยทีเดียว ดังนั้น เมื่อว่างจากการเรียนช่วงปิดเทอม เด็ก ๆ ส่วน ใหญ่จะมารวมตัวกันฝึกซ้อม สิ่งดี ๆ ที่เกิดขึ้นในคณะ คือ บางครั้งคณะไม่มีเงิน จ้างแพง ๆ แต่สมาชิกส่วนใหญ่ก็เข้าใจ บางทีรู้ว่ายังไม่ได้เงิน เขาก็ไม่เอา บางครั้ง เด็ก ๆ ไม่มีเงินมาขอเบิกก่อน ทางคณะก็จะหาให้เบิกจ่ายล่วงหน้า กลายเป็นการ ใช้ใจซื้อใจกันระหว่างคณะสิงโตกับสมาชิกในคณะ บางทีในวันสบาย ๆ คณะก็ จะทำ�กับข้าว ตั้งวงหมูกระทะให้สมาชิกได้มาร่วมวงกินข้าวด้วยกันอย่างมีความ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

97 สุข ทำ�ให้ปัญหาในคณะแทบจะไม่เคยเกิดขึ้นเลย อาจมีการกระทบกระทั่งกัน บ้างระหว่างซ้อม แต่ปรับความเข้าใจกันประเดี๋ยวเดียว ก็กลับมาเล่นกันสนุกสนาน เหมือนเดิม ปัจจุบัน คณะสิงโตมังกรหยกมีสมาชิกในคณะประมาณ 50 คน ราย ได้จากการเชิดสิงโตไม่ได้มากมาย แค่พออยู่ได้เท่านั้น แต่สิ่งสำ�คัญ คือ การที่ ได้สืบทอดกิจการของตระกูลให้คงอยู่ต่อไปให้นานที่สุด และโดยเนื้อแท้ของการ แสดงเชิดสิงโต ที่คนส่วนใหญ่มักมองว่าเป็นกิจกรรมที่ “เชย” หรือ “อันตราย” แท้จริงแล้วการแสดงผาดโผนเช่นนี้ ต้องผ่านการฝึกร่างกาย ฝึกสมาธิ ความ สามัคคี และการทำ�งานร่วมกันผู้อื่นมาเป็นอย่างดีแล้ว การแสดงจะดำ�เนินไปด้วย ดี ต้องอาศัยความเชื่อใจซึ่งกันและกัน ฉะนั้นจึงไม่แปลกใจเลยว่าทำ�ไมมิตรภาพ ของสมาชิกในคณะจึงได้เหนียวแน่น และดูเหมือนจะยืนยาวจวบจนชั่วลูกชั่วหลาน ดังเช่นการสืบทอดเจตนารมณ์ สานต่อประเพณีไปยังรุ่นต่อไป โดยไม่ถูกลืมเลือน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

98

คณะสิงโตมังกรหยกสามพราน ทีมตำ�นานนักสู้แห่งเมือง นครปฐม ธุรกิจครอบครัวที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น บริหารงานโดย คุณเกี๊ยว-กัญญารัตน์ เกรียงไกรรัตน์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

99

เหมามะเม่าคืนความสุขสู่ชุมชน ธุรกิจอาหารและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ บริษัท ทีจีไอเอฟ คอร์ปปอเรชั่น จำ�กัด

การเมินเฉยของคนในชุมชนภูพาน จังหวัดสกลนคร ที่ไม่ได้ใส่ใจกับต้น มะเม่าที่ขึ้นตามธรรมชาติ ลูกมะเม่าหรือหมากเม่าที่ชาวบ้านเห็นเป็นเพียงผลไม้ ท้องถิ่นที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แม้จะเป็นพืชพื้นบ้านที่นิยมปลูกกันแถบภาค อีสาน แต่ไม่นิยมรับประทานกัน ทำ�ให้ไม่มีราคา แต่ด้วยวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลของ คุณศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิกุล มองว่า ต่อไปมะเม่าจะเป็นพืชเศรษฐกิจที่ดี จึงชักชวน และสนับสนุนให้ชาวบ้านหันมาปลูกกันมากขึ้น แต่คำ�พูดลอย ๆ ยังไม่มีข้อพิสูจน์ ย่อมทำ�ให้ชาวบ้านไม่เชื่อถือมากนัก เพื่อเป็นการสร้างความเชื่อมั่น จึงเหมารับซื้อ ผลมะเม่าจากชาวบ้าน โดยให้ราคาที่สูงกว่าราคาในท้องตลาด เป็นการรับประกัน ราคาและรายได้ให้แก่ชาวบ้าน ผ่านไปเพียง 2-3 ปี ในที่สุดผลมะเม่ากลายเป็น สินค้าเศรษฐกิจของท้องถิ่น จากราคากิโลกรัมละ 20 บาท ขยับราคามาเป็น กิโลกรัมละ 50 บาท โอ้ว แพงขึ้น 30 บาท สร้างรายได้และอาชีพให้กับชุมชน อย่างไม่น่าเชื่อ ทุกวันนี้ชาวบ้านเชื่อแล้วว่าของท้องถิ่นในพื้นที่บ้านเขาสามารถ สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ�ได้จริง ต้นมะเม่าแต่ละต้นมีอายุยืนนานเป็นร้อยปี ดังนั้นปลูกหนึ่งครั้ง อยู่ด้วย กันยาว ไม่ต้องเสียเวลามาปลูกใหม่ ตรงนี้เองที่ทำ�ให้ชาวสวนภูพานเริ่มหันมาปลูก กันมากขึ้น พากันชวนปลูก เรียกลูกหลานกลับมาช่วย ทำ�ให้การโยกย้ายถิ่นฐาน ของคนในชุมชนลดน้อยลง และนี่คือสิ่งที่คุณศิริวัฒน์ภาคภูมิใจ ที่ได้มีส่วนทำ�ให้ คนท้องถิ่นกลับคืนสู่สังคมและชุมชนบ้านเกิดอีกครั้ง แม้จะยังเป็นเพียงแค่ การเริ่มต้นแค่ไม่กี่ปีเท่านั้น ผลมะเม่าถูกแปรรูปเป็นน้ำ�มะเม่าออกวางขายบนชั้นหน้าร้าน โดย มีการศึกษาวิจัยการันตีคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระ สารอาหารและประโยชน์ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

100 มากมาย จึงสามารถผลิตขายได้ในราคาสูง การตลาดน้ำ�มะเม่ากำ�ลังไปได้สวย จึง ตัดสินใจร่วมลงทุนกับคนในชุมชนจังหวัดสกลนคร สร้างโรงงานแปรรูปน้ำ�มะเม่า เพื่อรองรับผลผลิตจากชาวบ้าน จ้างพวกเขามาเป็นพนักงานในโรงงาน ทำ�ให้ชาว บ้านมีอาชีพและรายได้ที่ดี มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ไม่ต้องเข้ามาทำ�งานในเมือง คุณศิริวัฒน์เชื่อว่าคนเราต้องใช้ความถนัดที่มีของตนให้ถูกทาง จะ ให้คนถนัดแบบนี้แต่ไปทำ�อย่างอื่นก็ไม่เกิดผลดีเท่าที่ควร แต่หากต่างคนต่างทำ� หน้าที่ที่ถนัด เชื่อแน่ว่าผลที่ออกมาจะงดงาม เปรียบได้กับตัวเขาเองที่ไม่เชี่ยวชาญ ด้านการเพาะปลูกและผลิต ส่วนชาวบ้านภูพานให้ไปทำ�การตลาดก็คงไม่ถนัดและ อาจไปไม่ถูกทาง ฉะนั้น ต่างฝ่ายต่างทำ�หน้าที่ของตนตามความถนัด แล้วมาร่วม มือประสานกัน ผลักดันให้ธุรกิจไปได้ยาวไกลและยั่งยืน อีกทั้งยังพัฒนาความ เป็นอยู่ของชุมชนภูพานและชุมชนใกล้เคียงให้ดีขึ้นด้วย ณ วันนี้น้ำ�มะเม่ากำ�ลัง ไต่ระดับด้วยตัวของมันเอง กลายเป็นสินค้าส่งออกที่ได้รับความสนใจ จากสหรัฐ อาหรับเอมิเรตส์อย่างมาก

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

101

www.sirivatsandwich.com ผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจ ปี พ.ศ. 2540 ทำ�ให้เกิดธุรกิจผลิตและจำ�หน่ายอาหาร ภายใต้แบรนด์ “ศิริวัฒน์แซนด์วิช” ธุรกิจร้านกาแฟและอาหารแบรนด์ Coffee Corner และธุรกิจเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ เช่น น้ำ�ลูกเดือย น้ำ�มะเม่า บริหารงานโดยคุณศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

