Data Loading...
Sao Khuê Lấp Lánh Flipbook PDF
Nguyễn Đức Hiền
241 Views
161 Downloads
FLIP PDF 910.16KB
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
1/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Nguyễn Đức Hiền
Sao Khuê Lấp Lánh
TU HÚ...TU HÚ...TU HÚ... Cứ hàng năm vào mùa vải chín rộ, những con chim tu hú từ miền rừng núi xa xôi nào bay về đậu trên những cành cay cao bên kia vườn Thượng Lâm, hót chĩa xuống mái lầu nghiêm vắng, là ở nơi cung cấm bên này, những cô tú nữ ngây thơ lại cảm thấy lòng bâng khuâng, luyến tiếc... Tiếng chim thổn thức gọi mùa hay tiếng gọi thổn thức hướng về những kỷ niệm êm đềm, xa xót? Tu hú...tu hú... https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
2/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Hai cô tú nữ cùng một lứa tuổi mười tám đôi mươi, một cô mặc áo xanh màu lá trúc - đang lúi húi cọ rửa những chiếc bình sứ trong "dục đường" (phòng tắm) ở hoàng cung. Hai cô nghe tiếng chim xối xả đều muốn ngừng tay và không thể không trò chuyện trò giây lát. - Đến mùa tu hú kêu rồi đó, giá bà Lộ còn sống, chị nhỉ, - tú nữ áo xanh lá đào gợi chuyện - cánh mình lại đã theo bà ấy về trẩy vải ở vườn Lệ Chi, tha hồ bay nhảy thoả thích...bây giờ làm gì có được thế nữa nhỉ? Bây giờ tìm đâu ra khắp hoàng cung cho được người như bà Lộ? Làm đến chức "lễ nghi học sĩ" giảng bài cho hoàng tử, công chúa chứ có phải chơi đâu, thế mà đối với cánh mình, những lúc rảnh rỗi cũng chịu khó xuống dạy cho chị em mình dăm ba chữ. Rồi thỉnh thoảng có đi chơi đâu cũng cho đi theo, miếng ngọt miếng bùi gì cũng đem chia đều cho kẻ dưới. Tú nữ áo xanh lá trúc nghe thế, thở dài ngao ngán: - Chán thật, chị ạ. Cuộc đời hình như bất công: kẻ ác thường khi gặp may, người hiền lại hay gặp rủi. Đấy, con người tài đức như bà “học sĩ” ngờ đâu phải chịu tai hoạ thảm khốc đến như thế! Có đúng không nào? Em nghĩ bà Lộ chết, vì bà ấy là vợ thiếp nhan sắc của quan thửa chỉ Nguyễn Trãi. Ở ngoài, họ lại bàn tán ngược hẳn lại: “Vì bà Nguyễn Thị Lộ mà ông Nguyễn Trãi mới bị tru di cả ba họ...” Tú nữ áo xanh lá đào trả lời một cách lững lờ: - Chả rõ thực hư thế nào... Em chỉ biết cái hôm hành hình ông Nguyễn Trãi, tất cả cha mẹ, vợ con, anh em nhà ông đều bị dẫn ra pháp trường! Giời ơi là giời!... Một người đã từng trốn quan về ở ẩn còn để ba họ bị vạ lây. Đến đây, tú nữ chớp chớp mi mắt, nhìn trước nhìn sau mới hạ giọng tiếp: - Nghe đâu cùng ngày xử án ông Trãi, có hai đao phủ bị chết chém. Mà hai đao phủ này có phải là những tay không thiện nghệ đâu! Mấy chục lần họ khoa đao đều mấy chục lần hạ thủ ngọt xớt. Nhưng khi hành hình đến ông Trãi thì người đao phủ thứ nhất ngập ngừng... Lập tức quan cấm vệ ở pháp trường cho đao phủ thứ hai vào thay thế. Người này cũng vậy, vung tay mãi mà dao không bén cổ. Chị nghĩ thế nào, cổ ông Trãi cũng bằng xương bằng thịt như xương thịt của mọi người chứ có phải bằng đồng, bằng sắt hay có bùa phép gì đâu? Em nghe các anh sinh đồ bên trường Quốc Tử Giám kháo nhau rằng ngay lúc ấy, hay người đao phủ bị khép vào tội “kiêng nể nghịch thần, âm mưu giải thoát cho Trãi” rồi cùng bị xử trảm với quan thừa chỉ. Ghê lắm, trước khi chết, họ la to át cả tiếng loa của hình quan: “Chúng tao thà mất đầu đi theo quan thừa chỉ xuống âm phủ https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
3/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
hầu hạ ngài, còn hơn là nhắm mắt làm theo bọn bay giết oan một bậc đại thần:. Cô bạn xoay xoay cái bình sứ, giọng nửa ai oán, nửa châm biếm: - Thì ra dưới cái gầm trời này, kẻ được công nhận làm nghề cầm dao chém người không phải kẻ nào cũng mất hết lương tâm. Trái lại, có người như bà hoàng hậu, mẹ của đức vua ta... Biết mình lỡ lời, cô tú nữ bỗng im bặt. Bấy giờ cô bạn áo xanh lá trúc mới nhắc lại cái ý ban nãy: -Em cũng chưa hiểu vì sao ở ngoài người ta lại bàn tán như vậy... Người ta bảo bà Lộ là... là... không phải... người! -Thì là ma chứ gì? -Ừ - cô bạn thủng thỉnh đáp. – Còn hơn cả ma nữa kia. Người ta bảo Nguyễn Thị Lộ là một con xà tinh tu luyện lâu năm hoá thân thành người... Bấy lâu nay chẳng riêng gì chốn hoàng cung mà ở nhiều nơi khác người ta cũng hay nói đến chuyện ma quái, hồ tinh. Trò đời, người nhút nhát rất sợ bóng sợ vía ma quỷ nhưng lại thích nghe chuyện yêu quái! Và mỗi người trong bọn họ, mỗi lần bí mật kể lại với người khác, thường cố gắng tìm cách tô điểm, thêu dẹt câu chuyện theo cách tưởng tượng của mình, hình như chuyện càng vô lý huyền hoặc thì làm cho người nghe càng say đắm, dễ tin. Chính vì vậy chuyện “Thị Lộ hoá rắn” lan đi khắp kinh thành, rồi dựng lên sự tích vụ án Lệ Chi Viên. Ở các trấn, lộ xa xôi, nhiều ông già bà cả, ban đêm quanh ngọn đèn tù mù, đã kể đi kể lại cho con cháu nghe đến mức thuộc lòng rằng: “Nguyễn Trãi khi còn dạy học ở Côn Sơn có lần muốn xây dựng một ngôi trường mới, bèn sai học trò khai phá khoảnh rừng thuộc phần đất ông ngoại để lại. Trước khi khởi công, Nguyễn Trãi đêm nằm mộng thấy một người đàn ông mặc áo trắng đến năn nỉ: “Vợ tôi đang bụng mang dạ chửa, xin tướng công làm phúc ra lệnh cho các môn sinh chậm lại vài hôm hãy đẵn cây để chúng tôi kịp thu xếp rời nhà đi nơi khác”. Sáng hôm sau, Nguyễn Trãi đi về phía khoảng rừng cũ thì học trò đã phát quang xong cây cối, đang san đất làm nền trường. Họ trình thầy rằng trong lúc san gò đẵn gỗ, họ phát hiện được một cái hang có hai con rừng khá lớn và học đã xúm nhau giết được cả đôi. Nguyễn Trãi đến tận nơi xem, thấy rõ xác hai con bạch xà, trong đó một con bụng đang có chửa. Ông có ý phân vân rồi truyền lệnh cho học trò đem chôn. Tối hôm đó, ông đang ngồi cặm cụi dưới ánh đèn, bỗng nhiên có một giọt máu rơi xuống thấm đỏ liền ba trang sách. Ông ngẩng đầu nhìn lên xà https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
4/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
nhà thấy thấp thoáng bóng một con rắn trườn qua... Đến thời kỳ Nguyễn Trãi được vời vào triều làm quan, một buổi chiều nhàn tản, nhân đi hóng mát Tây Hồ, ông bắt gặp một người con gái đẹp gánh chiếu gon đi bán. Đang lúc cao hứng, quan thừa chỉ đọc bông lơn mấy câu thơ: Ả ở đâu ta bán chiếu gon? Chẳng hay chiếu ấy hết hay còn? Xuân xanh chừng độ bao nhiêu tuổi Đã có chồng chưa, được mấy con? Không dè người con gái ứng khẩu hoạ luôn một tứ tuyệt: Thiếp ở Tây Hồ bán chiếu gon Cớ sao người hỏi hết hay còn? Xuân xanh vừa độ trăng tròn lẻ Chồng còn chưa có, hỏi chi con? Mến cảm tài văn chương, triều quan Nguyễn Trãi nhờ người manh mối hỏi cô hàng chiếu làm thiếp. Người vợ thiếp đó chính là Nguyễn Thị Lộ. Tiếng Thị Lộ hay chữ đến tai vua Thái Tổ. Nhà vua triệu vào kinh phong cho chức “lễ nghi học sĩ” giữ việc giảng dạy trong cung. Đến đời vua kế nghiệp là Lê Thái Tông, một hôm nhà vua đi tuần miền Đông, ghé vào thăm lão thần Nguyễn Trãi ở Côn Sơn rồi về nghỉ lại ở vường Lệ Chi ( Trại Vải ), đêm hôm ấy, Nguyễn Thị Lộ mới đầu độc nhà vua. Khi vua băng hà, triều đình cho là Nguyễn Trãi mưu giết vua, xử giết ông cả ba họ. Khắc chót cuộc hành hình đem Nguyễn Thị Lộ ra chém thì Lộ hoá thành con rắn trắng”. Sự tích ma quái, thần bí của vụ án Lệ Chi Viên có thể đánh lừa những kẻ cả tin, nhẹ dạ. Còn ở chốn kinh sư, bậc túc nho, hay thức giả, nghe những câu chuyện trên đây chỉ im hơi lặng tiếng hoặc kín đáo thở dài. Ngẫm lại từ cuối đời Thái Tổ Cao hoàng đế Lê Lợi, trải chín năm vua Thái Tông ở ngôi cho đến nay, họ đã từng chứng kiến biết bao chuyện đau lòng. Họ hiểu vì đâu Nguyễn Trãi phải mang thảm hoạ, nhưng cũng do nhìn thấy thảm hoạ của Nguyễn Trãi mà họ cảm biết thân phận mình chẳng qua như con sâu, cái kiến. “Có miệng thì cắp, có nắp thì đậy”, “vạ tay không tày vạ miệng”, họ tự răn mình và răn dạy vợ con như vậy. Nhất là sau khi hoàng đế tắt mệnh, thái tử lên nối nghiệp chưa đầy ba tuổi, mọi việc triều chính
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
5/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
đều do tay một người đàn bà nổi tiếng lộng quyền là mẹ vua, tức hoàng thái hậu Nguyễn Thị Anh định đoạt... ° ° ° Vào khoảng cuối canh tư. Cả kinh thành còn đang say giấc. Cảnh vật chìm đắm trong một màn sương mù dày đặc. Đứng ở bên này hồ Dâm Đàm (Hồ Tây) trông về mạn hoàng cung, nếu không có ánh đèn le lói ở tháp canh trên cửa Đoan Môn thì người ta không tài nào phân biệt nổi đâu là Đông Tràng Anh, Tây Tràng An đâu là vườn Thượng Lâm, khu hí viện v.v... Vào giờ này, vua Nhân Tông không ngự trên cỗ sập vang. Đức vua nương mình trên tấm võng tía mắc vào một cái giá bằng sừng tê ngưu đặt ở góc phía tây cung Vạn Phúc có cửa vòm cuốn thông với cung của hoàng thái hậu. Tấm võng của nhà vua quả là một công trình tuyệt mỹ. Gần ba mươi thợ khéo ở xưởng thủ công “bách tác” hoàng gia đã gắng sức ròng rã nủa năm trời mới làm xong những chi tiết khác nhau của nó. Bên trong võng, lót gấm hồng thêu hình rồng cuốn, còn thành võng là hai bức diềm viền kim tuyến rủ hàng tua vóc vàng đính đầy những hạt trân châu óng ánh. Mười hai tú nữ xiêm áo lượt là thay phiên nhau chầu chực quanh tấm võng quý đó. Họ đã được hoàng thái hậu lựa chọn rất kỹ trong số hàng nghìn mỹ nhân cung tần. Những người này không phải chỉ cần có nét mặt thanh tú, giọng nói ngọt ngào, bước đi uyển chuyển. Họ còn phải thành thạo rất nhiều công việc: chế biến thức ăn, bày biện hoa quả, trang trí đèn lồng, khâu vá, thêu thùa, múa hát. Hơn thế nữa, họ còn phải biết tận tuỵ săn sóc nhà vua và phải hết sức thông minh. Phải thuộc lòng từng nết ăn, nết ngủ của ngài, phải đoán biết rất đúng ý nghĩa trong từng cái cựa mình, vươn vai, đạp chân nhỏ nhẹ... Khi nào cần giảm bớt vị ngọt trong bình sữa sơn dương, khi nào cần thay nước tắm ngũ vị hương bằng nước mưa ủ nhị hoa sen, khi nào cần cuốn cao rèm ngọc cho ánh sáng tự nhiên tràn vào, v.v... Những bàn tay của họ phải cung đốn đức vua chưa đầy ba tuổi được toại nguyện đúng như một vì thiên tử. Lúc này Ngài đang thiêm thiếp ngủ, một khúc ca êm ái soạn theo điệu nhạc Chiêm Thành thay cho lơờiru nhẹ nhàng bay theo điệu võng đu đưa... Bà hoàng thái hậu Nguyễn Thị Anh rón rén đến bên tấm võng tía, vén màn nhìn đức vua phập phồng cánh mũi ngáy đều đều một cách thoả mãn, ròi bà mới bước lên ngai ngồi uy nghi và lạnh lùng như một pho tượng đá. Từ khi hoàng thượng về chầu tiên đế, ngay cả ban đêm lúc ngủ thái hậu cũng bận tang phục, ngày thì ba lần đến thái miếu tự tay dâng lễ thắp hương kêu khóc thảm thiết, tưởng như tình thương của tất cả những người vợ trên thế gian này cộng lại cũng không bằng tấc lòng thành của bà đối với Thái Tông hoàng đế. Bà ngồi đó, nếu thỉnh thoảng không nhếch mép để https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
6/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
ánh lên màu hạt na của mấy chiếc răng nanh hơi khểnh thì toàn thân là một khối trắng toát: chiếc vương miện phủ khăn lụa trắng, và đôi hài trắng. Cả cái nhìn cũng gây cảm giác ghê lạnhu vì lớp nhãn cầu sáng loá. Đúng là thái hậu có hai con mắt khác lạ. Mắt bên phải lớn hơn mắt bên trái tới hai phần mười. Con mắt này khi hàng mi cụp xuống trông tình tứ, dịu dàng, nhưng khi nhìn thẳng thì lông mày dựng lên dữ tợn, đồng tử nở xoè ra và loé lên những tia sáng sắc lạnh. Ngày xưa, khi bà còn là một thiếu nữ, mới chạm mặt lần đầu, vua Thái Tông đã muốn tuyển làm phi, chỉ hơi ngại vì con mắt ấy. Đoán trúng ý vua, bố đẻ ra cô thiếu nữ biện bạch ngay: “Tâu bệ hạ, biết bao bậc quyền quý đều chưa lọt được vào mắt con gái kẻ quê mùa này. Xin bệ hạ đánh chứ đại xá cho, nào có phải tiện nữ đây mình ngọc vàng vóc gì, chẳng qua chỉ nhờ cái tướng “mục dị” kia. Dạ, đúng thế, quý tướng có hai loại: một là nốt ruồi, ẩn tướng của các vị cao sang; hai là “ mục dị” thì...bẩm... các nhà lý số nói đó mới là đặc điểm dung mạo hạng người làm nên quốc mẫu”. Đó là lời tâu của một người giàu có nhất vùng, trong dịp xa giá đi qua trấn Thanh Hoa, huyện Đông Sơn, làng Bố Trạch và dừng lại đấy một đêm. Thế rồi nhà vua trẻ không “ ngại” con mắt ấy nữa, và mấy tháng sau, lão phú hộ ở huyện Đông Sơn nghiễm nhiên trở thành bậc quốc trượng. Với con mắt khác lạ ấy, trong đêm tĩnh mịch, thái hậu không ngước lên nhìn ai cả mà lại nhìn thẳng vào chính lòng mình. “ Sự đổi thay nhanh chóng quá. Ta... chính ta đã làm những việc ghê rợn đến thế ư ? Ôi, xin tiên đế và các bậc thần minh lượng xét cho, nếu Thị Anh này không bạo tay trừ khử tên lão thần bướng bỉnh thì ai tôn kẻ cô quả này lên ngôi thái hậu?... Và có thật ta đang là hoàng thái hậu, là người ngồi rủ rèm thính chính cho vua, là người có quyền hành lớn nhất trong khắp nước Đại Việt này không? Hay là ta đang sống trong mở?”. Thái hậu cắn mạnh vào ngón tay út. Mi mắt trái giật thót lên. Đau điếng người đi! Đúng là sự thật hiển nhiên rồi. Bà mở to mắt ra ngắm nhìn cảnh tượng mình đang ngự trị. Trước mặt bà, một là khói thơm nhè nhẹ toả lan từ chiếc lư ngọc bích gọt hình trái phật thủ. Sau lưng bà dựng lên một quả non bọ kết bắng trúc gọi là “ Vạn Thọ Nam Sơn”. Quả núi này có năm ngọn, mỗi ngọn mang một tên khá cầu kỳ mà các quan đông các phải tra cứu kinh sách rất lâu mới đặt nổi. Hai bên bà, hai phi tần mặc áo kiểu Giáng Hương nhẫn nại quỳ xuống nền đá cẩm thạch, đầu đội những chiếc khay đồi mồi khảm xà cứ : một khay dâng hoả lò đặt sẵn ấm đun nước pha trà, một khay dâng bát mẫu nhân sâm cách thuỷ. Chỗ bà ngồi thông với hậu cung có lối đi ngầm dưới đất gọi là Vạn An Lộ, ban ngày cũng như ban đêm đều đốt nến sáng trưng. Bọn cận thần và lũ hoạn quan đánh bạc, uống rượu, hát xướng mặc sức trong các ngách của lộ Vạn An đấy. Hoàng thái hậu đang nóng ruột đợi quan tả hình Tạ Thanh, tên cầm đầu các nội quan tới. Chỉ ở nơi cung cấm mới có những buổi chầu lạ lùng https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
7/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
vào giờ này. Tả hình Tạ Thanh xuất thân là một tên ăn chơi đang điếm. Vì mê đào hát và có chút hơi hướng họ ngoại với quan lễ bộ Lương Đăng nên hắn được Đăng tuyển vào ban nhã nhạc trong cung đình. Ít lâu sau thấy hắn không có năng khiều về âm nhạc, lại nhân trong cung thiếu một chân thị vệ, Đăng mới xin với Huệ phi cho hắn vào làm hoạn quan. Từ đó, Thanh đâm ra bài bạc và ăn của đút lót, đã nhiều lần được Huệ phi che chở. Khi Huệ phi bị giáng truất, Thanh làm sớ tâu vua vạch thêm tội của phi. Quan hành khiển Nguyễn Trái biết việc đó, than với Thái Tông rằng : - Bình nhật Tạ Thanh hết lời tán tụng Huệ phi, nay ân nhân bị lâm nguy, hắn đã không thương xót thì chớ, lại đi tố giác người ta một cách a dua, vu khống. Như thế trước hết là hắn tự tốc giác cái bản tâm hèn hạ của hắn, sau nữa hắn đã làm tổn xúc đến cái đạo sáng đời thịnh trị. Hạng như Thanh bưng bát cơm ăn nhưng chưa hiểu lẽ làm người. Xin bệ hạ hãy bỏ ngoài tai : Vua bẻ lại : - Thanh vạch tội một kẻ đáng trị tội thì đó cũng là hợp với lẽ làm người chứ sao ? Nguyễn Trãi lại tâu : - Có người vì đại nghĩa, phải lau nước mắt gạt tình riêng, nhưng tâu bệ hạ, thần trộm nghĩ hạng người như Tạ Thanh chư thể vươn tới cái lẽ đó. Vua ậm ừ cho qua chuyện rồi vẫn để Thanh về hầu cận Nguyễn Thị Anh. Càng ngày họ Tạ càng được tin dùng. Chuyện gì phi cũng đem bàn bạc với Thanh. Thanh tâu điều gì, phi cũng khen là hợp ý. Hai tâm địa giống nhau như hai cái đáy nghiên mực cùng đúc một khuôn. Hồi vợ chồng Nguyễn Trãi đồng lòng cứu thoát bà phi Ngô Thị Ngọc Dao- một người vợ khác của vua Thái Tông, - xúc xiểm vua không được, Thị Anh trợn tròn mắt, giậm chân nói với Tạ Thanh : - Còn Trãi thì ta và bọn các người chưa biết lúc nào mới mở mày mở mặt được! Tên hoạn quan cười nham hiểm : - Trãi còn hay không, theo ngu ý, chính là do ở nguyên phi... Tả hình Tạ Thanh vào cung không vận triều phục. Hắn ngái ngủ, chỉ kịp chụp vội lên đầu chiếc mũ bì biện kiểu quan võ. Hắn sắp phủ phục xuống chân ngai thì Nguyễn Thị Anh xua xua tay : https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
8/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Thôi! Miễn lễ cho khanh ( chỉ có Tạ Thanh mới được hưởng đặc ân ấy ). - Rồi bà hỏi luôn : - Công việc đến đâu rồi? - Muôn tâu hoàng thái hậu...- tả hình hơi ấp úng...- Lũ thần đã cho lùng sục khắp nơi nhưng vẫn... chưa thấy tông tích Phạm Thị Mẫn đâu cả. - H... ừ...m..., bọn khanh lùng sục ở những nơi nào? - Dạ...suối sâu, rừng rậm, hang cũng ngõ hẻm. Khắp vùng Côn Sơn và bất kỳ một chốn nào có hơi hướng quen thuộc của Nguyễn thừa chí và Phạm Thị trước đây. - Hỏng! Hỏng!...- Thái hậu đập tay xuống thành ngai, giọng mỉa mai: Các ngươi đi lùng chuột chớ không phải đi vây bắt vợ của kẻ phản nghịch!... Hãy nghe ta, cho quân rút ngay khỏi Côn Sơn và những nơi cũ! Mở cuộc thám nã ở huyện Sơn Nam! Ngừng một lát, thái hậu rít qua kẽ răng : - Mà khanh phải nói cho cái lũ quân lính toi cơm của khanh hiểu rằng lần nay nếu không tìm bắt bằng được tội phạm thì bọn chúng trở về đừng có trách hoàng thái hậu độc ác. Ta gian hạn cho đúng một tuần nữa đó... Khi tên gian thần họ Tạ nhận mệnh lệnh xong đã đi khuất và nẻo Vạn An Lộ, Nguyễn Thị Anh còn ngồi lưỡng lự suy tính : “ Thị Mẫn sắp đến ngày mãn nguyệt khai hoa rồi. Biết đâu nay mai nỏ chẳng đẻ ra một đứa con nối dõi thừa chỉ... Hừ...m... Nhổ cỏ phải nhổ tận gốc... Cần ngầm báo cho Tạ Thanh biết : nếu không tiện bắt sống thì bằng cách nào cũng tốt, miễn là thủ tiêu được Thị Mẫn và cái thai trong bụng... Cố nhiên phải có bằng cớ mang về để cho ta đủ tin...”. Ý nghĩ ấy làm cho Thị Anh khoan khoái thực sự. Mụ không thèm nhấp giọng nữa, đứng dậy hất ông tay áo gạt đổ bát nhân sâm xuống chân ngai... Hai tú nữ sợ hết vía. Họ vẫn không dám nhúc nhích, cứ đội những chiếc khay quỳ mọp tại chỗ. Lúc này họ cảm thấy khắp nơi trong cung điện đâu đâu cũng hiện ra những con mắt mang đồng từ sáng loá, kỳ quái, cứ mỗi lúc một nở to mãi ra, long lên sòng sọc, xuyên những cái nhìn sắc lạnh vào vai, vào cổ, vào lưng, vào... số phận đáng thương của họ. ° ° ° Cách kinh thành sáu mươi dặm về phía đông nam, ở huyện Sơn Nam, trên bờ sông Đáy có một làng tên là làng Đoài, dân cư không đông lắm nhưng đất đai trù phú. Cả làng sống bằng nghề trồng dâu nuôi tằm. Riêng cí một tên giàu nhất làng, ngoài mấy chục mẫu nương dâu, còn có thêm https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
9/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
một vườn cây ăn quả. Đời Thái Tông hoàng đế, có lần vào dịp Tết Nguyên Đán, hắn bấng một cây quất sai quả nhất đem vào cung dâng vua. Bà phi Nguyễn Thị Anh bứt một quả nếm thử và khen là giống quất quý. Phi cho rằng khắp nước Đại Việt chỉ có đất làng Đoài mới ưa trồng quất, liền nảy ra một ý quái gở: bắt gần ba trăm hộ trong làng dời đi nơi khác cho tên nhà giàu kia phá tất cả mấy trăm mẫu dâu tơ, đem trồng giống quất thế vào. Nếu không có quan thừa chỉ Nguyễn Trãi can ngăn, chắc chắn bấy giờ vua Thái Tông đã làm theo ý Nguyễn Thị Anh và như vậy, làng Đoài...còn đâu nữa? Trong lúc ba họ Nguyễn Trãi bị thảm sát, bà Phạm Thị Mẫn trốn thoát rồi tình cờ lưu lạc đến bên bờ sông Đáy... Ngày một ngày hai dân làng biết chuyện . Để đền ơn tri ngộ năm xưa, làng Đoài từ ông già bà cả đến đứa bé để chỏm đều bẻ que ăn thề quyết nuôi giấu bà Mẫn gìn giữ bằng được dòng máu của vị đại nhân. Họ không ngờ tên nhà giàu kia đã manh tâm trốn vào kinh đi báo với Nguyễn Thị Anh. Tin tả hình Tạ Thanh nay mau mang binh về bao vây làng Đoài lùng bắt thân thích của Nguyễn Trãi phút chốc lan đi khắp chòm trên ngõ dưới. Lập tức người xã trưởng cho đánh một hồi chín tiếng mõ khẩn cấp triệu bà con vào họp kín trong núi. Ai cũng lo cho tính mạng bà Mẫn. Người ta tranh nhau hiến kế: - Cứ tạm thời giữ Phạm phu nhân trong hang rồi chúng tôi thay phiên nhau đem cơm nước vào, có được không? - Không được. Cả địa thế làng ta chỉ nổi lên một quả núi. cả quả núi chỉ có một cái hang, ẩn trong đó, sớm muộn bọn Tạ Thanh cũng đánh hơi thấy. - Tôi có người em ruột ở phủ Thiên Trường. Hay là gửi phu nhân về náu mình ở đó một thời gian? - Phải bàn kỹ nữa đi! Có nên đem phu nhân uỷ thác cho một người phu nhân chưa hề quen biết hay không? Mà phủ Thiên Trường sát quốc lộ là nơi bọn quan quân hay qua lại... Xét ra kế nào cũng chưa thật ổn. cuối cùng người xã trưởng nói: - Tôi biết, chỉ có một người cứu được phu nhân trong lúc này mà thôi. - Là ai, là ai vậy? Nói mau lên cụ xã trưởng. - Xin đừng có nôn nóng... Tôi chưa thể tiết lộ ngay tên, tuổi... Chỉ biết là tôi có thể đi tìm được người ấy về đây để hộ tống phu nhân đến một nơi hoàn toàn yên ổn, nếu bà con chúng ta chịu ưng thuận cho một điều.... https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
10/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Cứ nói lên xem nào! Cứu được phu nhân thì dù có gặp trăm điều khó khăn, chúng tôi cũng không quản nữa là một điều. - Vân, tôi xin nói, bà con ạ. Trong khi tôi đi vắng, nếu tên tả hình Tạ Thanh đến đây lùng nã phu nhân thì xin bà con cứ làm đúng theo lời tôi dặn như thế này... Nghe xong, mọi người reo lên sung sướng: - Cụ xã trưởng cao kiến lắm! Có khó gì điều đó. Chúng tôi sẽ làm dúng như lời cụ dặn. ° ° ° Đất nước lại phải bước vào vòng binh lửa! Cái chí hận thù nung nấu đánh giặc phải van xin đầu hàng, cái tâm đồng cam cộng khổ cùng ba quân thiên hạ “nêu hiệu, gậy làm cờ, tụ tập khắp bốn phương manh lên, thết quân, rượu hoà nước, dưới trên đều một bụng cha con” như các bậc thánh quân thì đã lùi xa vào thời kỳ quá vãng. Nguyễn Trãi, bậc lão thần tài kiêm văn võ, ngôi sao rực sáng ở phương Nam..., ánh hùng tinh đó đã lịm tắt trong bầu trời đầy mây mù oan khuất. Các bậc đại thần dũng lược như Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Bảo, Lê Yên, Lê Bôi... tuy đội mũ mặc áo đương triều nhưng lại không được tin dùng! Vua còn nhỏ tuổi, quyền hành ở cả trong tay thái hậu Nguyễn Thị Anh và bè lũ hoạn quan xiểm nịnh... Tình trạng ấy tạo thời vận lăm le kiếm chác cho bọn giặc cướp bên ngoài vốn dĩ đã mon men nhòm ngó bờ cõi nước Đại Việt từ lâu. Trước nguy cơ bị ngoại xâm, hoàng thái hậu và triều đình không bàn tính đến kế luyện võ bị, lại gây thêm ta thán lòng người bằng những việc mưu hại bà Phạm Thị Mẫn... Trong khi tả hình Tạ Thanh hùng hổ mang quân về bủa vây làng Đoài thì bọn tướng giặc ngoại bang cũng bí mật mang quân đến cướp phá thành Châu Hoá (Thừa Thiên). Bấy giờ vào cuối mùa hạ năm Bính Dần. Tin cấp báo về kinh sư, thái hậu Nguyễn Thị Anh ôm vua Nhân Tông vào lòng, rồi cuống quýt triệu tập lũ hoạn quan cận vệ. Bọn này đứa cáo ốm, đứa vin vào tuổi tác mỏi mệt, đứa thì kiếm cớ lảng tránh... không còn cách nào khác, cùng đường, thái hậu đành chịu muối mặt “hỏi thăm” đến các vị cựu thần https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
11/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
của tiên triều. Đương nhiên khi nước có biến, các vị không bao giờ khước từ lời hiệu triệu cứu nguy cho xã tắc. Thế là thái bảo Lê Bôi lại thống lĩnh mười vạn quân gấp rút lên đường. Biết quân ta thế mạnh, quân giặc bỏ trống mặt tiền cho ta nhập thành dễ dàng rồi chúng lặng lẽ rút lui về án ngữ dọc hai phía tả và hữu ngạn sông Hương. Ở đây thuỷ quân cảu chúng hoạt động ráo riết. Đường tiếp viện, chuỷen lương của ta các ngả đều bị cắt đứt. tiến thoái lưỡng nan, quân sĩ ta bắt đầu xao xuyến. Trước tình thế ấy, thái bào Lê Bôi hội các tướng lĩnh lại bàn rằng: “Ta tiến binh đại phá giặc, không dè lại rơi vào giữa vòng vây cảu chúng; bây giờ rút cũng chết. Chỉ còn một kế là lấy nguy giải nguy, tìm cáhc đột nhập vào sào huyệt của giặc, bắt sống tướng giặc. Nhưng quân ta không quen đánh nhau dưới nước mà chiến thuyền giặc san sát mặt sông, làm sao có thể nhận ra đâu thuyền chỉ huy của chúng. Ai là người dám nhận làm nổi việc đó...?” Đến đây cần nhắc lại việc tên hoạn quan họ Tạ vâng mệnh thái hậu Nguyễn Thị Anh đi lùng bắt bà Phạm Thị Mẫn. Gần tới địa phần làng Đoài, Tạ Thanh cho rải quân bao quanh vùng rồi hắn tự thân đi tìm người xã trưởng. không tìm thấy cụ đâu cả, hắn nổi xung doạ nạt những người dân chung quanh: - Ta là quan tả hình Tạ Thanh cầm quân triều đình về quê các người lùng bắt vợ tên nghịch thần Nguyễn Trãi còn sống sót ở đây (hắn vừa nói vừa chỉ tở chiếu chỉ nhà vua ra). Ta đã sức lệnh trước cho chức dịch trong làng phải tìm bắt bằng được tội phạm đem giải nộp, tại sao bọn bay dám trái lệnh hử? Tên xã trưởng bỏ nhà đi đâu? Phạm Thị Mẫn ẩn náu ở đâu? Các người phải tường khai ngay, nếu không muốn chém đầu cả lũ. Nhưng mọi người đã được cụ xã trưởng dặn dò từ trước, đều trả lời một phách giống nhau: - Bẩm thượng quan... Đúng là có một người đàn bà xa lạ, bụng chửa vượt mặt, lâu nay vẫn sống quanh quất ở vùng chúng tôi. Hôm tiếp được tờ sức của quan trên, so sánh nhận dạng tội phạm trong căn cước với hình dạng người thực, dân làng chúng tôi mới vỡ lẽ đó là Phạm Thị... Cụ xã trưởng tức khắc cho bắt trói lại để giải nộp thượng quan. Không ngờ tội phạm gan góc quá, ngay đêm hôm ấy cắn lưỡi tự vẫn. Cụ xã trưởng lo mắc tội lớn với triều đình nên đã bỏ trốn, dạ... dân làng chúng tôi phải xúm lại chôn cất người đàn bà xấu số mới được vài hôm nay... Ngẫm nghĩ lại một lát, Tạ Thanh ranh mãnh hỏi: - Thế các người có giữ lại vật gì để làm bằng chứng không? https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
12/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
một người tự nhận là chức dịch trong làng vội xin phép trở về nhà lấy mấy thứ rồi trở lại, khúm núm thưa: - Dạ... đây là một đôi khuyên đeo tai bằng vàng, một chiếc hộp đựng trầu sơn màu sáp ong và một cái độn tóc, hạ chức còn niêm phong nguyên vẹn, xin đem nộp lại thượng quan. Tạ Thanh trông thây của, híp cả mắt. Hắn nhẩm xong ngay một con tính: Đôi khuyên tai vàng thì đút túi làm của riêng. Còn chiếc hộp đựng trầu và cái đọn tóc (đáng gì những thứ ấy!) sẽ đem dâng lên thái hậu, ch...ậc để gọi là tang vật, chứ Tạ Thanh này còn phải đến tận nơi tra xét tường tận chú... Rồi tả hình bắt viên chức dịch sở tại phải dẫn hắn đến ngôi mả mới ở bãi tha ma đầu làng. Mặc dù đã đọc đi đọc lại mấy hàng chữ viết trên tấm thẻ tre thay cho mộ chí: mộ phần bà Thị Mẫn, họ Phạm, thác mệnh ngày... tháng... năm..., dân làng mai táng tại..., đặt tên thuỵ là..., Tạ Thanh vẫn nửa tin nửa ngờ. Hắn bắt nọn nguời chức dịch bằng một câu nói lấp lửng: - Ta khó lòng có thể tin được ở bọn các ngươi... Thay cho lời đáp lại hắn là những nhát cuốc bổ xuống ngôi mộ tới tấp. Đến khi từ lòng đất lộ ra một góc chiếc quan tài xông lên mùi thịt thối đến nôn mửa, bấy giờ Tạ Thanh mới thở phào nhẹ nhõm. Hắn xua tay ra hiệu: - Lấp huyệt mau! Thế là đủ rồi... Tên gian thần ngu ngốc ấy yên trí tự cho hắn là kẻ khôn ngoan quỷ quyệt nhất đời. Hắn có biết đâu rằng ngôi mộ hắn vừa đến tra xét chỉ là ngôi mộ giả, trong lớp áo quan đựng xác một con dê đã thối rữa mà thôi... và trong khi thái hậu Nguyễn Thị Anh hý hửng tưởng đã “làm cỏ” tận gốc sạch sành sanh ba họ nhà quan thừa chỉ thì, theo kế sách người xã trưởng, một chiếc thuyền nhỏ đã vượt eo sông Đáy giong buồm mải miết không kể ngày đêm, hộ tống bà Phạm Thị Mẫn đến tận đất Bồn Man (Lào). Người lái chiếc thuyền đó cứu thoát Phạm phu nhân là một chàng trai lực lưỡng, môn sinh cũ của Nguyễn Trãi, tên gọi Lê Đàm. Đến Bồn Man, Lê Đàm gửi Phạm phu nhân ngụ nhờ gia đình một người Việt cũng là bạn trong đạo đồng môn, không may người này vừa lâm bệnh, chết. Phạm phu nhân lại sắp đến ngày sinh đẻ, không thể kham những việc nặng nhọc. Thế là Đàm phải cùng ở lại với phu nhân, giúp đỡ cách sinh nhai. Người ta thấy chàng thanh niên ấy suốt ngày xoay trần ra, làm đủ mọi việc nào là đẵn gỗ, chặt tre dựng lán, nào là khai mương, đốt rẫy, trồng ngô, tỉa lúa. Lúc rảnh việc, lại tìm nơi thanh vắng ôn văn, luyện võ. Tuy nhiên, Đàm vẫn dành thời giờ, lân la thăm hỏi hoặc giúp đỡ những https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
13/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
gia đình neo đơn chung quanh. Nhờ vậy, khi Phạm phu nhân sinh ra một chú bé và đặt tên là Anh Võ, bà con người Việt và cư dân người Bồn Man lui tới thân thiết lắm. Người cho lon muối, người tặng chiếc khăn dệt bằng thổ cẩm, người không có của thì giúp công, đến khâu vá, giặt giũ cho mẹ, cho con. Ròng rã nửa năm trời ở đất khách, mẹ con đang sống chung với nhau ấm cúng, bỗng dưng một ngày kia bà Phạm gọi Lê Đàm vào nhủ: - Anh Võ đã cứng cáp, bây giờ một mình mẹ cũng đủ chăm sóc em được rồi. Bên kia dãy Trường Sơn, giặc ngoại bang đang tàn sát quê hương, con phải mau về lo trả nợ nước! Lê Đàm cúi đầu ngẫmn nghĩ... “Ngày xưa thầy dạy ta: làm trai thời bình lo văn nghiệp, lúc quốc gia hữu sự phải xếp bút nghiên đeo gươm ra trận, đó là lẽ thường tình”. Rồi không dám trái lời Phạm phu nhân, Đàm đành gạt nước mắt chia tay... Lê Đàm về nước vừa lúc thái bảo Lê Bôi sắp khoá sổ tuyển binh. Chàng không kịp trở lại thăm xóm cũ bên hồ Dâm Đàm và các bạn đồng môn ở phường Bảo Thiên (Thăng Long) mà chỉ kịp dừng lại ở huyện Sơn Nam. Chàng tìm gặp cụ xã trưởng làng Đoài, báo cho cụ biết việc nghĩa được giao đã làm tròn, rồi chàng xin cụ cho ghi tên vào danh sách những tráng đinh đại phương tình nguyện sung vào đội quân của quan thái bảo... Lúc này đây nghe những lời cáo cấp truyền xuống hàng quân, Lê Đàm mặt đỏ bừng, cắn bật cả máu môi, đầu nóng hầm hập. “Kiêu ngạo đến như bọn tướng tá nhà Minh mà đối mặt với quân binh Đại Việt cũng từng phải sợ vỡ mật, chạy tháo thân, đến nỗi mãu chảy đầy đồng, thây chồng thành núi, cứu binh hai lộ kéo sang chửa quay chân đã bại, cường khẩu các thành khiếp sợ đều cởi giáp ra hàng, huống hồ bọn giặc nhãi nhép này bây giờ lại dám liều lĩnh vây hãm quân ta? Phải cho chúng biết tay mới được! Nhưng xưa kia, thầy cũng từng dạy ta: “Dũng không bằng mưu, mà muốn đạt mưu cao, trước hết phải có gan vàng dạ sắt... “ Đêm hôm ấy trời không trăng sao, Đàm chỉ đóng một cái khố đỏ. Chàng hít một hơi thật mạnh rồi nín thở ngụp xuống dòng Hương Giang. Đây là lúc người con trai bên hồ Dâm Đàm trổ hết tài bơi lặn. Đàm lướt mình như cá, lườn qua những dải nước sáng là khu vực dàn trận của thuỷ quân giặc. Chàng lần đến chiếc thuyền chỉ huy, ló đầu nhìn vào lâu thuyền, thấy tên đô soái giặc đang ngật ngưỡng ngồi uống rượu. Chàng men đến sát chỗ hắn, du nhẹ mình lên khoang... và nhanh như cắt, tên tướng giặc chưa kịp trợn mắt há mồm, bằng một miếng võ hiểm chàng đã khiến hắn https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
14/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
phải ngồi cứng đờ tại chỗ, chân tay trở thành vô dụng. Ung dung, Đàm cởi áo ngoài của hắn khoác vào mình, lấy gươm của hắn đeo vào bên hông, tước thẻ hiệu cài vào ngực, đội mũ kim cương lên đầu, xong đâu đấy rồi, chàng mới đánh thức hai tên lính hộ vệ dậy. Bọn này chỉ là đồ nhát gan! Vừa định thần nhìn thấy chủ soái ngồi thất đảm, mặt trắng bệch, và đứng trước là một vị tướng khác lạ, như người mới ở thuỷ quân hiện lên, chúng “ngượng” cả chân tay, sụp xuống lạy rối rít. Lê Đàm bèn ra hiệu hai đứa phải lẳng lặng làm theo mệnh lệnh của mình: lái chiến thuyền chỉ huy của đô soái ra khỏi ngã ba sông để đi về phía quân ta... Sự việc kết thúc nhanh chóng bất ngờ. Sáng hôm sau, tin tướng giặc bí mật kẻn về đầu hàng quan thái bảo loan đi khắp thành Châu Hoá. Quân ta đốt pháo ăn mừng. Còn quân, tướng giặc thì bàng hoàng, hốt hoảng. Chúng tranh nhau tháo lui, chiến thuyền ca vào nhau nhấn chìm xuống sông Hương hàng nghìn xác chết... Sau chiến công đó, Lê Đàm được trọng thưởng. Thái bảo Lê Bôi triệu chàng đến trung quân phong cho chức tước. Chàng sẽ sàng thưa: - Tôi vốn quen cầm bút lông, gặp lúc nước có biến mới phải vớ lấy cung kiếm. Nay giặc đã tan, xin tướng công cho tôi được trở lại cuộc đời kẻ sĩ. Bấy giờ bài phi Ngô Thị Ngọc Dao đã được cởi án về sống riêng biệt ở chùa Huy Văn. Con trai bà là Tư Thành cũng được phong làm Bình Nguyên Vương. Bình Nguyên vương còn trẻ tuổi, phủ đệ cần một chức quan thân tuỳ kiêm học sĩ. Thấy Lê Đàm vừa có tài văn võ, vừa có đức khiêm nhường, quan thái bảo đem lòng mến phục mới tiến cử chàng tòng giữ chức ấy. Từ đây, họ Lê lại về sống giữa kinh sư, nhưng khác xưa, không còn là một người học trò nghèo bên hồ Dâm Đàm mà trở thành một đường quan ngồi trong vương phủ có nhiều dịp tiếp xúc với các bậc công, hầu, khanh, tướng. ° ° ° Đến gốc cây đa đầu làng, trang thành niên ghìm cương cho còn tuấn mã đứng lại, nhẹ nhàng nhảy xuống đất rồi bước vào một quán nước. Có tới hàng chục nam nữ ngồi la liệt trên hai chiếc chõng tre kê ở phía trong quầy hàng. Thấy khách từ xa tới, một người đứng tuổi nhất trong bọn họ rót ra một bát nước chè tươi bốc khói, đứng lên đon đả: - Mời công tử dùng tạm rồi nghỉ chân cho đỡ mệt. Hôm nay cụ chủ quán bận chút việc, nhưng không sao... nếu công tử muốn lên núi cứ gửi ngựa lại, sẽ có người trông nom tử tế. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
15/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Chàng thanh niên lễ độ chào và tự nhiên đỡ lấy bát nước nóng uống một cách ngon lành. Trong quán bắt đầu nổi lên những tiếng xì xào: - Chắc là ở kinh sư mới về? - Trông quen quen... ờ... mà không lẽ! Cậu khoá năm xưa có đâu cao lớn chóng thế này? - Này... ăn mặc không có gì kiểu cách sao vẫn ra dàng hơn cánh trai làng mình? - Gớm, chưa gì đã say như điếu đổ... - Thôi đi, đừng có bạ ăn, bạ nói, cô mình! Đúng là trang thanh niên có tướng mạo khôi ngô thật: mặt vuông chữ điền, mũi cao, trán rộng, đôi mắt ngời sáng và đăm chiêu. Chàng không để ý đến những lời bàn tán vì còn mải quan sát ngôi hàng. "Ừ... cũng không có gì khác với những năm trước là mấy... Vẫn trên cùng là tấm ván mỏng manh đỡ bằng hai sợi dây mây đã ám khói, thay cho bàn thờ gia tiên. Vẫn chiếc án thư cũ kỹ kê sát ở vách gian giữa, ở đó còn giữ nguyên những nét chữ nguyên những nét chữ chân phương viết trên nền giấy hồng điều: Xã tắc từ đây vững bền Giang sơn từ đây đổi mới Kiền thôn bĩ rồi lại thái Nhật nguyệt hối rồi lại minh Vẫn đôi câu dồi chúc têt dán vào thành cột luồng, cột bên phải mắc một vành khăn đã sờn ố ngả màu nứơc dưa, cột bên trái treo một cây đàn tì bà mạng nhện chăng đầy các phím. Vẫn chiếc điếu cày bằng tre nơi tay cầm lâu ngày lên nước bóng sáng như sừng. Vẫn những chiếc vùa úp theo hình chữ nhật trên quầy hàng đan bằng những nan tre vót nhỏ. Cảnh trí không thay đổi nhưng chủ nhân thì sao? Hay là cụ chủ quán... không còn nữa? Và những người túm tụm ở đây là ai? Sao hôm nay không phải ngày cúng tuần mà lại thoang thoảng mùi hương...” Chàng thanh niên đang lưỡng lự thì một ông cụ từ trong nhà bước ra, bên vai lủng lẳng một chiếc ống quyển. Chàng hết sức mừng rỡ, vội bước tới nắm lấy tay ông già: - Lão trượng còn nhớ cháu không?
