Data Loading...
การดูแลผู้ป่วยที่ได้รับ rt-PA Flipbook PDF
การดูแลผู้ป่วยที่ได้รับ rt-PA
464 Views
224 Downloads
FLIP PDF 1.75MB
การดูแลผูป้ ่ วยที่ได้รบั ยา rt-PA ที่ห้องตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์
“ ผูป้ ่ วยโรคหลอดเลือดสมองชนิดตีบและอุดตัน (Ischemic stroke) มักได้รบั การรักษาทางยาเป็ นส่วนใหญ่ เช่น ยา ละลายลิม่ เลือด ยาต้านเกร็ดเลือด เป็ นต้น พยาบาลทีใ่ ห้การ ดูแลผูป้ ่ วยโรคหลอดเลือดสมองชนิดตีบและอุดตันมีบทบาท สาคัญในการเตรียมและบริหารยาอย่างปลอดภัย นอกจากนี้ ยังทาหน้าทีป่ ระสานงานระหว่างแพทย์และทีมสหวิชาชีพที่ เกีย่ วข้องเพือ่ ให้การดูแลผูป้ ่ วยอย่างถูกต้อง เหมาะสม สามารถเพิม่ โอกาสการรอดชีวติ ลดภาวะแทรกซ้อนและ ความพิการ ช่วยให้การฟื้ นฟูสมรรถภาพของผูป้ ่ วยดียงิ่ ขึน้ ”
1
About rt-PA
2
Inclusion criteria
3 Exclusion criteria
4 Relative exclusion 5 6
rt-PA dosage Reconstituting rt-PA
7
Drug storage
8
Nursing care
ชื่อสามัญทางยา
ชื่อการค้า ประเภทกลุ่มยา
Alteplase (Recombinant human tissue plasminogen activator; rt-PA)
Actilyse® ยาฉีดละลายลิ่มเลือด (Thrombolytic agent)
ออกฤทธิโ์ ดยกระตุ้นการเปลี่ยน plasminogen เป็ น plasmin ์ กลไลการออกฤทธิ ซึง่ ทําหน้าทีส่ ลาย fibrin ทีเ่ ป็ นส่วนประกอบของลิ่มเลือดที่ อุดตันทีส่ มอง เมื่อลิ่มเลือดสลาย ทําให้เลือดสามารถ ไหลเวียนกลับเข้าไปในบริเวณสมองทีข่ าดเลือดได้
จัดอยูในบัญชียาหลักแห่งชาติ (ED) บัญชี ง รู ปแบบยาเป็ นยาฉีด ขนาด 50 มก./มล. โดยใน 1 กล่องบรรจุ ประกอบด้วยตัวยาสําคัญ 50 มก. และ นํา้ สําหรับละลายยาฉีด (sterile water for injection) 50 มล. 1 ขวด บรรจุในกล่องกระดาษทึบแสง
ข้อบ่งชี้ 01
ได้รบั การวินิจฉัยว่าเป็ นโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน ส่งผลให้เกิด neurological deficit
02
มีอาการของหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน ภายใน 3 - 4.5 ชั่วโมง
03
อายุ ≥ 18 ปี
ข้อห้ามใช้ (Exclusion criteria) 1
ความดันโลหิตช่วงก่อนให้การรักษาสูง (SBP>185 mmHg, DBP>110 mmHg)
2
มีประวัติบาดเจ็บที่ศีรษะรุนแรงภายใน 3 เดือน
3
มีประวัติเลือดออกในสมองมาก่อน
4
ประวัติสงสัยภาวะ subarachnoid hemorrhage
5
มีประวัติได้รบั ยาต้านการแข็งตัวของเลือด Warfarin โดยมีค่า PT > 15 Sec หรือมีค่า INR > 1.7
6
ได้รบั ยา heparin ภายใน 48 ชั่วโมง และมีค่า PTT ผิดปกติ
7
มีปริมาณเกล็ดเลือดน้อยกว่า 100,000/mm3
8
มีภาวะเลือดออกของอวัยวะภายใน (active internal bleeding)
9
มีภาวะเลือดออกผิดปกติ หรือมีโรคที่เลือดออกง่ายผิดปกติ
ข้อห้ามใช้ (Exclusion criteria) 10
ระดับน้าตาลในเลือด < 50 mg/dl (2.7mmol/L)
11