102

นานแล้วที่มีการปรับเปลี่ยนแนวคิดจากการคืนกำ�ไรสู่สังคม ที่มากกว่าการทำ�กิจกรรมต่อเนื่องทุกปี (CSR) เป็นการปรับ ลุคใหม่นำ�มาเป็นส่วนหนึ่งของการทำ�ธุรกิจภายใต้บริบท ความรับผิดชอบต่อสังคมควบรวมเป็นหนึ่งเดียวกัน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

103

สร้างคุณค่าร่วมกัน เพือ่ สังคมอย่างยัง่ ยืน

(Creating Shared Value - CSV)

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

104 ยุคสมัยเปลี่ยน กิจกรรมทางการตลาดถูกยกระดับเป็นแนวคิดใน การทำ�งานที่มุ่งเน้นให้เกิดประโยชน์กับสังคม ขณะเดียวกันต้องส่งเสริมให้ธุรกิจ เติบโต แข่งขันในตลาดได้ด้วย เรียกว่า ทำ�เพื่อสังคมและเพื่อองค์กรให้เติบใหญ่ ไปพร้อมกัน ถือเป็นการสร้างคุณค่าร่วมกันระหว่างองค์กรธุรกิจกับชุมชนรอบข้าง ส่งต่อคุณภาพที่ชีวิตดีขึ้นของสังคมองค์รวม แนวคิดแบบนี้ถูกประกาศอย่างเป็น ทางการโดย ไมเคิล อี พอตเตอร์ และ มารค์ อาร์ แครมเมอร์ ผู้ก่อตั้งองค์กรที่ไม่ แสวงผลกำ�ไร (Foundation Strategy Group-FSG) และเครือข่ายชุมชนของ นักปฏิบัติเกี่ยวกับ CSV (Shared Value Initiatives) โจทย์หลักของการเป็นองค์กรสไตล์ CSV คือ การพุ่งประเด็นไปที่ปัญหา อะไรกันแน่ที่สังคมกำ�ลังประสบอยู่ แล้วใช้ความเก่งกาจเฉพาะด้านที่องค์กรมี นำ� มาสร้างผลผลิตอันมีคุณค่าทางเศรษฐกิจ (Economic Value) และสังคม (Social Value) ต่อไป

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

105 รูปแบบของ CSV ไม่จำ�เป็นต้องเป็นกิจกรรมเพียงอย่างเดียว การค้นคิด ผลิตภัณฑ์ (Product) หรือรูปแบบการให้บริการ (Service) ใหม่ที่สังคมต้องการ โดยเฉพาะกับกลุ่มตลาดที่ถูกละเลยมองข้าม เช่น สินค้ากลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มความสะดวกให้กับผู้พิการทางสายตา การเพิ่ม ช่องทางการทำ�ธุรกรรมทางการเงินผ่านอุปกรณ์ต่าง ๆ หรือการส่งเสริมการใช้ ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น เพื่อสร้างอาชีพและรายได้ให้กับคนในชุมชน เป็นต้น ดร. พิพัฒน์ ผู้อำ�นวยการ สถาบันไทยพัฒน์ ได้สรุปเกี่ยวกับ CSV ใน งานแถลงแนวโน้มทิศทาง CSR เมื่อปี พ.ศ. 2557 credit: http://www.manager.co.th/ โดยเปรียบเทียบให้เห็นชัดเจนว่า ใช่ CSV… • ผนวกเข้ากับความสามารถการทำ�กำ�ไรและการสร้างความได้เปรียบ การแข่งขัน • ใช้ทรัพยากรและความเชี่ยวชาญหลักของกิจการ • ทำ�ให้เกิดคุณค่าเชิงเศรษฐกิจและสังคมไปด้วยกัน • ใช้วิถีทุนนิยมในการแก้ปัญหาสังคม CSV ไม่ใช่... • การแบ่งปันคุณค่าที่เกิดขึ้นหรือมีอยู่ด้วยการบริจาค • การทำ�ตามมาตรฐานทางจริยธรรมและค่านิยมส่วนบุคคลเป็นตัว ตั้ง • การสร้างสมดุลในผลประโยชน์ระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทาง ธุรกิจ • เป็นเรื่องเดียวกับความยั่งยืน (Sustainability) ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

106

เปิดโอกาสสร้างอาชีพอิสระด้านความงาม สถาบันสอนนวดหน้าพราวิเนีย บริษัท พราวิเนีย กรุ๊ป จำ�กัด

ชีวิตที่เคยล้มลุกคลุกคลานมาก่อน ทำ�ให้เข้าใจความรู้สึกของคนที่กำ�ลัง เคว้งคว้าง ไม่มีงานทำ� รายจ่ายกองโตรออยู่ตรงหน้า หนีไปไหนก็ไม่ได้ มันจะตาม หลอนไปทุกที ทำ�ให้คุณประวีณ์นุช กิติวัฒนบำ�รุง หรือครูบี รู้ซึ้งถึงการมีอาชีพ ว่าสำ�คัญแค่ไหน โอกาสที่คุณบี ได้จากอาจารย์สมคิด ลวางกูร อาจารย์สอนนวด หน้าเรียวที่ทำ�ให้คุณบีมองเห็นลู่ทางการทำ�ธุรกิจอีกครั้ง หลังจากที่ตนเองต้องปิด กิจการรับเหมาซ่อมแซมบ้าน เมื่อครั้งเศรษฐกิจถดถอย สิ่งที่คนทุกคนในสังคมต้องการ คือ โอกาส โดยเฉพาะโอกาส ในการมีอาชีพ มีรายได้ เพื่อนำ�ไปใช้ในการดำ�รงชีวิต หลังจากเรียนรูและได้คำ� ปรึกษาดี ๆ จากอาจาร์ยสมคิด ยิ่งเกิดความสนใจในเทคนิคการนวดหน้าเรียว และคิดว่าสามารถนำ�ไปสอนสร้างอาชีพให้กับคนตกงานหรือคนที่ลำ�บากในสังคม อีกมากมายได้ จึงเปิดคอร์สสร้างธุรกิจ เนรมิตหน้าสวย เหลาหน้าเรียวใน 3 วัน ตามแบบฉบับของพราวีเนีย ด้วยค่าเรียนที่ไม่แพงเป็นราคาที่ถูกกว่าค่าเรียนปกติ มากกว่าครึ่ง หลังเรียนจบคอร์สจะได้รับประกาศนียบัตรเพื่อไปประกอบอาชีพได้ เลย นอกจากสอนเรื่องเทคนิคการนวดหน้าเรียวเพื่อนำ�ไปประกอบอาชีพแล้ว ยัง สอนเรื่องการตลาด การหาลูกค้า ไม่ว่าจะเป็นการทำ� SEO (Search Engine Optimization) การทำ�การตลาดทางอินเทอร์เน็ตเพื่อสร้างการรับรู้และหาลูกค้า ได้ง่าย การทุ่มเทเวลาจัดเต็ม 3 วันให้กับลูกศิษย์ที่มาเรียน ถ่ายทอดสุดกำ�ลัง ความสามารถ ตัวเองมีความรู้เท่าไรก็สอนทุกอย่างไม่มีกั๊ก ถ้าลูกศิษย์คนไหน สนใจจะมาเป็นพนักงานที่ร้าน คุณบีก็ให้โอกาส ถ้าคนนั้นมีแววพอจะทำ�งานได้ ก็ จะตกลงรับเข้ามาทำ�งานทันที หรือถ้าลูกศิษย์มีงานนวดแต่ไม่มีสถานที่ ก็อนุญาต ให้นัดลูกค้าส่วนตัวมานวดหน้าที่บริษัทได้ด้วย ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

107 ในอนาคตมองตัวเองว่าจะไม่หยุดแค่ตรงนี้ แต่จะขยายธุรกิจไปยัง ประเทศเพื่อนบ้าน ยุโรป และอเมริกา เพื่อนำ�ศาสตร์เทคนิคการนวดหน้าเรียว ซึ่งคิดค้นโดยคนไทย นำ�ไปเผยแพร่ ให้เป็นที่รู้จักทั่วโลก โดยยังไม่ทิ้งความตั้งใจ ตั้งแต่แรกเริ่มธุรกิจว่า ต้องการให้ลูกศิษย์ที่มาเรียนทุกคนสามารถนำ�ความรู้ที่ได้ ไปใช้ในการสร้างอาชีพของตน เพื่อสร้างอนาคตของพวกเขาให้มั่นคงในสังคมต่อ ไป

www.pravinia.net บริษัท พราวีเนีย กรุ๊ป สถาบันสอนเทคนิคการนวดหน้าเรียว ให้ ความรู้และบริการด้านความงามระดับพรีเมี่ยมแบบครบวงจร รวมถึง การดูแลตัวเองทั้งบุคลิกภาพ และความงามด้านต่างๆ บริหารงานโดย คุณประวีณ์นุช กิติวัฒนบำ�รุง