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
16/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Ông cụ dụi mắt hai ba lần, ngước lên ngắm nghía khách, sung sướng reo lên: - Trời ơi, cậu Đàm..., a... quan thân tuỳ Lê Đàm!... Giẫm phải vết chân thần Phù Đổng hay sao mà cậu, à... quan thần tuỳ lớn như thổi. Nếu không nghe tiếng nói và không nhìn kỹ vết sẹo ở đuôi mắt thì không tài nào nhận ra được! Lê Đàm ngượng nghịu: - Xin lão trượng phu cú coi cháu như những ngày ông cháu mình còn sống chung với nhau. Cụ chủ quán cười vui vẻ rồi hướng về đám đông, hăng hái nói như phân bua: - Hồi đội quân của thái bảo thắng trận trở về, đâu đâu người ta cũng nhắc đến chiến công Lê Đàm, bấy giờ lão đoán ra ngay là cậu Đàm môn sinh nhỏ nhất của quan thừa chỉ, ngày xưa vẫn trọ học ở quán lão, thế mà chẳng đúng là gì? Chà! Hồi đó quan thân tuỳ mới mười bốn, mười lăm tuổi mà nét chữ già dặn đáo để! Lão vẫn còn giữ bút tích. Tờ giấy hồng điều dán ở vách kia kìa! Đám đông trở nên náo nhiệt: - Đấy nhé, tôi đã bào mà! Cứ ngờ ngợ mãi, hoá ra là cậu khoá Đàm ngày xưa thật! - Có phải hồi ấy chúng mình thả trâu trên bãi đồi, chiều về nước lên to phải đội cỏ trên đầu cưỡi trâu qua sông không? Còn cậu ấy thì học ở bên kia bãi về, cứ một tay ôm quần áo, một tay cầm bút sách, lội ùa xuống sông, hai chân đạp nước thẳng lưng như người đi bộ, bọn mình cố thúc trâu bơi nhanh để trêu mà không đuổi kịp... Thảo nào, bơi lội tài như thế cho nên mới bắt sống được tướng giặc dễ dàng như thế chứ. Mỗi người tranh nhau góp một đôi câu. Không còn ai phân biệt chủ, khách nữa. Người ta coi Lê Đàm thực sự như người anh em lâu ngày đi xa về. Người ta cứ líu tíu tranh nhau hỏi Lê Đàm đủ thứ chuyện; chuyện đánh nhau ở Châu Hoá, chuyện hộ tống Phạm phu nhân đi Bồn Man, chuyện làm quan ở phủ Bình Nguyên vương... một thôn nữ người nhỏ nhắn, chít khăn mot quạ, mặc yếm xẻ nhuộm nâu non, ngồi sát bên cạnh chủ quán, nhìn Lê Đàm một cách hóm hỉnh rồi mới cất giọng: - Hàng ngày em từ dưới xóm lên rừng Côn Sơn đi hái củi, trèo núi phải qua một cái động gọi là động Thanh Hư, xuóng khe phải qua một cái cầu gọi là cầu Thấu Ngọc. Em chỉ biết những cái đó gần gũi với cụ Trãi, còn sự https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
17/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
tích ra sao mà lại đặt tên như thế thì em chịu. Xin được các bác, các anh và nhất là người học rộng tài cao như quan thân tuỳ ở đây dẫn giải cho. Lê Đàm mưôn yên lặng, hiềm một nỗi mọi người đều đồng tình với thôn nữ, khẩn khoản muốn được nghe chàng nói, thành ra chàng phải đứng dậy. - Thưa bà con, - Lê Đàm dẫn tích rành rọt - động Thanh Hư trên đỉnh Côn Sơn nguyên là di tích am Bạch Vân, nơi trú ẩn của sư Pháp Loa thuở xưa. Đến đời Trần, động này mới biến thành nơi dưỡng nhàn của ông ngoại quan thừa chỉ là quan tư đồ Trần Nguyên Đán. Như bà con biết, tuổi nhỏ, quan thừa chỉ thường sống ở đây với ông ngoại. Sau này, khi cáo quan, rời bỏ kinh sư, Người lại trở về đây ẩn dật. Theo Người dẫn giải thì động Thanh Hư nghĩa là cái động có “bóng mát để nghỉ, chỗ vắng để ngồi, mùi thơm để ngửi, sắc màu để ngắm; xa vời mà hư không, sâu thẳm mà yên lặng”... Nghe có tiếng xì xào ở phía cuối, thôn nữ tỏ ra sốt ruột: - Xin các bác, các anh thư thư đã hãy bàn luận, để cho quan thân tuỳ dể nối đi đã nào! Lê Đàm quay về phía thôn nữ lúc này hai gò má đang ửng đỏ. Chàng nói tiếp: - Còn cái cầu thôn nữ vừa mới nhắc đến chính là chiếc cầu do quan tư đồ cho bắc. Trong bài ký “Thanh Hư động” của thân phụ quan thừa chỉ có nói đến sự tích cầu Thấu Ngọc. Vâng, ngày xưa từ động Thanh Hư, thao hướng đông nam, vạch lau lách đi xuống, có một cái khe khúc khuỷu. Bở khe kia chênh vênh một tảng đá phẳng phiu, màu gan gà, rộng bằng chiếc nong lờn. Thuở sinh thời, quan tư đồ cũng như cháu ngoại của Người là quan thừa chỉ, những buổi trời trong gió mát thường lội qua khe để trèo lên tảng đá nằm ngâm thơ hoặc nghe lá rụng. Thuở dó, khe bao giờ cũng đầy ắp và nước chảy xiết tuôn mau nên quan tư đồ mới cho bắc chiếc cầu bằng đá và đặt tên là cầu Thấu Ngọc. Lê Đàm vừa dứt lời, cụ chủ quán nói: - Lão tiếc rằng lão già rồi, không sống được bao lâu nữa. Nhưng chừng nào múc bát nước chè mời khách còn thấy được hơi khói bốc lên thì chừng đó lão còn chăm đọc sách. Đaâ, những điều quan thân tuỳ vừa tả về động Thanh Hư, về cầu Thấy Ngọc... ở trong tập sách cũ này - cụ chủ quán rút từ trong ống quyển ra một cuốn sách chữ nho - đều có thuật tỉ mỉ cả. Tập “Băng Hồ di sư lục” này, - cụ chủ quán giơ cao cuốn sách lên – trong đây quan thừa chỉ đã ghi lại tất cả những kỷ niệm của ngài đối với ông https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
18/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
ngoại là Băng Hồ tiên sinh Trần Nguyên Đán, là bản chép tay di cảo duy nhất của thừa chỉ mà lão còn cất giấu được sau cuộc lùng xét của quan quân... Cụ chủ quán vẫn nói không biết mệt mỏi: - Quan thừa chỉ mất đi nhưng môn sinh của Ngài, người kế nghiệp của Ngài còn lại rất nhiều. Dân làng ta không sợ thiếu chỗ học! Lão liếc mắt, ý tứ nhìn Lê Đàm: - Lão biết ở ngay chùa Tư Ân bên cạnh chùa Tư Phúc cách đây không đầy hai dặm có một nhà sư thật hay chữ. Nếu ở đây ai muốn tới đó học, lão sẽ nói với quan thân tuỳ đảm đương bằng được nhà sư nhận lời cho... Lê Đàm nhận thấy cụ chủ quán vẫn sống hồ hởi với mọi người như xưa... Đến khi từ tạ bà con dân làng, chàng vẫn còn văng vẳng bên tai những lời lẽ của cụ. Lão trượng khuyên mọi người phải học, tìm sách, tìm thầy mà học. Còn ta, ta phải tự răn mình: Học thầy, học sách chưa đủ. Ta còn phải tìm học ở nhiều thứ khác nữa. “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”, thì học ngay ở tấm lòng nhân nghĩa, tinh thần hiếu học của cụ chủ quán và bà con dân làng, chớ còn phải học ở đâu xa nữa? Lòng lâng lần, chàng đi về phía chân núi. ° ° ° Đường lên núi Côn Sơn gần tầm mắt mà ngái bước chân. Hết mấy dải rừng tre, lau rậm rạp đến những đồi thông trùng trùng điệp điệp. Màu xanh và màu xanh trải ra bát ngát. Lên cao, càng lên cao, nhìn ra bốn bề thấy núi liền núi, sông liền sông, uốn khúc theo hình vành cung như những hào luỹ bọc lấy Côn Sơn. Xa xa, núi Vạn Kiếp và sông Lục Đầu sóng bạc dồn lên lớp lớp, còn ghi dấu chiến công oanh liẹt của Trần Hưng Đạo đánh thắng quân Nguyên. Gần hơn chút nữa, về phía nam là núi Phượng Hoàng. Thời Trần, triều đình cho xây cung Tử Cực và điện Lưu Quang ở đấy để thỉnh thoảng các thượng hoàng hoặc nhà vua về ngự và ngoạn cảnh. Chân núi có giếng sâu, nước trong vắt soi thấu hình những viên đá quý long lanh như ngọc. Lê Đàm có lần theo thầy qua núi Kỳ Lân về hầu quan tư đồ Trần Nguyên Đán đã được đến thăm chùa ở lưng núi Phượng Hoàng. Xê xế phía sườn núi có ao Miết Trì. Nghe nói danh sĩ Chu Văn An sau khi https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
19/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
dâng sớ chém đầu bảy kẻ gian thần, không được nhà vua chấp nhận, đã bỏ quan về đây nuôi cá và mở trường dạy học... Mỗi bước đi đều gợi cho Lê Đàm bao niềm cảm xúc! Sau khi thầy bị hoạ, chàng và các bạn đồng môn mới dò tìm tông tích nhà thầy. Thì ra tông tích họ nội của thầy bắt đầu từ các vị tổ xa xưa là các bậc tưóng quốc như Đinh Điền, Nguyễn Bặc, đã có công phò tá Đinh Bộ Lĩnh trong cuộc dẹp loạn mười hai sư quân, thống nhất nước nhà. Đến đời ông nội thầy là Nguyễn Minh Du thường đi lại với quan tư đồ chương túc hầu Trần Nguyên Đán vốn dòng trực hệ hoàng tộc. Rồi sự đời run rủi, thẩy kiểm chính Nguyễn Ứng Long – con trai thứ ba của Nguyễn Minh Du – được chương túc hầu đón về dạy học cho con gái yêu của mình là tiểu thư Trần Thị Thái... Luật lệ nhà Trần không cho phép các công chúa, công nương kết duyên với người ngoài họ. Nhưng rồi sự việc đó vẫn xảy ra với Trần tiêủ thư và thầy kiểm chính Nguyễn Ứng Long... Bởi thế thầy mới trở thành cháy ngoại của tướng công Băng Hồ Trần Nguyên Đán. Tướng công yêu thầy rất mực. Vì thầy khôi ngô, đĩnh ngộ. Lại vì một lẽ nữa: năm thầy lên sáu thì mẹ mất. Lúc đó tướng công phần tiếc thương con gái, phần chán cảnh Hồ cướp ngôi nhà Trần, bèn cáo quan đi ẩn dật ở Côn Sơn và cho đón luôn đứa cháu ngoại mồ côi về ở bên mình... Có thể nói thế giới tuổi thơ của thầy là sự ấp ủ, nâng niu, là tình cảm, là học vấn, là trí thức ban đầu mà ông ngoại đã chắt chiu, bù trì, đã ban cho còn hơn cả tấm lòng người mẹ. Bốn mùa, khuya sớm, ngoài việc sách đèn, hai ông cháu, hai tâm hồn – một già, một trẻ - hoà chung vào cảnh vật thiên nhiên... , hoà vào nơi “khói đầu non, ráng ngoài đảo”, “hoa bờ suối, cỏ ven rừng”. Tuổi thơ ấy giúp thầy quan di dưỡng tính tình cho nên sau này đến khi “tuổi đã năm mươi, đầu đã bạc”, thầy vẫn giữ được nếp sống thanh đạm tiêu sái: Đám cúc thông quen vầy bầu bạn, Cửa quyền quí ngại lượm chân tay. Bây giờ Lê Đàm mới hiểu rằng ảnh hưởng của Băng Hồ tiên sinh đối với thầy thật lớn lao. Từ cái nôi Côn Sơn, thầy đã sớm hấp thụ tình yêu thiên nhiên, đất nước. Cũng từ cái nôi Côn Sơn, người ông ngoại hiền từ cao quý, vị hầu tước danh tiếng ấy đã truyền cảm, hun đúc cho cái khí tiết cứng cỏi, thẳng ngay... Khí tiết ấy chứa chất trong tên gọi – cái tên Trãi – mà có lần Lê Đàm đã được thầy vui chuyện kể ra. Hồi ấy thầy mới lên sáu. Cậu bé nào chẳng có tính tò mò, hay thích hỏi người lớn điều nọ, điều kia. Mẹ mất sớm, bố đi dạy học xa, về sống với ông ngoại, cậu bé Trãi dù được nuông chiều, đôi lúc vẫn thấy chạnh lòng. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
20/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Thường hay bị lũ bạn học tinh nghịch gọi tên mình trêu chọc, một hôm Trãi ấm ức hỏi ông ngoại: - Ngày trước mẹ cháu bảo khi sinh cháu, cha cháu đã xin ông đặt tên cho cháu, đúng không hả ông? - Đúng đấy... nhưng mà cháu có thích cái tên ông chọn cho không nào? Trãi phụng phịu: - Ông nhiều chữ. Ông biết thiếu gì tên hay, tên đẹp, sao ông lại đặt cho cháu tên là Trãi, cái tên vừa xấu, vừa khó gọi, cháu không thích đâu! Cậu hỏi hồn nhiên và bất ngờ khiến Băng Hồ tiên sinh bật cười sảng khoái. Nhân dịp này, ông thấy cần phải kể cho cháu ngoại biết một sự tích khá thú vị. Sự tích từ đời nào, chép ở cuốn sách nào, tiên sinh còn nhớ rõ, Tuy nhiên ông chỉ thuật lại tóm tắt: “Ngày xửa, ngày xưa có một ông vua trẻ vửa mới lên ngôi kế nghiệp cha, muốn kén chọ người hiền tài và trừng phạt những kẻ gian nịnh. Nhà vua phán hỏi quần thần xem ai có cách gì hiến kế cho mình đạt được ý nguyện đó. Trăm quan không ai dám lên tiếng. Bỗng cách đó ít lâu, có người dâng lên đức vua một con hươu lạ, con hươu chỉ có một sừng nhọn hoắt mọc ở chính giữa trán. Nhà vua hỏi: - Giống hươu kỳ dị kia tên là gì, ai săn bắt được nó và nó sinh sống như thế nào? Người dâng hươu đáp: - Tâu bệ hạ, giống hươu ấy chỉ có ở một khu rừng thuộc xứ Tây Trúc, năm trăm năm mới xuất hiện một lần. Không ai săn bắt được mà tự nó tìm đến với người. Thần gọi nó là giống hươu quân tử. Còn tên thật của nó là con “Trãi”. Giống Trãi chỉ ăn có một thứ măng trúc. Chỉ đứng thẳng chớ không bao giờ quỳ. Nhà vua lấy làm lạ, lại hỏi: - Vậy giống “Trãi” kia, ngươi đến tiến dâng trẫm, liệu có lợi ích gì? - Tâu bệ hạ - người dâng hươu chỉ tay về phía con vật lạ đang bị buộc vào chiếc cột rồng bằng một sơi dây xích vàng - chiếc sừng độc đáo kia là một linh vật. Nó sẽ làm toại nguyện bệ hạ, tức là nó có thể phân biệt không nhầm người trung, kẻ gian. Trước người trung chính, chiếc sừng “trãi” giữ nguyên màu đỏ và mềm mại như nhung. Gặp kẻ gian nịnh, nó biến thành màu đen và lập tức trở nên rắn như mũi giáo sẵn sàng húc ngã đối thủ... https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
21/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Nhà vua bèn nghiêm nét mặt, truyền lệnh cho dẫn con “trãi” vào trước bệ rồng giữa trăm quan. Khi chiếc xích vừa được tháo gỡ, bỗng nhiên gần hết số quan có mặt trong triều hôm ấy hốt hoảng bỏ chạy ra ngoài (?). Người dâng hươu bấy giờ mới nắm lấy chiếc sừng “trãi”, cười khanh khách, hướng về phía nhà vua nói lớn: - Tâu bệ hạ, chiếc sừng này chưa kịp đổi màu mà gần hết trăm quan đã đổi chỗ. Như vậy đủ thấy tiến vật của hạ thần dâng bệ hạ linh nghiệm biết nhường nào!... Sau này đến độ cáo quan về ẩn, mỗi lúc nhớ lại sự tích cũ, thầy vẫn còn cười thầm trong bụng và càng thấy sự thâm thuý của Băng Hồ Trần Nguyên Đán. Tuy nhiên, ngay hồi đó, cậu bé Trãi cũng đã nhận ra cái tên ông ngoại đặt cho, không hề có vẻ gì là xấu như cậu tưởng trước đây. Chẳng thế, sau khi nghe chuyện, cậu sà ngay vào lòng ông, bá cổ ông, nói như xin lỗi: - Ông ơi, từ nay mãi mãi cháu thích được gọi như thế. Cháu không sợ lũ bạn trêu chọc nữa đâu!... Lê Đàm leo tới đỉnh núi. Mặt trời hciều vừa lặn. Mảnh trăng thu hiện ra lấp ló đồi thông. Tiếng suối róc rách hoà với tiếng lá reo không làm chàng vi tai hứng chí. Chàng lần đến một chỗ quen thuộc. Nếu không tìm thấy hai gốc cây mơ già và một phiến đá hình bàn cờ bằng phẳng, có lẽ chàng đã không nhận ra được đây là nơi những năm về trước, mình đã từng ôm ấp sách đèn. Tường cao cửa rộng biến đi đâu mất, chỉ để trơ lại một đám ngói gạch hoang tàn. Bụi mẫu đơn thiếu tay người chăm sóc, trông cũng xơ xác như mấy khóm tóc tiên. Rêu xanh phủ lấp lối đi. Lác đác đây đó những mảnh chum, vại hoặc vài cái nghiên mực vỡ. Đâu là nơi mái trường đông vui, xưa từng vang lên tiếng giảng bài sang sảng, giọng bình văn réo rắt, thầy ngồi xêếpbằng trong trên một chiếc chiều cạp vải điều, một tay tựa chồng gối xếp một tay giở trang sách cũ, mắt hiền từ bao quát nhìn những tấm lưng dài dãy ngang, dãy dọc. Lúc đó, một chú trò nhỏ nhất lớp, được thầy cho tập bài ở chiếu kề bên, thỉnh thoảng lại được thầy sai giã trầu hay mài mực. Chú trò nhỏ ấy học sáng, chữ đẹp nhưng phải tội ham chơi. Có một lần – lâu lắm rồi, từ những ngày mới nhập môn – vì mải vui bạn, xuống núi đua bơi ở đầm sen, chú không thuộc bài nên bị thầy phạt. Thầy không dùng roi vọt, cũng không hề quở mắng, chỉ hẹn hết buổi hôm đoóphải làm xong một bài văn tả thân thế của mình. Đúng hẹn, trò nộp bài, thầy xem qua rồi hỏi: - Con tả có chân thực không? - Thưa thầy, có sao con viết vậy, không dám dùng lời văn đưa đẩy. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
22/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Thầy bảo đọc to lên cho cả lớp cùng nghe. Chú bé mới đọc được một phần bài thì giọng run run rồi tự nhiên oà lên khóc... Chú bé đó sinh ra trong một túp lều tranh bên hồ Dâm Đàm. Chú là con một cặp vợ chồng nghèo rớt mồng tơi, làm nghề đánh cá. Năm chú mới lên taám giăch ngoại bang đến quấy rối biên thuỳ. Vua xuống chiếu tuyển ngưòi đi đánh giặc. Những kẻ giàu sang đều ở lại kinh thành nhởn nhơ rong chơi, còn những trai tráng bạch đinh phải từ giã vợ con, đội nón dấu, cắp giáo lên đường. Lần đó, người dân chài chất phác, cha của chú bé, ra đi không bao giờ trở lại nữa. Chú bé mồ côi cha phải ngày đêm theo mẹ đi thả câu, chăng lưới. Làm vất vả mà không đủ ăn. Năm đó không may xóm chìa bị hoả hoạn, mấy chục túp lều ven hồ phút chốc biến thành tro bụi. Từ đó, mui thuyền rách là nhà, ngày nắng đêm sương, hai mẹ con lênh đênh trên mặt nước. Gặp lúc hạn hán mất mùa, nửa sảo cá tươi đem đổi gạo không đủ cho mẹ con được một bữa no bụng. Đã thế, bọn quan quân lại quấy nhiễu luôn. Một hôm lặn trời, chú bé thả câu gặp may kiếm được một con chép to lắm, bề ngang đo tới gang tay người lớn. Mẹ mừng thầm, và đứa con hí hửng ghé ngay thuyền, mang cá vào phố bán. Đi gần đến cổng một toà lâu đài ở phía nam thì gặp một người đàn ông sang trọng hỏi mua. Chú bé đòi bao nhiêu, gã gật đầu nhận lời bấy nhiêu. Nhưng không trả tiền, gã cú xách cá lùi lũi đi. Chú bé chạy theo, gã liền phùng má, tráo mắt, nạt: - Thằng nhãi con! Muốn trở về với mẹ mày hay là muốn đeo gông? Mày ngu dại mới lần đầu chưa biết đó thôi con ạ, chứ ở khắp dãy phôốnày bao năm, ta hay gia nhân của ta mua bán thức ăn có kẻ nào dám đòi tiền công bao giờ! Chú bé định gào to: “Mặc ông với người ta, còn ông mua cá của tôi thì ông cứ phải trả tiền”. Song không kịp, kẻ sang trọng kia đã bước thẳng vào cổng và khép chặt cánh cửa lim nặng nề lại. Chú bé giậm chân đập cửa thình thình, sưng cả tay... Vừa lúc đó, chú thấy có một cỗ xe kiệu sơn son thếp vàng, có lính hầu mặc áo đỏ, nẹp xanh, trưoơg cờ che lọng hai bên, đang tiến về phía chú. Không ngần ngừ, chú ra đứng giữa đường chắn lối đi. Bọn lính hét ầm lên: - Thẳng bé con nào to gan thế, không biết kiệu của quan thừa chỉ đang hành tốc vào triều gấp hay sao mà dám gây cản trở? Chú bé vẫn đứng trơ trơ không chịu dẹp sanh bên. Tên lính đi đầu rút hèo ra sắp vụt vào chú thì có tiếng can ngăn. Rồi đòn kiệu tức thì hạ xuống. Từ trong bước ra một ông già trán cao, mắt sáng, râu bạc, đội mũ cánh chuồn, mặc áo gấm đỏ. Ông nhìn chú bé từ đầu đến chân, đoạn vuốt râu mỉm cười:
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
23/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Được, ta có thể nán lại đây giây lát. Chẳng hay có điều gì muốn nói đó con? Nghe tiếng ông già vang như chuông mà ấm áp, chú bé bình tĩnh chắp tay đưa ngang trán: - Bẩm quan... oan ức lắm! Người ta ăn cướp mất cá của hai mẹ con con... - Kẻ nào ăn cướp giữa ban ngày? - Một ông lớn. Ở trong cái cổng kia – chú bé chỉ tay về phía sau. - Thế thì biết làm thế nào, cả cá lẫn người cướp cá đều không có ở đây. Bây giờ con nói đi. Con cần gì? - Bẩm quan... đối với người giàu sang, một bữa cá tươi chỉ thêm phần ngon miệng. Nhưng hai mẹ con chúng con mất con cá kia là phải nhịn ăn mất một ngày... Quan thừa chỉ không nghe hết, lẳng lặng thở dài, móc trong túi ra một nén bạc trao cho chú bé: - Ta tin ở điều con nói. Thôi, ta đền cho con, con hãy cầm lấy! - Ô hay! Sao quan lại phải đền? Con không cầm bạc như vậy đâu – Chú bé nói gần như cãi lại. - Người có đủ tai, mắt, tay, chân, phải làm lấy mà ăn. Mẹ con thường bảo con hằng ngày, không được tham lam lấy không của người khác. Con có bán cá cho quan đâu mà con đi nhận tiền cơ chứ? Thấy ông già chăm chú nghe mình, chú bé lại đánh bạo nói: - Con nghĩ quan là người của triều đình, gặp điều oan ức thì con kêu xét. Nếu quan không xét được, xin cho con theo kiệu vào cung kêu với đức vua... Ngay hôm ấy khôngcần phải để chú bé kếu đến tai vua, quan thừa chỉ đã dò hỏi ra manh mối. Thật là trớ trêu! Kẻ cướp giật giữa ban ngày lại là quan giám ti, người anh em con dì với bà Nguyễn Thị Anh, từng ỷ thế là hoàng thân hoàng thích, làm nhiều điều xấu xa. Sợ quan thừa chỉ làm ra lẽ, Thị Anh giãy nảy lên: “Ông Trãi đừng có bốc lửa bỏ bàn tay hòng nhục mạ ta. Người như anh của ta, cần một lúc hàng chục thuyền cá đầy ắp cũng có ngay, việc gì phải đi làm cái trò đó!”. Nguyễn Trãi xin vua cho gọi chú bé và người nấu bếp của giám ti vào để truy vấn sau đó đối chât, Thái Tông gạt đi...