มีการแทงหลอดเลือดแดงขนาดใหญ่ ในตาแหน่งทีไ่ ม่สามารถ กดห้ามเลือดได้ภายใน 7 วัน
12
NIHSS น้อยกว่า 4 ยกเว้นมี Aphasia หรือมี hemianopia
13
มีประวัตผิ า่ ตัดใหญ่ หรือบาดเจ็บอย่างรุนแรง ภายใน 14 วัน
14
มีเลือดออกในทางเดินอาหาร หรือทางเดินปั สสาวะ ภายใน 21 วัน
ข้อควรระวังเพิม่ เติมเพือ่ พิจารณางดใช้ยา
1
มีอาการชักตอนเริม่ มี stroke symptoms ร่วมกับ มี neurological deficit ภายหลังการชัก
2
มีประวัติ myocardial infraction ภายใน 3 เดือน
3
กาลังตัง้ ครรภ์
4
ประวัติเจ็บป่ วยในระบบประสาทส่วนกลาง เช่น เนือ้ งอกใน สมอง รวมทัง้ มีความผิดปกติของหลอดเลือดสมอง หลอด เลือดสมองโป่ งพอง หรือมีการผ่าตัดสมอง/ไขสันหลัง
5
มีประวัติได้รบั ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกร็ดเลือด
“ ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉี ยบพลัน ที่มีอาการไม่เกิน 4.5 ชัวโมง ่ และไม่มีข้อห้าม ควรได้รบั ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดา ซึ่ง AHA/ASA แนะนาให้ใช้ยาAlteplase (rt-PA) iv โดยมีการพิจารณาและอธิบายญาติผ้ปู ่ วยถึงประโยชน์ และ ผลข้างเคียงที่อาจจะเกิดขึ้นก่อนพิจารณาให้ยา ”
การคานวณขนาดยา rt-PA (Total) = 0.9 mg/kg การให้ยา
(maximum dose 90 mg)
- 10% ของ rt-PA (Total) ฉี ดเข้าทางหลอดเลือดดา iv push ภายใน 1 นาที - 90% ของ rt-PA (Total) ให้หยดเข้าทางหลอดเลือดดา iv drip ใน 60 นาที โดยใช้ syringes pump
วิธีการผสมยา
วิธีการผสมยา
ใช้มือหนึ่ งจับขวดบรรจุน้ากลันและหลอดผสมยา ่ ให้แน่ นโดยให้จบั บริ เวณส่วนปี กของหลอดผสมยา ใช้อีกมือหนึ่ งจับขวดบรรจุผงยาแห้งแอคทิ ไลส์ไว้ ด้านบนหลอดผสมยา และกะตาแหน่ งให้ส่วนปลาย ของหลอดผสมยาอยู่ตรงกึ่งกลางของจุกยางขวด บรรจุผงยาแห้งแอคทิ ไลส์ ดันขวดบรรจุผงยาแห้งฯ ลงไปหาหลอดผสมยาจากด้านบน โดยให้หลอด ผสมยาเจาะไปที่ฝาจุกยางของขวดบรรจุผงยาแห้งฯ ในแนวตรง โดยค่อยๆ ดันขวดยาลงไปโดยไม่ต้อง บิ ดหรือหมุนขวดยา
วิธีการผสมยา
กลับหัวขวดยาทัง้ สองเพื่อให้ น้ากลันไหลลงไปในขวดผง ่ ยาแห้งทัง้ หมด
ดึงขวดน้ากลัน้ ที่หมดแล้ว ออกมาพร้อมกับหลอดผสมยา และสามารถนาไปกาจัดทิ้งได้
วิธีการผสมยา
ความคงตัวของยาและการเก็บรักษา
1. ผลิตภัณฑ์ยาก่อนเปิ ดใช้แนะนาให้เก็บรักษาทีอ่ ุณหภูมิ ต่ากว่า 25 °C และเก็บในทีพ่ น้ แสง
2. หลังละลายตัวยาด้วยน้าสาหรับละลายยา (reconstitution) แนะนาให้เก็บยา ทีอ่ ุณหภูม ิ 2 – 8 °C ได้นาน 24 ชัวโมง ่ หรือ ทีอ่ ุณหภูม ิ 25 °C ได้นาน 8 ชัวโมง ่ 3. ควรใช้ทนั ทีหลังจากทาละลาย แต่ในกรณีทย่ี งั ไม่ได้ใช้ทนั ที โดยทัวไปจะไม่ ่ เกิน 24 ชัวโมง ่ ที่ อุณหภูม ิ 2 – 8 °C
01
บันทึก BP และ Pulse ทุก 15 นาที จนครบ 2 ชม. จากนัน้ ทุก 30 นาทีอีก 6 ชม. จากนัน้ ทุก 1 ชม. เป็ นเวลา 16 ชม.