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

108

สุขภาพดีด้วยสังคมปลอดสารพิษ ร้านอาหารเพื่อสุขภาพและธุรกิจออร์แกนิกดิลิเวอรี่ ร้านอาหาร Health Me

แค่ ค วามคิ ด เริ่ ม ต้ น ที่ ว่ า อยากทำ � ธุ ร กิ จ แบบไม่ ไ ด้ ห วั ง ให้ ต นเองรวย มากมาย เพียงแต่อยากทำ�สิ่งที่ดีให้กับสังคมกับคนอื่น ๆ นอกจากคนใน ครอบครัวทีต่ นเองรัก ปรัชญาการดำ�เนินธุรกิจของคุณหน่อย พอทิพย์ เพชรโปรี คือ การสร้างธุรกิจเล็ก ๆ จากการที่ตนเองเป็นคนสุขภาพไม่ดี แพ้ง่าย และเป็น ไมเกรนจากความเครียดในการทำ�งาน หาทางออกให้กับตนเองด้วยการเล่นโยคะ ทำ�สมาธิ ศึกษาธรรมะ และดูแลเรื่องอาหารการกิน ทั้งลดน้ำ�ตาล เนื้อสัตว์ จาก จุดนี้เอง เมื่อเริ่มต้นทำ�ธุรกิจจึงมุ่งหวังให้กลุ่มลูกค้ามีสุขภาพที่ดีภายใต้แนวคิด ธุรกิจกรีน ร้านอาหารออแกนิกส์ และ Organic way ฟาร์มปลูกผักไร้สารพิษ ตามฉบับคนเมืองของ Health Me ร้าน Health Me เปิดบริการมากว่า 6 ปี กลายเป็นศูนย์ศึกษาดูงาน ให้กับชาวบ้านทั่วไปให้เข้ามาเรียนรู้วิธีการปลูกผักไร้สารเคมีในเมืองสิ่งที่คุณหน่อย ทำ� สิ่งที่หวังไม่ใช่เพียงแค่กำ�ไรในกระเป๋าเงิน แต่คือ การเอื้อเฟื้อให้กับกลุ่มเครือ ข่ายเกษตรกรรายย่อยที่มีสินค้าเพื่อสุขภาพ และคำ�นึงถึงสิ่งแวดล้อมที่มีผลผลิต ไม่มาก ไม่เพียงพอจะส่งขายตามผู้ค้าปลีกรายใหญ่ ๆ ได้มีโอกาสขายผลผลิตของ พวกเขา จึงให้นำ�มาขายกับทางร้านแทน แต่ก็ใช่ว่าจะเป็นใครก็ได้หิ้วมาขายง่าย ๆ คุณหน่อยจะสุ่มออกตรวจเป็นระยะ ว่าผักผลไม้ที่รับมาจากเกษตรกรรายย่อย เหล่านี้ว่าปลูกโดยวิธีธรรมชาติหรือเปล่า แอบใช้ยาฆ่าแมลงหรือสารพิษใน การปลูกหรือไม่ เพื่อให้ผลผลิตที่รับซื้อ ต้องได้คุณภาพมาตรฐานที่ดีตามที่กำ�หนด ไว้ สินค้าที่ร้านมีตั้งแต่ข้าว ไข่ นมวัวปลอดสารพิษ และผลิตภัณฑ์ปลอด สารพิษจากเพื่อน ๆ และเครือข่ายกว่า 90 ชนิด สามารถรองรับความต้องการ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

109 ของลูกค้าที่เป็นสมาชิกเกือบ 1000 ราย สำ�หรับออร์แกนิกดิลิเวอรี่ที่ทำ�มานาน กว่า 10 ปี วิ่งส่งสินค้าในแต่ละเส้นทางให้ลูกค้าสัปดาห์ละครั้ง แม้ไม่คุ้มกับค่า เหนื่อย แต่มีความสุข มีลูกค้ามากขึ้นเรื่อย ๆ หลายครั้งที่วิญญาณรักษ์โลกสิงร่าง ทนไม่ได้เวลาเห็นขยะที่สามารถรีไซเคิลได้ถูกวางทิ้งเกลื่อนอย่างไร้ค่า ทุกครั้งที่พบ เจอจะต้องเก็บกลับร้าน ยิ่งถ้าหมู่บ้านไหนซาเล้งเข้าไม่ถึงก็จะเข้าไปช่วยระบายขยะ ขวดพลาสติก น้ำ�มันพืชใช้แล้วนำ�กลับมา ความจริงแล้วร้าน Health Me เป็นเพียงร้านเล็ก ๆ แต่จิตใจร้านนี้ใหญ่ มากและเป็นที่พึ่งของกลุ่มคนน้อย ๆ ในสังคม ที่ต้องการโอกาสสร้างรายได้ทำ�มา หากิน บ่อยครั้งที่มีคนนำ�สินค้ามาฝากขาย ผู้ปกครองนักเรียนบางคนทำ�เค้กส้ม สูตรใช้น้ำ�มันพืชแทนเนย หรือเพื่อน ๆ ของเธอที่ปั้นตุ๊กตานำ�มาบริจาคให้ขายใน ราคามิตรภาพ แม้แต่น้ำ�เปล่าในร้าน ถ้าลูกค้าดื่มไม่หมดเหลืออย่างน้อยครึ่งขวด ทางร้านจะขอเก็บไว้ดื่มต่อในร้าน โดยให้ลูกค้าจ่ายค่าน้ำ�แค่ครึ่งราคาเท่านั้น และนี่คือ หนึ่งในองค์กรต้นแบบของธุรกิจที่เอื้อให้กับทั้งธุรกิจ สังคม ชุมชน สิ่งแวดล้อม อยู่ด้วยกันฉันท์มิตรสหายบนโลกใบเดียวกัน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

110

ร้านอาหาร Health Me ร้านอาหารมังสวิรัติและจำ�หน่าย สินค้าออแกนิกส์เพื่อสุขภาพ และเป็นศูนย์การเรียนรู้วิธี การปลูกผักไร้สารพิษในเมือง บริหารงานโดย คุณพอทิพย์ เพชรโปรี

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

111

ให้โอกาสคนเรียนปกป้องสังคมให้ปลอดภัย ธุรกิจรักษาความปลอดภัย บริษัท ยูโนการ์ด เซอร์วิส จำ�กัด

บางอาชีพแน่นอนว่าไม่จำ�เป็นต้องใช้วุฒิการศึกษาสูงมาก เช่นเดียว กับอาชีพพนักงานรักษาความปลอดภัย แต่ส่วนใหญ่มักจะกำ�หนดวุฒิการศึกษา ขั้นต่ำ�ไว้ที่ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 6 (ม. 6) แล้วถ้าคนที่ไม่ได้เรียนสูงถึงระดับ มัธยมศึกษาจะทำ�ยังไง ยิ่งคนต่างจังหวัดห่างไกลการศึกษา ส่วนใหญ่พวกเขาได้ รับการศึกษาแค่ขั้นต่ำ�ระดับประถมศึกษาปีที่ 6 (ป. 6) เลวร้ายหน่อยก็ประถม ศึกษาปีที่ 4 (ป. 4) แค่นั้นเอง สุดท้ายคนเหล่านี้ก็ต้องหันไปทำ�งานเป็นกรรมกรใช้ แรงงานตามไซต์งานก่อสร้าง ทนร้อนกลางแดด รายได้ต่อวันไม่กี่บาท ความที่เจ้าของกิจการของยูโนการ์ด เซอร์วิส จบเพียง ป. 6 ต้องออก มาหางานทำ�เลี้ยงครอบครัว ทุ่มเทตั้งใจทำ�งานกว่า 11 ปี แต่กลับถูกโละออก จากบริษัทยามเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ ตกงาน ครอบครัวแตกแยก ชีวิตตกต่ำ�ถึง ขีดสุด จนเพื่อนชวนไปทำ�งานเป็นยามที่เกาะสมุย นับว่ายังพอมีบุญหลงเหลือ อยู่บ้าง ทำ�ให้มีโอกาสได้เรียนรู้งานหลายอย่างจากที่นี่ ทั้งการบริหาร ทั้งการใช้ คอมพิวเตอร์ แถมได้ภาษาอังกฤษเป็นรางวัลกับชีวิต แต่มรสุมชีวิตยังไม่หมด จึงต้องออกจากงาน ร่อนเร่หางานใหม่ โดยใช้ประสบการณ์เดิมไปสมัครงาน ในตำ�แหน่งหัวหน้าผู้ฝึกสอน รปภ. ในบริษัทต่างชาติ ทุกอย่างผ่านหมด ตกงาน อีกครั้งด้วยเหตุผลเดียว คือ วุฒิการศึกษาไม่ถึง ในที่สุดจึงตัดสินใจนำ�เงินเก็บ ที่มีอยู่ประมาณ 1 แสนบาทมาเริ่มต้นธุรกิจของตนเอง ด้วยจังหวะที่ลงตัวเหมาะ เจาะทำ�ให้ได้งานรักษาความปลอดภัยที่โรงงานบริษัท บุญรอดเอเซียเบเวอเรช จำ�กัด (น้ำ�ดื่มตราสิงห์) ที่จังหวัดสิงห์บุรี ตามมาด้วยบริษัท ดีเอชแอล เอ๊กซ์เพรส อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) การมุ่งมั่นในบริการที่ดี ทำ�ให้บริษัทได้รับ การแนะนำ�บอกต่ออยู่เสมอ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