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
24/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Vì chuyện đó, quan thừa chỉ mấy đêm về mất ngủ, bạc tóc thêm, nhưng Ngài lại tự an ủi: “có chuyện rắc rối này, ta mới biết thêm được một em bé gan dạ, trung thực! những em bé như em bé thuyền chài biết đâu chẳng là cái phúc cho nòi giống mai sau?”. Những lúc rảnh rỗi việc quan, thừa chỉ Nguyễn Trãi đi thưởng ngoạn Hồ Tây thường ghé thăm mẹ con người đánh cá. Quan thừa chỉ giúp gì, người mẹ cũng không nhận. Bà chỉ ao ước một điều làm thế nào cho con được theo học... Ba năm sau, vào lúc Nguyễn Trãi cáo quan về ẩn dật ở Côn Sơn và mở trường dạy học, ông không quên đón chú bé cùng đi. Bà mẹ cười sung sướng vì đã toại nguyện. Ruit ro thay, hai mẹ con chia tay chưa được bao lâu, một buổi chiều dông tố bất ngờ, cơn gió giật bẻ gãy bay chèo, lâtj úp chiếc thuyền con và dìm sâu người mẹ tội nghiệp xuống đáy hồ... Từ đấy, chú bé mồ côi cả cha lẫn mẹ, chỉ còn người thân duy nhất trên đời này là thầy học... ... Những dòng chữ trên trang giấy lần lượt hiện ra chuỗi ngày đau buồn, bất hạnh. Chú bé muốn lấy lại giọng bình thường để đọc tiếp nhưng cổ họng cứ nghẹn lại, nước mắt đầm đìa... Thầy không bắt bình văn nữa, mở tráp lấy vuông khăn lụa có thêu chữ vua ban, trao cho chú. Chờ trò lau khô nước mắt, thầy mới ôn tồn bảo: - Thầy muốn cho con ôn bài học thân thế để nhớ chuyện cũ mà lo lập thân, chớ đâu phải muốn nhìn con nhỏ lệ! Khóc là uỷ mị. Kẻ trượng phu phải biết gạt nước mắt mà nuôi chí lớn. Giờ đây đứng trên mảnh đất trường xưa, kỷ niệm dạt dào ký ức, Lê Đàm càng thấm thía những lời dạy bảo của thầy. “Thầy dạy ta như thế và thầy đã làm được như thế! Khi đấng thân phụ của thầy bị giặc Minh bắt giải về Kim Lăng, thầy đã từng theo đoàn xe tù lên ải Nam Quan với ý định sang bên kia biên giới hầu hạ cha già trong lúc bị cầm tù. Đấng thân phụ của thầy biết mình đi là không bao giờ trở về cố quốc nữa, nên nhân lúc vắng vẻ, nói với thầy: “Con là người có học, có tài, nên tìm cách rửa nhục cho nước, trả thù cho cha. Như thế mới là đại hiếu. Lọ là cứ đi theo cha khóc lóc như đàn bà mới là chí hiếu hay sao?”. Thầy gạt nước mắt từ biệt cha rồi quay trở lại đi tìm con đường “rửa nhục cho nước, trả thù cho cha”. Thầy đã trở về, nằm gai nếm mật hàng chục năm rồi mới tìm đến tận Lỗi Giang ra mắt Bình Định vương Lê Lợi, dâng “Bình Ngô sách”. Vương hiểu ngay rằng, dù đã từng đỗ tới thái học sinh, chí của thầy khác hẳn với chí hạng người tầm thường, chỉ biết lấy vinh thân phì gia làm mục đích, do đó vương đã giữ thầy luôn luôn ở bên mình, ngày đêm bàn mưu tính kế đánh quân Minh. Quả vậy, thuở thầy tìm đến với vương là thuở nhân tài còn https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
25/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
lác đác như lá mùa thu, tuấn kiệt còn lưa thưa như sao buổi sớm. nhưng chí của thầy là chí lớn của bậc đại nhân, đại nghĩa, lấy đại nghĩa mà thắng hung tàn, lấy chí nhân mà thay cường bạo, cho nên thầy đã cùng vương quên ăn vì giận, thưòng nghiền ngẫm những sách lược thao, lấy xưa nghiệm nay, lấy yếu chống mạnh, lấy ít địch nhiều... nhờ vậy cuối cùng nhân dân và đất nước của mười lăm đạo nước ta đều đem về cho ta cả. Nghe lời thân phụ giáo huấn, thầy đã biết nuôi chí lớn, lập nên nghiệp lớn, còn ta – Lê Đàm này, một kẻ tiẻu sinh tài hèn sức mọn - nhớ lời răn của thầy, ta phải làm gì đây? Ôi! người thầy chí tôn chí kính! Xưa, tại nơi đây khi con khóc nỗi khổ đời con, thấy đã trao vuông khăn quý tỏ lời an ủi. Bây giờ thầy không còn nữa để trường cũ hoang tàn, để trò cũ đến đây lạc loài cô quạnh!... Không, con vẫn đang nhìn thấy thầy ngồi xếp bằng tròng trên chiếc chiếu cạp vải điều, một tay tựa chồng gối xếp, một tay giở trang sách cũ... con nhìn thấy rõ cả vầng trán cao, đôi mắc tinh anh, chòm râu bạc như cước ẩn giấu nụ cười thâm thuý. Và tiếng thầy âm vang lớp học: ... Mây toả đầy nhà, mai đốt bách Tùng reo quanh gối, tối đun trà Sửa mình chỉ biết lành hơn cả Nên phận, đaâ cần học lắm mà... Rồi lời thầy dẫn giải: “...Đầy nhà hơi mây bốc, vì buổi mai đốt gỗ bách. Quanh gối tiếng tùng reo, lúc đêm pha nước chè. Sửa mình chỉ biết làm điều thiện là vui hơn cả. Lập thân chưa hẳn chỉ cần đọc sách nhiều là đủ...” Và, cái bóng cao lồng lộng của thầy đang toả sáng ra chung quanh. Con đọc thấy rồi... những khối sáng lung linh đang kết lại thành dòng chữ Đại Nhân Đại Nghĩa. Con nguyện suốt đời đi theo vầng hào quang đó. Xin thầy mãi mãi dìu dắt con. Người thầy chí tôn chí kính! Con nguyện giữ trọn được niềm vui trong việc làm điều thiện, trọn giữ được tâm hồn tinh khiết, tấm lòng ngay thẳng để nối gót thầy, thực hiện cái chí của thầy trong thuở bình sinh...”. Cơn gió núi tràn tới. Mảnh trăng thu vừa chui ra khỏi đám mây đen, hiện rõ trên đỉnh đầu. Từ xa một điều ngâm vẳng tới: Côn Sơn suối chảy rì rầm Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai Côn Sơn đá xám rêu phơi Ta ngồi trên đá như ngồi thảm êm. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
26/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Côn Sơn bóng mát thần tiên Thông reo dặm biếc ta lên ta nằm... Lê Đàm ngóng tai rồi lẩm bẩm: “Thơ như thế có phải giọng ngâm như thế mới xứng. Đúng là âm sắc cả anh Cao ta, trầm hùng mà man mác, không thể lẫn lộn với bât cứ giọng một ai”. Chàng vội đi xuống phía sườn núi. Thấp thoáng dưới hàng thông đang bước tới một người dong dỏng cao, đầu đội mũ nỉ, chân đi dép cỏ, cổ đeo tràng hạt. Lê Đàm xúc động chạy đến nắm lấy tay nhà sư. Nhà sư buông tay, kêu lên, tỏ ý trách móc: - Trời ơi, chú Lê! Mấy ngày rày môn sinh khắp nơi về bái lễ thầy. Ở phường Báo Thiên chỉ còn thiếu có chú. Tôi sốt ruột quá mới lững thững đi ra đây... Lê Đàm cúi đầu, ân hận: - Vì em ghé vào thăm cụ chủ quán và dân làng nên để anh phải trông đợi. Xin Cao huynh tha lỗi cho. Chà! Em đang ngắm cảnh trường cũ thì chợt bừng tỉnh vì giọng ngâm rất sảng khoái của anh. Hai người dắt tay nhau đến ngồi trên tảng đá bên cạnh gốc thông già. Nhà sư nói: - Ngồi đây cũng tiện. Có gì anh em ta đàm luận cùng nhau rồi sau đó hãy về chùa, chú nghĩ thế nào? Lê Đàm lặng lẽ gật đầu. Nhà tu hành đó không phải ai xa lạ, chính là sư Nhuệ ở chùa Tư Ân, người mà cụ chủ quán đầu làng mơi nhắc tới hồi chiều. Sư Nhuệ là học trò Nguyễn Trãi nhưng là hạng môn sinh lớp trước so với Lê Đàm. Nhuệ vón là người họ Cao, từ lâu đã theo cha lên đất kinh sư ăn học. Nhuệ học thông minh lắm, đã có lần thầy học xin vua cho vào tập bài ở trường Quốc Tử Giám chưa được bao lâu thì tai nạn ập đến. Đó là vào giữa lúc triều đình đang điều gấp thợ ở các nơi về làm chùa Báo Thiên. Công việc rất nặng nhọc. Cao sư Đãng, bố của Nhuệ, một người thợ sơn trực tính, không chịu được, bèn nói vụng: “Nhà vua không có đức, đại thần thi nhau ăn của đút lót, dân chúng khổ cực trăm bề, hại nhân như thế thì mong bào thiên nỗi gì?”. Không ngờ có kẻ mỏng môi đem tố giác chuyện đó, Cao sư Đãng bị tội chém. Từ đó, người ta thấy Cao Nhuệ không có mặt ở kinh sư nữa. Mãi mấy năm gần đây, các môn sinh của quan thừa chỉ chung sức nhau xây nên ngôi chùa Tư Ân để thờ thầy. chùa vừa làm xong, người ta đón một vị cao tăng tới trông côi. Dân bản hạt cũng không ai biết rõ tung tích vị tăng đó. Chỉ nghe đôi người nói với nhau, nhà sư Tư Ân là người học rộng, https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
27/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
trước khi làm đệ tử của phật đã từng là môn đệ, môn sinh của cụ Trãi, thế thôi! Cứ trông nét mặt mà đoán, Cao sư Nhuệ ít ra cũng phải gấp hai lần tuỏi Lê Đàm nhưng trong cách đối xử, họ Cao vẫn coi họ Lê như người bạn cùng lứa. Hồi mới biết nhau, Lê Đàm đã mấy bận khước từ: - Xin Cao huynh hãy xem Lê Đàm này như một người trò nhỏ. Cao Nhuệ từ tốn nói: - Ta cùng học với nhau một thầy cho dù không cùng làm lễ nhập môn một ngày, vẫn là nghĩa bằng hữu chứ sao! Lúc nghe tin sét đánh: Thầy bị thảm hoạ, mặc dù triều đình cố ý loan bố chậm ngày giờ xử án, các môn sinh của Nguyễn Trãi ở khắp nơi đã kịp báo cho nhau biết để tiền lưng gạo bị kéo về kinh sư đứng chật kín cả hai lối cửa Đông, Tây Tràng An. Thái hậu Nguyễn Thị Anh lập tức thác lời vua xuống lệnh cấm ngặt các khoá sinh không được vào gần khu pháp trường, và “thẳng tay trừng trị những kẻ cố tình gây huyên náo”... Cách doạ nạt của mụ không phải là không có hiệu lực. Lác đác đã có người sợ mang gông, bắt đầu nao núng bàn lùi. Rồi số đông giãn dần, giãn dần, chỉ còn lại khoảng một phần ba... Ngồi trên chòi xử án cao chót vót, bên cạnh thái hậu Nguyễn Thị Anh, tả hình Tạ Thanh bắt đầu buông những lời ngạo nghễ: - Đức bà đã nhìn thấy chưa?... Dạ muôn tâu... cái đám cầm bút lông sưa nay trói gà không chặt ấy, dẹp bọ chúng có khó khăn gì! Tên gian thần không ngờ giữa lúc bấy giờ, trong cái đám đông “trói gà không chặt” ấy, có một người cằm vuông, mắt sáng trèo lên đứng lên trên vai những người bạn của mình, nói lớn: - Hỡi các bạn đồng môn! Loài kiến loài ong còn có tính hợp quần, tại sao chúng ta là những người hiểu đạo lí thánh hiền lại không biết hợp sức nhau lại... hỡi các bạn đồng môn? Nhờ những lời khích lệ ấy của Lê Đàm, mọi người mới tụ hội trở lại đông như cũ. Rồi ròng rã một ngày, một đêm, sau khi thầy học bị hành hình, họ vẫn cùng gội sương đội nắng, chôn chân ở ngoài trời, gào to về phía điện Kính Thiên đòi triều đình phải trả cho họ thi hài Nguyễn Trãi. Không có cách nào khác, cuối cùng thái hậu phải sai ngay chính tên Tạ Thanh thắng cỗ xe tang mang theo một đội cấm vệ, chở chiếc áo quan bọc lụa trắng đến đỗ tận cổng thành trao cho đám môn dinh “bất trị” đó! Bấy giờ đường Tràng An mới có lối ra vào... từ những ngày quyết liệt ấy, Cao Nhuệ đã xét đoán về Lê Đàm: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
28/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Con người đồng môn còn nhỏ tuổi, mà sao khẩu khí cứng cỏi, điệu bộ phảng phất như phong thái của thầy? Cốt cách ấy đem so sánh với đám môn sinh, kể cả loại hiển đạt khoa danh phẩm tước, thử hỏi đã mấy ai sánh kịp? Kế từ ngày Lê Đàm hộ tống Phạm phu nhân đi Bồn man rồi lập công trở về, nay Cao Nhuệ và chàng mới có dịp gặp lại nhau. “Chú Lê trưởng thành nhanh chóng thật! Đúng là “hậu sinh khả uý”. Cuộc thế chưa hết xoay vần, chắc anh bạn trẻ của ta còn làm được nhiều việc to tát hơn nữa”. Nhà sư khoan khoái kéo tay Đàm đứng dậy, chỉ về pháit dải nước bạc lấp lánh xa xa: - Chú Lê trông kìa! Ngày xưa đứng ở nơi này thấy đền thờ Vạn Kiếp đối đỉnh với núi Phượng Hoàng thế mà nay ại thấy nó xế về rặng Giáp Sơn, phải chăng nơi đó sóng vỗ mạnh, đem đất lở, bồi sang bên này khiến khúc sông Bạch Đằng đang vươn dài hơn trước? Ngừng một lát, nhà sư mỉm cười ý nhị, tiếp: - Rõ ràng “sông có khúc, ngưòi có lúc”. Có thế thầy ta mới truyền lại được Anh Võ, nguyên phi Ngô Thị Ngọc Dao mới nương náu nổi đêếnngày nay cho Bình Nguyên vương Tư Thành được thừa ân tiên đế... Hai người về tới chùa Tư Ân vừa đúng nửa đêm. Sương mù, trăng khuất, tưởng như chỉ còn một mình ngôi sao Vượt thức canh cả bầu trời. Nhà sư khoác tay Lê Đàm đi thẳng ra cửa động, thỉnh một hồi chuông gióng giả. Cây hoa đại rùng mình, những giọt sương rơi lộp độp. Cả núi rừng Côn Sơn vang vọng tiếng chuông ngân... ° ° ° Thấm thoắt Anh Võ lên bảy tuổi. Đứa con ngày một khôn lớn thì người mẹ ngày một tàn tạ. Khi đặt chân lên đất Bồn Man, bà Phạm mới lốm đốm vài sợi tóc mai trắng mà nay đã gần bạc cả mái đầu. Nước da bà đen sạm vì gió núi, nắng đồi. Đôi má hóp lại, và nụ cười đang xoá đi chút duyên thắm cuối cùng trên làn môi héo hắt. Vắng Lê Đàm, bà không ngại lam lũ cực nhọc, chỉ buồn một nỗi bà con chung quanh có chạy đi chạy lại, bà cũng không thể hé răng bàn bạc cùng ai. Nỗi thương nhà, nhớ nước, những điều lo âu chứa chất thầm kín đêm đêm vò xé tâm can. Anh Võ mới lên bảy, nói sao cho thấu hiểu những điều uẩn khúc! Đôi khi cô tình, chú còn khơi lại nỗi đau xưa... https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
29/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Ngày xưa, cha con làm gì hả mẹ? - Cha làm thầy đồ đi dạy học. - Cha con vì sao chết đi, để một mình mẹ phải nuôi con? - Thôi con ơi, đừng hỏi nữa... Mẹ đã chẳng nói với con bao nhiêu lần là cha ốm bệnh rồi chết đó sao. Những lúc đó Anh Võ thường áp sát đầu vào bộ ngực gầy guộc, chú mải nghe hơi thở ấm áp mà khônghay biết những giọt nước mắt đang lăn trên gò má nhăn nheo của người mẹ đáng thương. Chú lại tò mò hỏi: - Thế Anh Võ có giống cha không hả mẹ? - Giống chứ! Con chẳng giống cha thì giống ai! - Còn anh Đàm nữa, con quên mất nét mặt anh ấy rồi... Mẹ, anh Đàm có giống cha không? - Ừ, anh Đàm cũng giống cha. - Thế con và anh Đàm thì ai giống cha nhiều hơn? - Anh Đàm giống nhiều hơn... Tức thì Anh Võ hờn dỗi, giúi đầu vào nách mẹ, phụng phịu: - Không, mẹ nói thế nào ấy... Tại sao anh Đàm lại được giống cha nhiều hơn con? Con không thích thế đâu. Anh Võ phải giống cha nhiều hơn kia... Người mẹ không nén nổi xúc động. Nước mắt bà lại giàn giụa. Bà nhấm vị mặn chát trên vành môi, rồi gượng cười, lấy tay xoa nhẹ vào lưng Anh Võ mà vỗ về: - Ừ... thì... con giống chai nhiều. Giống cái mắt này, cái mũi này, cái tai này, cái mồm này... (Chú bé lại đắc chí tươi hơn hớn). Nhưng mẹ nói anh Đàm giống cha nhiều là ở chỗ ngày xưa cha con hay chữ, bây giờ anh Đàm cũng hay chữ. - Thế tại sao con lại không hay chữ như cha và anh Đàm? - Ô hay... muốn hay chữ thì trước hết phải đi học chứ! - Thế tại sao con lại không được đi học? Ngày mai mẹ cho con đi học ngay đi, để cho con hay chữ bằng anh Đàm, hơn anh Đàm nữa kia, mẹ nhá! https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
30/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Ngày mai, rồi nhiều ngày tiếp theo nữa, bà Phạm chỉ biết hẹn lần ựen lữa với con. Ở rẻo đất quanh năm gió thét mưa gào tận nơi xa xôi hẻo lánh này, bói đâu ra được một ngôi trường? Nhưng bà Phạm không phải tuyệt vọng! Lê Đàm, Cao Nhuệ và các đồng môn từ lâu đã bàn tính đến việc đưa Anh Võ về nước theo học. ° ° ° Lam Kinh nổi tiếng là đất cố đô danh thắng, cũng là nơi văn vật hội tụ đủ hạng tao nhân mặc khách. Những vị hưu quan thanh liêm, những cung tần mỹ nữ trở về già, những bậc tài hoa nghệ sĩ nhiều năm lưu lạc giang hồ, cho đến những ông tú “kép”, những bác khoá sinh lận đận vì bước đường khoa cử đều thích trở về Lam Kinh sống những ngày cuối cùng trong không khí yên tĩnh của rừng già, sơn lăng cổ kính bên dòng sông Chu hiền hoà. Một ông già, chẳng rõ tên thật là gì, thường hay quen gọi “ông già họ Cao” cũng về đây dựng ba gian nhà nhỏ, mở trường dạy học. Trường ông ban đầu không đủ chỗ trải chiếu cho môn sinh nằm tập viết nhưng về sau bớt đông dần, rồi đến một lúc vắng hẳn. Các bậc phụ huynh chép miệng nói nhỏ với nhau: “Ông già họ Cao hay chữ thật, nhưng chúng ta đành phải để cho con em mình đi tìm thầy khác thôi. Để chúng nó theo học ông thì có ngày bọn ta mang vạ!” Chẳng là ông đồ này, ở giữa đất “tai mắt của nhà vua vẫn dám ngang nhiên giảng dạy những bài văn, bài thơ quốc cấm”. Một lần, sau khi bắt tất cả cùng học thuộc lòng một đoạn trong bài “Bình Ngô đại cáo”, ông bảo một trò lớn nhất đứng dậy, hỏi: - Vì sao vua Lê Thái Tổ đã đánh thắng quân nhà Minh? Môn sinh này trả lời văn hoa dài dòng: - Thưa thầy, đức Thaí Tổ Cao hoàng đế Lê Lợi đánh thắng quân Minh, cũng như vua Ngô Quyền đánh đuổi quân Nam Hán, cũng như vua Lê Đại Hành chinh phạt dẹp yên quân nhà Tống, cũng như đức Trần Hưng Đạo ba lần đánh bại lũ rợ Nguyên... ấy, bởi vì các tiên đế và các tiền bối đều là những bậc anh minh lỗi lạc nhất một thời... Thầy đố lại chỉ vào một trò khác: - Anh hãy nói cho biết nếu một mình vua Thái Tổ nhà Lê anh minh lỗi lạc thì có thắng nổi được giặc Minh không? - Thưa thầy, vua sáng phải có tôi hiền, - trò vừa được gọi tên ngồi thẳng dậy rắn rỏi đáp - nếu vua Lê Thái Tổ khôngcó những người bề tôi tài https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
31/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
giỏi thì một mình đức vua không thể gây nên nghiệp lớn! - Khá lắm! Đúng! - Thầy gật đầu khen rồi tiếp: - Anh hãy thử kể với các bạn những người bề tôi tài giỏi của vua Lê Lợi mà anh từng nghe tên tuổi? - Thưa thầy, vâng... đó là... ví dụ như... (người môn sinh đang nói lưu loát, tự nhiên trở nên lúng túng)... như quan tư mã Lê Lai, quan nhập nội kiểm hiệu bình chương sự Lê Vấn, quan đại tư mã Lê Bôi, quan tư không Lê Lễ, các quan thiếu uý Lê Bí, Lê Chính, Lê Lỗi... Thầy đồ đang vui vẻ, bỗng vứt đen đét chiêc roi mây xuống chiếu, giọng dằn dỗi: - Thế còn quan thừa chỉ Nguyễn Trãi thì sao? Các anh khôngdám nhận người bề tôi tài giỏi, người công thần bậc nhất của vua Thái Tổ à? Hừ... các anh học thuộc lòng “Bình Ngô đại cáo” như thế đó... Cả lớp im phăng phắc, không ai dám nói đi nói lại hay xì xào bình phẩm lấy nửa lời. nhưng tan buổi học hôm ấy, đến ngày hôm sau trường bỏ trống nhiều hàng chiều, và đến những ngày tiếp theo thì thấy thưa thớt dần, rồi không còn một trò nào tới theo học thầy đồ hay chữ nữa. Từ đây, ở Lam Kinh người ta tưởng ông già họ Cao đã bỏ hẳn nghề gõ đầu trẻ. Họ không biết rằng trường ông vẫn mở, đặc biệt là ba năm nay trường chỉ có một thầy, một trò. Coi bộ chú trò nhỏ độc nhất này được thầy đồ chăm sóc âu yếm lắm. Tuy nhiên ngoài giờ học, thầy cho phép chú chỉ được quanh quẩn trong mấy gian nhà và mảnh vườn chật hẹp nhà thầy chứ không được bước ra khỏi cổng. Thậm chí những ngày hội hè vui nhất, như ngày hôm nay nghe nói xa giá vua Nhân Tông và thái hậu sắp về bãi yết tiên đế ở Lam Kinh, thầy thức dậy sửa soạn từ sáng sớm, thế mà trước khi ra đi, thầy vẫn không quên giao hẹn: - Anh Võ, chớ có bỏ đi đâu. Ở nhà tập viết, rồi chờ chốc nữa thầy về bình giảng. Phải vâng lời thầy, con nhé! Mài mực xong, chép hết mấy trang văn sách, chú trò nhỏ Anh Võ tựa lưng vào tấm cửa bức bàn, suy nghĩ vẩn vơ... ° ° ° Anh Võ thấy mình đang nhất nghểu ngồi trên bành voi đi về phía kinh sư. Thỉnh thoảng chú ngoái đầu lại phía sau, nheo mắt nhìn rặng núi Trường Sơn mờ nhạt, hỏi người quản tượng: - Chúng ta đi khỏi biên giới được bao nhiêu dặm rồi, thưa bác? https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
32/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Hỏi làm gì? Tốt nhất là cháu cứ nhắm mắt ngủ đi một giấc cho đỡ sốt ruột. Anh Võ không tài nào chợp mắt được. Chú lại giục: - Bác quản tượng ơi, bác giáng búa thúc cho voi bước nhanh hơn nữa đi để cháu chóng được gặp anh Đàm. Gặp anh ấy thì bác cháu mình và cả chú voi nữa, muốn gì cũng có. Con voi như hiểu ý, chúi đầu xuống, lăng vòi về phía trước, nhấc tấm thân nặng nề rảo bước... Chẳng mấy chốc đã đến kinh sư. Đi qua rất nhiều phố phường, voi dừng lại trước cổng một toà nhà cao ngất. Người quản tượng bào Anh Võ: - Đây là phủ Bình Nguyên vưoơg, cháu muốn gặp quan thân tuỳ Lê Đàm thì vào trong đó! Anh Võ sướng quá, từ trên mình voi nhảy tọt xuống đất, rướn cổ gọi to: - Anh Đàm ơi... Anh Đàm! Em Võ về tìm anh đây, mau ra đón em vớ... í...í... Chú hồi hộp chờ đợi... Lát nữa thôi, trông thấy mình, anh Đàm sẽ bế thốc lên, hôn đầu, hôn trán. Mình sẽ kể cho anh nghe tin tức về mẹ, về bà con sống trên đất Bồn Man, về những người bạn cũ của anh bên đó như thế nào, và phải nói cho anh biết cả tấm lòng tốt của bác quản tượng và chú voi rất hiền lành kia nữa... Nhưng kẻ ra cổng gặp Anh Võ lại là một người hoàn toàn khác hẳn. Trông hắn thật dễ ghét. Mặt lầm lầm, môi thâm xịt. Không biết hắn là lính hay là quan mà tay cứ luôn luôn xoay tít cái roi vằn vèo giống hệt đuôi con rắn. Hắn ngạo nghễ nhìn chú bé, gật gật cái đầu bảo cứ chờ ở đấy. Lát sau hắn trở ra chẳng nói chẳng rằng, vẩy vẩy chiếc roi làm hiệu cho Anh Võ đi theo. Càng đi sâu vào trong, Anh Võ càng ngơ ngác, ngại ngùng. À, té ra vương phủ là nơi như thế này đây... Toà ngang dãy dọc nguy nga, bóng lộn; tầng cao, tầng thấp gấm vóc ê hề. Nhưng ở đâu cũng rặt thấy những tấm thân loè loẹt xiêm áo, những bộ mặt béo bự, những cái nhìn bằng nửa con mắt. “Anh Đàm của ta ngồi ở chỗ nào? Anh có giống bọn người dễ ghét kia không?” Anh Võ còn đang phân vân thì phía tây hành lang bên trái có tiếng nói vọng ra: - Ai cần gặp ta, quân bay cho vào. Anh Võ ngập ngừng bước tới... Chưa kịp nói năng gì, người kia tự xưng là quan thân tuỳ Lê Đàm và hất hàm hỏi luôn: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
33/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Nào... thằng bé con kia, mày từ đâu đến! Họ hàng thân thích biết ta như thế nào mà dám đường đột vào đây, hử? Hai vành tai Anh Võ đỏ tía, cánh mũi chú phập phồng và ở cuống họng như có vật gì chẹn lại. Chú không còn đủ bình tĩnh trả lời. “Mẹ ơi, mẹ cứ khen anh Đàm tốt lắm, anh nhớ mẹ, thương em lắm... nữa đi! mẹ có biết không, người ta bận áo đội mũ ông quan vào thì còn thiết gì tình nghĩa anh em nữa”. Sự bực tức làm cho Anh Võ trở nên ngang bướng. Chú nói thẳng một hơi: - Thưa ông, tôi với ông là anh em đã hàng chục năm chưa gặp nhau. Bây giờ nghe những lời hách dịch của ông, tôi không muốn nhìn thấy mặt ông nữa! Chào ông, tôi đi đây... Rồi chẳng cần biết sự việc tiếp theo sẽ như thế nào, chú quay lưng co cẳng chạy miết một mạch ra khỏi toà nhà; đi tìm người quản tượng. Lát sau, Anh Võ lại ngất nghểu ngồi trên bành voi trở về theo lối cũ. Không khí trong lành bát ngát của trời mây cây cỏ thoắt xua tan đi hình ảnh nặng nề nơi toà thành vương phủ. Chú cảm thấy lòng vô cùng khoan khoái. Con voi đưa chú qua các vùng đồng ruộng làng mạc. Đây kia những nóc nhà gianh nhè nhẹ bốc khói... vài tiếng gà xao xác nghe thương nhớ mênh mang. Trước mắt chú hiện ra những cánh cò trắng, những luỹ tre xanh. Và lơ lửng trên bầu trời cao một con diều no gió, tiếng sáo êm ru... chú buột miệng thì thầm: “Ôi, đất nước của ra, đất nước Đại Việt muôn vàn yêu dấu!”. Anh Võ ước ai có được đoô cánh như chim bay vút lên tầng cao để nhìn thấy khắp cả dải đất hùng vĩ thiêng liêng của quên cha đất tổ, dải đất mà những ngày sống bên mẹ, mỗi khi nhắc đến, chú từng thấy mẹ rưng rưng mi mắt... Ồ... lạ chưa! Giống như trong truyện cổ tích, từ trên cao một con cò trắng đang sà xuống. Chập chờn... chập chờn... Đôi cánh cò lượn quanh mình Anh Võ mới thần tình làm sao! Chú voi tung vòi mấy lần không quơ nổi. Anh Võ thấy đôi cánh ngập ngừng rồi trải rộng ra ngay trước bành voi. Và một giọng nói kì diệu lọt vào tai chú: “Đừng sợ gì cả! Bạn cú ngồi lên đây! Chúng ta sẽ đi thăm khắp mọi miền đất nước!” Thật là cầu được ước thấy, Anh Võ sướng mê người đi. Chú cưỡi lên thân chim. Người nhẹ hẫng. Khoảnh khắc, từ trên tầng mây xanh nhìn xuống, chú thấy con voi chỉ bằng hạt đỗ. Qua mỗi miền, cò trằng đều kể cho Anh Võ biết tên sông, tên núi, tên làng. Cứ thế cò bay mĩa, bay mãi... đến một vùng không còn trông thấy bóng dáng nhà cửa xóm mạc đâu nữa, Anh Võ bỗng reo lên: “A... đường biên giới Bồn Man - Đại Việt kia rồi. Bên kia thung lũng là nhà mẹ ta ở. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
34/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Không biết giờ này mẹ đang làm gì? Bạn cò trắng ơi, bạn có thể đưa ta về bên ấy chốc lát được không?” Đôi cánh cò lại lướt gió vun vút về phía trời tây, đảo một chập rồi lượn hẹp và thấp dần... “Chao ôi! – Anh Võ nhoai người xuống phía dước cố nhìn cho rõ. – Đúng là mái nhà của mẹ ta, mái nhà lợp bằng cỏ gianh nép bên cây bồ kếp mọi khi ta vẫn trèo lên ngắt quả, phơi khô để mẹ ngâm nước gội đầu. Bạn cò trắng, bạn hãy đỗ xuống ngọn cây kia cho ta ghé vào thăm mẹ, chỉ một lát, một lát thôi mà... tội nghiệp, chắc mẹ không khỏi sửng sốt. Mẹ ơi, con về thăm mẹ đây. Mẹ lại cho con áp đầu vào lòng mẹ lắng nghe hơi thở ấm áp và hít mùi mồ hôi quen thuộc”. Anh Võ nhoai thêm người xuống phía dưới, càng nhoai càng phải níu chặt lấy thân cò làm cho đôi cánh triềng đi. Chú bé bị buột cả tay, chới với... Chú kêu thét lên thành tiêngs, bừng mắt dậy, mồ hôi ướt đẫm lưng áo... Anh Võ phải ngồi tựa lưng vào vách cửa một lúc lâu nữa mới tỉnh hẳn. Tỉnh rồi, chú càng thấy nhớ mẹ da diết. Tính đến nay, mẹ con xa nhau vừa tròn ba năm. Hôm chia tay, mắt mẹ sưng mọng lên mà mẹ vẫn gượng cười an ủi: “Chim có tổ, người có tông. Lúc còn trứng nước, con ở bên mẹ, nay đủ lông đủ cánh, con phải đi theo tiếng gọi đàn. Phương đông là quên hương tổ phụ của con đó. Mẹ ở bên này tiếng rắng cách núi ngăn sông nhưng cóc bác quản đây, - mẹ vừa nói vừa hướng về phía người quản tượng – hàng năm đi đi về về vẫn thường gặp gỡ anh Đàm bên đó, con đừng lo lắng bặt tin xa”... Hằng năm các tù trưởng Bồn Man vẫn giữ tục lệ cử người đem lễ vật sang giao hiếu với Đại Việt, kết tình thân giữa hai nước. Chính trong hoàn cảnh đó, Lê Đàm đã làm quen với người quản tượng và nhờ bác ta thu xếp lo liệu việc đưa Anh Võ về nước. Lê Đàm được biết ở Lam Kinh, Cao Nhuệ có người bác ruột là bậc học rộng, Lê bàn với Cao quyết định gửi gắm Anh Võ cho ông già ấy dạy dỗ. Lần đầu tiên rời cánh tay ôm ấp của mẹ, cố nhiên, Anh Võ phải chịu đựng những nỗi buồn nhớ không tránh khỏi. Tuy nhiên, tự lúc nào không biết, thời gian đã mang đến cho chú những nguồn vui mới. Thiếu tình mẫu tử, chú đã được bù đắp bằng một thứ tình cảm khác của người thầy dạy dỗ, có thể không gần gũi trìu mến bằng, nhưng lại sâu xa, thấm đượm hơn. Ngày nào em bé cỏn con Bây giờ em đã lớn khôn thế này Ơn cha, nghĩa mẹ, công thầy...
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
35/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Nhiều lúc nhớ mẹ, Anh Võ lại bồi hồi nhớ lại nhữnglời ru dịu năm xưa. Khuya sớm bên thầy, nhờ thầy giảng dạy, chú đã dần dà hiểu được nguồn gốc ý nghĩa tổ tông, mối tình đất nước. Trong lúc chú chưa thoả lòng đi đó đi đây, thầy lại như có phép lạ chỉ ngồi một nơi mà có thể cho chú thấy hết cả bầu trời quê hương, cũng như cánh cò trong mộng đã chở chú đi thăm đủ mọi miền. Đầu óc chú ngày một giàu thêm nhờ những bài giảng về quốc sử. Bài nào cũng chứa chan hồn nước: phú “Bạch Đằng Giang”, thò “Nam quốc sơn hà”, hịch “Tướng sĩ văn”, và thích nhất là bài “Bình Ngô đại cáo” là quan thừa chỉ Nguyễn Trãi bị khép vào tội giết vua, triều đình cấm lưu trữ tất cả những di cảo của ông. Thật là khó hiểu: người viết nên áng hùng văn ca ngợi chiến thắng của đất nước và nêu cao công đức nhà vua lại là người bị khép tội phản nước, giết vua? Sống giữa nơi cố đo văn vật dầu không mấy khi được đi ra khỏi cửa, Anh Võ vẫn lọt vào tai những chuyện bên ngoài đồn dại về nghi án vườn Lệ Chi! Cả cái tin bà Phạm nào đó tự tử ở làng Đoài, Anh Võ có lần nghe loáng thoáng. Chú giật mình nghĩ thầm: sự đời éo le thật, ngẫu nhiên con người xấu số kia lại rtùng họ, trùng tên với mẹ mình sao? Cũng có lúc do hâm mộ văn tài, chú thấy băn khoăn muốn tầm khảo cuộc đời vị lão thần oan khuất. Nhưng biết tìm đọc ở đâu? Làm gì có sử sách nào còn dám viết về “nghịch thần” Nguyễn Trãi. Mà hỏi thầy, câu trả lời của thầy lại làm cho chú thêm khó hiểu: - Sau này gặp anh Lê Đàm con sẽ có dịp hỏi anh ấy. Còn bây giờ con chỉ nên biết gắng sức dùi mài kinh sử! Biết sau này là đến bao giờ kia chứ? Cứ mỗi lần chú xin phép thầy cho lên kinh sư thăm anh Đàm, thầy lại can ngăn: - Đường đất xa xôi, con đi một mình không thể được. Hôm nay nghe tin vua Lê Nhân Tông sắp về ngự Lam Kinh bái yết Vĩnh Lăng và Hựu Lăng, tất phải có anh Đàm cùng theo hộ giá, dịp này thầy không để cho anh em gặp nhau thì còn có dịp nào thuận lợi hơn nữa? Ôn lại giấc chiêm bao vừa rồi, Anh Võ tự thấy xấu hổ: Có bao giờ mình có ý nghĩ không hay về anh Đàm đâu, tại sao lại có cuộc chạm mặt kỳ lạ đó? Chắc chỉ là chuyện mộng mị vớ vẩn mà thôi. Nhưng ròi chú lại cảm thấy ruột gan nóng cồn cào. Thầy đi khỏi nhà từ sáng sớm, có thật thầy đến hành tại đón tiếp vua không? Lần này ta thử trộm phép thầy lẻn tới đó, may ra gặp anh Đàm... Bo...o...ng...bình...boo...ng...b...o...o...n...g... Bì...nh...boo...ng...boong... https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
36/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Tiếng kim thanh và tiếng trống mừng rộ lên. Xe vua đã tới rồi chăng? ° ° ° Anh Võ tới hơi muộn. Chú khôn ngoan vượt lên trước đám rước, đến nấp sau gốc cây nghiến trên một mô đất riêng ré. Ở đây, chú có thể quan sát tỉ mỉ mà không phải chen lấn với ai. Đập vào mắt Anh Võ trước tiên là hai chiếc lọng vàng khác hẳn những lọng thường ngày chú vẫn thấy ở các ngôi đình thờ thành hoàng. Cái tán nó không hiểu lợp bằng thứ vóc gì mà ánh nắng chiếu vào, làm loé lên màu mỡ gà sáng rực như ráng mặt trời chiều lúc sắp lặn. Trông thấy người ngồi dưoớihai chiếc tán lọng đó, chú đoán ngay là thái hậu Nguyễn Thị Anh và Nhân Tông hoàng đế. Nhà vua ngự ở bên trái, thái hậu ngự bên phải, cách nhau một cỗ hương án. Hai quan cận thần mặc áo thụng đỏ đứng hầu vua, còn tả hình Tạ Thanh thì lấp ló sau lưng thái hậu. Đằng sau hai chiếc lọng vàng, còn có hàng chục chiếc lọng khác nữa, màu sắc khác nhau, sắp đặt theo ngôi thứ của các thân vương. Gần năm trăm quân đi hộ giá, với những mũ, áo, ngựa, xe, kiệu, tàn, cò quạt, binh khí...chồng chất, chói chang cả một vùng trời. Anh Võ đã nhận ra được chõ ngồi của Bình Nguyên Vương Lê Tư Thành ( có cắm biển đề chữ hẳn hoi). Chú vẫn nghi ngại không biết người đeo gươm mặc áo văn quan - đáng lẽ phải là võ quan mới có vũ khí tuỳ thân chú - đứng cạnh vương có đích xác là anh Lê Đàm không? Đợi cho các quan chức sở tại vào sụp lạy trước hương án bái mạng xong, bấy giờ các trò vui mới lần lượt ra mắt. Từ sau khi vua Thái Tông băng hà, vừa đúng một chục năm, đến nay dân Lam Kinh mới có cuộc đón mừg long trọng thế này. Cho nên có vô số tiết trò: nào là múa sư tử, múa kỳ lân, nào là rước thuyền ròng, kéo co, đánh vật, chọi gà... Nhưng xem ra tất cả những thứ ấy đều tẻ nhạt đối với nhà vua. Hội hè ở kinh sư thiếu gì những cái đẹp, cái vui gấp mười, gấp trăm lần như thế! Duy có một trò lạ mắt, lạ tai, đó là điệu múa hát cổ truyền của làng Di Mỗ. Bên con trai chít khăn đầu rìu, mình trần, thắt lưng màu đỏ, hông cài dao quắm. Bên con gái mặc áo buộc tà, thắt lưng màu hoa lý, trên vai trái vắt một dải lụa đào. Thoạt đầu hai bên nam nữ cùng nắm tay nhau quay vòng tròn mà hát. Sau đó dàn thành hai tốp quay mặt lại với nhau, cứ mỗi lần mười lăm người con trai ra múa thì mười lăm người con gái đứng vỗ tay, và ngược lại. Điệu bộ bên nam khoẻ khoắn, điệu bộ bên nữ uyển chuyển. Giọng hát trầm cũng như cao, đều ấm áp thiết tha gợi lên khung cảnh êm đềm nơi đồng nội và niềm hạnh phúc bình dị của người dân lành chăm chỉ.