02
ประเมินอาการเปลี่ยนแปลงโดยใช้ GCS และ NIHSS บันทึกอาการทางระบบประสาทของผู้ป่วย ทุก 1 ชม.เป็ นเวลา 24 ชม.
03
04
แจ้งให้แพทย์ทราบทันทีเมื่อพบว่าผู้ป่วยมีภาวะ ดังนี้ - เลือดออกต่อเนื่ อง ณ ตาแหน่ งใด ตาแหน่ งหนึ่ ง ของร่างกาย - SBP ≥ 185 หรือ DBP ≥ 105 mmHg วัดซา้ กัน 2 ครัง้ ห่างกัน 5-10 นาที หลีกเลี่ยงการเจาะเลือดจากหลอดเลือดแดง หลอด เลือดดาใหญ่, การใส่สายสวนปัสสาวะ/สายยางให้ อาหาร, ห้ามฉี ดยาเข้ากล้ามเนื้ อในช่วง 24 ชม.แรก
05
06
07
08
งดน้า และอาหาร และให้ผ้ปู ่ วยนอนพัก เป็ นเวลา 24 ชม.
งดยาต้านเกล็ดเลือดทุกชนิด (aspirin, ticlopidine, clopidogrel และ NSAIDs)รวมทัง้ anticoagulants (heparin, warfarin, LMWH) เป็ น เวลา 24 ชม. เฝ้ าระวังไม่ให้เกิดภาวะการพร่องออกซิเจนใน เลือดโดยอาจพิจารณาให้ออกซิเจนเพิ่มเติม ใน ผู้ป่วยออกซิเจนในเลือดน้ อยกว่า 95 เปอร์เซ็นต์ ส่งตรวจ non-contrast CT Brain หลังให้ยา rt-PA 24 ชม
1. Jauch EC, Saver JL, Adams HP Jr et al. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2013 Mar;44(3):870-947. 2. Berkhemer OA, Fransen PSS, Beumer D, et al. A randomized trial of intraarterial treatment for acute ischemic stroke. N Engl J Med 2015;372: 11-20.
3. The American Stroke Associations Task Force on the development of stroke systems. recommendations for the establishment of stroke systems of care. Stroke 2005; 36: 690-703. 4. สถาบันประสาทวิทยา. แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันสาหรับแพทย์ ฉบับ ปรับปรุงครัง้ ที่ 2. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2555. 5. คณะกรรมการเภสัชกรรมและการบาบัดโรงพยาบาลศิรริ าช. คู่มือการใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูง [อินเตอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์ศิรริ าชพยาบาล; 2557 [เข้าถึงเมื่อ 25 เม.ย. 2563]. เข้าถึงได้จาก; www1.si.Mahidol.ac.th/km/sites/default/files/u11/HAD12may2014_.pdf. 6. สถาบันประสาทวิทยา. และชมรมพยาบาลโรคระบบประสาทแห่งประเทศไทย. แนวทางการ พยาบาลผูป้ ่ วยโรคหลอดเลือดสมองสาหรับพยาบาลทั่วไป. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์ กระทรวง สาธารณสุข; 2558. 7. ฝ่ ายการพยาบาล โรงพยาบาลศิรริ าช. Service profile of Siriraj Acute Stroke Unit. กรุงเทพฯ: เอกสารประกอบการพัฒนาคุณภาพ คณะแพทยศาสตร์ศิรริ าชพยาบาล; 2559.