112 การรับสมัครพนักงาน รปภ. ของที่นี่จะไม่ดูวุฒิการศึกษา จะเรียนจบ อะไรมาหรือเรียนไม่จบก็ได้ ขอแค่อ่านออกเขียนได้บ้าง เพราะเนื้องานต้องจด บันทึกเวลาและเขียนรายงานส่งบริษัททุกเดือน และพกความตั้งใจมาให้เกินร้อย เพราะคุณพยุงมองว่าความรู้ความสามารถฝึกฝนกันได้ ขอแค่ตั้งใจ พนักงาน รักษาความปลอดภัยทุกคนที่เข้ามาทำ�งาน ไม่ว่าจะมีประสบการณ์มาหรือไม่ ก็ตาม จะต้องผ่านการฝึกอบรมจากบริษัทก่อนอย่างน้อย 3 วัน เพื่อเรียนรู้งาน และทำ�งานไปในทิศทางเดียวกัน อบรมกันตั้งแต่กฎระเบียบข้อบังคับและสิทธิ ประโยชน์ที่จะได้รับของบริษัท ข้อบังคับกฎเหล็กในขณะปฏิบัติงาน การแต่งกาย มารยาทในการทำ�งาน การฝึกการใช้อุปกรณ์ประจำ�กาย การจดบันทึกและอื่น ๆ ที่ เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงาน สิ่งหนึ่งที่คุณพยุงจะไม่ทำ� เลย คือ การพูดภาษท้องถิ่นเพื่อป้องกัน การเข้าใจผิด ไม่ให้มองว่าเจ้านายลำ�เอียง เป็นคนบ้านเดียวกันหรือเปล่า แอบมี ความลับกับคนนั้น คนนี้หรือเปล่า การทำ�งานของพนักงานอยากให้พนักงานมี ความสุข เรื่องการไล่ออกมีกรณีเดียว คือ การลักขโมย ยิ่งการรับงานแต่ละที่จะ คำ�นึงถึงความเสี่ยงที่จะเกิดอันตรายต่อชีวิตและสุขภาพของพนักงานเป็นหลัก เช่น โรงงานสารเคมี แม้จะได้ค่าจ้างสูง แต่ถ้าไม่คุ้มที่จะเสี่ยงก็จะปฏิเสธงานนั้นไป แต่ละงานจะจัดให้พนักงานทำ�งานใกล้ที่พัก การให้บริการเมื่อลูกค้าติดขัดปัญหา สามารถติดต่อได้ตลอด 24 ชั่วโมง มีคนทดแทนได้ตลอดเวลา ทำ�ให้ลูกค้ามั่นใจ เลือกใช้บริการ จนมีลูกค้ากว่า 100 บริษัท ปัจจุบันมีพนักงานในบริษัทมากกว่า 700 คน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

113

www.unoguardservice.com บริษัท ยูโนการ์ด เซอร์วิส จำ�กัด ให้บริการด้านปรึกษา ความปลอดภัย 24 ชั่วโมง รับจัดระบบรักษาความปลอดภัย ให้คำ�ปรึกษาด้านรักษาความปลอดภัย บริหารงานโดย คุณพยุง กาลดิษฐ์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

114

ปลูกฝังสังคมกับการใช้ชีวิตสีเขียว กรีนรีสอร์ทริมชายหาดหัวหิน บ้านทะเลดาวรีสอร์ท

บางช่วงเวลาของการพักผ่อน เราอาจได้เรียนรู้การใช้ชีวิตในแบบที่ ไม่คุ้นเคย ที่แฝงอยู่ในสถานที่ที่เราไป ยิ่งถ้าเราไปที่นั่นซ้ำ�บ่อย ๆ เราจะ เกิดความคุ้นเคยเสมือนเป็นบ้านของเราเอง การทำ� ธุรกิจกรีน รีสอร์ทที่มุ่ง เน้นกระบวนการจัดการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ภายในรีสอร์ทเล็ก ๆ กับวิถีการ บริหาร 4R คือ ลดการใช้สารเคมี ปลอดสารพิษ (Reduce), นำ�กลับมาใช้ใหม่ (Reuse), ย่อยสลายและนำ�กลับมาใช้ใหม่ได้ (Recycle) และซ่อมแซมได้ (Repair) ความแตกต่างที่โดดเด่นของรีสอร์ทแห่งนี้ คือ การใส่ใจสิ่งแวดล้อม ในทุกย่างก้าวและทุกการสัมผัส การออกแบบอาคารที่คงรักษาสภาพเดิมไว้ เก็บ รักษาต้นไม้ใหญ่ที่อยู่บนเนื้อที่ไว้ทั้งหมด เพื่อรักษาธรรมชาติที่แวดล้อมโดยรอบ เงินลงทุนหลายสิบล้านบาทกับการออกแบบส่วนที่ก่อสร้างใหม่ให้กลมกลืนกับ ธรรมชาติและสิ่งปลูกสร้างดั้งเดิม และเลือกใช้วัสดุธรรมชาติให้มากที่สุด ยังไม่จบ เพียงเท่านี้ ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ภายในรีสอร์ท เช่น แชมพู ครีมอาบน้ำ� น้ำ�ยาล้างจาน น้ำ�ยาล้างห้องน้ำ� เป็นต้น ต้องอยู่บนพื้นฐานปลอดสารเคมี ตั้งแต่การคัดเลือก วัตถุดิบ การแปรรูป การบรรจุ อุปกรณ์เครื่องใช้ถูกสร้างขึ้นภายใต้แนวคิด “การออกแบบอย่างยั่งยืน” สามารถซ่อมแซมนำ�กลับมาใช้ใหม่ได้ การปลูกฝังเรื่องอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เริ่มต้นกันตั้งแต่พนักงานทุกระดับ ทุกคนต้องเข้าใจแนวคิดเสมือนเป็นเจ้าของรีสอร์ทร่วมกัน โดยผู้นำ�อย่างคุณอุดม จะทำ�เป็นแบบอย่างให้เห็น ถ่ายทอดไปสู่พนักงาน และค่อย ๆ ซึมซับสู่แขกผู้มา เยือน อาจจะเวอร์ไปใช่มั้ยละ แค่พนักงานยังพอเชื่อได้ แต่แขกผู้เยือนจะเป็นไปได้ อย่างไร คำ�ตอบคือ “ได้ซิ” เพราะห้องพักที่นี่เป็นห้องรักษ์ธรรมชาติ แขกที่เข้าพัก ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

115 จะต้องอยู่แบบไม่ทำ�ลายสิ่งแวดล้อม เริ่มตั้งแต่การใช้แชมพู สบู่ ครีมอาบน้ำ�ที่มา จากผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ การกำ�หนดอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศไว้ที่ 25 องศา งดเปิดไฟหรือแอร์ทิ้งไว้ขณะไม่อยู่ในห้อง ผ้าเช็ดตัวผืนใหญ่เล็กสำ�หรับแขกที่อยู่ พักมากกว่า 2 วัน ถ้าไม่สกปรกมาก ไม่จำ�เป็นต้องซักทุกวัน แขกสามารถแจ้ง แม่บ้านช่วยลดการใช้น้ำ�และผงซักฟอกได้ เป็นต้น ดูจะเรื่องมากสำ�หรับแขกใช่มั้ยละ แต่ขอบอกว่าวิถีแบบนี้กลับเป็นที่ชื่น ชอบของแขกโดยเฉพาะแขกต่างชาติ ไม่ใช่แค่ความประทับใจในบริการที่ดีแล้ว ยัง ประทับใจในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของที่นี่ผ่านเรื่องราวที่เป็นเกร็ดเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่นนี้ และสิ่งที่แขกมักจะไม่พลาดก่อนกลับบ้าน คือ การเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ของ รีสอร์ทนำ�กลับไปใช้ที่บ้าน และทุกครั้งที่มาพักผ่อนที่หัวหิน แขกเหล่านี้จะกลับมา พักที่รีสอร์ทแห่งนี้อีกครั้งอยู่เสมอ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