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
37/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Xem diễn trò này, Nhân Tông hoàng đế rạng hẳn nét mặt lên. Có lúc nhà vua khoái trá quá, quên mất cả mình đang mặc áo long bào ngồi ngự lãm, hồn nhiên đúng như một chú bé, lấy ngón tay gõ gõ vào cán lọng, môi mấp máy hát theo... Lời ca vừa dứt, nhà vua quay về phía thái hậu: - Tâu mẫu hậu, con muốn xem lại tiết trò kia vài lần nữa tại khu hí viện của hoàng cung. Chẳng hay mẫu hậu có bằng lòng không? Thái hậu Nguyễn Thị Anh chưa kịp đáp, tả hình Tạ Thanh đã thò đầu ra rỉ tai: - Muôn tâu đức bà, thủa hàn vi thần đã từng trà trộn với đám ngu dân ở vùng ven sông Mã, sông Chu, thần biết rõ cái tập tục kia tên gọi là bài ca “Rí ren” nghĩa là muôn tâu... một trò nhảm nhí do bọn nông phu chân lấm tay bùn, đói rách ngồi nghĩ ra để lúc buồn tình hát lượn với nhau cho khuây khoả đấy thôi. Nếu cứ để cho bọn chúng tiếp tục trổ tài, e rằng hoàng thượng còn nhỏ tuổi, tâm trí cao minh sớm tiêm nhiễm phải những điều khôngtinh khiết! Thái hậu lập tức truyền lệnh đình chỉ cuộc vui, dù trong lòng biết làm như vậy, đức-vua-con phật ý. Đứng sau gốc nghiến, quan sát Nhân Tông, Anh Võ nhận thấy từ đấy trở đi nhà vua mất hẳn vẻ linh hoạt. Đến nỗi khi quan lễ nghi đến rước hoàng thượng đi bái yết Sơn lăng, Nhân Tông cứ ngồi ngây người ra, không buồn nhấc tay, nhấc chân nữa. Hai vị cận thần phải dỗ dành mãi mới nâng được nhà vua đặt lên cỗ xe. Anh Võ “xuỵt” một tiếng thật mạnh, gớm, gan lỳ khiếp! Dà... nhưng mà dỗi với mẹ như vậy, ai mà không dỗi được? Lần này nếu vượt lên trước đám đông sợ dễ bị lộ (thầy trông thấy thì khốn), Anh Võ hoà lẫn vào dòng người huyên náo chạy theo sau xe giá. Đến một chỗ cách khu lăng chừng nửa dặm, dòng người phải đứng ùn cả lại. Có lệnh cấm thường dân không ai được bén mảng tới nơi an nghỉ của các tiên đế. Mãi tới giờ mùi mới thấy vua và thái hậu trở ra. Nhân Tông đi chung với thái hậu một lọng, nét mặt hoàng đế trông không còn vẻ gì cáu kỉnh nữa. ông vua con trở lại vẻ hồn nhiên như con nít rồi. Anh Võ nghe cả tiếng đức vua đang líu ríu: - Có phải bây giờ mẫu hậu định dẫn con lên chơi trên cái gò ở trước mặt, cái gò có cây đại thụ chục vòng tay người ôm không xuể kia không? Mẫu hậu hãy truyền lệnh cho quan lỗ bộ kể cho mẹ con ta nghe xem cái cây đa cổ thụ ấy đã mọc từ đời nào mà gốc của nó lại to hơn cả gốc cây đa ở cửa Thái Miếu thế? Bọn cung nữ đã có lần định nói đến tai con nhiều chuyện thần bí về cây đa ấy, hôm nay con muốn biết tận nơi. Đi, mau lên mẫu hậu. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
38/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Quan lỗ bộ chuyên lo việc nghiên cứu các dấu tích phong thổ của tiên triều đã lược thảo sẵn một bản biên thuật sự tích cây đa Lam Kinh. Lúc này chỉ có việc đọc bản đó lên cho thái hậu và hoàng đế ngự thính. Tả hình Tạ Thanh nấp sau lưng quốc mẫu, đôi mắt hắn lim dim mơ màng như đang lơ đãng thả hồn theo những ý nghĩ xa xôi. Nhưng thực ra tâm trí hắn không bỏ sót một chữ nào. Hắn muốn ngay cả trong việc này hắn cũng phải tở ra xứng đáng là tai, là mắt của thái hậu. Nhác thấy điệu bộ tên nịnh thần, quan lỗ bộ đã cụt hứng. ông rủa thầm hắn trong bụng: “Tai mắt mày là tai măt loài cú vọ! Mày chỉ thích bới lông tìm vết. Mày nghe thanh hoá đục, nhìn trắng hoá đen... Mày đã giây vào đâu là người ta nơm nớp ở đâys sắp xảy ra điều dữ.” Điều dữ quả đã đến! Cây đa là vật vo tri vô giác cũng không thoát khỏi cái nọc đầu lưỡi độc địa của Tạ Thanh. - Muôn tâu thái hậu, - Tạ Thanh không buồn để cho quan lỗ bộ đọc dứt lời, cứ mặc nhiên đam ngang vào sự việc – theo ý ngu thần thì triều đình nên bắt dân địa phương đẵn ngay cây đại thụ kia xuống làm củi mới phải, vì ẩn náu trong lá cành thân rễ của nó từ lâu đã ẩn náu cái mầm phản nghịch! Cái mầm phản nghịch mà Tạ Thanh buông ra ở đây là một dòng chữ đã có từ lâu: “Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần”. Thái hậu từng nghe nói lúc sự nghiệp còn gian nan, muốn thu phục lòng người, theo mưu kế của Nguyễn Trãi, Bình Định vương Lê Lợi đã sai quân lấy mật, mỡ viết vào lá và vỏ cây dòng chữ trên. Sâu, kiến tìm thức ăn, đục lá và vỏ cây tạo thành những nét chữ lỗ chỗ, khiến người qua đường tình cờ trông thấy có thể nghĩ đến cái điềm trời báo trước cho thiên hạ biết vận số của đất nước... Khi đoàn người vác rìu đến tề tựu dưới gốc đa, người ta thấy một ông gì từ trong đám đông lách ra tiến bước đến trước mặt thái hậu. Không hề run sợ, ông đứng thẳng mình ung dung chờ bà mẹ đức vua ngước nhìn lên rồi mới cất giọng: - Tôi thay mặt cho tất cả mọi người ở đây có lời khẩn cầu thái hậu và đức vua, xin thái hậu và đức vua đừng ra lệnh triệt hạ cái cây cổ thụ vô tội kia! - Vì cớ gì?...Thái hậu cười gằn lừ lừ nhìn ông già một cách bực tức/ Hỡi con người gàn dở kia, ngươi có biết chữ không? (ông già khẽ gật đầu). Ừ tốt đấy, ngươi hãy nhìn lên thân cây kia và đọc to cho bọn dân chúng nghe xem ngươi đã thấy những gì trên đó. - Muôn tâu thái hậu, dân cả nước ai chả biết sự tích cây đa Lam Kinh với dòng chữ thay cho mệnh trời ấy! Xin cứ hỏi một đứa bé còn để chỏm nó https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
39/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
cũng có thể đọc vanh vách, lọ là triều đình phải thách đố đến cái lão già đồ gàn này! Thái hậu đang nhếch mép người bỗng sạm mặt lại, mi mắt trái giật thon thót. Tuy nhiên bà vẫn kìm được mình. - Hừ... m... Thế là nhà ngươi đã hiểu rồi đấy! Nhưng bọn các ngươi thích lý sự, hãy nghe đây : "Lê Lợi vi quân, Nguyễn Trãi vi thần", đó là mệnh trời ứng vào lúc Cao hoàng đế mới dấy nghiệp. Ngày nay, Nguyễn Trãi đã làm ma không đầu, cái thân cây mang tên kẻ nghịch thần ấy cứ để ngang nhiên đứng trên gò cao thì còn gì là phép vua, mệnh nước? Ngươi đã bạc tóc, bạc râu lại thông hiểu nghĩa lý thánh hiền, đáng lẽ phải biết khuyên bảo lũ con cháu triệt hạ cây đại thụ kia trước khi ta và hoàng đế qua đây mới phải chứ... Ngươi trả lời đi! - Muôn tâu thái hậu... Càng già càng thông hiểu nghĩa lý, càng phải biết răn con cháu làm điều minh chính, chứ có đâu lại bắt họ làm ngược lẽ phải. Tôi trộm nghĩ, nếu đích thực ông Trãi là người có công lao với tiên triều, với dân nước, thì dù có chặt hết cả cây rừng cũng không xoá nổi tên tuổi ông! Phương chi lời "Bình Ngô đại cáo" còn truyền đó, tấm bia Vĩnh Lăng còn đặt gần đây, những lời văn hùng tráng do ông Trãi vâng soạn, triều đình đã cho khắc vào biển đồng, bia đá dựng thờ ở nơi tôn lăng, thái miếu. Hôm nay đến bái yết Vĩnh Lăng, hẳn đức bà vẫn còn thấy tên tuổi thừa chỉ Nguyễn Trãi rành rành ghi ở hàng chữ cuối đấy? Triều đình chưa truyền lệnh đập vỡ tấm bia ấy, hà tất lại ra lệnh bắt dân Lam Kinh chúng tôi triệt hạ cây đa chỉ còn để lại dấu vết một hàng chữ ở lớp vỏ bên ngoài? Nghe những lời đối đáp cứng cỏi, dân chúng ai cũng lấy làm mát gan mát ruột. Họ không biết lúc đó tính mạng ông già đang treo trên đầu sợi tóc. Bà mẹ đức vua chớp chớp đôi mắt khác lạ, thét lên lạc cả giọng: - Tả hữu đâu? Lôi thằng già ngỗ ngược này đem chém cổ ngay tức khãc cho ta. Từ lâu, đứng lẩn trong đám đông, chú bé Anh Võ vẫn hồi hộp theo dõi từng cử chỉ, lời nói của thầy. Phải, ông gìa kia chính là người đã nhận trách nhiệm với Cao Nhuệ và Lê Đàm nuôi nấng, dạy dỗ Anh Võ. Xưa, ông đã từng nổi tiếng một thời về tạc tượng và tô tượng. Những đền đài danh thắng ở kinh kỳ hiện nay nhiều nơi còn ghi lại dấu vết bàn tay tinh tế của ông. Sau khi người em trai là thợ sơn Cao Sư Đăng bị chết oan trong dịp xây chùa Báo Thiên, ông chán ghét thế sự, rũ áo rời thành Thăng Long đi phiêu bạt. Phường bạn cố tìm cách lưu con người tài hoa ấy lại, nhưng không ai làm ông xiêu lòng. Ông đi lang thang đây đó, đem tiền của dành dụm cả một đời thợ giỏi ra làm những việc https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
40/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
từ thiện. Ngày ghé về Côn Sơn thăm Cao Nhuệ, được cháu ruột nói cho biết tình cảnh của mẹ con Phạm phu nhân, ông loé lên những niềm hi vọng mới... Ta hằng băn khoăn về nỗi oan thác của quan thừa chỉ. Thì ra ở hiền lại gặp lành, dòng họ ấy còn có người nối dõi. Nhờ đám môn sinh giàu lòng nghĩa khí, Anh Võ được sống sót đến ngày nay nhưng vẫn phải lưu lạc ở nơi biên viễn. Mà ở đấy thì đám môn sinh lại lo rằng chú bé sẽ bị thất học, Họ đang bí kế, muốn nhờ ta góp sức, ta sức nói với đứa cháu của ta như thế nào đây..." Bỗng ông già mừng rỡ vỗ vào vai Cao Nhuệ: - Này, bác chợt nghĩ ra, sau vụ làng Đoài ở Sơn Nam, cho đến lúc này, các anh đã hoàn toàn bịt mắt được bọn gian thần rồi, còn e ngại gì mà không đón Anh Võ trở về? - Thưa bá phụ... - Cao Nhuệ trong bộ nâu sồng đã quen với phong độ kẻ tu hành, chắp hai bàn tay đưa lên ngang mũi - các thân hữu của cháu cũng đã nghĩ tới điều đó, nhưng vẫn phải đề phòng bất trắc. Đón Anh Võ về thì dễ, song còn việc rèn cặp cho em nên người... Vả lại, thưa bá phụ..., "bức vách có tai", không thể để Anh Võ sống chung với cháu hoặc Lê Đàm được! Ông già cưởi hể hả: - Thế thì có gì là khó... Bác sẽ đảm trách hộ các anh việc đó. Rồi, từ giã Cao Nhuệ, ông không đi lang thang nữa, lại trở về Lam Kinh chờ đón dạy người học trò nhỏ duy nhất... Giờ đây đứng trước cái chết, ông già trông vẫn bình thản. Đố ai biết trong lòng ông đang xao động những gì "...Ròng rã ba năm trời, ngày dạy Anh Võ, đêm loay hoay nhào, nặn, tô, vẽ...mãi đến ngày hôm qua ta vừa hoàn công pho tượng quan thừa chỉ. Thế là ta đã giữ được lời hứa với Cao Nhuệ. Người đời sau đến văn cảnh chùa Tư Ân, nếu ai còn chưa có may mắn chiêm ngưỡng dung mạo quan thừa chỉ lúc sinh thời, thì những ngón tay tài nghệ của dòng họ Cao này ít ra cũng giúp họ mường tượng được khí cốt bậc đại nhân, đại nghĩa. Ta có nhắm mắt cũng được, chỉ còn ân hận một điều: chưa kịp nói gì với Anh Võ... Lần này, định gặp Lê Đàm sẽ bàn riêng cách cho thằng bé cùng trẩy kinh một thể; ta hết chữ rồi, vả cũng đến lúc cần cho con chim đủ lông cánh tung bay. Vì lẽ đó, sáng nay mới không tiện để nó đi theo. Ngờ đâu lại gặp cơ sự này...". Trên vầng trán cao, mồ hôi lấm tấm bắt đầu đọng thành giọt, ròng ròng chảy xuống những sợi râu bạc. Ông già định giơ ống tay áo lên quệt nhưng rồi lại đứng im, ngẩng đầu cao hơn, đưa mắt nhìn khắp lượt như muốn gửi lời chào vĩnh biệt mịo người. Nhìn vẻ mặt này, Anh Võ tưởng như có trăm ngàn mũi kim đang chích vào tim gan mình. Chưa bao giờ chú phải chứng kiến một cảnh đau lòng https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
41/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
như vậy. Chú không thể bỏ mặc thầy. Cần phải lăn xả vào giữa vòng gươm giáo, thét vào mặt con mụ đàn bà độc ác kia những lời nguyền rủa thậm tệ nhất, rồi sau đó đến ôm lấy chân thầy, có cùng chết với thầy cũng hả dạ. Trống ngực đập liên hồi, cái giận làm máu chuyển động bừng bừng trong cơ thể. Anh Võ nhằm thẳng chiếc lọng vàng bước tới. Bỗng một bàn tay giữ chặt lấy vai chú: - Anh Võ chớ hấp tấp, để mặc anh xử trí! Ngoái đầu lại, hai ánh mắt gặp nhau, linh tính báo cho Anh Võ biết người đang đặt bàn tay rắn chắc trên vai mình là ai rồi. Chú trố mắt: "...Ơ... anh Đàm!". Nhưng chợt hiểu ý, chú sững người lại, đứng im, Thời khắc lúc này thật vô cùng quan trọng. Hai anh em chỉ kịp nói với nhau mấy lời thật vắn tắt. Sau đó Lê Đàm thản nhiên như không có chuyện gì xảy ra, tiến đến trước chỗ ngồi của bà mẹ đức vua, điềm tĩnh quỳ xuống. - Tâu thái hậu, cả vùng này ai cũng biết lão thầy đồ Lam Kinh là một kẻ đọc sách nhiều nên sinh ra cuồng chữ, si thư, tâm thần bất định. Bấy giờ những người đứng vòng trong vòng ngoài cùng đồng thanh nói: - Chúng tôi cùng một ý như quan thân tuỳ đấy! Lê Đàm nói tiếp: - Giết lão chẳng khó gì, nhưng - Lê Đàm hạ giọng - xin thái hậu cũng nên cân nhắc kỹ một chút... Những điều quan thân tuỳ vừa tâu, quả có làm cho bà mẹ đức vua chột dạ. Bà suy nghĩ: trong hai điều, ta chỉ nên chọn một, chỉ chặt gốc cây kia mà hãy khoan chặt đầu thằng già... Thái hậu đưa mắt nhìn Tạ Thanh. Tên này trông thấy tướng mạo oai vệ của Lê Đàm - nhất là hắn đã từng biết đến võ công hiển hách của chàng dịp bắt sống tướng giặc ở Châu Hoá - tự nhiên đằng sau gáy hắn ơn ớn nổi da gà... Hắn không dám hấp tấp buông lời gièm pha mà ranh mãnh làm bộ đồng tình với Lê Đàm: - Muôn tâu thái hậu, cao kiến của quan thân tuỳ cũng hợp với ngu ý hạ thần. Cổ nhân nói, giết một con ong thôi, không khéo, còn có thể bị cả bầy đốt cho sưng mày sưng mặt, huống hồ định hạ một tên đầu đen máu đỏ! (Hắn tự khoái trí cho rằng câu nói học mót của hắn là vô cùng thâm thuý!). Song thần trộm nghĩ, tha bổng lão già kia tức là thả cáo về rừng. Vậy nên chọn một cách khác. Mà cách này thì không ai biết giỏi bằng người đã từng https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
42/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
am hiểu gốc gác, tâm bệnh kẻ phạm tội. Xin thái hậu cho quan thân tuỳ quản xét... Bà mẹ đức vua không cần căn vặn gì hơn, uể oải nhắc lại câu nói của tên gian thần: - Được, ta giao toàn quyền việc đó cho quan thân tuỳ quản xét. Rồi mụ lẳng lặng đi về phía gốc đa, nơi đó mười hai người thợ rừng vừa được gọi đến, trong tay đang lăm lăm dụng cụ, sẵn sàng đợi lệnh. Khi thân cây cổ thụ bị những nhát rìu đầu tiên chặt vào làm ứa ra sắc nhựa nâu sẫm đặc quánh, ông già cảm thấy chính lòng mình đang rỉ máu... Nghe lệnh tha tội chém mà ông vẫn nhơn nhơn. Sống, chết cũng một lần. Mặc! Phải nói, nói nữa, cho lương dân thấy được việc làm hiểm độc xấu xa của con mụ lộng quyền kia. Ngẩng đầu nhìn lên ngọn đa, ở đấy bầy quạ đen và đàn chim sáo sậu đang lượn quanh nháo nhác, hình như chúng muốn nguyền rủa những kẻ sắp cướp mất tổ ấm của chúng, ông già ngang nhiên ôm ngực ngâm thơ như những lúc ông cao hứng thực sự. Dân Lam Kinh nhìn nhau ứa nước mắt lắng nghe thầy đồ cuồng chữ tấu diễn bài thơ quốc âm của quan thừa chỉ mà họ đã quá quen thuộc: Đủng đỉnh chiều hôm dắt tay, Trông thế giới phút chim bay. Non cao, non thấp, mây thuộc, Cây cứng, cây mềm, gió hay. Nước cũ trăm năm còn vậy, Trăng bao nhiêu kiếp nhẫn này. Ngoài chưng mọi vật đều thông hết, Bui một lòng người cực hiểm thay! Thái hậu từ gốc đa quay gót trở lại. Sợ cơn thịnh nộ mới lại có thể nổ ra, Lê Đàm nhanh nhẹn mở dải thắt lưng lụa trói tay ông già lại, vừa giong đi vội, vừa giả bộ quát tháo: - Đi mau lên, lão già cuồng chữ! Về vương phủ, ta sẽ nhốt lão vào một chỗ và mỗi ngày chỉ cho lão ăn nửa bữa thôi, xem có còn đủ sức ngâm nga nữa không. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
43/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Trước cảnh ấy, Anh Võ luống cuống không biết mình nên làm gì. Phép nước bất chấp tình thân, anh Đàm đã dặn để mặc anh xử trí cơ mà! Đầu óc chú càng bối rối vì cái tin anh Đàm mới nói nhỏ ban nãy: sắp sẵn những thứ cần dùng để trẩy kinh sư với anh. Đi kinh sư! Điều đó Anh Võ hằng trông đợi từ bao lâu nay, Nhưng niềm vui đến cùng một lúc với tai biến... Chú bồi hồi nhớ lại cảm giác mơ hồ trong giấc chiêm bao... Ta sống ở kinh sư để rồi hàng ngày phải trông thấy những bộ mặt đáng ghét kia ư? Không! Ta có anh Đàm và còn có... bổn phận đối với người thầy kính mến nữa chứ! Nghĩ vậy, chú phấn chấn bước vội về nhà. ° ° ° Người ta giải ông già về kinh sư. Ở đây, ông không phải giam hãm trong nhà ngục tối tăm, cũng không bị gông cùm hành hạ gì cả. Trái lại, ông là một hạng phạm nhân đặc biệt, được đối đãi như thượng khách. Phủ Bình Nguyên Vương dành cho ông ở hẳn một gian trong nhà khách. Sáng sáng có Anh Võ đóng vai tiểu đồng pha nước hầu trà. Ngày hai bữa, không cao lương mĩ vị, cũng đàng hoàng cơm bưng nước rót tận nơi. Anh Võ thuộc khẩu vị của thầy, chú đã mách nhà bếp làm những món ăn thanh đạm mà ngon miệng. Ngoài ra, có đủ những đàn, sách, rượu, cờ... rất nhiều thứ cho ông tiêu sầu giải muộn, ông không phải ngồi đếm từng chiếc lá rụng, tính ngày tháng trôi đi.... Tả hình Tạ Thanh mang máng đánh hơi biết những tin tức không thú vị đó. Hắn lại mon men đến ton hót với thái hậu: - Tâu đức bà... Tên thân tuỳ của Bình Nguyên vương đối đãi với thằng già cuồng chữ còn hơn cả ngu thần cung phụng bố già ở tư thất... Thái hậu ngoảnh mặt đi nơi khác, cười khẩy: - Khanh đã xúi ta giao phó hắn cho Lê Đàm, bây giờ sự thể thế nào, chẳng lẽ khanh không có cách xử trí hay sao, cớ gì còn để ta phải bận tâm? - Dạ, muôn tâu... Trước đây ngu thần hiến kế như vậy là có dụng ý muốn chờ cơ hội kết tội cả lão đồ già lẫn tên Lê Đàm quỷ quyệt một thể... - Thôi đi, hãy để cho ta yên tĩnh! Lần đầu tiên tả hình Tạ Thanh bị thái hậu xua đuổi, chắc hôm ấy bà mẹ đức vua đang có điều gì bực bội nên không muốn nghe tên gian thần lải nhải nhiều lời. Ở bên vương phủ, ngay từ đầu, Lê Đàm cũng đã lưu ý nhắc nhở Anh Võ: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
44/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Em phải ghi nhớ điều này: không có lệnh của anh, nhất thiết em không được hỏi han ông già họ Cao điều gì nhé. Đã nửa tuần trăng, từ lúc theo gót anh Đàm về đây, chú bé chỉ được săn sóc, hầu hạ thầy lẳng lặng như cái bóng. Những lúc anh Đàm đến gặp riêng thầy, chú còn phải làm người đứng canh đề phòng có kẻ thóc mách rình mò. Nhiều lần ông già tỏ vẻ lo lắng, bảo Lê Đàm: - Anh phải thận trọng, chớ vì bác ( ông đã coi Lê Đàm như Cao Nhuệ ên lúc vắng người thường xưng hô một cách thân mật) mà sa vào cạm bẫy của thái hậu và bọn gian thần! Anh cứ đòi thái hậu, buộc mụ ấy phải trao thẳng bác cho toà hình viện xét xử. Lê Đàm không nỡ làm theo cách của ông già. "Ta đã kéo được người ngay ra khỏi miệng hùm, lẽ nào lại để cho con người ấy dấn thân vào hang sói?" Trong khi chưa tìm ra mưu kế giải thoát, chàng vẫn lưu ông già ở sảnh, vẫn ngày ngày cho Anh Võ quanh quẩn hầu hạ và sai người cung đốn mọi thứ cần thiết. Chàng không ngờ sự tận tuỵ của chàng lại dẫn đến một kết quả thảm khốc. Một đêm, Anh Võ và mọi người ngủ say rồi, ông già còn ngồi tư lự trước tư án khá lâu. Chỉ có ngọn bạch lạp mới được chứng kiến những ý nghĩ bi phẫn cuối cùng của ông... Trưa ngày hôm sau, viên hình quan đi minh xác vụ bât trắc ở khu vườn cấm của hoàng cung bên cạnh phủ Bình Nguyên vương về trình lại với tả hình Tạ Thanh rằng, hắn đã làm đầy đủ mọi việc khám xét, nhưng không phát lộ được điều gì khả nghi. - Bẩm thượng quan... dạ... đây đúng là một vụ tự tử, đương sự dùng dải lụa bạch tự treo cổ lên cành cay mộc lan, hiện còn để lại một phong thư lời lẽ kỳ lạ. Như con thú dữ phàm ăn vừa vồ hụt mồi, Tạ Thanh giựt ngay lấy mảnh giấy lắp bắp đọc: "Hỡi những người trung thực! Khi đặt bàn tay lên ngực, ta còn thấy không còn thoi thóp, đừng sợ hãi, hãy vuốt mắt cho ta! Hỡi những kẻ manh tâm độc ác! Khi nhìn thấy ta ngủ thiếp trên cành cây, đầu ngoảnh về hướng sao Bắc Đẩu, đưng vội nghĩ đến việc hãm hại thêm những người vô tội! Ta vĩnh biệt dương thế mà vẫn mang theo tia sáng mặt trời. Mãi mãi ta còn nhìn thấy ánh mắt yêu thương của những tâm hồn ngay thẳng. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
45/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Mãi mãi ta còn nhìn thấy lòng dạ sói lang của bọn lộng quyền đê tiện!..." Vo viên mảnh giấy quẳng vào mặt viên hình quan, tên gian thần lặng hẳn người đi một lúc. "Đúng là thằng già cuồng chữ ngu xuẩn!". Bỗng hắn bật dậy và như một con đười ươi, hắn cứ đứng ngửa cổ ra phía sau, cười rất man dợ. Viên hình quan thừa dịp cúi nhặt vội viên giấy ròi, chuồn thẳng. Còn lại một mình tên gian thần đứng ôm đầu nói lảm nhảm... ° ° ° Sau cái chết của ông già họ Cao, Tạ Thanh tuy vẫn đứng đầu hàng nội quan nhưng ít được thái hậu Nguyễn Thị Anh gọi vào hầu như trước. Bị thất sủng, hắn lại vùi đầu vào các cuộc đỏ đen. Suốt ngày đêm, hắn chui rúc dưới Vạn Lộ, lê la hết chiếu bạc khác. Đến đâu, hắn cũng vơ tiền như rác, hầu bao của tả hình đeo trước bụng căng phồng như con cóc mệ, bọn đổ bác trông thấy thèm nhỏ dãi. Chúng càng thua càng ham gỡ. Càng gỡ lại càng thua đau. Trong bọn chúng chưa có tên nào địch nổi ngón cờ bạc bịp của Tạ Thanh, trừ quan giám ti, người anh em con dì với thái hậu. Hôm nay hai tên tham quan, hai con bạc khét tiếng sát phạt lẫn nhau. Thoạt đầu chúng còn làm ra bộ lịch sự. Tả hình: - Ngài cao tuổi xin mời ngài "bắt cái" trước! Giám ti: - Dạ không dám... Ngài chức cao hơn, xin rước ngài... Rồi chỉ một thoáng, chúng để lộ ra các thủ đoạn gian lần. Mạt cưa mướp đắng gặp nhau, chẳng đứa nào chịu lép đứa nào. Bị thua ba ván liền, tên giám ti bắt đầu cay cú. Vừa thấy Tạ Thanh lét mắt về phía mình, hắn phát khùng: - Sao ngài lại nhòm trộm bài của tôi? Bất đồ hắn bị tả hình chửi mát: - Ngài yên trí. Tôi đang nhìn tên kẻ trộm giấu bài trong ống tay áo chứ tôi đâu dám nhìn trộm nước bài của ngài. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
46/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- À, ông này giỏi, ông bảo ai là kẻ trộm? - Tôi bảo anh đấy. Chính anh là thằng cướp cá, là phường ăn quỵt, phường kẻ trộm... - Nói láo! Chính mày mới là phường cờ gian bạc lận. - Cứ giỏi mày cứ rũ ống tay áo cho mọi người xem nào? Thách đấy!... - Mày liệu hồn, đợi đấy... rồi tao sẽ giũ luôn cả bộ xương mày một thể... Một đằng ỷ thế là anh em với thái hậu, một đằng ỷ thế là chức quan hầu cận thân tín nhất của mẹ vua. Hai cái thế ấy đều rắn như đá cuộc, nên càng xô xát càng toé lửa. đến lúc không còn moi móc đâu ra được những lời tục tĩu hơn để xỉ mạ nhau, bọn chúng bèn vứt bỏ cả ngôn ngữ loài người, nhảy xổ vào nhau bằng sức hung dữ của loài dã thú. Những quả đấm tới tấp giáng vào mặt, vào ngực giám ti. Chỉ cần chậm trễ một chút nữa có lẽ tên hoàng thích này phải chết gí hoàn toàn. Nhưng đột nhiên, giám ti ngồi thụp xuống, dùng toàn lực húc đầu vào bụng đối thủ. Tả hình bị mất thăng bằng, ngã ngửa ra. Cả tấm thân nặng nề của hắn đổ xuống và cứ thế hắn ngất lịm đi. Người ta tưởng hắn chết giả vờ để đòi ăn vạ. Không! Hắn chỉ còn có thể ú ớ kêu lên vài tiếng rồi vĩnh viễn không bao giờ ngồi dậy được nữa. Bởi vì, lá gan của hắn - vốn đã sưng to lâu ngày vị bệnh nghiện rượu - vừa bị giập vỡ trong ổ bụng, là nguyên nhân kết thúc cuộc đời xấu xa của hắn một cách nhanh chóng. Chưa cần đợi Tạ Thanh tắt thở thực sự, bọn đổ bác đã xúm vào lột hầu bao, tranh nhau con "cóc mệ", mặc cho tên giám ti đứng đó, sững sờ... ° ° ° Giám ti lẻn về nhà nằm đắp chăn rên ư ử. Một tiếng xịch cửa rất nhẹ, tiếng gió lay rèm trúc, thậm chí tiếng chân chó nhón bước ngoài thềm, cũng làm cho hắn giật mình. Lúc nào hắn cũng nơm nớp lo sợ người ta đến bắt giải hắn đi. Hắn nhẩm trước những lý lẽ để biện bạch khi phải ra đứng trước tào hình viện. Một là tả hình và hắn từ lâu không có mối hận thù gì với nhau. Hai là khi xảy ra xung đột, tả hình là người khởi đả trước, đương nhiên hắn phải có hành động chống đỡ để bảo mạng. Ba là... Bốn là... Tất cả những lý lẽ của hắn đều nhằm bào chữa rằng việc hắn húc chết tả hình là không may ngộ sát chứ không phải cố sát. Tuy nhiên, tự biện bạch thế nào, hắn thấy mình vẫn là kẻ phạm tội giết người. Mạng đổi mạng, khó lòng thoát nổi phen này! Người hắn trông mong cầu cứu được nhiều nhất là thái hậu thì chắc chắn lần này lại là người trị tội hắn thẳng tay nhất. Bởi vì giết https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
47/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
tả hình tức là xúc phạm đến thái hậu, chặt cụt mất một cánh tay của thái hậu... Càng nghĩ hắn càng sinh quẫn, càng rối trí. Hình như có một bàn tay ma quỷ nào vừa đặt vào hộp sọ của hắn những tầng ong. Hắn cố trấn tĩnh để tìm ra một kế gì sáng sủa hơn mà đầu óc cứ u u... o... o không ra làm sao cả. Giữa lúc tâm thần đang hoảng loạn như vậy thì có tin Lạng Sơn vương Nghi Dân muốn vời hắn đến tư thất để đàm đạo riêng. Bình nhật, giám ti và Lạng Sơn vuong ít đi lại với nhau, nhưng giám ti vốn biết Nghi Dân là kẻ cơ mưu, nằm ẩn đợi thời, dù bị giáng chức không được làm thái tử nữa, vẫn là một trong những kẻ có vây cánh trong triều. Xưa nay, Nghi Dân chưa từng giúp đỡ ai một cách khẳng khái. Nhưng giám ti lúc này cần gì biết điều đó. Hắn đang chết đuối, miễn là vớ được cọc, hãy bám ngay vào cọc cái đã. Hắn lồm cồm ngồi dậy, khăn áo chỉnh tề, đi thẳng đến nhà người con trai trưởng của vua Thái Tông. Vừa gặp mặt Lạng Sơn vương, hắn đã được nghe những lời vỗ về phấn khích: - Ông giám ti đã "có gan ăn muống, phải có gan lội hồ", Nếu ông tin ở tôi, tôi sẽ giúp ông cái kế biến nguy thành an, biến bại thành thắng... Tên giám ti mừng rơn, tay vái lia lại, miệng nói liến thoắng: - Trong cơn hoạn nạn này, cha mẹ đẻ ra tôi, tôi cũng không tin, k quý bằng người giải nguy cho mình. Tôi đã thực bụng đến cửa vương, dám xin vuơng mở lòng chỉ giáo. - Xin đừng dạy quá lời, - Lạng Sơn vương xua tay – nhưng cũng phải tin nhau như thế mới được. Chúng ta đều đang cần đến nhau cả mà. Nghi Dân lưu khách ở lại bên mình, suốt đêm trao mưu bày kế. Khi cáo biệt, giám ti không trở về nhà nằm đợi lệnh bắt, y nhờ gia nhân của Nghi Dân trói tay mình lại rồi tự dẫn thân đến trước toà hình viện. Hai tuần trăng sau, khi bản án chính thức loan bố, nhiều ngưòi có chức quyền bắn tin đến tào hình viện: “...Đành rằng cũng là dáng đời tả hình Tạ Thanh, nhưng tội giám ti như vậy mà xử hắn chỉ có sáu năm phạt giam thì quá nhẹ. Trong khi mang án, lại cho hắn thỉnh thoảng được tự do ra vào cung cấm, như thế còn gì là luật pháp của hoàng gia nữa!”. Chẳng những họ mà cả thái hậu cũng không hiểu nổi rằng trong vụ án này có bàn tay của Lạng Sơn Vương thò vào. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
48/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Tin Lạng Sơn Vương Nghi Dân giết vua, cướp ngôi loan đi khắp nước, bay về Côn Sơn. Sự thật ghê rợn quá! Các bị bô lão đi đón sắc chỉ vua mới, xấu hổ, phải lấy quạt che mặt, nước mắt ướt dầm vạt áo. Không, chắc chắn là các cụ không khóc Trần Nhân Tông, không xót thương thái hậu Nguyễn Thị Anh mà khóc cho nước, cho nhà, khóc vị vua Thái Tổ, vì quan thừa chỉ. Chao ôi, bao nhiêu năm trời gội mưa dầm gió, máu đổ xương phơi mới dựng lại được tôn miếu... Gió nức nở trên cánh đồng xơ xác. Mười hạt có đến chín hạt lép, đang giữa vụ gặt mà cánh đồng vắng lặng như tờ. Lành ít, dữ nhiều, đã lo cái đói cầm tay, lại hốt hoảng vì những tin đồn đại: Lạng Sơn vương Nghi Dân mới làm việc bất nhân, vô đạo, cũng tấp tểnh phái sứ giả sang nhà Minh cầu phong, cũng học đòi xuống chiếu đại xã thiên hạ! Chính sự triều chế thay đổi như bóng mây mà giọng lưỡi kẻ bạo ngược thì bao giờ nghe ra cũng đầy nhân nghĩa. Lời văn đại xá bố cáo khắp nơi càng thêm ngán ngẩm lòng người. Ở Côn Sơn mấy ngày nay người ta xá rách, vứt bỏ có tới hàng chục tờ cáo có ấn của "nhà vua". Quan sở tại trông thấy đành phải làm ngơ. Chỉ có dân Côn Sơn mới dám táo tợn như thế. Họ nói trắng ra rằng: "Nghi Dân có nhiều tham vọng nhưng lại là kẻ tài đức hèn mọn nhất trong những người con của vua Thái Tông". Đó là chuyện của người lớn. Còn lũ trẻ mục đồng thì cứ cưỡi trên lưng trâu là cỗ tay đánh nhịp hát xai xải: Xúc xắc, xúc xẻ... Ai đẻ ra ngươi? Đội lốt con trời Thác lời thằng Cuội Việc làm ám muội Gây tội, kết bè ....... Lửa nổi tứ bề Rồi người biết nhẽ Xúc xắc, xúc xẻ... Ấy thế mà lời lẽ bài cáo cứ trâng trâng: "Trẫm nhờ trời mến yêu, tổ tông giúp đỡ, các vương hầu và các đại thần cùng các quan văn cõ trong, ngoài suy tôn xin trẫm lên nối dại thống. Hai ba lần khuyên mời, không thể
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
49/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
dừng được, ngày mồng bảy tháng mười năm nay, trẫm phải lên ngôi vì phúc ấm trăm họ..." Tờ cáo này xé đi, tở cacó khác lại hiện lên...Người dân Côn Sơn nhìn thấy nó như nhìn thấy vết chàm xấu xí làm vấy bẩn gương mặt quê hương. Không thể để như thế này được! Đây là đất anh llinh của các bậc trung liệt, đất của Trần Hưng Đạo, của Nguyễn Trãi...Ở quán nước gốc đa đêm nay lại có cuộc hội kiến của dân làng. Một trai đinh vừa trở về sau mấy ngày đi kinh sư dò xét tình hình, đang kể lại với mọi người những điều tai nghe, mắt thấy. Thì ra những tin đồn đều đại để có thật. Nhân một đêm mưa gió, Nghi Dân được tên giám ti và bọn mưu phản trong toà hình viện làm nội ứng, đã cho hai tên hung đồ là Phạm Đồn, Phan Ban dẫn cho hơn trăm đao phủ bắc thang đằng phía cửa đông hoàng thành, lén vào cung cấm giết vua Nhân Tông và thái hậu. Cùng một lúc, bọn quan tuỳ tùng trong phe cánh đến trợ lực buộc quan đô quản phải ra lệnh cho cấm binh không được chống cự lại quân phiến loạn. Do đó bọn Đồn, Ban chiếm được thành trì, cung điện một cách dễ dàng và tôn Nghi Dân lên ngôi vua..." Không khí cuộc họp sôi lên phút chốc rồi lại lắng hẳn xuống. Có ai đó vừa thắp mấy nén nhang. những vòng khói thơm lởn vởn quanh những mái đầu nặng trĩu. Chưa có người nào muốn bày tỏ ý kiến mình đầu tiên. Cụ chủ quán húng hắng ho mấy lần rồi nói ra một điều không ai lường trước được: - Có lẽ ta nên phái người đi mời quan thân tuỳ Lê Đàm về đây thôi bà con ạ! Ngưòi tín nghĩa mà sống cùng với bọn sói lang e có khi bị hại. Chi bằng cứ trở về nơi lều cỏ, nước suối... Một giọng nói gay gắt cướp lời: - Cứ ai cũng đi tìm lều cỏ, nước suối cả thì lấy ai cứu nạn cho nước, cho dân? Mà chắc đâu đi ẩn đã thoát. Lão trượng quên mất rằng quan thừa chỉ xưa kia chẳng có thời ẩn dật đó sao? Thói đời, lúc không thịnh trị thì người trung thực, tài ba ở đâu cũng khó thoát nổi con mắt soi mói, ghen tị tò mò của bọn tiểu nhân đắc thế? Cháu mà như ông Đàm ấy à, thì cứ về đây cũng được, nhưng về không phải để ở ẩn mà cốt dạy võ nghệ cho chúng ta, rồi chóng chầy tất cả kéo thẳng lên kinh, trị cho bọn chúng một mẻ... Một bác trung niên ngồi bên cạnh vội vàng ngăn lại: - Ấy chết! Ấy chết! Càn rỡ... Càn rỡ... Nói liều như vậy có khi mất mạng cả người nói lẫn người nghe. Ngưòi nói đang đà hăng, nổi xung: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
50/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Đừng có doạ! Đây không sợ, không sợ đâu nhé! Cụ chủ quán phải lựa lời dàn xếp: - Thôi, các chuyện đại sự ấy không phải do bọn ta quyết định ở đây được. Nhiều vị cao minh có công dựng nước từ thời tiên đế hãy còn sờ sờ ra đấy! Người trai tráng vừa nêu ý kiến ban nãy có phần dịu bớt nóng nhưng vẫn tỏ ra sốt ruột: - Nhưng mà các bậc cao minh cứ để cho bọn lộng quyền che mắt vua, vua lại dựa vào bọn lộng quyền thì làm thế nào biết được ý dân, mà thẩu hiểu được nỗi khổ cực của đám đầu đen, máu đỏ chúng ta. ý cháu, nghĩa là ta cứ phải ra tay một phen... Bỗng có một bàn tay nhẹ nhàng kéo anh ta ngồi xuống. Mọi người quay lại và cùng ồ lên một tiếng; sư Nhuệ! Từ bao giờ không ai biết, sư Nhuệ đã có mặt, và nhà sư đã lắng nghe hết mọi chuyện. Cảm thấy cần nói với dân làng, sư Nhuệ khoan thai: - Thưa cùng bà con... Đất Côn Sơn chúng ta được vinh hạnh là quê hương của quan thừa chỉ và các bậc trung liệt. Chúng ta nguyện suốt đời noi theo gương sáng tiền nhân, giữ bằng được khí tiết trung tín nhân nghĩa. Nay kẻ bạo nghịch lừa ngoài, dối trong, manh tâm giết vua đoạt ngôi, việc làm đó không thể gọi là "nối đại thống", không thể coi là "vì phúc ấm của trăm họ". Nhưng sự thể đã đảo điên như vậy, một mình bản hạt ta với một nhóm dân đinh cũng không cứu nguy nổi cho xã tắc! Sư Nhuệ đưa mắt nhìn mọi người như dò xét rồi nói tiếp: - Theo ý bần tăng, chúng ta hãy cùng nhau làm tờ trình đệ lên các bậc đại thần nói rõ gan ruột của chúng ta, đưa trước cho quan thân tuỳ Lê Đàm xem qua. Lê vốn là người nghĩa khí, có tài thao lược, tuy không nắm vân mệnh bá quan nhưng vẫn là người tin dùng dưới trướng thân vương, có thể nhìn xa thấy rộng, biết được cơ trời vận nước để mách bảo chúng ta. Đến lúc cần phải ra tay thì gần xa, trên dưới một lòng, "nhất hô vạn ứng", bây giờ dân Côn Sơn chúng ta sẽ cắp giáo đi đầu giành lại thịnh vượng cho nước tổ. Bà con thấy thế nào? Gian nhà bỗng huyên náo hẳn lên. những hàng chữ của tờ trình cứ như được soạn sẵn từ trước, lời theo lời tuôn ra. Ai cũng muốn cho văn khí bộn lộ được hết tâm huyết của mình. Đến tận cuối canh ba, văn bản mới thảo xong. Người chấp bút là Cao Nhuệ, còn người xướng đọc là cụ chủ quán. Tiếng rằng đọc lên cho bà con cùng nghe, cùng bàn, nhưng xem https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
51/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
chừng không có một ý nào phải sửa chữa. Cuối cùng những người có mặt trong cuộc họp nhất tề cử su Nhuệ lên kinh sư gặp Lê Đàm. Sự lựa chọn ấy là chí phải. Bởi vì họ Cao là người tu hành, việc đi lại dễ che mắt bọn gian nịnh. Mà đối với quan thân tuỳ, trong lớp đồng môn, có lẽ Cao cũng là người tâm phúc nhất. ° ° ° Từ sau cuộc biến binh, cảnh vạt ở kinh sư lạnh lùng như khoác màn tang. Sau buổi chầu, các quan ai ở nhà nấy. Đám cung nữ không dám ló đầu ra khỏi hoàng cung. Phố xá đóng cửa im ỉm. Mấy quán nước cửa Đông xưa ồn ã là thế mà giờ này chỉ thấy mấy cấm binh vũ khí lăm lăm lảng vảng tuần tra. Thỉnh thoảng, một con ngựa trạm tung bờm cuốn vó trên đường quốc lộ làm bốc lên một dải bụi mù, rồi tất cả lại khuất vào im ắng. Khó khắn lắm, Cao Nhuệ mới tìm được chỗ ở mới của phủ Bình Nguyên vương Lê Tư Thành. Thì ra, sau khi cướp ngôi Nhân Tông, để kiềm chế các thân vương, Nghi Dân tuy phong cho Lê Tư Thành làm Gia vương nhưng lại bắt Gia vưong phải vào ở bên cạnh nội điện của mình. Lúc này triều chính nằm ở trong tay Phạm Đồn, Phan Ban. Các đại thần không ai muốn bước chân tới sân rồng. Buổi thiết triều đầu tiên vắng ngắt. Nghi Dân lo sợ cuống cuồng. y vội vàng cho tay chân đến tận nhà các quan Đinh Liệt, Nguyễn Xí, Lê Niệm...thuyết dụ, nhưng các quan đều thoái thác xin cáo chầu. Đồn, Ban nổi giận tâu với Nghi Dân: - Muôn tâu bệ hạ, chúng ta cần gì phải vời bằng được mấy lão già ương bướng ấy mới trị được nước? Vua vừng thì nước thịnh! Theo ý bọn ngu thần, bệ hạ cứ thẳng tay trị tội một lượt cho cái đám ngông nghênh kia không dám khinh nhờn và phải chịu uy của bệ hạ. Sợ cả nước oán hận, Nghi Dân chưa dám động đến các bậc lão thần, nhưng cũng từ hôm ấy, y không với các quan cũ vào chầu nữa. Được thể, bọn Đồn, Ban cùng bè lũ chia nhay nắm hết quyền hành, tự tiện lấy tìên trong ngân khố ra dùng, âm mưu trừng trị những người không ăn cánh với chúng. Bệ rồng trở thành nơi tụ hội của một bầy dói lang thang mới cũng không kém phần hung ác so với lũ đầu trâu mặt ngựa Tạ Thanh trước đây... Sư Nhuệ tìm được vương phủ Lê Tư Thành thì trời đã đã về chiều. Khẩn khoản mãi với hai người lính canh cổng, nhà sư mới được đẫn vào gặp Lê Đàm. chỉ mới thoáng nghe tiếng, Lê Đàm đã vội vàng bỏ dở công việc, lật đật chạy ra đón tận hành lang. - Cao huynh! Cao huynh! Sao anh thượng kinh mà không hề tin trước cho em hay? Em không kịp báo với anh chỗ ở mới, thật là có lỗi lớn. ôi https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
52/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
chao! Có phải vì mới đi đường xa hay vì ăn chay khổ hạnh mà trông anh võ vàng hơn lần gặp trước nhiều lắm? Thế cụ chủ quán và bà con anh em cũ ở bên Côn Sơn vẫn được yên bình cả đấy chứ anh? Chà! Em và Anh Võ ở trên này nóng ruột và nhớ bà con dưới ấy biết chừng nào! Chàng vừa nắm vạt áo cà sa hăm hở mời sư Nhuệ về tư thất vừa luôn miệng hỏi han làm cho nhà sư không khỏi bối rối cảm động. Khi hai anh em đã ngồi đối diện bên khay trả, sư Nhuệ mới khẽ hỏi Lê Đàm: - Chú Lê, liệu chừng ở đây chúng ta có thể tự do bàn luận được không? Lê Đàm cưòi vui vẻ: - Anh cứ yên lòng. Bọn phản nghịch lúc này còn đang chuyên tâm vào những việc hệ trọng hơn ở nơi khác. Nhưng ở đâu chẳng tai vách mạch rừng, ta cứ đề phòng, nói vừa đủ nghe thôi. Cao Nhuệ đổi giọng, thì thầm: - Sau cuộc đại biến vừa rồi, dân tình các nơi nhao nhác. Kẻ sĩ thì nôn nóng, thấp thỏm trông chờ... Tôi phải gác mõ xáp kinh bước ra khỏi nơi rừng xanh núi đỏ mà về đây. Sao tôi cảm thấy ở đây trầm lặng thật là khó chịu, thật là khó thở. Không hiểu ở bên trong, ý của Gia vương và các bậc huân cựu, những bậc đồng triều, đồng liêu xưa của thầy ta ngầm tính như thế nào? Tôi cho rằng đây là lúc rối ren nhất nhưng cũng là thời cơ có một không hai để báo nợ nước, trả nghĩa thầy. Cách đây không lâu, người nghĩa khí chưa phải tốn một giọt máu mà tên nội quan Tạ Thanh rồi đến cả ổ nhà mụ ác phi Nguyễn Thị Anh đều đã bị trừ khử. Tuy nhiên thầy ta chắc chưa thể ngậm cười được nơi chín suối. Ngôi thiên tử và lộc nước lại rơi vào tay một lũ thát đức bất tài. Không nhân lúc này mà dẹp yên bọn chúng thì kỷ cương triều đình sẽ đổ nát, dân chúng rồi sẽ lầm than gấp bội, và những người thân thích còn sống sót của thầy ta cùng với linh hồn ba họ nhà thầy chưa biết đến đời nào mới được minh oan. Tôi trộm nghe Gia vương Lê Tư Thành là người nhân đức, thông tuệ khác thường, có bao giờ chú Lê nghĩ rằng con nguời ấy sẽ lên nối nghiệp tiên đế, cầm cương thiên hạ không? Lê Đàm cúi đầu chăm chú nghe không bỏ sót một lời, hồi lâu mới ngẩng lên nhìn Cao Nhuệ, tỏ vẻ biết ơn và dè dặt đáp: - Việc lớn, để rồi em xin bàn kỹ với anh sau. Chỉ mừng là anh đến với em lúc này quả là một sự dun dủi đúng lúc.... Nhà sư gật đầu hiểu ý, nói lảng sang chuyện khác. Ngước nhìn quanh gian phòng xếp đầy sách, nhà sư để ý thấy trên giá trước mặt có mtộ cuốn sách gáy trông rất quen thuộc. Lại gần, Cao Nhuệ sửng sốt reo lên: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
53/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Ô... chú cũng dám chứa sách của thầy cơ à? Cuốn "Quân trung từ mệnh tập" này, chú kiếm được ở đâu mà còn nguyên vẹn thế này? - Đố anh biết đấy? - Rồi không đợi cho Cao Nhuệ phải hỏi thêm nữa, Lê Đàm hạ giọng: - Chính Gia vương tìm thấy ở trong bí thư các, mang về bảo em giữ lấy mà đọc rồi có dịp bàn luận thêm với vương. Của quốc cấm nhưng nhận từ tay vương thì cũng không sợ. Mà điều này mới lạ nữa chứ anh Cao! Vương rất thích nghe thơ của thầy. Hôm nọ em vờ ngẫu hứng đọc lên một đoạn bâng quơ trong bài "Phú Chí Linh", không ngờ vương cứ xoắn xuýt bắt em đọc cho nghe lần nữa và còn bảo em chép lại mà em chưa dám làm. - Ờ... văn chương của thầy còn cảm hoá được quân địch nữa là người như Gia vương... Chính vì vậy, bao năm nay bọn đắc thế mới cấm ngặt lưu trữ các di cảo của thầy như vậy. Tôi muốn nói thêm một điều nữa: Gia vương Lê Tư Thành là nguời có khí phách, nhưng tôi khuyên chú phải hết sức ý tứ trong khi nhắc đến văn từ của thầy, kể cả lúc chỉ có một mình chú với Gia vương. Lê Đàm vội thưa: - Em xin lĩnh ý. Cao Nhuệ lại hỏi sang việc học hành của Anh Võ và tin tức Phạm phu nhân ở Bồn Man. Lê Đàm bùi ngùi nói: - Cách đây không lâu, em được bác quản tượng báo cho biết phu nhân hồi này gầy sút, già yếu đi nhiều, nhưng khi nghe nói Anh Võ từ ngày về nước được vô sự và văn bài tấn tới, phu nhân mừng rơi nước mắt. Anh ạ, thường mỗi lần gửi thư sang bên đó, những chuyện buồn phiền em đều giấu kín, thế mà phu nhân vẫn biết rõ chuyện bác Cao xấu số... Nhà sư nén một tiếng thở dài. Ngày ông già họ Cao tự tử trên thân cây mộc lan, vì không muốn để cái chết của ông liên luỵ đến những người thân thích, chôn cất may chay cho ông xong, Lê Đàm mới tin cho sư Nhuệ, lúc nhà sư lai kinh thì cỏ trên mồ bá phụ đã bén rễ xanh ngọn. Cảnh ngộ Cao Nhuệ ai biết đến mà không xót xa ái ngại! Những bất hạnh khủng khiếp kế tiếp nhau, tang cha, tang thầy, rang bác, như ba quả núi đau thương đè lên số mệnh. Ấy thế mà Cao ít khi lộ vẻ buồn nản. Cao thường tâm sự với Lê: - Cho dù đi tu, - trừ những kẻ trốn việc quan ở chùa - con người ai cũng phải chọn một mục đích cho cuộc sống của mình. Mục đích của tôi là mượn cửa Phật để suốt đời thắp sáng bó đuốc ĐẠI NHÂN ĐẠI NGHĨA của thầy. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
54/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Vì mục đích ấy, Cao sẵn sàng chịu đựng mọi nỗi khổ riêng và tìm nguồn an ủi trong cuộc đời bằng những việc làm có ích. Đi gặp Lê Đàm lần này, ngoài cái trọng sự vì đại nghĩa của dân làng giao phó, nhà sư còn muốn biết tường tận về tình hình Anh Võ. Uống cạn tuần trà, Cao Nhuệ mới hỏi Lê Đàm: - Thế việc nuôi giấu Anh Võ, bây giờ chú định liệu như thế nào? Tôi e vương phủ lúc này không phải là nơi dung thân cho con thầy học chúng ta... Ngần ngừ giây lát rồi Lê Đàm quả quyết: - Nếu bại lộ thì Anh Võ dù ở đâu cũng nguy hiểm cả. Anh cứ yên tâm, ở đây không sao hết. Vì Gia vương rất tin em, từ lâu, vương và gia nhan chung quanh đều nghĩ rằng Võ và em là anh em ruột thịt. - Vâng thì tuỳ chú, tuỳ chú. Tôi biết không bao giờ chú phụ ơn thầy, phụ lòng ủy thác của anh em đồng môn, chỉ ngại chú bận, lỡ có khi... Câu chuyện đang dở thì có lính hầy vào báo Gia vương Lê Tư Thành cho mời quan thân tuỳ đến bình văn. Lê Đàm vội vã tạm biệt Cao Nhuệ. ° ° ° Mặt trời chiều hè lặn từ lâu mà màu nắng nhạt vẫn còn vương trên các lùm cây. Từ xa, một luồng gió thổi về mát rợi, xua tan nhanh chóng khí oi bức của hồ Dâm Đàm. Thời tiết này, đầm này dễ được mùa cá, nhưng triều đính cấm ngặt thường dân không được phát tiếng động và ánh sáng ban đêm nên không có bóng một chiếc chìa buông câu hay gõ nhịp. Trời sao chi chít không làm bớt vẻ cô quạnh bí ẩn của không gian. Chung quanh vương phủ và dọc theo hoàng thành, từng tốp, từng tốp lính canh vác giáo đứng giới nghiêm như phỗng đá, mắt đăm đăm nhìn về khoảng tối xa xa... Tiếng đàn hát từ trong nội điện vọng ra nghe mơ hồ lạc điệu. Sư Nhuệ đi đi lại lại bên song cửa ngắm trời sao, lòng dạ cứ như gửi nơi đâu. Lê Đàm đi bình văn ở phủ Kinh Diên vẫn chưa về. Những dòng chữ tâm huyết của dân làng giấu kín trong tay áo cà sa lúc nào cũng như muốn bốc lửa... Tình cờ sư Nhuệ cao hứng ngâm: Bất nhân vô số nhà hào phú Của ấy nào ai từgn được chầy Chợt nhận ra mình sơ ý, nhà sư thở dài rồi im bặt. Nhưng lời văn của thầy cứ làm sôi động tim gan: Làm người mà cậy khi quyền thế https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
55/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Có thủa bàn cờ tốt đuổi xe Đến tận đầu canh hai, Lê Đàm mới về, thấy Cao Nhuệ vẫn còn thức đọc sách, đợi mình. Hai anh em đêu giục nhau đi ngủ. Kỳ thực lúc đã tắt đèn lên giường nằm cạnh nhau, bấy giờ họ mới thổ lộ những điều quan trọng. Càng nghe Lê Đàm nói, Cao Nhuệ càng vỡ lẽ. Nhà sư không đến nỗi phải thất vọng vì cáci "trầm lặng thật là khó chịu, thật là khó thở". Đó chỉ là cái cảm giác ban đầu. Ở đây - nơi đã từng chứng kiến bao cuộc phế hưng của bao nhiêu triều đại - cái trầm lặng đối với lịch sử và con người văn vật đất kinh sư là cái trầm lặng có ý nghĩa. Nhà sư muốn biết nhiều hơn nữa về Gia vương Lê Tư Thành... Con người ấy có một đặc tính hiếm có, là hết sức ham học. Khác hẳn với những người anh cùng cha khác mẹ, từ lúc lên bốn, lên năm, Thành đã nhớ nhập tâm nhiều bài thơ trắc vận. Lớn lên, biết cảnh ngộ mẹ con mình bị vua cha hắt hủi, Thành lại càng yêu mến sách. Trên đời, Thành chỉ tôn thờ hai thứ: Mẹ và sách thánh hiền. Đã có người nói đến tai bà phi Nguyễn Thị Anh: "Lê Tư Thành tương mạo trông khôi ngô, nhưng sự nghiệp sau này, bất quá cũng trở thành một ông quan văn là cũng. Đáng lý "con nhà tông không giống lông, cũng giống cánh", đằng này chỉ ru rú bên mẹ, vùi đầu vào chồng sách, chả quan thiết gì đến chính sự, chẳng đoái hoài gì đến cảnh sống của một bậc vương giả!" Bấy giờ Thành đã mười bốn tuổi. Nghe những lời đàm tiếu đó, bà phi Nguyễn Thị Anh lại mừng thầm trong bụng. Bà đã thật sự an tâm cho rằng mẹ con Ngô Thị Ngọc Dao không có ý định nhòm ngó chiếc ngai vàng của vua Nhân Tông là đứa con ruột thịt của bà. Còn đối với Thành, ai bình phẩm mặt ai, vương vẫn giữ nguyên nết cũ. Đúng là vương không ham đua ngựa, không thích rượu chè, không mê hát xướng, không muốn đàm luận về việc triều chính, nhưng chỉ một câu thơ hay cũng đủ làm vương mất ngủ, thao thức suốt đêm. Một buổi chiều, vương đang dạo gót trên lầu, vừa nghe lọt vào tai một giọng ngâm không hay nhưng tứ thơ đầy cảm khái, vương lẩm nhẩm thuộc ngay. Đó là một bài thơ "bát cú" thể thủ vĩ ngâm: Góc thành Nam, lều một gian No nước uống, thiếu cơm ăn Con đòi trốn, dễ ai quyến Bà ngựa gầy, thiếu kẻ chăn Ao bởi hẹp hòi khôn thả cá Nhà quen xuế xoá ngại nuôi vằn https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
56/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Triều quan chẳng phải, ẩn chẳng phải Góc thành Nam, lều một gian. Vương chạy bổ đi tìm thử xem ai vừa ngâm bài thơ đó. Xuống lầu, vương chỉ thấy người lính canh cửa quen thuộc. Té ra cái giọng ồ ồ kia là giọng anh này. Vương muốn nghe lại một lần nữa xem mình nhớ có đúng không nhưng anh ta trả lời lau láu bằng một câu hình như đã nhẩm sẵn từ trước: - Tôi đứng canh đói bụng, nghêu ngao mấy câu thơ cho khuây khoả, cũng chả biết là thơ của ai làm và mình vô tình thuộc từ bao giờ. Xin Gia vương tin rằng tôi nói thật... Lê Tư Thành cố gạn hai ba lần đều vô hiệu, người lính một mực từ chối. Đến khi hỏi Lê Đàm, vương mới biết đó là thơ của Nguyễn Trãi được truyền tụng trong dân gian từ hồi giặc Minh còn chiếm đóng thành Đông Quan. Từ đó hình ảnh Nguyễn Trãi thường lởn vởn trong đầu óc vương. Nhân một buổi được phép đến thăm vương mẫu Ngô Thị Ngọc Dao, Gia vương Lê Tư Thành đánh bạo hỏi: - Thưa mẹ, ngày trước có bao giờ mẹ gặp thừa chỉ Nguyễn Trãi không? Nghe nói ông ta làm thơ hay lắm, đến bây giờ những kẻ thất học cũng nhớ làu làu... Lời nói động đến mọt vết thương sâu trong lòng, Ngọc Dao lặng lẽ quay đi, giấu giọt nước mắt lăn trên gò má. Sợ hãi, vương vội quỳ xuóng: - Cúi xin mẹ tha tội cho con! Phải chăng con đã làm cho mẹ buồn phiền. Con hứa với mẹ sẽ không bao giờ nhắc đến kẻ đã giết cha con... Ngọc Dao vội đỡ con dậy. Bà lau khô nước mắt, định nói ra điều giấu kín từ lâu nhưng rồi bặm môi suy nghĩ, bà lại thôi. Bà lấy tay che mặt, ấp úng: - Không! Không! Con của mẹ không có lỗi gì. Trong việc này chính mẹ mới là người có lỗi... có lỗi với cả...thiên hạ. Mà thôi.. cũng đừng nên... đúng đấy con ạ... chưa phải lúc nhắc đến chuyện cũ. Sao hôm nay mẹ thấy chóng mặt thế này... Lê Tư Thành xếp mọi chuyện, lật đật đỡ mẹ đi nằm. Suốt buổi, vương ở lại hầu hạ chăm sóc, chờ cho mẫu thân thật sự bình phục rồi mới dám ra về. Lòng vương đầy thắc mắc. Từ sau khi lập được võ công hiển hách, rồi được tiến cử vào làm chức thân tuỳ ở phủ Bình Nguyên vương, càng ngày Lê Đàm càng được Lê Tư https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
57/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Thành yêu mến vị nể. Nói đúng ra thì cả hai bên đều yêu lẫn nhau vì tài, vì nết. Họ đều là những người hiếu học, cương trực, thảo hiền. HỌ đều có tâm hồn phóng khoáng, cao thượng. Từ chỗ tâm đắc với nhau trong thơ văn, họ càng nhích lại gần nhau trong những cảm nghĩ về tài năng, về cuộc đời. Một hôm tại phủ Kim DIên, nhân đọc lại những sách binh pháp của các triều đại vua trước, Bình Nguyên vương lựa lúc vắng người, bảo nhỏ quan thân tuỳ: - Ta vãn phục ông có trí nhớ tốt mãnh liệt. ông sống đồng thời với thừa chỉ Nguyễn Trãi, ông có thể đọc riêng cho ta nghe một đoạn thơ của thừa chỉ về phép trị dân, dựng nước được không? ông đừng ngại, ở đây chỉ có ta với ông. - Thưa Bình Nguyên vương, tôi sợ rằng những lời văn của kẻ mang tội phản nghịch khó lọt tai vương. Mà lỡ có ai nghe thấy đem chuyện thóc mách thì lại phiền cho cả vương và tôi. Còn thuộc thơ Nguyễn Trãi thì dân chúng thiếu gì người thuộc. Bình Nguyên vương im lặng một lát thở dài: - Rủi cho ta, giá phải ta sinh ra đã là con nhà thường dân thì có phải ta biết được nhiều điều hơn không. Tiếc thay... Lê Đàm chợt thấy khoé mắt vị vương trẻ tuỏi long lanh ươn ướt. Cảm kích trước tấm lòng ái mộ đó, Lê Đàm không nỡ để cho vương phật lòng. - Thưa Bình Nguyên vương... nếu vương thể tất cho, Đàm này xin đọc hầu vương một đoạn trong bài "Phú Chí Linh" vậy. - Rồi Lê Đàm đọc luôn: Nhiều hoạn nạn là nền dựng nước Lắm lo toan là gốc trị vì Biến cố trải nhiều thì suy nghĩ sâu Mọi việc lo trước thì thành công kỳ... Giọng đọc dù rất trầm, lời phú vẫn toát ra khí phách hào sảng làm âm vang cả phủ vắng. Vương sững sờ kêu lên: - Trời ơi, ta như vừa được trông thấy đức Thái Tổ Cao hoàng đế và các tiên vương thuở hàn vi, ăn cơm hẩm, uống nước suối, đang ngồi trên tảng đá trong rừng sâu, chụm đầu nhau bàn việc nước. Ta lại trông thấy biển cả sóng cồn, bọt tung trắng xoá... lúc ta còn là cái thai trong bụng mẹ, mẹ đã từng phải ôm dạ quặn đau bên bờ cát trắng... Mà hình như vừa có tiếng voi lồng ngựa hí đâu đây... một rừng cung nỏ đang mai phục trong ta, https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
58/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
chờ một lệnh truyền và chỉ cần một lệnh truyền... Khoan, hãy chờ đến lúc đó ba quân mới được xung trận. Trời ơi! Lời văn chân chất mà sắc hơn giáo gươm, mạch văn đĩnh đạc mà ý tứ sâu xa, bao quát. Sao con người ấy... quan thân tuỳ! Cổ nhân có dạy rằng: "Xem văn ắt biết người". Đúng như Trãi đã viết nên những lời văn này, có lẽ nào Trãi lại là quân phản nghịch, bất trung? Nhìn thẳng vào mắt Lê Đàm, vương khẩn khoảng: - Quan thân tuỳ hãy nói cho ta nghe, muốn đọc thơ của Trãi thì ta tìm ở đâu? Trong bí thư các chỉ vẻn vẹn còn sót lại một cuốn "Quân trung từ mệnh tập"... Các di cảo khác thì đã bị bọn hoạn quan vô học đốt hết sạch rồi! Lê Đàm nhìn quanh tứ phía, chần chừ vì chưa tìm được câu trả lời thích hợp. Gian phòng phảng phất mùi trầm và mùi mực thơm mà hai người đều cảm thấy nghẹt thở. Bình Nguyên vương sốt ruột: - Quan thân tùy còn sợ ta sao? Sống với ta bao năm rồi, ông chưa đủ hiểu lòng dạ của ta hay sao? Lê Đàm không chủ động được nữa. Chàng quỳ xuống nắm lấy hai bàn tay vương: - Tôi xin nhận tội chét vì mãi đến lúc này mới dám nói thật... Tôi... trước đây... là một môn sinh nhỏ bé của thừa chỉ Nguyễn Trãi. Thấm nhuần đạo lý những năm đèn sách, tôi cũng chỉ dám nhắc lại như điều vương vừa mới nói vừa rồi. Tôi không thể tin rằng thầy học của tôi là một kẻ phản nghịch, bất trung. Dù có phải ném vào vạc dầu sôi hay quỳ trên bàn chông sắt, tôi cũng không dứt bỏ khỏi đầu óc những ắn văn bất hủ của thầy. Nói đến đây, hai hàng nước mắt Lê Đàm tự nhiên chan chứa. Bình Nguyên vương cũng không nén nổi xúc động. Đỡ Lê Đàm đứng dậy, vương nói giọng run run: - Không sao cả! Từ nay... ta càng hiểu nhau hơn... Qua lời trần thuật của Lê Đàm, Cao Nhuệ như vừa được soi tỏ hơn những nhận định của mình về Gia vương Lê Tư Thành. Nhưng Lê Đàm vẫn chưa đả động gì tới thái độ của vương đối với bọn phản loạn Nghi Dân. Nhà sư tìm cách gợi chuyện: - Chú Lê này, Gia vương có biết thỉnh thoảng chú vẫn lui tới nhà các quan á quận hầu đó không? https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
59/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Có chứ! - Gia vương có hay hỏi han gì đến các vị ấy không? - Cũng chỉ là những lợi hỏi thăm sức khoẻ mà thôi. - Thế các vị cựu thần có nhắc nhở gì đến Gia vương không. Lê Đàm nở một nụ cuời hóm hỉnh, tự nghĩ "Cao huynh ghê thật! Anh ấy đã dồn ta đến mức phải nói..." Lê bấm cổ tay Cao ra hiệu: - Sự việc đã xếp đặt đâu vào đấy cả rồi. Các đại thần đã bàn kín việc quyết định số phận bọn phản loạn, và nhắm vào... Anh Cao đoán khá đấy, nguời cầm cuơng thiên hạ sẽ là Gia vương... Lê Đàm còn nhớ như in và kể lại nguyên văn lời đàm nghị của các quan hôm ấy cho Cao Nhuệ nghe. Nghiêm khắc nhất là ý kiến tự chỉ trích của các quan nội hầu Lê Nhân Khoái, điện tiền đô chỉ huy Nguyễn Đức Trung, nhập nội đại hành khiển Lê Vĩnh Tường, Lê Yên, Lê Giải như sau: "... Bọn chúng ta là bề tôi huân cựu, mắt trông thấy việc ấy mà chịu bó tay, đáng phải chết theo với xã tắc; thế mà lại ở dưới kẻ bội nghịch, đứng trong triều kẻ cướp ngôi giết vua, vậy là đáng tội với muôn đời, còn mặt mũi nào trông thấy tiên đế ở suối vàng nữa?". Cao Nhuệ hả lòng hả dạ reo lên: - Có thế chứ! Có thế chứ! Cả trời, đất, thần, ngừơi trông vào các vị ấy, chẳng lẽ các vị ấy lại cứ bưng tai bịt mắt? Thế còn chú Lê, trong kế sách chuẩn bị và hành sự, chú được các đại thần giao cho việc gì? - Em ấy à? - Lê Đàm mỉm cười khiêm tốn. - Lúc hữu sự, em sẽ nhận làm một tên quân vác giáo đi đầu, còn bình nhật thì đeo gươm quan thân tuỳ nhưng thực chất là nguời lính trạm liên lạc giữa dân chúng và nội điện chỉ huy bí mật của triều đình. Cao Nhuệ sung sướng ngồi nhổm dậy: - Vậy thắp đèn lên ngay! có tin liên lạc của dân chúng với nội điện chỉ huy của triều đình đây! Cao Nhuệ nhanh nhẹn rút tờ trình ra khỏi tay áo. Dưới ánh sáng hồn, những hàng chữ giấy trắng mực đen hiện lên thành hình ảnh đoàn quân rùng rùng gươm giáo. Đó là những người nghĩa binh Côn Sơn, dẫn đầu là cụ chủ quán, đang tiến về phía kinh sư, và họ lại diễu qua lối Tràng An, nơi mà cách đây gần hai chục năm trong bọn họ đã có nguời gội sương đội nắng chôn chân ngoài trời mấy ngày đêm để đòi nha vua trả thi hài Nguyễn https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