116

www.baantalaydao.com บ้านทะเลดาว รีสอร์ท ธุรกิจรีสอร์ทภายใต้แนวคิด ธุรกิจสีเขียว รีสอร์ทเล็ก ๆ บรรยากาศสบาย ริม ชายหาดหัวหิน บนพื้นที่ 4 ไร่ ประกอบด้วย จำ�นวน ห้องพักทั้งหมด 32 หลัง ปัจจุบันมีพนักงานทั้งสิ้น 36 คน บริหารงานโดย คุณอุดม ศรีมหาโชตะ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

117

ผลิตฝีมือชน เก่งงานช่าง เน้นจริยธรรม สถานศึกษาสายอาชีวะเน้นพัฒนาอุปนิสัยและสัมมาชีพ วิทยาลัยเทคโนโลยีวิศวกรรมแหลมฉบัง

สังคมมักจะคุ้นเคยกับภาพเด็กอาชีวะเลือดร้อน มุทะลุ ชอบตีกัน มอง หน้าไม่ได้นึกว่าจะไปหาเรื่องตลอดเวลา ทำ�ให้ผู้ปกครองไม่ไว้วางใจปล่อยให้ลูก หลานมาเรียนด้านอาชีวะมากนัก เพราะกลัวจะโดนลูกหลง ถูกสังคมมองว่าเป็น เด็กก้าวร้าวทั้ง ๆ ที่ไม่ใช่ ก็แค่เรียนรั้วเดียวกันเฉย ๆ เองนะ “เราเป็น CR หรือเรียกว่า Community Relationship คือ มุ่งปั้น เด็กอาชีวะให้มีภาพลักษณ์สมัยใหม่โดยปลูกฝังให้ผู้เรียนมีจิตอาสาเป็นคนดีและมี น้ำ�ใจรักที่จะพัฒนาชุมชนของตัวเองและต้องบอกว่าประเทศนี้สร้างมาด้วย พื้นฐานของ ปวช. ปวส. ที่นี่จึงเน้นผลิตแรงงานที่มีฝีมือขั้นเทพให้กับประเทศ” จุดเด่นของสถาบันการศึกษาอาชีวะแห่งนี้ คือ การผลิตผู้เรียนหลัง จากเรียนจบออกไปแล้ว ให้สามารถทำ� งานในสายอุตสาหกรรมได้ทันที ในทุก สาขาอาชีพ เช่น เมคคาทรอนิกส์ อิเล็กทรอนิกส์ เทคนิคยานยนต์ ไฟฟ้ากำ�ลัง เทคนิคอุตสาหกรรม โลจิสติกส์ หรือแม้แต่คอมพิวเตอร์ธุรกิจ ภายใต้การ เรียนการสอนที่เอื้อให้เกิดการเรียนรู้ เน้นการปฏิบัติจริง ขณะเดียวกัน วิทยาลัยฯ มุ่งเน้นการเปิดโลกทัศน์และสร้างโอกาสให้กับนักเรียนได้สัมผัส เรียนรู้ ให้รู้ลึก รู้จริง ด้วยการพาไปศึกษาดูงานและส่งไปฝึกงานภายในนิคมฯ แหลมฉบัง เพื่อให้ เห็นกระบวนการผลิตจริง ๆ ของอุตสาหกรรมต่าง ๆ หรือการส่งไปฝึกงานกับ หน่วยงานรัฐ สถานที่ราชการต่าง ๆ เช่น เทศบาล สถานีตำ�รวจ โรงพยาบาล หรือภาคเอกชนเปิดโอกาสให้บริษัทต่าง ๆ มาจัดงานโชว์เทคโนโลยีใหม่ ๆ เพื่อให้ นักเรียนก้าวทันโลกและเป็นการสร้างแรงบันดาลใจให้กับนักเรียนไปพร้อมกัน “เราดึงชุมชนให้เข้ามามีส่วนร่วมกับวิทยาลัยฯ มีการจัดกิจกรรมขึ้น ระหว่างนักเรียนของเรากับชุมชน ปลูกฝังให้เด็กมีจิตอาสาในการช่วยเหลือชุมชน” ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

118 จากคำ�บอกเล่าของ ดร. ทรรศนะ บุญขวัญ ผู้บริหารวิทยาลัยฯ การตั้งศูนย์ Fixit Center ให้เป็นศูนย์กลางในการประสานงานและร่วมมือกับชุมชน ทางวิทยาลัย จะส่งอาจารย์และนักเรียนเข้าไปช่วยเหลือชุมชนตามความถนัด เช่น การเปลี่ยน หลอดไฟในโรงพยาบาลอ่าวอุดม การบริจาคเลือด หรือการไปสอนแอโรบิคเพื่อให้ คนในชุมชนมีสุขภาพที่แข็งแรง หรือฝึกให้นักเรียนเป็นไกด์พาแขกดูงานหน่วยงาน ในนิคม ซึ่งกิจกรรมที่ทำ� ล้วนเป็นกิจกรรมที่เกิดจากความต้องการของชุมชน หรือ กำ�ลังเป็นปัญหาที่คนในชุมชนประสบและอยากแก้ไข ความรู้ของนักเรียนแม้จะดู น้อยนิด แต่การเข้าไปช่วยเหลือก่อให้เกิดสายสัมพันธ์ที่ดีนำ�ไปสู่การแลกเปลี่ยน และพัฒนาร่วมกันอย่างแท้จริง สุดท้ายแล้ว เกิดเป็นการสร้างคุณค่าและสร้าง ความยั่งยืนให้กับชุมชน ซึ่งเป็นสิ่งที่นอกเหนือจากความรู้ในห้องเรียนที่นักเรียน ได้รับ ทีมวิจัยเด็กหอแอบสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนที่นี่ ภาพที่เห็นและ สัมผัส ช่างสวนทางจากเด็กอาชีวะที่พวกเราคุ้นเคย น้อง ๆ ยิ้มแย้มแจ่มใส มารยาทงาม ยกมือไหว้สวัสดีอาจารย์ ทักทายอย่างสุภาพ ให้ความเคารพผู้หลัก ผู้ใหญ่ ครูบาอาจารย์ การให้เกียรติเพื่อนฝูง คำ�พูดที่สุภาพ สิ่งเหล่านี้เกิดจากการ ปลูกฝังผ่านวัฒนธรรมในวิทยาลัยฯ ที่สืบต่อกันมาตั้งแต่เริ่มต้นจัดตั้ง เห็นทีคง หมดยุคยกพวกตีกันของเด็กอาชีวะซะแล้วล่ะ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

119

www.en-tech.ac.th วิทยาลัยเทคโนโลยีวิศวกรรมแหลมฉบังหรือเอ็นเทค (Laem Chabang Engineering Technological College) เป็นวิทยาลัยแห่งเดียวในนิคม เพื่อคนในอุตสาหกรรม เพื่องานอุตสาหกรรมในอนาคต บริหารงานโดย ดร.ทรรศนะ บุญขวัญ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

120

ใช้งานให้คุ้มเพื่อลดภาระสิ่งแวดล้อม

ธุรกิจให้บริการระบบจัดการงานเอกสารด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางเลือก บริษัท ดิทโต้ (ประเทศไทย) จำ�กัด

ในเชิงของ CSV การยึดแนวคิด Eco-copy ของบริษัท ดิทโต้ (ประเทศไทย) จำ�กัด ตั้งแต่เริ่มต้นกิจการ โดยคำ�นึงถึงสังคมเป็นอันดับแรก ด้วย ความยึดมั่นในแนวทางดำ�เนินธุรกิจแบบ 3Rs (Reduce / Reuse / Recycle) โดยเฉพาะเครื่องถ่ายเอกสารเก่าที่ถูกใช้งานอย่างหนัก และจบชีพการทำ�งานด้วย สภาพที่เสื่อมโทรม การนำ�อุปกรณ์และอะไหล่เก่าเหล่านี้มาคืนชีพ ปรับปรุงสภาพ ให้กลับมาใช้งานได้อีกครั้งอย่างมีประสิทธิภาพ จนแทบเหมือนใหม่ กลายมาเป็น ไอเดียธุรกิจที่สอดคล้องกับแนวทาง 3Rs มากที่สุด การนำ � เข้ าเครื่องถ่า ยเอกสารมือสองจากต่า งประเทศ มาผ่านการ ‘รีคอนดิชั่น’ (Recondition) ภายใต้มาตรฐาน ISO ขั้นสูง จากนั้นขายเป็นสินค้า มือสอง หรือให้เช่าเครื่องถ่ายเอกสารมือสอง ไม่ใช่แค่ลดต้นทุนเครื่องจักรให้ ต่ำ�ลง แต่ยังช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ลดขยะอิเล็กทรอนิกส์ ถือเป็นการใช้ทรัพยากร ได้อย่างคุ้มค่ามากที่สุด แต่ถ้าเครื่องถ่ายเอกสารสิ้นอายุขัยเกินกว่าจะปลุกขึ้น มาใช้งานได้ ไม่คุ้มกับการซ่อมเพื่อปล่อยเช่าอีก ก็จะถูกส่งไปขายต่างประเทศใน สภาพเครื่องมือสาม ลดปัญหาขยะในประเทศ เช่น ประเทศอินเดีย เป็นต้น นับว่า เป็นการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมให้กับโลก และสร้างรายได้ทำ�กำ�ไรเพิ่มให้กับบริษัทอีก ช่องทางหนึ่งไปพร้อม ๆ กัน การเป็นผู้นำ�ในธุรกิจการจัดการเอกสารแบบครบวงจร ทำ�ให้เกิดไอเดีย ส่งต่อองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านสู่สังคม จึงร่วมมือกับหน่วยงาน ราชการจัดทำ�หลักสูตรช่างซ่อมเครื่องถ่ายเอกสารให้แก่เยาวชนทั่วประเทศ พร้อม ทั้งผลิตชุดสื่อการเรียนการสอนแจกจ่ายให้กับโรงเรียนอาชีวะ รวมถึงบริจาค อุปกรณ์ที่จำ�เป็นให้แก่โรงเรียนที่ขาดแคลนสื่อการเรียนการสอน รายได้ที่พุ่งสูงขึ้น ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

121 ในทุก ๆ ปี ทำ�ให้บริษัทเติบโตอย่างต่อเนื่อง ขยายโรงงาน และพัฒนา Software ของตัวเอง แต่สิ่งที่ได้มากกว่ากำ�ไรของพวกเขาก็คือ ความภูมิใจที่ได้เป็นตัวอย่าง และเป็นส่วนหนึ่งในการผลักดันสังคมให้ตระหนักคิดเรื่องสิ่งแวดล้อมกันมากขึ้น

www.dittothailand.com กลุ่มบริษัทของคนไทย ที่นำ�เข้าเครื่องถ่ายเอกสารใช้แล้วจากต่างประเทศ นำ� Recondition ปรับปรุงสภาพให้สมบูรณ์คล้ายเครื่องใหม่ ขายเป็นสินค้ามือ สอง ให้เช่า และขายเป็นอะไหล่มือสาม จำ�หน่ายออกไปยังต่างประเทศ บริหารงานโดย คุณฐกร รัตนกมลพร

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

122

รากฐานชุมชนแข็งแรงเสริมสังคมให้ยั่งยืน ร้านแก้วของฝากประจำ�จังหวัดกาญจนบุรี บริษัท มีเดียฟู้ด จำ�กัด

ร้านของขายร้านนี้ บอกกับทีมวิจัยเด็กหออย่างเต็มปากว่า “ชุมชนถือ เป็นหุ้นส่วนสำ�คัญของธุรกิจ” เอ๊ะ.. ยังไงกัน การเติบโตของบริษัทจะโตไปพร้อมกับชุมชนรอบข้าง ด้วยการรับซื้อ ผลผลิตวัตถุดิบจากชาวบ้าน เช่น มะขาม มะพร้าว แถมยังชักชวนให้ชาวบ้าน ปลูกแล้วนำ�มาขายให้กับบริษัท เป็นการสนับสนุนคนในพื้นที่ให้ได้รับประโยชน์ สูงสุดจากธุรกิจ และอยากให้เป็นธุรกิจที่อยู่คู่กับคนเมืองกาญจน์ คนในชุมชนที่ ไม่มีงานทำ� ขาดรายได้ อยากมีงานก็สามารถมาทำ�งานที่ร้านหรือนำ�กลับไปทำ�ที่ บ้าน ประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง บางคนก็ใช้เวลาว่างมาหารายได้เสริมให้ กับครอบครัว เป็นการป้อนงานไปสู่ชุมชน เช่น การทำ�ทองม้วน ทางร้านจะมีส่วน ผสมให้เรียบร้อย แบ่งให้คนในชุมชนทำ� โดยจะสอนวิธีการทำ�ให้ได้มาตรฐานทั้ง รสชาติและความสะอาด เช่น สถานที่ต้องมีมุ้งลวดป้องกันแมลงตอมไต่ ต้องมีผ้า คลุม ผ้าปิดปาก เป็นต้น จากนั้นจะนำ�กลับมาแพ็คที่โรงงาน ซึ่งแต่ละขั้นตอนทาง ร้านยังคงใช้แรงงานคนอยู่มากกว่า 80% โดยพนักงานประจำ�ที่อยู่ในส่วนของ การผลิตจะมีประมาณ 60 คน ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นคนในพื้นที่ แม้การใช้แรงงาน คนจะทำ�ให้ต้นทุนการผลิตสูงกว่าการใช้เครื่องจักร แต่บริษัทก็ไม่มีความคิดที่จะ นำ�เครื่องจักรมาแทนแรงงานทั้งหมด เพราะอยากให้เป็นธุรกิจนี้คงอยู่คู่คนเมือ งกาญจน์ การสร้างงานและรายได้ให้กับชุมชน บริษัทมองว่า เป็นเรื่องที่มีความ สำ�คัญมากกว่าการทำ�กำ�ไรที่เพิ่มขึ้น และสามารถตอบแทนกลับมาให้กับองค์กรใน ระยะยาวได้ ดังนั้น การให้ชุมชนเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของธุรกิจ หรือเป็นพาร์ทเนอร์ ทางธุรกิจ จึงเป็นการทำ�ธุรกิจแบบเกื้อกูลกันและกัน สิ่งที่ได้กลับคืนมา ไม่ใช่แค่ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

123 กำ�ไรที่เป็นตัวเงินเพียงอย่างเดียว แต่ยังได้กำ�ไรจากความไว้วางใจ ภาพลักษณ์ ที่ดี กำ�ไรความรักที่มีคนพูดถึงในทางที่ดี กลายเป็นการประชาสัมพันธ์ร้านไปใน ตัว ทำ�ให้บริษัทลดต้นทุนในหลาย ๆ ด้าน สามารถควบคุมคุณภาพของวัตถุดิบ ทำ�ให้ได้รสชาติของสินค้า โดยเฉพาะมะขามแก้ว สินค้าขึ้นชื่อของทางร้านที่กลาย เป็นสินค้าส่งออก ทำ�รายได้กลับสู่บริษัท และช่วยให้แตกไลน์ต่อยอดสินค้าอื่น ๆ ออกขายได้อีกมากมาย

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

124

kaewshop.shopdd.in.th บริษัท มีเดียฟู้ดส์ จำ�กัด ดำ�เนินธุรกิจร้านของฝากชื่อดัง “แก้วของฝาก” ที่คุ้นหูนักท่องเที่ยวที่เคยได้เดินทางไปยังจังหวัดกาญจนบุรี จำ�หน่าย ผลิตภัณฑ์ของฝากให้เลือกอย่างหลากหลายมากกว่าหนึ่งพันรายการ อีกทั้ง ยังเป็น ต้นตำ�หรับ “มะขามแก้ว” ของจังหวัดกาญจนบุรี บริหารงานโดย คุณนิพัฒน์ เจริญกิจการ

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

125

เมโลดี้เสริมอีคิว พัฒนาคุณภาพเยาวชน โรงเรียนสอนและขายเครื่องดนตรี สถาบัน Eak Q House of Learning