60/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Trãi. HÌnh ảnh hùng tráng này lại gợi cho Cao Nhuệ là Lê Đàm nhớ tới câu thơ của thầy trong bài "Quan hải" Lật thuyền mới rõ dân như nước... Sáng hôm sau, cơm nư ớc xong, Lê Đàm gọi cho Anh Võ vào gặp sư Nhuệ, đợi Anh Võ tới, Lê Đàm bèn ra ngoài để hai ngư ời nói chuyện với nhau… Anh Võ bây giờ đã là một thiếu niên đất đế đô, trông ra dáng thư sinh dòng dõi.Hôm nay lên gặp khách quý, Võ mặc áo dàI lụa màu tím nhạt, đầu chít khăn nhiễu tang giang, lại cài thêm chiếc bút lông bên vành tai, bư ớc đi khoan thai, nho nhã. Thoạt trông thấy Anh Võ, sư nhuệ chột dạ nghĩ thầm: “Chà! Gư ơng trán và cái cằm,… Chú bé càng lớn càng giống thầy như tạc một khuân!”. Anh Võ chư a kip vái chào, nhà sư đã chỉ chiếc ghế bên cạnh, bảo ngồi xuống và phá tan mọi ngăn cách bằng một câu mở đầu rất tự nhiên: - Sống ở đây với anh Đàm và Bình Nguyên Vư ơng, em thấy dễ chịu không? - Dạ! - Em vẫn đư ợc mọi ngư ời trong vư ơng phủ yêu mến đấy chứ? - Vâng… - Lần trư ớc ta lên viếng mộ bá phụ, việc tang bối rối không tiện gặp em. Như ng khi bá phụ ta còn sống ờ… những năm ấy em cũng đã bắt đầu khôn lớn rồi… chắc ngư ời đã có lần giảng giải cho em biết về tình nghĩa khăng khít giữa anh em chúng ta? Anh Võ chớp chớp mắt cố moi móc nhớ lại những việc đã qua. Cho đến nay cũng chỉ mới biết sư Nhuệ là cháu ruột của ông họ Cao và là bạn thân thiết của anh Đàm. Khi còn sống, có bao giờ thầy học mình hé răng nói một đièu gì về ngư ời cháu này đâu? Sao Cao Nhuệ lại nói là có tình anh em khăng khít với mình? Anh Võ đang phân vân, nghe lại nhà sư gịc: - Đúng như thé, phải không em? - Dạ… Nhà sư cư ời lớn:
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
61/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Chú em của ta khá lắm. Ai hỏi gì cũng chỉ “dạ” với “vâng”. Như vậy là kiệm ngôn, chín chắn. Như ng ta muốn hỏi em một câu này… - Nhà sư bỗng đổi giọng nghiêm trang: - Anh Võ, có bao giờ em nghĩ về cha không? “Trời tạo hóa sinh ra con ngư ời ta, có mẹ, phải có cha. Mình có phải gỗ, đá đâu mà nhà sư lại đặt ra câu hỏi như thế?”. Lòng tự ái trỗi đậy Anh Võ đỏ bừng hai vành tai, nín thở trả lời: - Tôi là một đứa bé mồ coi cha. Xin ngư ời đừng chế giễu! Cao Nhuệ đứng bật dậy chắp hai tay trư ớc ngực: - Mô phật! Xin thề với Đức như Lai… nếu con có ý ché giễu những ngư ời côi cút, cô quả thì đừng bao giờ Phật Tổ cho con mở mắt nhìn thấy chúng sinh. Anh Võ đứng dậy làm theo: - Tôi không biết thề, như ng xin có lư ơng tâm chứng giám: từ lúc biết làm ngư ời trong thấy trời đất là từ lúc tôi phải chụi đựng mối hoài nghi vô lý. Cuộc đời không ai chịu mách cho tôi biết cha tôi là ai. Nếu ngư ời đã chết rồi thì cũng phải chỉ cho tôi nấm mồ ngư ời an nghỉ, để hàng năm đến tiết thanh minh, ngư ời khỏi chịu cảnh khói lạnh, hư ơng tàn chứ! Tại sao? Tại sao? Cả mẹ tôi , cả anh Đàm… - Anh Võ ngư ớc nhìn lên vẻ mặt hối hận của nhà sư - và tất cả…, các ngư ời đều giấu kín tông tích cha tôi. Càng hiểu biết nhiều thì tôi càng thấy đời mình vô nghĩa. Mà tôi đau phải là kẻ bất hiếu, bất mục, vô thuỷ, vô chung,… các ngư ời tốn công của cho tôi ăn học làm gì nữa… Anh Võ càng nói giọng càng tấm tức, ai oán. Nhìn gư ơng mặt đau khổ của chang thiếu niên cư ơng trực, Cao Nhuệ như nhìn thấy hiện thân oan trái của ngư ời thầy tôn kính. Nhà sư lặng ngư ời đi, không làm chủ đư ợc mình nữa, lảo đảo bư ớc tới đặt tay lên đôi vai của Anh Võ đang run lên dư ới làn áo lụa mỏng: - Thôi đư ợc, đáng lý ta phải cần đắn đo hơn nữa và em cũng phải biết nhẫn lại hơn nữa. Hay ít ra ta cũng phải bàn bạc với anh Đàm trư ớc. Như ng nói cho cùng, những điều dù bí ẩn đến đâu, dù đau khổ đến đâu, đến một lúc nào đó con ngư ời cũng phải biết, để chịu đựnh, để vư ợt qua, để rồi lại tiếp tục chịu đựng và vư ợt qua những thử thách lớn lao hơn. Kinh phật gọi đó là nỗi khổ khôn cùng của kiếp trần luân…, còn đạo lý của thầy ta thì nói: đó là cuộc đấu sức giữa cái tà và cái chính, và cuối cùng cái chính sẽ thắng cái tà. A di đà Phật! Đạo của nhà Phật và đạo của thầy, đều không có gì trái với đạo trời đất. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
62/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Ôi! Nhà sư … - Lúc này Anh Võ đã trở lại bình tĩnh, như ng giọng của em có vẻ chua chát, lạnh lùng - Ngư ời nói những gì cao siêu quá, đầu óc kẻ tiểu sinh này không tài nào hiểu nổi! Ngư ời hãy trả lời thẳng vào nỗi khát khao mong mỏi của đứa bé tội nghiệp này đi! Cha tôi là ai? Cha tôi là ngư ời như thế nào? Bây giừo Cao nhuệ mới thốt lên: - Cha em là thầy học của ta, thầy học của anh Lê Đàm. Ngư ời có nhiều đệ tử ở kinh sư và hầu khắp mư ời lă đạo trong cả nư ớc. Cha em là ngư ời đã giúp đức Thái Tổ Cao hoàng đế dấy nghiệp, là bậc đệ nhất khai quốc công thần của tiêu triều. Cha em là… là quan hành khiển thừa chí Nguyễn Trãi, là quan tri tam quán sứ gián nghị đại phu… Là ngư ời bị bọn xiếm nịnh trong triều khép tội giết vua nên bị tru di tam họ, chỉ còn để lại giọt máu duy nhất là… Nghe tới đó, Anh Võ chỉ kịp kêu lên mấy tiếng: “Cha! Cha ơi!” rồi gục xuống mép bàn ăn thư lặng ngắt… Lê Đàm bư ớc vào trông thấy cảnh ấy, hiểu ngay mọi chuyện. Chàng nhìn Cao Nhuệ có ý trách móc, hồi lâu, Anh Võ mới bật tiếng nức nở. Nhà sư ra hiệu cho Lê Đàm im lặng, rồi giả bộ bất bình lên tiếng: - Nư ớc mắt! Ta đã nhìn thấy nức mắt chúng sinh chảy nhiều. Thật là vô ích, thất là vô nghĩa!. Nếu nư ớc mắt mà làm thay đổi đư ợc số phận rửa hết oan khiên, hà tất phải đợi đến lúc này ta mới nói cho em rõ những điều bất hạnh? Nếu nư ớc mắt mà làmcho máu ngừng chảy, đầu ngừng rơi, làm cho kẻ bạo tàn độc ác, tỉnh ngộ, thì ngư ời tráng sĩ không còn phải mài gư ơm rèn chí, kẻ trư ợng phu không phải nằm trên gai nếm mật, và ta Cao Nhuệ này, không còn phải khoác áo cà sa, giam hãm họcvấn của mình nhiền năm trừng trong am thanh động vắng! Ôi! Ta đã nhầm chăng, vì đã vội giẫi bày gan ruột của ta trư ớc một tâm hồn yếu đuối! Không ! Ta không thể nhầm đư ợc! Chẳng nhẽ chàng thanh niên đang ngồi trư ớc mặt ta mang cốt cách khí tiết dòng máu anh hùng của thầy học ta, lại là một con ngư ời làm cho ta thất vọng? Những lời đanh thép đó như có sức kéo Anh Võ ra khỏi cơn ác mộng khủng khiếp. Võ nuốt nư ớc mắt, ngẩng lên nhìn hai môi sinh của cha mình - cũng là ngư ời anh thân thiết nhất - bằng cái nhìn rực lửa: - Vởy thì các anh bảo em phải làm gì bây giờ? Phải làm gì để trả thù cho cha em, cho nỗi oan ba họ? - Khoan đã! - Cao Nhuệ lại trở lại giọng từ tồn bình thư ờng - Trả thù? Trả thù kẻ nào? Ngững đầu têu chủ mư u giết cha em thì chúng đề đã bị https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
63/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
quỷ thần trừng phạt. Tuy nhiên, phe cánh của chúng, những kẻ thâm độc bạo tàn như bọn chúng vẫn còn nhan nhản trong triều. Bọn này là kẻ thù không đội trời chung của dân lành. Chúng luôn bày đặt ra những âm mư u chư ớc đại gian đại ác để chống đối với đại nhân đại nghĩa là cái chí lớn cao vòi vọi của thầy ta. Nếu em biết nối chí, nối nghiệp cha, cố gắng dùi mài kinh sử, đem tài đức ra thực hiện các đạo lý cao cả của cha em, các anh nghĩ rằng, không những em trả đư ợc mối thù riêng, rửa đực mối oan riêng cho cha, cho ba họ, mà còn rửa đư ợc mối thù chung cho muôn cuộc đời đau khổ, báo đền cho trăn họ mai sau. Trong cuộc đời tu hành, đây là lần đầu tiên Cao Nhuệ nói nhiều thế. Không phải nhà sư thuyết pháp về đạo Phật, mà nói về những con ngư ời tôn sư trọng đạo, những ngư ời bạn đồng môn son sắt của mình, nói cho Anh Võ hiểu thấu cái lý sâu xa, cái đạo lý đã thấm sâu trong lòng dân, mạch đất, cái đạo lý: Lấy đại nghĩa mà thắng hung tàn Lấy chí nhân mà thay cư ờng bạo. Ngày Anh Võ nhận ra nỗi đau đớn nhất cũng là ngày em đư ợc tiếp xúc vói những tình cảm lớn lao về lẽ làm ngư ời, về tình yêu đất nư ớc. Em tư ởng mình vừa bị rơi xuống một vực thẳm, lại từ đáy vực mà nhìn lên bầu trời lung linh vời những dải mây ngũ sắc, và lạ thay những dải mây ấy như đang sa xuống thấp để có một sức mạnh kỳ diệu, cuốn em ra khỏi lòng vực cùng bay bổng lên khoảng thanh cao… Chàng thiếu niên đau khổ ấy từ nay bư ớc vào một cuộc sống đầy ý nghĩa. Chàng không còn là một chú bé mồ côi cha náu mình trong vư ơng phủ, ngày đêm luôn băn khoăn vì chư a rõ gốc tích đời mình. Chặt đứt hoài nghi, tuyệt vọng, chàng quyết theo gót những bậc đàn anh, thực hiện cái chí lớn của ngư ời đã khuất. Ngay hôm ấy Anh Võ đòi Lê Đàm cho phép chàng đư ợc đi Côn Sơn cùng Cao Nhuệ. Những ngày ở Côn Sơn là những ngày Anh Võ cảm thấy tâm hồn thanh thoát nhất. Không có gì ràng buộc. Chàng không phải dè dặt giữ ý khi ra vào, những khi ăn nói như cung cách trong phủ Bình Nguyên vư ơng. Cảnh sống tĩnh mịch ở đây với sư Nhuệ khác hẳn với cảnh sống náo nhiệt ở chốn kinh sư . Chùa Tư Ân và núi rừng Côn Sơn là thế giới riêng của nhà sư . Nhà sư trân trọng nói cho Anh Võ hiểu từng di tích một. Nư ớc suối, hoa rừng, mây trời, gió núi, cái kho thiên nhiên vô tận ấy từ xư a đã đư ợc chọn làm nơi di nhân ẩn dật của Nguyễn Trãi và các bậc tổ phụ, bây giờ và mãi mãi về sau này, lại trở thành nơi di dư ỡng của những tâm hồn phóng khoáng, Hằng ngày, trên đư ờng đi từ chùa đến nôi mộ phần của cha, đi dư ời những rặng thông già cổ kính, Anh Võ không dám bư ớc chân mạnh. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
64/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Chàng sợn làm lay động giấc ngủ ngư ời quá cố. Chàng lắng nghe tiếng nư ớc chảy róc rách, tiếng lá reo rì rào và lắng nghe cả hồn mình: Côn Sơn suối chảy rì rầm Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai. Lời thơ của cha lúc này là lời ru ngọt ngọt ngào gợi lại cho chàng những nỗi niềm quá khứ. Như ng càng đi sâu vào quá khứ, chàng càng thấy cay đắng, xót xa. Tiếng suối chảy đâu còn là tiếng đàn cầm êm ái! Chàng nghe nó như tiếng than van hờn oán, như một lời quở trách, như một sự thôi thúc trả thù… “Bọn chúng là kẻ thù không đội trời chung của dân lành. Chúng luôn bày ra những mư u chư ớc đại gian đại ác để chống đối với đại nhân đại nghĩa là cái chí lớn cao vòi vọi của cha ta…”. Từ hôm đư ợc Cao Nhuệ cho biết sự thật về đời mình, Anh Võ suốt ngày đếm mơ tư ởng đến cha. Chàng cố hình dung ra một nét mặt hiền từ, có vầng trán rộng, có cái nhìn yêu thư ơng sâu thẳm, có chòm râu bạc như cư ớc, ẩn dấu một nụ cư ời độ lư ợng. Có lần chàng nắn nót vẽ trên trang giấy nét mặt mà chàng hằng tư ởng tư ợng. Lần đó - mới mấy ngày trư ớc tại chùa Tư Ân này thôi - Cao Nhuệ bắt gặp. Anh Võ lúng túng giữ tờ giấy toan giấu đi, chú bé hay đâu nhà sư đã mang đến cho chú nỗi mứng lớn bất ngờ. Thời mẹ con vua Nhân Tông và bọn hoạn quan Tạ Thanh, ông già họ Cao - vì giữ trọn lời hứa với cháu ruột là Cao Nhuệ - đã gắng hoàn công pho tư ợng Nguyễn Trãi. Sau khi biết bá phụ bị lâm nạn, Cao Nhuệ đã lần mò về Lam Kinh, tìm nơi giấu pho tư ợng rồi đư a về Côn Sơn giữ làm pháp bảo chùa Tư Ân… Qua những nét phác thảo còn non nớt của Anh Võ, Cao Nhuệ nhận thấy cái tranh có vẻ gì phảng phất giống khuông mặt của thầy. Bất giác nhà sư bình luận: - Mô phật! Lòng ái mộ giúp con ngư ờ hiểu đư ợc cái nhân, cái thiện. Như ng cũng phải có tài nghệ nữa, thì con ngư ời mới diễn tả đúng cái chân, cái thiện ấy. Rồi nhà sư dẫn Anh Võ đến trai phòng của mình. Nhà sư mở then cài cửa sau, hai ngư ời bư ớc theo những bậc đá thấp dần và đi xuống một chiếca, xây hình bán nguyệt, bên trong tói như bư ng. Khi ngọn nến đư ợc thắp lên, Anh Võ thây hiện ra trư ớc mắt mình hai pho tư ợng uy nghi nồi cạnh nhau. Linh tính báo cho em biết ngay pho tư ợng bên trái là… cha mình. Quan thừa chỉ ngồi tựa lư ng vào một chiếc kỷ có ngai, đầu đội mũ cánh chuồn, nét mặt trầm tĩnh, hai lòng bàn tay để ngửa trên hai đầu gối; từ những chi tiết nhỏ nhất đến hình khối toàn bộ toát ra một phong thái ung dung tự tại, một sự cân đối tuyệt mỹ. Anh Võ phăng phắc bỗng những nét https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
65/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
nhăn như bắt đầu nhíu lại trên vầng trán rộng, đôi mắt đang mơ màng nhìn vào cỗi hư vô vụt trở nên sống động lạ thư ờng. Đôi mắt như nhìn thấu coic sâu thẳm tâm hồn, đọc róc từng ý nghĩa và có phép mầu nhiệm làm sáng tỏ tất cả những đièu u ẩn chứa chất bấy lâu… Phút xuc động qua đinh, Anh Võ trở về thực tại. Chàng tỏ vẻ băn khoăn, hỏi nhà sư : - Anh Cao, em không thể không biết tên tuổi ngư ời đã dùng tài nghệ thầm lặng của mình làm cho thân phụ em trở nên bất tử… là ai? - Đó là một bậc thầy tạc tư ợng, ngư ời bác ruột xấu số của ta. Em cũng đừng nên nhắc đến nữa. - Trời! Em muốn thầy học của em, ông già họ Cao ấy cũng trở nên bất tử. Tiếc rằng ba năm đèn sách bên thầy, em không biết học thêm ngón tài nghệ riêng đó để ngày nay có thể khắc hoạ lại. Em biết lấy gì để báo đáp thầy? - Báo đáp ư ? - Cao Nhuệ lấy lại giọng từ tốn - Ta và anh Đàm chẳng đã có lần nói với em: trả thù cho cha không bằng nối hí, nối nghiệp cha; báo đáp cho một ngư ời sao bằng báo đền trăm họ. Em có biết lúc này trăm họ đang chờ mong gì ở những ngư ời quyết định vận nư ớc hay không? - ??? - Em có biết lúc này anh Lê Đàm và các bậc đại thần huân cựu đang phải chuản bị để ứng phó với tình thế gấp gáp như thế nào không? - ??? - Và ngay kia, dư ới chân núi này thôi, em có biết những ngư ời dân lành đang rục rịch kéo vef kinh sư vào một ngày mà cả nư ớc sẽ một phen sống mái với bọn phản loạn Nghi Dân đó không? Giồ đây trên đư ờng về Chùa Tư Ân, đi dư ới những rặng thông già cổ kính, nghe tiếng suối chảy rì rầm hoà với tiếng lá reo, Anh Võ lại tự mình lặp lại những câu hỏi của nhà sư … Chàng lẩm bẩm: “Lạ thật! Hôm chia tay anh Lê Đàm để về Côn Sơn với anh Cao Nhuệ, sao ta chư a thấy hé ra một điều gì? Trông phong cảnh núi sông vẫn êm ả thanh bình mà, cứ như anh Cao Nhuệ nói, có lẽ “đất bằng nổi sóng” đến rồi chăng?”. Quả nhiên việc trọng đại đã tời. Nửa đêm hôm ấy, Cao Nhuệ đóng cửa động, bái biẹt cảnh chùa. Nhà sư cùng Anh Võ xuống núi. Nghĩa binh Côn Sơn đã tề tựu cả trư ớc nhà cụ chủ quán phía gốc đa đầu làng. Đêm nay đoàn ngư ời sẽ trẩy gấp về kinh. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
66/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
° ° ° Cứ như mật lệnh mà Lê Đàm đã rỉ tai trư ớc với Cao Nhuệ thì vào giờ thìn ngày mồng sáu tháng sáu sẽ khởi sự. Ngày hôm ấy là ngày Nghi Dân thiết triều làm lễ đăng quang, xong ban yến hậu thư ởng cho bọn có công lớn đã phò hắn lên ngôi. Tên giám ti và bọn Đồn, Ban tấp tểnh sắp đư ợc mặc áo đại hồng dệt hoa kim tuyến tròn, đội mũ cao sơn, thắt đai thếp bạc vào sân rồng đứng nhất ngư ởng trư ớc trăm quan. Cũng ngày hôm ấy ở kinh đô mở hội khánh thành đài kiểm lư ơng. Các quan điện tiền, điện hậu sẽ thân hành bư ớclên đài đọc chúc hiểu dụ dân chúng các trấn,lộ , châu, huyện hãy cố gắng sức lao động tăng thuế , nộp thêm lư ơng cho nhà vua bù vào sự hao hụt của công nhoe. Đây lại là một dịp lũ vua quan tìm cách bóp nặn, vơ vét dân lành. Chính chỉ tin vào những điều quái gở, lo phải nhìn thấy sao Xuy Vư u mọc là điềm trời oán mà chúng không hề nghĩ đến nỗi dân oán, không hề lo cho số phận hàng triệu ngừi lam lũ đã phải bán vợ đợ con, nhịn ăn, nhịn mặc, è cổ ra gánh vác trăm thứ sư u dịch cho triều đình. Phải nhân cơ hội này vạch mặt bọn giả nhân giả nghĩa, giúp thiên hạ đoạt lấy bắt cơm manh áo… Kế hoạch định trư ớc là trong khi bộ chỉ huy nội điện lật đổ bè đảng Nghi Dân ở trong triều thì sẽ có hiệu lệnh đặc biệt báo cho bên ngoài biết. Nghĩa binh sau khi chiếm đư ợc các kho thóc, kho lư ng và kho vũ khí, đại bộ phận sẽ kéo đến bao vây khu hoàng cung chặn đư ờng tiếp viện và đư ờng rút lui của quân Nghi Dân. Số ngừi còn lại đư ợc tuyển chọn kỹ càng, mặc đồng phục, đeo gư ơm trần, đứng túc trực ở cửa Đông, đợi lệnh sẽ đem kiệu theo các đại thần vào Gia-đế để rư ớc minh chủ về lên ngôi. Những ngư ời nghĩa binh Côn Sơn đư ợc chỉ định dẫn đầu các cuộc hộ vẹ trợ chiến khi cần thiết. Như ng sắp đến ngày khởi sự thì Lê Đàm bị sa vào tay bọn gian quân. Tình thế hết sức bất lợi. ° ° ° Khác với thư ờng lệ, sáng nay Gia vư ơng Lê Tư Thành đã ngồi vào bên án thư đọc đư ợc hàng chục trang sách mà vẫn chư a thấy quan thần tuỳ sang hầu. Vư ơng nhìn qua song cửa. Những bông hoa mặt trời đỏ rực nở bừng tự bao giờ đang nghiêng cánh về hư ớng đông để rơi xuống thảm cỏ những giọt sư ơng mai long lanh như ngọc. Vư ơng lẳng lặng rời thư viện dọc theo hành lang đi ra phía vư ờn sau. Ôi! Con “hồng mao” của Lê Đàm không thấy ở trong tàu ngựa nữa! Quan thân tuỳ đi đâu từ đêm hôm trư ớc chư a về? Sách hay thì trong thư viện của vư ơng phủ thiếu gì! Hay https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
67/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
là… Phải rồi, gần đây Lê Đàm thư ờng hay đi tới nhà các bậc huân cựu. Như ng chẳng lẽ nói chuyện thâu đêm suốt sáng, bỏ vắng cả công đư ờng, lại không hề xin phép ta một lời? Vư ơng băn khoăn quay gót trở vào… Vừa lúc đó gia nhân đều báo có tin “hoàng huynh” vời vào chầu. Cứ mỗi lần phải đi gặp ngư ời anh cùng cha khác mẹ, Gia vư ơng Lê Te Thành lại cảm thấy khó khăn lo lắng. Nghi dân nói một đằng làm một nẻo. Đôi mắt của y lim dim một cách gian hùng, bộ mặt dẹt trắng bệch phẳng lặng như một tờ giấy, lúc giận, lúc vui, khó mà ai đoán biết. Mở miệng ra, một điều “vì tổ tông”, hay một điều “vì máu mủ”. Bỗng vì cái ngai vàng, đã giết em là Bang Cơ dễ như trở bàn tay. Chả biết do kẻ nào mách lẻ, Nghi Dân mang máng biết Te Thành thích sư u tầm thơ văn Nguyễn Trãi. Một lần - lúc Nghi Dân còn là Lạng Sơn vư ơng đến tập bài bên phủ Kinh Diên - gặp Thành đang lúi húi trư ớc giá sách cũ, y nói rất tự nhiên: - Anh nghe ngư ời ta nói “Nguyễn Trãi viết thư , thảo hịch giỏi hơn hết một thời”. Anh cũng đã nhọc công bói tìm kho sách cũ mà không hề thấy sót lại bút tích của thừa chỉ - Rồi y làm bộ khẳng khái: - Giết xong Trãi, ngư ời ta đốt tuốt luôn mọi thứ. Hừm! Văn tự là văn tự, có lư u lại cũng chỉ là giấy trắng mực đen, sợ gì Trãi đội mồ sống dậy làm loạn một lần nữa cơ chứ? Lê Tư Thành nghĩ thầm: “Giấy trắng mục đen không làm sống lại ngư ời, như ng có thể làm cho con ngư ời hiểu đư ợc lẽ sống, chết. Đó là thứ hùng văn, nó còn mạnh hơn gư ơm, giáo…”. Tuy nhiên, biết không nên thực bụng với Nghi Dân, Gia vư ơng trả lời quấy quá: - Em còn trẻ ngư ời non dạ, thấy sách cũ, sách mới, đều ham đọc, tiếc rằng chư a am tư ờng nghĩa lý là bao! Xin anh chỉ giáo cho thêm. … Đến khi cư ớp đư ợc ngôi, quả thực có một hồi Nghi Dân chăm chú tìm đọc Nguyễn Trãi. Y hy vọng văn tài bậc lão thần kiệt xuất ấy có thể biện hộ cho những hành động đen tối của y. Như ng càng đọc, y càng thấy lư ơng tâm bị tố giác, càng thấy cuộc đời không cón chỗ nào cho y bám víu: Làm việc theo lối trị, thế nào cũng nên Làm việc theo lối loạn, thế nào cũng hỏng… Từ đấy y hoàn toàn chán ghét Nguyễn Trãi. Y xuống chiếu một lần nữa, cấm ngặt ciệc lư u trữ, lư u hành mọi di cáo của “kẻ loạn thần”. Lời chiếu này ghi rõ: “Nguyễn Trãi can tội bất trung. Kẻ bất trung làm sao có đư ợc giọng văn chính khí. Văn của Trãi còn tanh hôi hơn máu của Trãi. Vì vậy, từ quan chí dân kẻ nào còn chứa chấp truyền bá van thơ Trãi là kẻ ấy rắp tâm làm loạn…” https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
68/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Chỉ xét qua việc làm ấy, Tư Thành cũng đủ thấu hiểu lòng ngư ời. Hôm nay Nghi Dân lại cho vời vào cung giữa lú Lê Đàm vắng nhà vô cớ, vư ơng cảm thấy lành ít dữ nhiều. Sửa xong mũ áo, vư ơng ra đi. Lòng đầy tư lự. Tiếng là lầu nghiêm, điện cấm, như ng chỉ có mấy bư ớc chân là tới chỗ vư ơng ở. Tư thành vào bệ kiến, thấy mẹ mình đã ngồi đợi sẵn ở đấy tự bao giờ. Vư ơng quay đầu về phía Nghi Dân chúc thọ “vạn tuế”, rồi mới đến lạy tạ vư ơng mẫu. Từ ngày đư ợc ân xá trở về kinh sư , Ngọc Dao vẫn sống trong cảnh âm thầm của ngư ời quả phụ. Bà xin về ở chùa Huy Văn ngày đêm trông nom hư ơng khói cho vua Thái Tông và các tiên đế. Trải qua nhiều hoạn nạn tang tóc, cuộc đời nguyên phi của bà giấu kín những kỉ niệm tủi nhục, đau xót. Niềm an ủi duy nất là mụn con trai cọn sống sót. Như ng mỗi năm bà chỉ đư ợc gặp con hai lần: một lần vào ngày giỗ chồng tức là ngày cúng tế vua Thái Tông, và một lần vào ngày sinh Tư Thành. Gặp nhau, mẹ con nói với nhau điều gì, quan lễ nghi đều biên chép cả vào sổ lư u của hoàng tộc, để khi cần đệ trình lên hoàng thư ợng… Sự giám sát ngày càng ngặt nghèo thì tình cảm càng nung nấu. Ngọc Dao theo dõi từng thay đổi rất nhỏ của con. Bà mừng thầm vì Tư Thành vừa có tư chất, vừa có hiếu hạnh. Chỉ qua cử chỉ của con, bà đoán biết Tư Thành giàu nghị lực , biết nén lòng thư ơng mẹ trau dồi nghiệp lớn. Bà cũng đáp lại con trai bằng cử chỉ. Đến nỗi, đã thành thói quen, quan sát vẻ mặt, ánh mắt bà, Tư Thành ngầm hiểu mẹ đang nhắc nhở, căn dặn hay ngăn cấm điều gì. Lức này đây, bà ngồi thản nhiên kỳ thực bà đang nhẩm tính cách đối đáp với Nghi Dân. Tên vua tàn bạo này vừa báo cho Ngọc Dao biết những điều bà không thể tư ởng tư ợng đư ợc: Lê Đàm là dư đảng của Nguyễn Trãi, mới bị bắt bỏ ngục đêm hôm qua vì có âm mư u giết Tư Thành và lập đổ nhà vua mới… Nghe tới đó, Ngọc Dao bủn rủn cả chân tay… Chao ôi! Ghê thay lũ bất nhân! Mư ời mấy năm trời ta chư a có dịp nói với con trai ta một lời về công ơn cứu tử của vợ chồng quan thừ chỉ. Chư a có ai cùng ta gỡ cho ra mối oan vụ án Lệ Chi Viên thì nay Nghi Dân lại lấy dây oán cũ buộc thêm vào số phận mẹ con ta. Hắn hạ gục Lê Đàm hòng buộc tội con trai ta chứa chấp “dư đảng” của Nguyễn Trãi. ôi! Hỡi hồn thiêng quan thừa chỉ, xư a không có Ngư ời và bà Thị Lộ can ngăn lũ bạc ác, làm sao có đư ợc Gia vư ơng Lê Tư Thành ngày nay? ấy thế mà chúng dám bốc lửa bỏ tay ngư ời vu cáo cho Lê Đàm - kẻ môn sinh nghĩa khí đối với ngư ời thân tuỳ trung tín đối với con trai ta - rằng Đàm “đang có âm mư u giết Tư Thành …”. Ta nghe chuyện đó lạ tai giống như chuyện trời sập vậy. Bằng cớ vào đâu? Nghi Dân, mi tư ởng ta là một mụ đàn bà goá bụa, yếu đuối, mi định dùng ta để https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
69/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
lung lạc, ép buộc con trai ta vào cạm bẫy đó chăng? Đừng hòng! Đừng hòng! Rồi mi thấy mẹ con Ngọc Dao này xử xự như thế nào? Ngọc Dao điềm tĩnh và mỉa mai nói với Nghi Dân: - Thật đội ơn vạn bội! May nhờ đức vua sớm hạ ngục kẻ manh tâm, chí không Gia vư ơng có lẽ bị thác oan rồi! Như ng tôi vẫn còn phân vân lắm. Nghi Dân lạnh lùng hỏi: - Nguyên phi phân vân điều gì? - Tôi muốn biết đầu đuôi, chứng cớ… - Trẫm đã nắm đầy đủ chứng cớ rồi. Một ánh mắt giận dữ vụt loé lên Ngọc Dao cứng cỏi thách thức: - Nếu chứng cớ đã rõ ràng, còn đợi gì bệ hạ không xử chém Lê Đàm, bên đầu kẻ phản chủ lừa vua cho diều tha quạ rỉa… - ấy, ấy… - Nghi Dân lắc đầu cư ời khanh khách - việc nư ớc không thể làm khuất tất vậy đư ợc, còn phải đư a ra cho các quan đại thần vay vốnà toà hình viện nghị án nữa rồi đem hành hình mới công minh. Mà muốn làm như vậy, phải có ngư ời cùng một ý với trẫm, trư ớc hết hoàng đệ Tư Thành, ngư ời đã từng cấp lư ơng, ban lộc cho Lê Đàm trong hàng chục năm nay. - Xin bệ hạ nhanh chóng cho biết đứa con trai hiếu hạnh của tôi cần phải làm gì để làm đẹp lòng bệ hạ? - Chỉ cần… Gia vư ơng ký một chữ, nhận làm một nhân chứng. - Nhân chứng như thế nào? - Nhân chứng xác nhận đúng Lê Đàm là dư đảng của thừa chỉ Nguyễn Trãi … - Trời ơi! Tôi đẻ con ra, tôi hiểu con tôi hơn ai hết… Không bao giờ Gia vư ơng lại chịu làm một việc hàm hồ đến như thế! - Trẫm và Gia vư ơng cùng tập văn trong phủ Kinh Diên đã bao nhiêu năm tháng. Trẫm hiểu hoàng đệ phải biết chắc chắn điều trẫm đang cần biết hơn ai hết. Nguyên phi cứ chờ xem, lát nữa, lát nữa thôi mà! Tư Thành bư ớc vào… Ngọc Dao ý tứ mào đầu câu truyện: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
70/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Tư Thành con! Hoàng huynh đã cho gọi con sang, ắt có điều khuyên bảo. Đối với trong nhà là tình anh em, như ng đối với phép nư ớc là đạo vua tôi. Hoàng huynh hỏi điều gì, con phải tâu bày minh bạch, có thì nói có, không thì nói không, đừng vì yêu riêng, cũng đừng vì thù ghét mà bao che hay đặt điều cho kẻ khác. Côn đã biết tin thân tuỳ Lê Đàm bị triều đình bắt bỏ ngục chư a? - ?? - Hoàng huynh bảo ngư ời đã nắm đầy đủ chứng cớ rồi đó! Mẹ trách sao dùng kẻ thân tín lại không biết phòng thân. Để xảy ra cơ sự này, há chẳng phải như cổ nhân đã nói tự mình “nuôi ong tay áo” đó sao? Khi đã nghe đủ biết tình hình, Tư Thành điềm tĩnh nhìn mẹ rồi nhìn Nghi Dân, nói bằng giọng quả quyết: - Thư a hoàng huynh! Nếu em dám không hổ thẹn tự nhận mình là ngư ời trung tín, em dám bảo lĩnh trư ớc thân mẫu và hoàng huynh rằng Lê Đàm vô tội. Thủa còn binh ngựa, nắm hàng ngàn binh sĩ tốt trong tay thống lĩnh ngoài cõi, Đàm vẫn một dạ tờ vua cứu nư ớc; lẽ nào luc thái bình, tự nguyện về đeo gư ơm dư ới trư ớng của em, vô cớ con ngư ời ấy lại sinh lòng phản trắc? Xin hoàng huynh xét lại xem những lời buộc tội cho Lê Đàm đã thực sự minh xác chư a? Như nắm chắc phần thắng về mình, không buồn tranh cãi thêm một lời nào nữa, Nghi Dân lẳng lặng đặt lên tấm sập vàng trư ớc mặt mọi ngư ời một quyển sách xũ: Lê Tư Thành thốt lên: - “Quân trung từ mệnh tập” do thừa chỉ Nguyễn Trãi vâng soạn… - Mà triều đình đã cấm ngặt lư u hành, - Nghi Dân đế thêm lời. - Như ng thư hoàng huynh, hai anh em chúng ta đã cùng tình cờ tìm thấy quyển sách cũ đó ở bí thư các, vf chính hoàng huynh bảo em mang về mà đọc kia mà! Tên bạo chúa không hề biết xấu hổ, hắn tìm lời buộc tội: - Ta bảo hoàng đệ mang về đọc để ngẫm nghĩ sâu thêm lời văn độc địa của kẻ đã giết hại phụ vư ơng! Nào ta có xui hoàng đệ đư a cho Lê Đàm xem để hắn tán thư ởng từng câu, từng chữ, mư ợn cớ khen văn “loạn thần” rồi âm mư u làm loạn đâu! Quan ngự sử đài đâu?