Do Re Me, Do Re Me, Do Re Me Fa So La Ti ตัวโน้ตพื้นฐาน ที่ถูกจัดเรียงสลับไปมา ถ้าเรียงเมโลดี้ลงตัวก็จะได้เพลงอันไพเราะ แต่ถ้าเมโลดี้ ยุ่งเหยิง ท่วงทำ�นองทะแม่ง หาความไพเราะในเพลงไม่ได้ เช่นเดียวกับการปูพื้น ฐานจิตใจให้กับเด็ก พื้นฐานมาดีและแน่น ทิศทางการเติบโตของเด็กก็จะฉายแวว เจิดจรัส แรงบันดาลใจของคุณยงธนิศ หุตะจิดา หรือครูเอก สูบฉีดพุ่งพรวด เมื่อถูกกอดจากเด็กน้อยแล้วกระซิบบอกรักเบา ๆ ทำ�ให้ครูเอกวาดฝันอนาคตของ เด็ก ๆ และอยากเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยขัดเกลาและปูพื้นฐานจิตใจของเด็กให้ อ่อนโยน เพราะเป็นคนรักในเสียงดนตรีและเชื่อว่าเสียงดนตรีไม่เพียงช่วยกล่อม เกลาจิตใจให้อ่อนโยนขึ้นแล้ว ยังช่วยฝึกและพัฒนาประสาทสัมผัสทั้ง 4 คือ ใช้ ตาอ่านตัวโน้ต ใช้หูฟังเสียง การกำ�หนดลมหายใจ และการขยับกล้ามเนื้อแขน ขา นิ้วมือ ขณะกำ�ลังเล่นดนตรี สมาธิเป็นเรื่องสำ�คัญ เด็ก ๆ จะปลูกฝึกการใช้สมาธิ ไปทีละน้อย ๆ อีกทั้งการเล่ น ดนตรี จ ะมี ก ารบั ง คั บ ท่ า ทางการนั ่ ง ยื น เดิ น หรื อ การเคลื่อนไหวที่เอื้อต่อการเล่นเครื่องดนตรีต่าง ๆ เช่น การนั่งหลังยืดตรง การยืนตัวตรง การเดินไม่หลังค่อม ไหล่ไม่ห่อ เด็กถูกฝึกบุคลิกโดยที่เขาไม่รู้ ตัว และสิ่งเหล่านี้จะติดตัวเขาไปจนโต ลักษณะการเรียนการสอนที่นี่ เหมือนพี่สอนน้อง ไม่มีการเคี่ยวเข็ญจน เด็กรำ� คาญพาลไม่ชอบ ร้องกลับบ้าน ครูทุกคนจะคอยสังเกตเด็กว่าชอบอะไร ไม่ชอบอะไร ถนัดแบบไหน ทฤษฎีหรือปฏิบัติ บางครั้งต้องมีการหลอกล่อ เอา กิจกรรมอื่น ๆ มาเสริมเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจเด็ก ที่นี้ไม่ได้สอนแค่ดนตรีเพียง อย่างเดียว มีการช่วยสอนเด็กทำ�การบ้านบ้าง จนผู้ปกครองเรียกร้องให้เปิดสอน ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

126 กวดวิชา เพราะไม่อยากให้เด็กเดินทางไปหลายที่ ซึ่งก็เป็นความคิดที่ตรงกับครู เอกที่อยากจะช่วยพัฒนาเด็กให้ครบทุกด้าน จึงได้เปิดสอนกวดวิชาเพิ่มขึ้นมา เน้นสอนกลุม่ เล็กไม่เกิน 8 คน และสอนแบบส่วนตัวในระดับ ม. 1 – ม. 6 นอกจาก นี้ยังมีการจัดกิจกรรมขึ้นทุกปี ปีละ 2 ครั้ง เพื่อให้ครูได้มีกิจกรรมร่วมกับเด็ก ได้ ซึมซับนิสัยเด็ก เปิดโอกาสให้รู้จักกับผู้ปกครอง ทุกขั้นตอนของกิจกรรม ตั้งแต่ วางแผนงาน ดำ�เนินงาน รวมถึงเป็นเจ้าหน้าที่ดูแลงาน จะเป็นครูและเจ้าหน้าที่ ของสถาบันทั้งหมด โดยไม่ต้องจ้างคนนอกเลย รูปแบบกิจกรรมจะออกไปแนวสังสรรค์และการโชว์ผลงานเด็ก ทุก ๆ กลางปีจะเป็นการจัดกิจกรรมแสดงดนตรีและผลงานนักเรียน เช่น จินตคณิต ให้ โจทย์เพื่อคิดผลลัพธ์ ร้องเพลงจีน รำ�ประกอบเพลงจีน เป็นต้น ส่วนปลายปีจะ เป็นการจัดงานปีใหม่ ให้เด็ก ๆ ทำ�กิจกรรมสังสรรค์ร่วมกับพ่อแม่ เพื่อสร้างความ สัมพันธ์ และมีโชว์ผลงานเล็ก ๆ น้อย ๆ และเป็นการสร้างความสามัคคีร่วมมือ กันแก้ไขปัญหา เล่นเกม สถาบัน Eak Q House of Learning จึงเป็นศูนย์การ เรียนรู้ของเด็กที่มาเรียน พวกเขาจะได้ทั้งสนุกและเรียนรู้อย่างมีความสุข ควบคู่ ไปกับการพัฒนาความรู้ ความสามารถและจิตใจไปพร้อมกัน กลายเป็นจุดแข็ง ของสถาบันจนเกิดการบอกต่อ แบบปากต่อปาก ทำ�ให้มีเด็กมาเรียนเพิ่มมากขึ้น อย่างรวดเร็ว บริษัทเติบโตปีละกว่า 20%

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

127

www.eakqhouse.com สถาบัน Eak Q House of learning โรงเรียนสอนดนตรีและ กวดวิชาตั้งแต่ ป.4 – ม.6 พร้อมมีเครื่องดนตรีขายด้วยทั้งของใหม่ และมือสอง บริหารงานโดย คุณยงธนิศ หุตะจินดา

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

128

สูตรหมึกพิมพ์รักษ์โลก

ธุรกิจผลิตและจำ�หน่ายหมึกพิมพ์ที่ทำ�จากน้ำ�มันถั่วเหลือง บริษัท พาโนราม่า ซอย อิ้งค์ จำ�กัด

ความตั้งใจที่จะพัฒนาหมึกพิมพ์ที่สามารถใช้ได้ในชีวิตประจำ�วันโดย ไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้และสภาพแวดล้อม จากความมุ่งมั่นนี้เอง จึงพัฒนาและ คิดค้นสูตรน้ำ�หมึกจากน้ำ�มันถั่วเหลืองจนสำ�เร็จ กลายเป็นผู้บุกเบิกการนำ�น้ำ�มัน ถั่วเหลืองมาใช้ในการผลิตน้ำ�หมึกเป็นรายแรกในประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2539 สูตรน้ำ�หมึกพิมพ์ภายใต้ลิขสิทธิ์ Hybrid Technology Soy Ink เจ้าเดียวในโลก เป็นสูตรที่มุ่งใช้วัตถุดิบหลักจากธรรมชาติล้วน ๆ ทำ�จากน้ำ�มันถั่ว เหลืองผสมน้ำ�มันปาล์ม เหตุที่ใช้น้ำ�มันปาล์มมาผสม มาจากการได้ไปเรียนรู้เรื่อง น้ำ�มันจากโครงการน้ำ�มันไอโอดีเซลของในหลวง ซึ่งพระองค์ท่านตรัสไว้ว่า จะใช้ น้ำ�มันพืชใส่ลงไปในเครื่องยนต์ รถก็คงวิ่งไม่ได้ เราต้องใส่ในอัตราส่วนที่เหมาะ สม และอีกอย่างน้ำ� มันถั่วเหลืองในบ้านเรามีไม่เพียงพอต่อความต้องการ แต่ น้ำ�มันปาล์มบ้านเรามีเยอะ จึงพัฒนาปรับสูตรจนได้น้ำ�หมึกที่ให้สีสวยและกลิ่นฉุน น้อย น้ำ�หมึกพิมพ์ของที่นี้สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ การันตีไม่มีตกค้าง 100% ไม่มีกลิ่นฉุนของสารเคมี ลดอัตราเสี่ยงในการก่อมะเร็ง น้ำ�หมึกไม่เลอะ เปื้อนมือ จึงใช้ได้แม้แต่บรรจุภัณฑ์สำ�หรับอาหาร และด้วยความเป็นน้ำ�หมึกพิมพ์ที่ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของผู้ใช้ ทำ�ให้อาหารสามารถสัมผัสกับน้ำ�หมึก ที่พิมพ์ลงบรรจุภัณฑ์ได้โดยตรง ไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค เพราะหมึกที่ใช้สารเคมีต้องอาศัยน้ำ�มันเป็นส่วนประสมหลัก ซึ่งเป็นที่ ทราบกันดีว่าราคาน้ำ�มันมักผันผวนตลอดเวลา ทำ�ให้ควบคุมต้นทุนไม่ได้ การหัน มาผลิตหมึกพิมพ์ที่พึ่งพาวัตถุดิบธรรมชาติ ทำ�ให้ธุรกิจเติบโตไปได้อย่างมั่นคง ภายใต้เงินทุนหมุนเวียนที่เพียงพอต่อการดำ� เนินธุรกิจ ควบคุมวัตถุดิบได้ ทั้ง คุณภาพ ปริมาณ และราคา ที่สำ�คัญสามารถควบคุมราคาขายได้ด้วย หลักคิด ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