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
71/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Dạ… ạ ạ! Muôn tâu bệ hạ… - tên giám ti mới đư ợc thăng chức ngự sử đài, đứng nấp kín ở đâu bây giờ mới thấy ló bộ mặt béo ị. - Dạ… ạ ạ! … Kẻ đư ợc gọi làm chứng mặt xanh như chàm đổ, hết lấm lét nhìn Tư Thành lại ngư ợng ngiụ nhìn trộm nguyên phi Ngọc Dao. Hắn không phải là kẻ nào xa lạ mà chính là tên lính canh cổng ở phủ Bình Nguyên vư ơng. Nhìn thấy hắn, Tư Thành giận sôi máu. Thì ra, Nghi Dân và bọn gian nịnh từ lâu vẫn rắp tâm theo dõi hành vi của ta và Lê Đàm. Bọn chúng bày kế cho tên lính canh giả về nghêu ngao ngâm bài thơ “Vô đề” của Nguyễn Trãi đểdò lãi thái độ Tư Thành này và biết đâu. Không, không còn nghi ngờ gì nữa cả, chắc chắn cũng chính tên lính này đã làm nội gián, thám báo hết mọi chuyện giữa ta và thân tuỳ, giữa ta và Cao Nhuệ những đêm cùng nhau tâm tình bên án sách… Vốn bản tính cao thư ợng, không quen đối phó với những mư u manh gian xảo ấy, lại gặp phải sự mai phuc bất ngờ, Gia vư ơng Lê Tư Thành khí uất lộ ra sắc mặt. Vư ơng định xỉ vả một hồi cho bõ tức, như ng bắt gặp cái nhìn của mẹ - cái nhìn như nhắc nhở “Tư Thành con! Con là ngư ời có học vấn, mẹ không muốn con xử sự như kẻ thất phu. Dù gặp lẽ bất bình, con phải suy luận sáng suốt, đối đáp cho thông minh…” - Vư ơng liền trấn tĩnh lại. Phải! Vì chư a đủ bằng cớ, bon Nghi Dân chư a dám kết tội quan thân tuỳ của ta. Hôm nay chúng định dùng cách ép uổng, doạ nạt…, mư ợn tay Gia vư ơng này trừ lhử Lê Đàm trư ớc, sau đó mới truy bức đến mẹ con ta. Chúng thâm hiểm lắm! Còn gì là tình anh em, tình vua tôi nữa. Như ng, ta không thèm đối chất với tên lính canh hèn mọn, không thèm nhiều lời với Nghi Dân. Vư ơng tỏ ra lơ đãng và băn khoăn đi đến trư ớc cỗ sập vàng, cầm lấy quyển sách “Quân trung từ mệnh tập”. Vư ơng nói với sách như nói với ngư ời thân: - Sách ơi! Ta chẳng trách ai viết lên ngư ơi, chẳng trách ai trông giữ ngư ơi, cũng chẳng trách ai vồ vập hay lẩn tránh ngư ơi. Ta chỉ trách ta ngây thơ, nhẹ dạ! Hoàng huynh ta đã có lần bảo rằng “văn tự là văn tự, có lư u lại cũng chỉ là giấy trắng mực đen, sợ gì Trãi đội mồ sống dậy làm loạn thần một lần nữa”, cho nên ta mới mang ngư ơi từ bí thư các về vư ơng phủ. Quan thân tuỳ của ta thấy ngư ơi nằm lăn lóc trên án thư , vui miệng cùng ta bình luận về ngư ơi. Việc đó cũng coi tự nhiên như ngâm bài thơ xa lạ… Ta có ngờ đâu sách ơi, chính ngư ơi lại là nguyên cớ gieo tai hoạ cho Lê Đàm, gây phiền luỵ cho mẫu thân ta, làm cho tình huynh đẹ ta nổi cơn sóng gió… Nghe những lời bóng bẩy đó nguyên phi Ngọc Dao rất mát gan mát ruột. Tên lính canh thì im thin thít ngự sử đài chạy tọt vào sau ngai. Còn https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
72/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Nghi Dân, bộ mặt vốn trách bệnh bây giờ nom ỉu xìu như tờ giấy bị nhúng ư ớt. Như ng hắn vẫn còn cố trâng tráo bào chữa: - Hoàng đệ nhớ sai rồi… Chư a bao giờ, chư a bao giờ… trẫm… phán truyền như vậy cả. Chẳng thế trẫm đã xuống chiếu cấm lư u trữ, truyền bá thơ văn của Nguyễn Trãi! (Từ đây Nghi Dân đổi giọng) Cả nư ớc đều y lệnh trẫm, duy có Lê Đàm và ngư ơi Gia vư ơng Lê Tư Thành! Rồi liệu mẹ con ngư ơi có đư ợc thoát tội mà bênh vực cho Lê Đàm hay không? Ta sẽ đư a việc này ra toà hình viện. Có nhân chứng hay không nhân chứng cũng phải xử theo ý ta. ý của ta là ý của hoàng đế Nghi Dân! Không có tiên lệ nào, không có đại thần nào, không có hoàng thân hoàng thích nào mà vư ợt lên trên ý ta đư ợc, mẹ con ngư ơi phải nhớ lấy điều đó… Một kẻ đắc thế bạo ngư ợc, lăng loạn đến như thế có lấy tình nghĩa khuyên can năn nỉ hắn, cũng bằng vô ích! Hai mẹ con Gia vư ơng nhìn nhau như ngầm báo hiệu cho nhau biết: phải vững vàng, tỉnh táo hơn nữa. Nghi Dân nói một đằng, làm một nẻo. Đừng nao núng trư ớc những lời doạ nạt của hắn. ° ° ° Vừa ở nhà quan kiếm hiệu quân quốc Lê Lăng về, á quận hầu Đinh Liệt đã nghe gia hhân báo biết có một nhà sư đã từ lâu xin yết kiến. Hỗu xem qua danh thiếp, không kịp nghỉ ngơi thay mũ áo, vội vàng đi thẳn vào nhà sách. - Xin chào tư ớng công! - Xin chào nghĩa hữu! Chắc hai bên đã quen biết nhau từ trư ớc và coi nhau như thân tín lắm nên vừa gặp mặt khách, á quận hầu đã nhỏ to thổ lộ ngây: - Tất cả sẵn sàng rồi, chỉ còn chờ nghĩa hữu mang tin sốt sẻo về… Đinh liệt vẫn quen gọi các bạn đồng tâm của mình băng cái tên đầy tin yêu: nghĩa hữu. Nghĩa hữu đang ngồi đối diện với hầu lại nhà sư Cao Nhuệ, môn sinh của Nguyễn Trãi, ngư ời bạn đồng liêu oan khuất mà hầu hằng kính phục và suốt đời không nguôi thư ơng tiếc. Cách đây mấy hôm, khi vừa đắt chân trở lại kinh sư , biết tin dữ về Lê Đàm, Cao Nhuệ liền tức tốc tìm đến lầu chỉ huy nội điện. Hôm ấy tại nghị sở bí mật, cũng á quận hầu Đinh Liệt đã giảng giải cho Cao Nhuệ thấy trư ớc hư ớng đối phó với tình hình mới.
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
73/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Như vậy… qua tên lính canh cổng ở phủ Gia vư ơnmg, bè đảng Nghi Dân đã đánh hơi thấy chủ trư ơng của ta. Chúng có âm mư u cho kẻ gian chăng dây đào hố rình Lê Đàm một buổi chàng đi thăm các nghĩa hữu về khuya, thình lình bắt sống cả ngư ời lẫn ngựa. Tuy nhiên, hạ gục Lê Đàm, chúng không bắt đư ợc chàng cung khai nửa lời. Dụ dỗ, doạ nạt mẹ con Gia vư ơng, chúng không moi đư ợc thêm bằng chứng gì. Thế tất chúng còn xoay trở bàn mư u tính kế, như ng chắc chắn bọn Nghi Dân chư a đoán biết nổi tình hình, lực lư ợng và kế sách hành động của ta. Cho nên phư ơng sách tốt nhất vẫn là ta cứ xư ớng nghĩa khởi sự vào đúng ngày giờ cũ, để bọn chúng trở tay không kịp. Chỉ e rằng Lê Đàm bị nhốt kín trong ngục thất, lỡ khi hỏng viẹc! Giá có ai tìm cách liên lạc với quan thân tuỳ… Việc ấy Cao Nhuệ đã tính đến như ng muốn liên lạc với Lê Đàm ở trong ngục, phải qua chín vòng điếm canh, chín lần xét nhân dạng, cũng khó khăn như việc nói chuyện với ngư ời trên cung trăng vậy. Bỗng nhớ tới lời thầy năm xư a: “Ngư ời nghĩa sĩ lúc lâm nạn, dẫu cùng đư ờng không chịu bó tay”, Cao thấy lòng mình thêm tin tư ởng. Lúc này biết á quận hầu đang mong đợi mình, nhà sư mừng rỡ báo tin: - Thư a tư ớng công, có lẽ vận nư ớc đến nơi rồi nên nhiều sự xoay vận tốt, thuận lợi kỳ lạ lắm! Nhờ cụ chủ quán dò tìm manh mối, không ngờ ngư ời canh ngục lại là con trai viên xã trư ởng thôn Đoài ở Sơn Nam. Bố y vốn ngư ời nghĩa khí, đã có lần lập mư u cứu thoát Phạm phu nhân trong chuyến đi Bồn Man, do hội kiểm lư ơng ở kinh sư . Biết rõ sự tình, ông viu lòng đảm nhận, tìm cách thuyết phục con trai giải thoát cho… - Nếu con ông ta không ư ng thuận, sự việc bại lộ thì sao? - á quận hầu hỏi dồn dập, tỏ vẻ lo lắng. - Thư a tư ớng công, đâu vào đấy cả rồi, chắc ngư ời có thể yên lòng… Nhà sư mỉm cư ời lấy ra một phong thư nhỏ giấu kín dư ới nẹp áo cà sa, cung kính trao tay cho Đinh Liệt. á quân hầu giở ra thấy ghi vắn tắt: “Kế hoạch xin cứ tiến hành như cũ. Nghe hiệu lệnh chung, tức khắc nạn hữu sẽ có mặt ở nơi đã định. Chúc vạn sự thành công”. ở góc bên trái phía dư ới lá thư , điền thêm: “Lê Đàm bái bút”. á quân hầu rạng hẳn gư ơng mặt, như ng liền dó lại tỏ vẻ băn khoăn: - Nghĩa hữu này, sáng nay á quân hầu Nguyễn Xí hội kiến ở nhà quân quócc Lê Lăng đều chợt nghĩ trùng một ý với nhau rằng: Nghi Dân là một https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
74/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
tên trí xảo gian hùng, biết đâu trư ớc ngày thiết triều làm lễ đăng quang, hắn chăng mật sai tay chân thủ tiêu Lê Đàm? Rất có thể xảy ra nhe thế lắm chứ, nhất là Nghi Dân vừa bị mẹ con Gia vư ơng làm cho một mẻ xấu mặt! Cao Nhuệ liền đứng dậy ghé sát vào tai Đinh Liệt thì thầm: - Bọn Nghi Dân sẽ không dám liều lĩnh đến như vậy, nếu chúng ta… Xin á quân hầu cứ cho làm như thế, như thế… Sáng sớm hôm sau, dân chúng mấy phố xung quanh hoàng cung mới thức dậy đã nghe nghĩa binh ngoài đư ờng tụm năm tụm ba bàn tán về cái tin “thân tuỳ Lê Đàm bị hoàng thư ợng xử trảm, bêu đầu ở cửa phủ Gia vư ơng vì can tội đọc trộm thơ văn quốc cấm”. Chẳng mấy chốc, tin đó truyền lan đi nhiều ngả… Kẻ sĩ và những ngư ời hiếu kì lại ùn ùn kéo về Tràng An đông ngịt như hồi nào triều đình hành hình Nguyễn Trãi. Ngư ời ta xì xào. Ngư ời ta khóc lóc. Ngư ời ta lãi hét inh ỏi. Thật là đại gian ác! Thật là đại bất công! Chỉ can tội ấy thôi mà nhà vua nỡ bêu đầu một con ngư ời từng có công đánh đông dẹp bắc thì còn gì là nhân luân nữa! Những tin đồn ấy đư ợc phao lên do mư u kế của nhà sư Cao Nhuệ. Thực ra ở phủ đệ Tư Thành vẫn như mọi ngày, không có hiện tư ợng gì khác lạ. Lê Đàm vẫn nhẫn nại đeo gông, mang cùm ngồi trong ngục thất. Tin đến tai Nghi Dân. Y thất kinh! Cố nhiên mới liên ngôi, dù muốn thủ tiêu Lê Đàm lúc này y cũng phải tự “thủ tiêu” ý nghĩ của y đi đã. Nghi Dân vội sai quân dán tờ cáo thị to bằng chiếc chiếu ở ngay cửa phủ Gia vư ơng: Đến sáng ngày mồng sáu tháng sáu này, hoàng đế mới ngự toạ nghe triều thần nghị án tội trạng Lê Đàm. Hiện nay thân tuỳ Lê Đàm vẫn còn nguyên vẹn tính mạng. Cáo thị cấm ngặt mọi ngư ời không đư ợc phao tin đồn nhảm và không đư ợc tụ hội làm huyên náo trư ớc công môn… Ngày mồng sáu, Nghi Dân đổi lễ đăng quang thành buổi nghị triều xử án Lê Đàm. Gia vư ơng vì liên can không đư ợc mời tới tham dự. á quân cùng các quan đại thần như quân quốc Lê Lăng, tư mã Lê Niệm, ngự tiền hậu quân Lê Nhân Thuận, tổng tri trung quân Nguyễn Yên, nhập nội hành khiển Lê Vĩnh Trư ờng… đều có mặt đông đủ. Nghi Dân mặc áo rồng ngồi chễm chệ trên ngai vàng. Phía sau vua, lấp ló ngự sử đài và đội quân túc vệ của hoàng gia. Tả, hữu có Phạm Đồn, Phan Ban cùng vây quanh là mấy chục voc quan khí giới tuỳ thân, nai nịt gọn gàng. Tiếng hô “hoàng thư ợng vận túê” từ miệng bọn gian thần gào lên toang toác rồi lại dội lên liên tiếp ba lần làm rung chuyển cả chân ngai. Nghi https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
75/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Dân ngã ngửa tấm lư ng ngắn ngủn về phía sau, đang còn lim dim đôi mắt tạn hư ởng dư vang của một thứ khoái lạc kiêu hãnh như nghe một thứ men nồng râm ran chạy khắp cơ thể thì ngự sử đài quan trịnh trọng bư ớc ra trư ớc triều thần, quỳ xuống, xư ớng dọc nghị định toà hình viện và tờ cung tên “phản quốc” Lê Đàm. Toàn là những lời vu cáo! Toàn là những chứng cớ vu vơ! Thế mà khi quyết án, hàng trăm cái lư ỡi thuộc bè đảng Nghi Dân đều đồng thanh: “Chém! Chém!”. Các đại thần huân cựu đã dặn nhau khi vào cuộc, để cho á quân hầu Nguyễn Xí “nổ” trư ớc. Nguyễn Xí dõng dạc nói lớn: - Chúng thần kháng nghị bản án Lê Đàm! Nghi Dân rư ớn mình ngồi thẳng dậy. Bọn gian nịnh nhấp nhổm chư a kịp khua môi thì á quân Đinh Liệt lại lên tiếng tiếp theo: - Bản án không minh bạch! Xin cho Điệu Lê Đàm và nhân chứng ra đối chất. Các vị đại thần khác liền nhất tề nhắc lại - Cứ cho điệu Lê Đàm và nhân chứng ra đối chất công khai! Ngự sử đài lúng túng, Phạm Đồn, Phan Ban nói nhỏ vào tai Nghi Dân: - Nếu ra đối chất với Lê Đàm, tên lính canh ở vư ơng phủ sẽ bị núng thế. Bệ hạ nên bác lời nghị vừa rồi đi! Không cần ngần ngại, Nghi Dân phán truyền luôn: - Trẫm bác lời đề nghị của á quân Đinh Liệt và những lời nghị tư ơng tự. Nguyễn Xí đứng phắt dậy: - Thư a các bậc đại thần huân cựu, ý kiến của chúng ta không đư ợc đếm xỉa đến, chúng ta còn ngồi đây làm gì nữa! Tức thì phía đại thần - trừ tổng trị trung quân Lê Nhân Khoái và thiết đột tả quân Nguyễn Yên là còn ở nán lại theo kế đã bàn - tất cả gần năm vị giũ áo lục tục kéo sang Nghị sự đư ờng. Đội quân túc vệ và bọn võ quan ngơ ngác nhìn nhau. Của đáng tội, bàn tay bọn chúng nắm chặt đốc kiếm như ng đầu đối đã bắt đầu run run. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
76/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Trư ớc mắt chúng toàn là những vị lão tư ớng lừng danh thao lư ợc, có máu sát nhân như hoang thư ợng còn phải gờm nữa là… Những ngư ời còn lại nhớn nhác… Thế này thì triều nghi còn ra thể thống gì nữa! Nghi Dân giận tái mặt, nhảy xổ từ trên ngai xuống. Đồn, Ban thấy vậy vội lấy chiếc áo bào khoác cho nhà vua rồi át cả quyền vua, chúng cồm lấy nghi trư ợng hô lớn: - Có biến! Có biến! Ngự lệch: bao vây Nghị sự đư ờng, rấp lối cửa Sùng Vũ không cho một tên phản loạn nào chạy thoát! Như ng… muộn mất rồi! Ba tiếng pháo lệnh nổ vang xé vòm không khí… bè lũ Nghi Dân chư a kịp xung trận thì đã nghe tiếng hò reo dậy đất. Nghĩa binh theo lối cửa Súng Vũ tràn vào như nư ớc cuốn, rồi nhanh chóng đổ đi nhiều ngả bao vây lấy hoàng cung. Đồn, Ban liền ra lệnh đóng kín tất cả các cửa chính, phụ. Bọn vua tôi Nghi Dân lấy kế bảo mạng làm thư ợng sách “Thành trì này xây bằng đá tảng, mỗi phiến nặng tới nghìn cân. Giá có cho đàn voi trận đi bên trên cũng không lún móng, trái lại, con kiến bò cũng khó lọt. Sợ gì đám giặc cỏ ấy nhí nhố vành ngoài! Cứ để cho Nguyễn Xí, Đinh Liệt… dốc cạn lư ơng ra cho quân ăn, chúng bao vây bảy ngày, bảy đem, nửa tháng đi chăng nữa cũng phải kiệt sức. Bấy giờ ta mới phản công”. Nghe Đồn, Ban phác tấu như vậy, Nghi Dân thấy êm tai. Y lại bắt đầu trấn an bọn quan thần bị giam bằng những lời khoác lác: - Trẫm xem ra trong só các khanh ngồi đây nhiều kẻ còn yếu bóng vía hơn cả đàn bà. Thời kỳ chư a thu phục đư ợc giang sơn, có những lúc còn nguy khốn gấp trăm, gấp nghìn lần như thế này. Những luc đó - các khanh biết thế nào không - trẫm đều dừng mư u cao trí cả… Đốôôpp… Đ… o… à… a… ng! Bỗng hai tiếng nổ bất ngờ đinh tai tung khói mù mịt, không trông thấy gì nữa. Nghi Dân không kịp ngậm miệng thu mình chui vào gầm ngai. Ngự sử đài yếu bóng vía thật, lăn đùng ngay giữa sân rồng. Bọn Đôn, Ban và quan quân thì cứ để nguyên cả mũ áo choáng choàng nằm chồng lên nhau… Tổng tri trung quân Lê Nhân Khoái và thiết đột tả quân Nguyễn Yên là những nghĩa hữu vừa gây ra vụ nổ ấy. Có gì đâu! Chỉ là những quả pháo hơi làm bằng vỏ chai bên trong lèn diêm sinh thật chặt… Đó là mư u kế dùng hoả mù để tạo cơ hội cho nghĩa binh bên ngoài treo lên nóc long cung dỡ mái rồi thả thang dây leo xuống. Khi mà khói đen dày đặc vừa tan quần thần mở mắt ra, chao ôi! Họ chứng kiến một cảnh tư ợng mới còn trăm lần https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
77/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
sửng sốt hơn. Lê Đàm hiện ra như “xuất quỷ nhập thần”, đầu đội mũ kim khôi, tay cầm thiết lĩnh dài hai trư ợng, đứng hiên ngang đối diện với trăm quan, cách đây không đầy một bư ớc. Phạm Đồn, Phan Ban nằm chết gí. Hai tên đều bị trói nghiến, quay lư ng áp giò vào nhau, mồm tọng đầy giẻ rách tự bao giờ… Số là đang ở trong ngục, nghe ba tiếng pháo lệnh, Lê Đàm vùng dây giật tung gông xiềng - thực ra những thứ này lâu nay chỉ gá hờ vào thân thể. Ngư ời coi ngục giúp Lê Đàm vư ợt qua chín vọng điếm gác, trả quan thân tuỳ về với tự do. Bên ngoài, Cao Nhuệ, Anh Võ và một toán nghĩa binh Côn Sơn đã đứng trực sẵn. Lê Đàm chỉ kịp nói với Anh Võ: - Em về ngay khu vực cũ cùng bà con chuẩn bị lễ rư ớc Gia vư ơng… Rồi chàng lĩnh nhận mũ áo, binh khí, cùng Cao Nhuệ dẫn nghĩa binh đi gặp á quân hầu Nguyễn Xí và Đinh Liệt ở cửa tây cung. Đến đây, nghe hai tiếng nổ từ bên trong vọng ra, họ biết là hai tư ớng Lê Nhân Khoái và Nguyễn Yên đã bắt đầu chiến thuật hoả mù. Không để chậm trễ một khắc, bằng đư ờng thang dây, các á quận hầu và Lê Đàm nhanh chóng đột nhập long cung, phá tan “kế bảo mạng” của bè đảng Nghi Dân. Trư ớc cảnh tư ợng bàng hoàng ấy vua tôi Nghi Dân chư a kịp hoàn hồn đã nghe giọng oang oang quen thuộc như chuông đồng của Nguyễn Xí nổi lên: - Các ngư ơi có chạy đằng trời cũng không thoát! trên nóc, dư ới sân, ngoài thành, trong cung, đâu cũng đã có quân ta cả. Khôn hồn thì quy hàng ngay lập tức, bằng không cứ trông kìa. á quân hầu Nguyễn Xí vừa dứt lời ngọn thiết lĩnh từ tay Lê Đàm đã vung lên đập nát sọ hai tên Đôn, Ban. Ngự sử đài sợ mất mật, vừa lồm cồm ngồi dậy lại lăn kềnh ra, dúm bông vó rên ư ử. Trí nhớ hắn lại mụ mẫm mất rồi. Hắn không tài nào nhận ra đư ợc vị tư ớng tài mang thiết lĩnh kia là chú bé thuyền chài nghèo khổ bên hồ Dâm Đàm ngày xư a từng bị hắn - khi còn làm giám ti - chặn đư ờng cư ớp cá. Từ nãy đến giờ, Nghi Dân cố nín thở nằm trong gầm ngai. Đã đến lúc cùng đư ờng, tên vua hèn hạ biết không còn cách nào khác nữa, hắn đành phải cởi hết mũ mãng, chiến bào, rồi hai tay tự vả đôm đốp vào miệng, lặc liễng đi bằng đầu gối đến trư ớc mặt lão thần Nguyễn Xí và nấc lên từng hồi: - Ng… h… i… D… â… n… nà… y… th… ực… đ… áng… ch… ết… ch… ém… m… ư … ấc… Nay… biết… t… ội… xin… như ờng… lại ngôi báu… cho… a… á… qu… ận… hầu… https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
78/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Lê Đàm giậm chân, trỏ tay quát lớn: hầu là bậc nghĩa khí chớ đâu phải hạng ngư ời hám danh, hám lợi như lũ bay. Các ngài chỉ làm việc trừ khử bọn lừa trời dối dân. Còn ngôi báu của thiên hạ phải do triều đình định đoạt. Bây giừo các đại thần đã trở lại đông đủ. Sân rồng hoá thành nơi nghị tội thật thảm hại! á quân hầu Nguyễn Xí chư a nêu hết các tội ác của y, cả quần thần đã ồ lên như sấm: “Trảm! Trảm”. Duy chỉ có Lê Đàm đứng lặng suy tư . á quận hầu Đinh Liệt thấy vậy, hỏi: - Sao, quan thân tuỳ?… Giết em, cư ớp ngôi, kẻ ấy chư a đáng chịu tội chết hay sao? - Quần thần xử trảm Nghi Dân, điều đó không oan uổng chút nào - Lê Đàm thong thả nói - Như ng tôi trộm nghĩ: Ngày xư a đức Thái Tổ Cao hoàng đế, lúc đã hạ hết các thành, kéo cờ đại thắng, vẫn còn cấp năm trăm thuyền và mấy nghìn ngựa cho bọn Phư ơng Chính, Mã Kỳ, Vư ơng Thông, Mã Anh, giúp chúng phư ơng tiện về nư ớc. ấy cũng là vì giặc “đã sợ chết xin hàng, thực thà cầu sống” cho nên tiên đế mới “lấy khoan hồng thể bụng hiếu sinh”. Nghi Dân mang huyết khí của tiên đế, cùng ruột già với Gia vư ơng . Nay đành rằng hắt trót nhúng tay vào máu, như ng kẻ cầm tay hắn lại là bọn Đôn, Ban. Xin triều thần nghĩ đến phúc ấm tổ tông, tha tội chết cho hắn mà giáng hắn xuống làm lệ đức hầu. Quần thần hỏi lại: - Còn ngự sử đài, quan thân tuỳ bảo nên xử hắn tội gì? Lê Đàm trầm ngâm một lúc mới đáp: - Khi còn ở chức giám ti, hắn đã từng đánh nhau cới nội quan Tạ Thanh trong chiếu bạc. Bờy giờ đối với luật pháp triều đình, hắn mắc tội sát nhân, mà đối với trăm họ hắn lại có công trừ khử đư ợc một tên đại gian, đại ác. Sau đó, vì tham sống sợ chết, hắn lại dập dìu cùng Nghi Dân làm phản. Hắn chính là kẻ nhờ gió bẻ măng, đục nư ớc béo cò… Như ng xét cho cùng, bố mẹ, vợ con hắn mấy đời nay làm ăn lư ơng thiện, không cậy thần cậy thế… Để giảm bớt khổ đau cho những ngư ời đó, ta chỉ nên bắt hắn nhận án đi đầy ở một vùng biên viễn. Kìa! Các vị cứ trông bộ dạng “quan ngự sử” run sợ dúm dó như thế kia, đủ biết hạng ngư ời như “ngài” đây chỉ xứng đáng ngang hàng với loài giun dế… Mọi ngư ời trong, ngoài nghe nói đều không nhịn đư ợc cư ời. Cả quần thần vui vẻ chấp nhận ý kiến của quan thân tuỳ. Nhiều nghĩa hữu trầm trồ: “Lê Đàm thật đáng bậc môn sinh thừa chỉ Nguyễn Trãi. Việc làm, lời nói, nhát cử nhất động đều thấm sâu đạo đức, hào khí của thầy”. Buổi nghị tội vừa dứt. Tiếng loa đồng từ nội điện vang đi bốn phía: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
79/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
“Ngôi trời là khó khăn, của báu rất quan trọng, nếu không phải là ngư ời có đức lớn, không thể đư ơng nổi. Nay Gia vư ơng, tư trời thông tuệ, tài lư ợc trầm hùng, hơn hẳn mọi ngư ời, các vư ơng không bằng, lòng ngư ời đều thuận thuộc, đủ biết ý trời đã giúp…” Sau khi chiếm xong các công khố, nghe tiến loa truyền, nghĩa binh nô nức léo nhau vào hoàng cung đợi giờ đón nhìn tận mắt đức vua mới. Trư ớc còn từng đám, từng đám đứng vào khu vực của mình: trấn Thanh Hoa Khu Thái Giám , trấn Sơn Nam - khu Đoan Môn, trấn Kinh Bắc - khu Cửa Tả… Về sau họ cứ dần dần lấn tới… Lê Đàm cũng chạy vội lên đài SùngVũ, thấy dư ới đư ờng ngư ời, ngựa, xe cộ đang đổ dồn về phía nngã năm cửa Đông. ở đấy đã đặt sẵn kiệu rồng sơn son thếp vàng. Lần này rư ớc vua không phải chỉ có quan quân triều đình đầy đủ nghi vệ mà còn có những ngư ời nghĩa binh mặc đồng phục, gư ơm tuốt trần. Lê Đàm nheo mắt… nhận ra cụ chủ quán và viên xã trư ởng đứng ở hai đầu hai bên cỗ kiệu. Những vành khăn nhiễu đỏ làm nổi bật mái đầu trắng như bông và những chòm râu bạc phất phơ trư ớc gió. Quan thân tuỳ nghĩ thầm: “Gia vư ơng Tư Thành nổi tiếng là ngư ời khiêm như ờng, ở đâu cũng chú ý kính trọng các bậc tuổi tác. Lần này tân hoàng đế nhìn thấy các vị bô lão đi đầu ghé vai khênh kiệu, chắc ngư ời cảm kích lắm!”. Và, trư ớc không khí tư ng bừng của giờ phút lịch sử trọng đại, chính Lê Đàm cũng không kìm nổi xúc động. Quên bẵng rằng mình cũng đã đư ợc dành riêng một cỗ xe song mã rất sang trọng để cùng các bậc cựu thần lát nữa vào ra mắt minh chủ. Lê Đàm từ trên đài Sùng Vũ chạy bổ xuống đư ờng, nhập vào đám đông. Anh Võ trông thấy chàng từ xa, mừng quýnh, gọi líu cả lư ỡi: - Anh Đàm ơi! Anh Đàm! Mọi việc anh giao, em lo xong cả rồi, như ng anh Đàm này, làm sao triều đình không loan hô trư ớc cho thần dân biết tên hiệu đức vua mới? Lê Đàm sung sư ớng thân mật vỗ vào vai Anh Võ: - Em nhớ lấy nhé. Gia vư ơng chúng ta từ nay nối đại thống, lên ngôi hoàng đế, tự xư ng là Thiên Nam động chủ. Vì đư ờng vào cửa Đong bị nghẽn lối, mãi đến giờ ngọ, chiếc kiệu rồng mới lọt đư ợc vào cửa phủ Gia vư ơng cũ và túc trực ở đấy. Trừ các bậc đại thần, huân cựu, còn tất cả các văn quan, võ tư ớng giừo phút này không có ai may mắn như quan thân tuỳ Lê Đàm, đư ợc dặc cách theo vua, hộ giá vào tận chính cung. Khi điệu nhạc báo hiệu lễ rư ớc kiệu mừng bắt đầu, những chiếc đòn kiệu từ từ nâng lên, và bức rèm ngọc đư ợc cuốn cao để lộ khuôn mặt rạng rỡ, thì tiếng hô chúc tụng của thần dân từng loạt liên tiếp nổi lên: “Hoàng đế vạn tuế”! tư ởng như không bao giờ dứt.