129 การทำ�ธุรกิจของ พาโนราม่า ซอย อิ้งค์ ที่แน่วแน่มาโดยตลอด คือ การทำ�ธุรกิจ โดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง กำ�ไรจากการขายสินค้าพอสมควรแต่ต้องเพียงพอ ต่อการดำ�เนินกิจการให้ไปได้อย่างราบรื่น ไม่ได้ค้ากำ�ไรเกินควร และมีความสุขใน การทำ�ธุรกิจและไม่เอาเปรียบสังคมและสิ่งแวดล้อม

www.soyink.co.th บริษัท พาโนรามาซอยอิงค์ จำ�กัด ผู้คิดค้นหมึกพิมพ์ เจ้าของลิขสิทธิ์ Hybrid Technology Soy Ink หมึกพิมพ์เพื่อสิ่งแวดล้อม บริหารงานโดย คุณทองดี ศรีกุลศศิธร

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

130

ต้นแบบหัตถกรรมไทยลดขยะธรรมชาติ ผู้ผลิตและออกแบบเฟอร์นิเจอร์หัตถกรรมจากผักตบชวา บริษัท โยธกา อินเตอร์เนชั่นแนล จำ�กัด

พืชบางชนิดเกิดขึ้นมาเองโดยธรรมชาติ ฝังตัวเป็นกาฝาก แทบไม่มี ประโยชน์ต่อระบบนิเวศ ครั้นจะเอามาขายก็ไม่ได้ราคา บางชนิดถูกเมินหนีด้วย ซ้ำ� น้อยคนนักจะมองเห็นมูลค่าที่แฝงอยู่ในพืชเหล่านั้น โดยเฉพาะผักตบชวาตาม แม่น้ำ�ลำ�คลองที่เจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว พอมากเข้าก็สร้างความเดือดร้อนให้กับ ชาวบ้านที่อาศัยลำ�คลองนั้น ทั้งในด้า นการทำ�มาหากิ น การเลี ้ ยงปลาและ การสัญจร วิสั ย ทั ศ น์ อ ั นกว้า งไกลและเฉียบคมของสีต่ า 2 คู่ จาก ม.ล. ภาวิณี สันติศริ ิ และคุณสุวรรณ คงขุนเทียน กลับมองเห็นและนำ�ผักตบชวาเหล่านั้นมา เนรมิต กลายเป็นเฟอร์นิเจอร์หัตถกรรมส่งออกที่สามารถสร้างมูลค่ามหาศาล โดดเด่นเป็นที่รู้จักในสังคมระดับสูงของยุโรป ภายใต้แบรนด์ โยธกา (yothaka) คุณสุวรรณ เล่าว่า “โยธกาเกิดจากตลาดยุโรป ซึ่งผมไม่ได้ขายสินค้า แปลกใหม่อะไรเลย แต่ขายในสิ่งที่เขาไม่สามารถทำ�ได้ เพราะค่าแรงงานหัตถกรรม ของชาวยุโรปสูงมาก ๆ ดังนั้น โครงสร้างหลักของโยธกา คือ ผลิตสินค้า หัตถกรรมที่นำ�เอาเทคโนโลยีเข้าไปเสริม โดยมีดีไซน์เฉพาะ ซึ่งผมว่าเป็นจุดแข็ง ของเรา” ความที่สินค้าของโยธกายังไม่ตอบโจทย์สังคมไทยเท่าไรนัก ไม่ว่าจะ เป็นการมองว่าผักตบชวาเป็นของไม่มีค่า อีกทั้งความคุ้นเคยในอดีตของคนไทยที่ คุ้นเคยกับงานหัตถกรรมเป็นทุนเดิม เน้นการใช้งานยาวนาน มองมูลค่าราคาของ งานเป็นเรื่องหลักในการตัดสินใจซื้อ หลังจากทำ�วิจัยเกือบ 2 ปี ม.ล. ภาวิณี ได้ ออกแบบและพัฒนาเฟอร์นิเจอร์สานจากผักตบชวาจนสำ�เร็จ เปิดตัวในตลาดต่าง ประเทศครัง้ แรก คือ ตลาดยุโรปในงานแฟร์ทโ่ี คโลญจน์ (International Furniture Fair Cologne: Germany) ประเทศเยอรมนี ผลตอบรับที่กลับมาเหลือเชื่อ ได้ ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

131 ออเดอร์สั่งเป็นตู้คอนเทนเนอร์ ทำ�ให้เฟอร์นิเจอร์โยธกาแจ้งเกิดเป็นเจ้าแรกและ เจ้าเดียวในโลกที่ผลิตจากผักตบชวา เฟอร์นิเจอร์ของโยธกา 80% เป็นของแฮนด์เมด ต้องใช้วัตถุดิบและ วัสดุประกอบอื่น ๆ อาทิเช่น โครงไม้หรือโครงโลหะที่สั่งผลิตจากซัพพลายเออร์ งานทุกชิ้นของโยธกา คุณสุวรรณจะเป็นผู้ขึ้นต้นแบบทุกชิ้นด้วยตนเอง เนื่องจาก ต้องการเห็นงานที่ออกแบบจากกระดาษขึ้นมาเป็นของจริงก่อน เพื่อได้รู้ว่างาน แต่ละชิ้นมีความยาก ความง่ายอย่างไร จุดไหนที่อาจเกิดโอกาสผิดพลาด และ สามารถประมาณเวลาในการผลิตได้ซึ่งการผลิตชิ้นงานแต่ละชิ้นต้องผ่านการ ฝึกฝนนานหลายเดือน บางคนใช้เวลาเป็นปีถึงจะทำ�งานให้ได้มาตรฐานตามที่ บริษัทต้องการ “งานหัตถกรรมไม่สามารถสร้างคนมาได้แค่ชั่วข้ามคืน แต่คนเหล่านี้ยิ่ง อยู่นานยิ่งเก่ง ยิ่งชำ�นาญมากขึ้น” การสั่งสมความชำ�นาญของพนักงานบวกกับ การออกแบบสร้างสรรค์งานของคุณสุวรรณ สามารถถ่ายทอดเป็นองค์ความรู้ให้ กับสังคม ไม่ว่าจะเป็นแนวคิดการออกแบบภายใต้เศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ของ คุณสุวรรณ เทคนิคในแต่ละขั้นตอนการผลิตของพนักงาน การขึ้นโครง การดัด การสาน โดยเปิดโรงงานให้กลุ่มนักเรียน นักศึกษา กลุ่มแม่บ้านวิสาหกิจชุมชน เข้ามาศึกษาและนำ�ไปเป็นต้นแบบในการดำ�เนินกิจการ จากผลงานวิจัยครั้งนั้น ทำ�ให้ในวันนี้สินค้าโยธกามีตัวแทนจัดจำ�หน่ายกว่า 50 บริษัท ใน 40 ประเทศ ขายสินค้าได้เดือนละ 10 กว่าตู้คอนเทนเนอร์

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

132 ยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง กำ�ไรจากการขายสินค้าพอสมควรแต่ต้องเพียงพอต่อ การดำ�เนินกิจการให้ไปได้อย่างราบรื่น ไม่ได้ค้ากำ�ไรเกินควร และมีความสุขในการ ทำ�ธุรกิจและไม่เอาเปรียบสังคมและสิ่งแวดล้อม

www.yothaka.com ผู้ผลิตและออกแบบเฟอร์นิเจอร์หัตถกรรมจากวัสดุธรรมชาติที่ไม่มี มูลค่าอย่างผักตบชวา ให้กลายเป็นเฟอร์นิเจอร์หัตถกรรมที่รู้จักกัน ในสังคมระดับสูงของยุโรป บริหารงานโดย คุณสุวรรณ คงขุนเทียน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

133

HAPPY IDEA ทิ้งท้ายจาก บอ.กอ. ธัญดา นันทพันธุ์, ผู้จัดการโครงการ Happy SMEs หลังจากลงพื้นที่ร่วมกับนักวิจัยเด็กหอ ผู้เป็นกำ�ลังหลัก และคนสำ�คัญของโครงการที่สานต่อโจทย์ที่ได้รับผู้นี้ ได้ เล่าแนวคิดและวิธีการบริหารจัดการขององค์กรต้นแบบ ความสุข ที่มีต่อการพัฒนาชุมชนและสังคมอย่างยั่งยืน

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs

135

บทส่งท้าย ความคิดเห็น, ข้อเสนอแนะ และคำ�ติชมจากท่านผู้อ่าน เป็นแรงผลักดัน และกำ�ลังใจให้กับทีมงานของโครงการ Happy SMEs ได้ค้นหา และนำ�เสนอ เรื่องราวการบริหารความสุขขององค์กรอื่นๆ ต่อไป

scan QR เพื่อร่วมแสดงความคิดเห็น ติดตามข้อมูลข่าวสารโครงการ Happy SMEs เพิ่มเติม ได้จาก http://www.happysmes.com/

ชุมสชนมี กับ Happy ชุมชนมี ุขกับสุขHappy SMEsSMEs

ชุมชนมีสุขกับ Happy SMEs