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
80/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Đất nư ớc từ đây mới thật sự bư ớc vào những ngày thanh bình tư ơi sáng. ° ° ° Năm thứ tư đời Lê Thánh Tông. Mư a thuận, gió hoà, biên thuỳ yên ổn, nhà nư ớc mở khoa thi kén chọn hiền tài Lê Thánh Tông nổi tiếng là ông vua hay chữ, để công rất nhiều vào việc xây đắp nền quốc học. Để khuyến khích sĩ tử, nhà vua tự ra đề bài thi. Hôm treo bảng vàng làm lễ xư ớng danh, nhà vua thân ra ngự trên lầu Khuê Văm giám sát việc ban thư ởng. Cách đây hai mư ơi mốt năm, cũng tại nơi đây - lúc đó còn gọi là điện Hội An - chính phụ vư ơng của Ngư ời là Thái Tông hoàng đế đa khai trư ơng khoa thi Hội đầu tiên nhà Hậu Lê. Chà, thủơ đó Ngư ời còn là một hoàng nhi chư a đầy ba tuổi! Như ng đến nay Ngư ời vẫn giữ nguyên những ấn tư ợng của kỳ thi chung khảo năm Nhâm Tuất (1442). Hồi đó các quan trong Hội đồng thi toàn là những bậc cự phách. Từ quan giám thí Nguyễn Mộng Tuân, Lý Tử Tấn, Trần Thuấn Du,… đều nổi tiếng hay chữ, có danh quyền chức quan trọng Nội mật viện, Quốc sử viện và Trung thư sảnh. ấy thế mà vua Thái Tông còn cho vời bằng đư ợc thừa chỉ Nguyễn Trãi - dù rằng bậc lão thần này đã cáo quan vệ dư ỡng nhàn ở Côn Sơn trở lại kinh để tham dự vào ban đọc quyền và ra đề thi. Khoa ấy lọt vào Điện thí có ba mư ơi ba ngư ời. Thí sinh đư ợc ngồi làm bài thi ngay dư ơcí mái cung điện nhà vua. Ba mư ơi ba ngư ời đều đúng cách tiền sĩ. Đến lúc xét văn bài của ba ông tiến sĩ xem ai xếp hạng ư u, hạng bình, ai đáng bảng chính, bảng phụ, từ đó lựa chọn trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa… thì rất nhiều ý kiến khác nhau. Vào lúc sắp kết thúc,các quan giám khảo, quan đê điệu đều đinh ninh Nguyễn Như Đỗ sẽ chiếm bảng vàng cao nhất. Không ai lư ờng trư ớc đư ợc quan thừa chỉ Nguyễn Trãi lại đư a ra một ý kiến bất ngờ: “Vâng, đúng như các vị trong ban chung khảo đã xét, tổng cộng ba kỳ gồm cả điểm ư u, điểm bình, trong ba mư ơi ba ngư ời trúng cách, không ai cao hơn Nguyễn Như Đỗ. Như ng tôi vẫn thấy bảng tân khoa trạng nguyên đáng dành cho ngư ời mà chúng ta dự kiến xếp thứ hai bảng nhất (bảng nhãn). Ngư ời ấy không thể ai khác là Nguyễn Trực. Vì sao vậy? Xét về văn chư ơng, rõ ràng Nguyễn Như Đỗ có phần uyên thâm hơn Nguyễn Trực. Thí sinh này đã thuộc làu làu đến nỗi viết ra không thiếu một tên, một chữ trong mục dẫn chứng mư ời kẻ loạn thần và bốn tên nghịch đảng cùng các danh mục quan tư ớc thời Tam Đại, Đư ờng, Ngu ở bên Tàu. Bài của Nguyễn Trực không đầy đủ như vậy! Tuy nhiên, khi đọc đến quyển này, tôi thấy ngay nó là loại văn xuất chúng khác thư ờng. Tư tư ởng https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
81/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
của bài phú luôn luôn hư ớng vào việc trị dân giáo dân, tránh những điều viển vông - dẫu có dẫn sử Trung Hoa triêud đaih này, triều dại nọ cũng chỉ là cái cớ để khiến mọi ngư ời phải chú mục đến quốc sử của ta trải từ đời Đinh, Lê (tiền Lê), Lý Trần Hồ cho đến bản triều. Bài phú này dâng lên đức vua ngự lãm đâu phải chỉ để phô bày văn chư ơng, học cấn trong đống kinh sử cũ. Tôi trộm nghĩ điều thí sinh muốn giãi bày nếu lọt vào tai mắt thánh thư ợng thì chủ ý của nó chính là ở chỗ nêu lên cái dịch lý tiêu và trư ởng trong cuộc sông hiện nay ở khắp nơi từ quan lại đến thứ dân, từ kẻ chợ đến làng quê. Đó chính là sự tư ơng phản giữa cái thiện và cái ác, cái chính và cái tà, cái vị tha và cái vị kỷ… Lời văn như tiếng chuông cảnh tỉnh bản triều chúng ta phải kịp thời lo sửa sang lại nền giáo huấn, phải chăm chút lấy đạo quân tử, và phải tìm đủ mọi cách ngăn chặn chớ để cho đạo của kẻ tiểu nhân lây lan như cỏ dại…” Nghe quan thừa chỉ gián nghị đại phu đứng đầu ban đọc quyển trình bày, các vị trong ban chung khảo lại phải đọc lại bài phú nủa Nguyễn Trực. Cuối cùng, thí sinh phủ ứng Thiên đánh đổ thí sinh huyện Nhị Khê. Ngày nguyễn Trực đến trư ớc bệ rồng lĩnh áo mũ vinh quy, sĩ tử cả nư ớc đều reo vui. Họ mừng cho quan tân trạng. Họ mừng cho nền quốc học đang đư ợc mở mang. Họ càng khâm phục quan đọc quyển Nguyễn Trãi đã thuyết phục nổi ban trung khảo và đức vua nữa trong việc lựac chọn khôi nguyên. Lại một lần nữa ngư ời ta bàn tán về tính ngay thẳng, đức công tâm của bậc lão thần này. Sĩ tử cả nư ớc còn lạ gì Nguyễn Như Đỗ là ngư ời quê quán Nhi Khuê, vừa là đồng hư ơng, vừa là môn sinh cũ của quan thừa chỉ. ấy thế mà xuất khởi từ đạo lý “phép nư ớc bất vị thân”, Nguyễn Trãi đã bảo vệ bài của thí sinh Nguyễn Trực!… Nhớ những sự việc trên, vua Lê Thánh Tông càng muốn dò hiểu sâu thêm về Nguyễn Trãi. Thật là một con ngư ời kỳ lạ! Một con ngư ời đã từng viết câu thơ “Lư ng khôn uốn, lộc nên từ” rồi xin vua về ẩn dật ở Côn Sơn. Cũng con ngư ời ấy, nhận đư ợc chiếu chỉ của phụ vư ơng ta vời ra chủ trì khoa thi tiến sĩ, lại hăm hở lai kinh và còn làm bài biểu tạ ân, độc đế phải “cảm mừng rơi nư ớc mắt”. … Cúi nghĩ: Sáu chục tuổi thần tàn, chức vụ đã yên phận mọn. Chín trùng trời chiếu xuống móc mư a lại đội ơn trên… Nếu không đư ợc tiên đế xét rõ đáy lòng. Thì hầu khiến tiểu thần phải ngậm cư ời dư ới đất… Thư ơng thần như ngựa đến tuổi già, còn khanh rong ruổi. Cho thần như thông qua năm rét, càng dạn tuyết sư ơng. Quần môn mặc kẹ gièm pha! https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
82/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Thành ý cứ bền tín nhiệm!… Để rồi bài biẻu tạ ân vừa ráo mực, sau khoa thi mùa xuân năm Nhâm Tuất (khoa thi mà Nguyễn Trãi lấy Nguyễn Trực đỗ trạng nguyên) kíp đến mùa thu năm đó xảy ra vụ án Lệ Chi Viên! Con ngư ời ấy lại là kẻ ám hại phụ hoàng ta (?)… Vua Lê Thánh Tông tự hứa với mình phải tìm cho ra manh mối vụ án. Như ng lúc này, sĩ tử cả nư ớc đang hư ớng vào lễ xư ớng danh, hoàng đế phải tạm gác mọi chuyện ư u tư lại. Mấy đời mới có một vị vua hiền, mấy năm mới mở một khoa thi, kinh kì những ngày này đông vui vô kể. Suốt mấy nẻo từ Trư ờng thi chạy xuôi đến đư ờng Đại Lãi, đư ờng Giảng Võ, chạy ngư ợc lên đư ờng Hàng Vôi, lò Xũ, toả ra Ô quan toả đến tận làng Hoàng Mai, hàng quán mới mọc lên nhan nhản. Thế mà vẫn không đủ chỗ để chứa học trò khắp mư ời lăm đạo lều chõng về dự thi. Cụ chủ quán ở Côn Sơn cũng đã dời quê cũ, lên dựng ngôi hàng bên cạnh thái miếu từ mấy năm. Hàng cụ gần nơi trư ờng thi, sạch mát lại khá tư ơng tất, như ng ngày thư ờng cũng như ngày hội, cụ chỉ mở cửa bán nư ớc, tuyệt nhiên không nhận một ngư ời lạ nào ở trọ. Cụ sống chung với một chàng thư sinh. Hai ngư ời - một già, một trẻ - ăn ở với nhau xem chừng hoà hợp lắm, còn quan hệ ruột thịt hay họ hàng dây mơ rễ má như thế nào, bên ngoài không ai rõ. Gần đây, hay lui tới hàng cụ có một ngư ời đàn bà mái tóc đã có nhiều sợi bạc, ăn mặc xuềnh xoàng, như ng dáng vẻ cao quý, và nét mặt hiền từ bao giờ cũng phảng phất buồn. Ngư ời đàn bà đó lúc thì đến một mình, lúc thì đi cùng một nhà sư . Chiều nay bà ta lại đến. Vừa nhắc thấy bà cụ chủ quán chạy ra cung kính… Bà mới bư ớc vào nhà, cụ hồi hộp hỏi nhỏ ngay: - Phạm phu nhân đã nghe đư ợc tin tức gì mới nhất về công tử chư a? Ngư ời đàn bà khẽ gật đầu, sáng lên một nụ cư ời lâu lắm mới thấy nở trên vành môi héo hắt: - Cụ hãy mừng cho Anh Võ đi! Cháu đỗ nhất tam trư ờng rồi cụ ạ! Đã thấy ghi rõ tên tuổi ở bảng vàng, chỉ còn chờ xư ớng danh vào lĩnh mũ áo nữa thôi! - Có thế chứ… ồ, lão biết mà, lão biết mà, thế nào Anh Võ cũng đỗ thủ khoa, - cụ chủ quán bây giờ mới khoái chỉ cư ời rung cả chòm râu bạc, nói chắc: - Này nhế, kì đệ nhất năm bài thi tứ thư , kinh nghĩa, cậu ấy làm đư ợc cả. Kì đệ nhị ra chiếu biểu, dụng tứ lục thì rõ ràng Anh Võ rất sở trư ờng lối văn cổ thể ấy; đến kì đệ tam, thi đư ờng luật… nghe cậu ấy thuật lại khó qua, lão không hiểu thế nào như ng lão biết mà, ồ, lão biết mà, thể nào Anh Võ cũng phải đỗ cao! https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
83/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Nghe cụ chủ quán tấm tắc khen con mình, bà Phạm (chính ngư ời đàn bà đó là bà mẹ của Anh Võ đã đư ợc Lê Đàm và Cao Nhuệ đón về nư ớc từ một năm nây như ng vẫn phải trú ngụ nhờ một ngư ời bà con ở làng Bố Khê, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông, thỉnh thoảng mới ghé kinh sư thăm con) cúi đầu ngư ợng ngụi, và bà trở lại giọng buồn buồn như mọi khi: - Cháu Anh Võ đư ợc lên ngư ời như ngày nay là nhờ các bậc nghĩa khí như cụ và các bậc môn sinh của bố cháu hết lòng cư u mang, cứ như tôi, biền biệt bao năm, nuôi thân mình còn khó, nói gì đến chuyện nuôi dạy con… Cụ chủ quán liền đỡ lời: - Phạm phu nhân đừng nên dạy thế, quan thừa chỉ ngày xư a giúp Thái tổ cứu cả dân nư ớc, bây giờ bọn chúng tôi bao nhiêu ngư ời xúm tay nhau lại mới gìn giữ đư ợc một mình Anh Võ đã thấm vào đâu so với công lao trời bể của ngài. Mà dù đã đỗ đạt, Anh Võ còn phải sống ẩn náu, dã mở này mở mặt đư ợc đâu… Nhớ ra điều gì hệ trọng, cụ chủ quán dè dặt hỏi bà Phạm: - à… Phu nhân đã quyết chọn dịp này ra mắt đức vua và hoàng thái hậu chư a? Thú thật, lão chư a lư ờng trư ớc đư ợc lòng ngư ời, nên ngày đêm vẫn lo ngay ngáy. - Xin cụ cứ vững dạ - bà Phạm nói, giọng đầy tự tin - anh Lê Đàm và anh Cao Nhuệ đã suy tính mãi rồi, nếu như Anh Võ đỗ đầu kỳ thi này… chọn cách ấy là hay hơn cả. - Rồi bà nắn lại vành khăn, nở nụ cư ời rạng ngời khuôn mặt: - Bây giờ cháu đã đỗ rồi, chúng ta còn đợi gì nữa mà không làm theo cách ấy hả lão trư ợng? ° ° ° Điện Huy Văn khánh thành giữa lúc kết thúc kỳ thi hư ơng. Vì bận giám sát lễ xư ớng danh, mãi đến xâm xẩm tối, hoàng đế mới đến chúc mừng hoàng thía hậu đư ợc. Dù đã lên ngôi thiên tử, đến với mẹ, bao giờ Lê Thánh Tông cũng giữ đạo bình thản, dung dị như hồi ở tiền để. Hoàng đế rất tránh những sự xa hoa, phiền phức. Như ng ngư ời cấm bộ lễ nghi không đư ợc loan báo trư ớc giờ nhà vua khởi hành để thần dân khỏi mất công đi bái vọng. Ngư ời không ngồi xe loan, cũng không mang theo quân túc vệ. Thậm chí, khi bư ớc lên chiếc cáng cạp tóc vàng, quan lễ nghi đòi https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
84/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
lấy tàn, lọng ra che, ngư ời xua tay bảo: “Đang lúc thời tiết mát dịu, không nắng, không xư ớng, khanh hãy để cho trẫm đư ợc tự do hít thở khí trời thoáng đãng…”. Đi theo nhà vua, duy nhất chỉ có quan thân tuỳ Lê Đàm cư ỡi một con ngựa hông - vẫn cái con tuấn mã trung thành nuôi từ hồi vua tôi còn ở bên phủ Gia vư ơng ấy. Lúc vua và quan thân tuỳ đến cổng điện Huy Văn thì các nơi vừa lên đèn. Ngày khánh thành việc tu sửa điện có khác! Từ vư ờn hoa, đỉnh tháp, trong miếu, ngoài hồ, đâu cũng thấy trang trí đèn lồng, đèn xếp, và trăm thứ kiểu đèn khác: đèn dây, đèn ống, đèn kéo quân, đèn “thiên thừ”… Quang Thục hoàng thái hậu hôm nay lộng lẫy lạ thư ờng. Đức bà đội mũ khánh tiết, khoác áo kim tuyến đi hài cư ờm ra tận cổng bên hữu tam quan đón nhà vua và vị cận thần. Vừa trông thấy hoàng thái hậu, hoàng đế vội sụp xuống vái lậy: - Lậy mẹ, mải việc thi cử, giờ này con mới đến chúc mừng mẫu hậu đư ợc. Con xin cam tội bất hiếu. Quang Thục hoàng thái hậu dịu dàng đỡ nhà vua dậy rồi vui vẻ dẫn Lê Thánh Tông và Lê Đàm đi thăm cảnh điện mới sửa sang. Diện Huy văn Hồi Còn dư ới thời Tháng Tông hoàng dề chỉ là một ngôi chùa nhỏ hẻo lánh nằn ở phía tây nam nhà Quốc tử giám , nư ớc hồ tù lai láng bao bọc qoanh năm . đây chính là nơi tị nạn đầu tiên của Quan thục hoàng thái hậu, ngày bà còn gọi là phi ngọc Dao, bị thái tông ruồng bỏ vì Nguyễn Thị Anh ghen ghét xúi bẩy và ngày đó bà mới có mang Tư Thành đư ợc ba tháng… Sau những năm tháng bị đày ải, đến cuối đời Nhân Tông, triều đình ân xá, lại cho bà trở về trông coi chùa Huy Văn cho đến khi con trai lên ngôi hoàng đế… Chùa Huy Văn đối với bà thân thiết như một ngư ời bạn thuỷ chung, vui buồn sư ớng khổ có nhau, chính vì vậy từ bốn năm nay vua Thánh Tông đã nhiều lần xin rư ớc mẹ về ở trong nội cung, bà khăng khăng từ chối, hoàng đế buộc lòng phải cho trùng tu ngôi chùa, xây thành một ngôi điện pháp theo ý hoàng thái hậu. Cứ dừng lại mỗi nơi, hoàng thái hậu lại khoe với nhà vua những công trình kiến trúc tinh xảo… - Con thấy chư a? Chỉ những ngư ời thợ phư ờng báo thiên mới nghĩ đư ợc cách thiết kế vừa ý mẹ như thế này. Đây nhé, hai cánh cửa lim đồ sộ khi mở ra, khi kéo bánh lăn, chỉ cần một cái ấn tây nhẹ nhàng, ta đứng đây sẽ đư ợc hứng gió hồ mát rư ợi; đến khi khép kại, lập tức hợp thành đôi rồng nằm trong hình lá đề, cùng chầu trong một mặt trời đang bốc lửa. Hoàng thái hậu rất ý nhị biết con trai mê hình tư ợng rồng, bà liền tìm cách so sánh làm cho nổi bật hình rồng. Bà trỏ tay diễn giải: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
85/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Con nhìn kìa: mẹ giữ lại nguyên ở cửa chính con rồng cũ theo kiểu đời Lý. Con rồng ấy, có phải không nào, nó đang uốn lư ng từ trên xuống theo làn sóng… Mào của nó cũng mọng, móng của nó đang vư ơn ra… Như ng mẹ lại vừa cho đắp thêm một con “Thanh Long” nữa ở trư ớc cửa tiền đư ờng. Con thấy không “Thanh Long” dựng mào quẫy đuôi trong thế trư ờn lên, có phải những khúc uốn lư ợn của nó bây giờ trông vẫn cổ kính mà lại tự nhiên hơn, trông hùng vĩ mà lại thanh thoát hơn, nó có đà bay cao giống như … ồ, mẹ không biết tả thế nào cho thật đúng! Lê Đàm đứng bên cạnh nhà vua, cao hứng buột miệng: - Dạ đúng lắm! Con Thanh Long ấy nó đang trên đà bay cao, giống như tâm hồn của một nhà vua trẻ, giông như vựa khí của một triều đại mới. Hoàng thái hậu thích chí cư ời giòn tan, còn hoàng đế thì mặt rồng đỏ chín, lấy chiếc quạt the đập đập nhẹ vào vai áo Lê Đàm bảo nhỏ: - “Phi cổ bất thành kim”! Ngàn đời sau ta vẫn chư a học hết cái tinh hoa của các thời đại trư ớc. Quan thân tuỳ đừng ví von như vậy làm trẫm thêm hổ thẹn… Càng đi sâu vào bên trong, cảnh điện càng huyền ảo. Hoa lá chen với núi non, sóng hồ vỗ vào chân tháp, hư ơng trầm thoang thoảng pha lẫn mùi sen khiến cho ngư ời ngoạn cảnh tư ởng như mình đang lạc vào chốn bồng lai. Hoang thái hậu dẫn vua và Lê Đàm đi khắp lư ợt một vòng, đến khi trở về tiền đư ờng, làm lễ khánh tiết xong thì vầng trăng hạ tuần bắt đầu hiện rõ, Thánh Tông và Lê Đàm lậy tạ hoàng thái hậu ra về. Hoàng thái hậu lại thân tiễn hai ngư ời ra tận cửa Tam Quan. Những bư ớc chân còn đanng lư u luyến, bỗng nghe tiếng tung hô yếu ớt gần sát đâu đây: - Chúc hoàng thái hậu vạn thọ! Chúc hoàng thư ợng vạn tuế! Cùng một lúc, cả ba ngư ời nhìn thấy ở dư ới bậc bệ đá cuối cùng, choán giữa lối đi, một ngư ời đàn bà đang phủ phục, đầu cúi sát ngang vai. Hoàng thái hậu giật mình. Nhà vua chững lại nhìn quan thân tuỳ… Quái lạ! Đây. Kẻ ấy là một ngư ời đàn bà già nua, yếu đuối, cô đơn. Sao những lời chúc tụng lọt vào tai ta vẳng nghe như là những tiếng kêu than, kêu cứu? Vốn sẵn lòng nhân từ, Lê Thánh Tông định bư ớc xuống nâng ngư ời lạ mặt kia đứng dậy. Như ng hoàng thái hậu bấy giờ vừa bình tâm trở lại, nhanh nhẹn cản bư ớc nhà vua, ân cần tiến lên hỏi trư ớc: - Hỡi, ngư ời đàn bà đáng thư ơng kia, trư ớc hết bà hẫy cho ta biết bà là ai? - Thư a đức bà, thần thiếp là mẹ đẻ… ông tân khoa Phạm Anh Võ… https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
86/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Hoàng đế lắp bắp đôi môi nhắc lại một mình: “A… Phạm Anh Võ, thủ khoa kì thi tam trư ờng… Chiều nay quan chủ khảo mới đệ trình lên ta đọc bài phú suất sắc của chàng thí sinh họ Phạm…”. Trong khi đó, hoàng thái hậu hân hoan nói: - Vậy ta có lời chúc mừng bà. Ngày hôm nay, bà là ngư ời mẹ sung sư ớng nhất trên đời. - Thư a đức bà, trái lại… không có ngư ời mẹ nào trên thế gian này tủi phận bằng thần thiếp. - Sao vậy? Sao vậy? - Hoàng thái hậu nôn nóng hỏi. - Có phải bà buồn phiền vì con trai bà ăn ở bạc nghĩa chăng? - Không phải thế, thư a đức bà; con trai thần thiếp đối với mẹ hiếu thảo đủ điều… Hoàng thái hậu nhìn đức vua rồi lại nhìn Lê Đàm lắc đầu cư ời, khó hiểu: - Ngư ời đàn bà này loạn trí rồi chăng? Cả vua Thánh Tông và Lê Đàm không đáp, chỉ băn khoăn cúi đầu suy nghĩ. Hoàng thái hậu cố lấy giọng nhẫn nại, gặng hỏi: - Vậy này, bà mẹ quan tân khoa có điều chi khẩn cấp mà chầu trực hoàng thư ợng vào giờ này trư ớc cửa điện niêm vắng của ta? Ngư ời đàn bà từ từ ngẩng mặt lên, nhìn vẻ mặt phúc hậu của bà mẹ đức vua, tự dư ng nguồn thư ơng cảm xa xư a bồi hồi kéo đến, những giọt nư ớc mắt lã chã rơi xuống thềm đá: - Ôi! Thư a đức bà, xin đức bà và hoàng thư ợng soi xét cho, thần thiếp tủi phận vô cùng, ngư ời con trai của thần thiếp không có cha, phải khai họ mẹ để vào trư ờng thi. - Sao con trai bà dại dột thế? Thể lệ thi cử của triều đình từ mấy đời nay đã quy đinh: Dù cha đẻ hay cha nuôi không còn nữa thì khi ứng thi, thí sinh cũng phải khai chính thống họ cha cơ mà. -… - Thế mà Anh Võ mồ côi cha từ năm nào? - Thư a đức bà…
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
87/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Thây ngư ời phụ nữ nghện ngào nói không ra tiếng, hoàng thái hậu lại vỗ về uý lạo: - Bà cứ khai thực đi, rồi ta sẽ nói với hoàng thư ợng đại xá cho con trai bà. Đứa con trai nào mà chả có một ngư ời cha cơ chứ! - Như ng… thư a bà, cha cháu… - … Là ai? Họ Lý hay họ Trần, họ Nguyễn hay họ Lê? Bà cứ nói đi, nói đi… - Thư a… cha cháu là ngư ời… thần thiếp trộm nghĩ đức bà rõ hơn ai hết… - Sao? Ngư ời đàn bà kia, ngư ơi điên thật rồi chăng? Trên hai chục năm trời, từ khi hoàng đế đầu thai và ta, ta không hề tiếp xúc với một ngư ời đàn ông quen, lạ nào. Chồng ngư ời là ai, cớ sao ngư ơi dám nói năng càn rỡ như vậy. Bấy giờ ngư ời đàn bà mới dập đầu xoã tóc, thốt lên lời khai thực: - Trăm lạy đức bà, ngàn lạy đức bà, xin ngư ời và hoàng thư ợng đại xá cho… Chồng của thần thiếp, ngư ời cha quá cố của Anh Võ chính là… “thừa chỉ Nguyễn Trãi”! - “Thừa chỉ Ngyễn Trãi!” - vua Lê Thánh Tông kêu lên mấy tiếng rụng rời. Dư ới ánh đèn hồng mà sắc mặt hoàng đế xanh tái đi. Hoàng đế chư a nguôi cơn xúc động, lại thấy Quang Thục thái hậu chạy đến bên cạnh ngư ời đàn bà, cúi xuống ôm lấy đôi vai gầy của bà ta, kể lể vô cùng thống thiết: - Thừa chỉ phu nhân ơi! Ta có ngờ đâu phu nhân còn sống sót đến ngày nay! Có ngờ đâu Anh Võ lại là giọt máu của ngư ời đã cứu vớt mẹ con ta. Có lẽ Nguyễn Trãi sống trung can, chết linh hiển, nên mới dun dủi cho mẹ con ta gặp mẹ con phu nhân vào giữa cái ngày khánh thành điện Huy Văn này… - Thế này là thế nào hở quan thân tuỳ? - Vua Lê Thánh Tông nắm cổ tay Lê Đàm lắc lắc, - Khanh! Hình như có nhiều điều khanh chư a thực bụng với trẫm! Chẳng lẽ khang không biết một tý gì chung quanh những điều đang diễn ra trư ớc mắt trẫm đó sao? Khanh còn nhớ không, hồi còn ở phủ Gia vư ơng, đã có lần nghe khanh bình thơ Nguyễn Trãi, trẫm bắt đầu ngờ cái án chu di ba họ mà hành quyết quá gấp. Gia dĩ trẫm biết khanh là môn sinh của thừa chỉ… Cũng từ đó đến khi nắm vư ơng quyền, trẫm đã bao đêm ngồi cặm cụi trâm cơ mật viện đọc đi đọc lại hồ sơ án tích lệ chi viên, như ng không tài nào tìm ra một chút manh mối. Trẫm biết rằng thời gian và con ngư ời xư a đã cố tình xoá mờ vết cũ. Trẫm vẫn đinh ninh như https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
88/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
thế nên đành phải cho việc đời trôi đi như thế. Trẫm có hay đâu Nguyễn Trãi là ân nhân của hoàng thái hậuvà của chính trẫm? Mẹ! Sao mẹ nỡ dấu con đến tận ngày nay? Mẹ đẻ ra con mà không tin con, thì trăm họ còn trông cậy vào Lê Tư Thành này sao đư ợc? Nếu như không có chuyện tìh cờ này… Thấy nhà vua giận dữ một cách chính đáng Lê Đàm càng cảm phục trong bụng. “Anh Cao Nhuệ và ta đều không nhầm! Đức vua quả là ngư ời biết trọng nhân nghĩa…”. Để mang lại hoà khí chung, quan thân tuỳ bèn tìm lời khuyên giải: - Tâu bệ hạ, thần trộm nghĩ, thực bụng hay không thực bụng thư ờng là bằng vào hành động mà suy xét. Như ng để bệ hạ phải bận tâm vì điều đó, thần tự xét chính mình mới là ngư ời có lỗi. Xin bệ hạ đừng nên trách thái hậu. Thần đọc sách, vẫn nhớ lời cổ nhân răn bảo: “Ngư ời trải mọi lẽ, sự việc chư a chắc mư ời mư ơi thì chư a nên nói. Biết chắc mừi mư ơi rồi như ng lúc chư a đáng nói, cũng chư a nên nói”. Phư ơng chi uẩn khúc của vụ Lệ Chi Viên còn chư a đư ợc sáng tỏ thì thái hậu tránh nhắc đến ân nhân của mình là chính phải. Đêm hôm ấy ở điện Huy Văn trở về hoàng cung, Lê Thánh Tông hoàn toàn không chợp mắt. Hoàng đế trông cho trời chóng sáng để mở ngay một phiên chầu. ° ° ° Vào phiên chầu hôm nay, thoáng thấy mặt hoàng thư ợng, cả triều thần nhìn nhau nơm nớp lo sợ. Sau một đêm thức trắng dấy lên trong đầu óc những bão táp dữ dội, vua Thánh Tông gầy sọm hẳn đi. Chiếc mũ bình thiên mọi khi đội khít vầng trấn cao, giờ tụt xuống quá mang tai. Đôi mắt quầng thâm lặng lẽ một cách khó hiều và nghiêm nghị. Quan cần chính học sĩ dò hỏi quan ngự y: - Gần đây ngài xem mạch hoàng thư ợng, nghe chừng ngọc thể thế nào? Thánh Tông hoàng đế từ ngày ở ngôi, chư a hề cho vời thầy thuốc đến chẩn bệnh bao giờ. Quan ngự y của Ngư ời hiếm có dịp thi thố, nay nghe đả động đến nghề nghiệp, vội tuôn ngay hàng tràng y lý. - Mắt hoàng thư ợng quầng thâm thế kia… vâng, là do Ngư ời vư ợng chân hoả. Hoả vư ợng tứclà dư ơng thịnh, mà dư ơng thịnh ắt phải âm suy.
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
89/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Ch… ậc! Chỉ cần bốc ba thang thuốc bổ âm là điều hoà âm dư ơng, chân huyết sẽ lư u thông thôi… Tổng chi Lê Nhân Khoái nghe quan ngự y đoán mò bệnh của hoàng thư ợng như vậy, suýt phì cư ời, phải lấy tay che miệng. Trong khi đó, ở hàng thứ nhất phía bên phải sân rồng á quân hầu Đinh Liệt giựt giải mũ ngư ời ngồi kế bên nói nhỏ: - Dù từ tối qua đến giờ chư a kịp gặp Lê Đàm, tôi đoán hôm nay thiết triều, hoàng thư ợng cũng chỉ đư a ra bàn việc ấy thôi, bác Nguyễn ạ! á quận hầu Nguyễn Xí gật đầu tán thư ởng: - Tôi cũng nghĩ như bác. Quả nhiên khi trăm quan vừa yên vị, đức vua phán hỏi hết sức bất ngờ: - Các khanh hãy cho trẫm biết ở đây, trư ớc kia ai đã từng là môn sinh của thừa chỉ Nguyễn Trãi? Im lặng! Hồi hộp… Đức vua lại dục: - Thừa chỉ có trên dư ới năm trăm môn sinh, trong số đó, ngư ời đỗ đạt làm nên danh vọng không ít, chả lẽ không ai dám nhận tên tuổi thầy học cũ của mình? Thấy vua có vẻ tra hỏi gắt gao, các quan càng e dè. Bỗng một giọng nói quen thuộc đĩnh đạng nổi nên. Mọi ngư ời đều đổ dồn mắt về phía quan thân tuỳ Lê Đàm. - Muôn tâu bệ hạ, thần trư ớc kia chính là trò yêu của quan thừa chỉ Nguyễn Trãi. Nhà vua truyền Lê Đàm ngồi xuống hỏi tiếp: - Còn ai nữa nào? Hoàng thư ợng vừa dứt lời, hàng trên, hàng dư ới rào rào đứng dậy: “thần ạ!”, “thần nữa ạ”, “còn thần nữa ạ!”… Vua Lê Thánh Tông kinh ngạc thấy quá nửa triều thần, già có, trẻ có, quan to, quan nhỏ, cả bên văn lẫn bên võ, đều một lư ợt nhận là học trò của Nguyễn Trãi. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
90/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Vua đứng lặng hồi lâu mới phán rõ: - Trẫm mong muốn tất cả các khanh ở đây đều là bề tôi trung. Đã là tôi trung, phải biết khuyên vua làm điều nhân đức. Theo chỗ trẫm đư ợc biết, ở triều trư ớc có những việc làm thất đức… Đó là bên cạnh nhà vua còn có những kẻ gian thần xiểm nịnh. Phần lớn các khanh ở đây đã đứng bóng hoặc xuể bóng cuộc đời rồi, các khanh thử ngẫm họ trẫm xem, vụ án vư ờn Lệ Chi thực hư như thế nào? Lúc tiên đế băng hà cũng là lúc xảy ra vụ án, trẫm còn bé bỏng trứng nư ớc quá, làm sao hiểu nổi những việc trong hậu cung? Như ng lớn dần lên có nhiều câu truyện ngẫu nhiên nảy ra khiến cho trẫm phải suy xét về chuyện thừa chỉ Nguyễn Trãi… Điều đó đeo đẳng mãi ý nghĩ của trẫm cho đến tận ngày nay… Ngày nay, bằng vào những đìều tin cậy, trẫm đã có thể quyết đoán đư ợc Nguyễn Trãi là một bậc trung thần tài giỏi mà bị oan thác! Như ng minh oan cho Nguyễn Trãi không phải là chuyện dễ, các khanh nên nhớ dựng lên một vụ án, triều trư ớc đã lập mư u tìm đủ bằng cớ hữu lý để buộc tội cho ngư ời vô tội, thì khi muốn bác bỏ vụ án đó triều sau cũng phải có đủ bằng cớ sắc đáng mới quả hiện đư ợc. Các khanh hãy giúp trấm ra tay vén bằng đư ợc tấm rèm mờ ám, làm cho ngay gian sáng tỏ. Nhân đây, trẫm loan bố trư ớc với các khanh rồi nay mai sẽ xuống chiếu cho khắp thiên hạ biết. Phàm tôi dân trong nư ớc Đại Việt bất luận già trẻ, trai gái, từ ngư ời có phẩm tư ớc cao nhất cho đến kẻ cùng đinh, từ ngư ời lư ơng thiện chí kẻ tù đầy, kẻ bị án nặng, án nhẹ, ai biết nhiều, biết ít đều có quyền làm tờ biên thuật hoặc nhờ quan sở tại tấu lên trẫm những điều uẩn khúc xung quanh vụ án vư ờn Lệ Chi. Có công, sẽ đư ợc hậu thư ởng. Đã mắc tội mà biết sự việc trên, tư ờng trình trung thực cũng sẽ đư ợc ân xá… Nói hồi, nhà vua truyền cho bãi trầu. Không đầy hai tháng sau, điện tiền văn phòng nhà vua nhận đư ợc hàng ngàn tờ trình, tờ biểu, đặc biệt tờ trình có một tội nhân đang bị đầy ở Biên Viễn mới gửi về làm cho hoàng thư ợng chú ý nhất. Ngư ời suy xét rất kĩ từng câu, từng ý, luận đi luận đi luận lại các chi tiết xem giữa sự kiện và năm tháng có khớp với nhau không; sau đó ngư ời mới mời riêng một só quan cận thần tới. Nhà vua bảo Lê Đàm trao tay cuộn giấy cho á quận hầu Đinh Liệt. Xong, ngư ời nhìn mọi ngư ời và mỉm cư ời chua chát: - Hôm nay, trẫm mới tìm ra thủ phạm thật của vụ án Lệ Chi… Đinh tư ớng công còn đang lúng túng, nhà vua lại hỏi: - Các khanh cho biết tên ngự sử đang can tội, tức là tên giám ty dư ới triều Nhân Tông và Tuyên Từ thái hậu có họ hàng thân thích với nhau như https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
91/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
thế nào không? Thấy các đại thần ngồi im lặng, Lê Đàm rụt rè tâu: - Muôn tâu bệ hạ, mẹ đẻ ra tên giám ti là chị ruột bà ta. Bây giờ quan quận công Lê Lăng đứng dậy: - Dạ muôn tâu như thế phong tục ở trấn Thanh Hoa gọi là đôi bạn con dì mà giám ti thuộc “cành trên”. Hoàng đế bèn xua tay: - Thôi, trẫm chỉ cần hỏi thế là đủ. Bây giờ các khanh đọc đi! Bốn, năm vị chụm đầu gián mắt vào những dòng chữ chư a bay hết mùi mực ư ớt. Tờ trình của tên giám ti là một tài liệu nhân sự vô giá. Nó là bức tranh chân thực về cuộc đời một ngư ời đàn bà quyền mư u, tham lam, đố kị, độc ác. Nó làm hiển hiện lại cảnh sống ngột ngạt nhiễu như ơng dư ới triều Lê Thái Tông. Với tất cả những việc làm đen tối, bí mật của ngư ời đàn bà ấy - nguyên phi Nguyễn Thị Anh - và bọn hoạn quan trong cung cấm. Nguyễn Thị Anh là một trong năm bà phi của Thái Tông đư ợc nhà vua thủa sinh thời yêu dấu nhất. Biết vậy, phi luôn tìm cách bắt vua phải chiều theo ý mình. Bằng thủ đoạn nham hiểm, phi đã mư ợn tay vua giết dần những bậc bầy tôi trung nghĩa, và lần lư ợt phế truất các bà phi khác. Đầu tiên, Nguyễn Anh xúi dục Thái Tông trị tội quan đại tư đồ Lê Sat, do con gái Lê Sát đang ở ngôi hoàng phi phải phế làm thứ dân để cho con gái đại thần Lê Ngâm làm Huệ phi, Thị Anh đem lòng ghen ghét, liền tìm cách xui ngư ời tố các là Huệ phi thờ ma luyện bùa trong nhà, mê hoặc vua; tức thì Huệ phi bị giáng, nhân việc ấy bố là Lê Ngâm đang giữ chức đại tư không đứng đầu triều phải chết oan. Rồi đến khi Thị Anh sinh đư ợc con trai là Băng Cơ phi muốn con mình cư ớp ngôi Thái Tử của Nghi Dân con trai trư ởng của Lê Thái Tông lại tìm cách xúc xiểm vua dáng truất hai mẹ con Nghi Dân. Những việc ấy Thị Anh đều làm trót lọt, Duy có một lần… Lần đó Thị Anh đang có chuyện xích mích với Ngô Thị Ngọc Dao, một bà phi khác của Thái Tông. Lựa lúc thanh vắng chỉ có một mình với nhà vua trong cung. Phi mới thỏ thẻ gợi chuyện: - Tâu hoàng thư ợng, thần thiếp đã phái ngư ời đi dò xét tư ờng tận rồi. Đúng là Ngọc Dao có nhúng tay vào vụ Huệ phi làm nhiều điều rất xấu xa, tai tiếng đến hoàng tộc. Hoàng thư ợng đã trị tội Huệ phi, thần thiếp trộm nghĩ nay cũng nên xuống chiếu trị tội Ngọc Dao mới nêu cao đư ợc chính đạo.
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
92/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Thái Tông yên lặng. Thị Anh lại bịa đặt nhiều chuyện thậm tệ gán cho Ngọc Doa để hoạng làm cho nhà vua ghét bỏ phi. Như ng Thái Tông vẫn không nói gì ngòi trầm tư . Sợ ý kiến bị bỏ rơi, Thị Anh giả vờ khóc lóc vật vã (chỉ có phi mới giám làm mình làm mẩy như thế mà thôi): - Hoàng thư ợng định tha tội cho Ngọc Dao ư ? Trời đất ơi, nếu hoạng thư ợng không cho những điều thần thiếp tâu lên là đúng, không tin ởt thần thiếp thì thần thiếp còn sống ở trên đời làm gì nữa? Hãy cho Thị Anh này đư ợc dập đầu trư ớc long nhan! Quả nhiên phi làm cho Thái Tông bối rối. Bấy giờ, nhà vua mới lên tiếng: - Khanh đừng nghĩ rằng trẫm có ý định bênh vực Ngọc Dao. Trên đời này trẫm còn tin yêu ai bằng tin yêu khanh? Như ng những điều khanh vừa tâu bày đều làm cho trẫm rất khó phân xử. Bởi vì hai lần trẫm sắp phê án phạt bắt Ngọc Dao đi đầy thì hai lần đều bị thừa chỉ Nguyễn Trãi can dán. trư ớc sau, Nguyễn Trãi một mực cho rằng: “Ngọc Dao đang có mang, xin bệ hạ hãy nghĩ đến ân trọng của tiên đế. Đừng nghe những lời rèm pha làm điều thất đức”. Nghe câu nói đó Thị Anh Tái hẳn mặt đi, “Thế là hỏng việc rồi. Trãi đã biết ruột gan của mình… Giá như bề tôi khác can ngăn vua thì mình không thiếu gì cách để thắng cuộc. Đằng này lại là cái lão già ấy…”. Nguyên phi Nguyễn Thị Anh vồn không ư a Nguyễn Trãi từ lâu, chỉ vì bậc lão thần này tính nết rất cư ơng trực. Những ngày đại triều, trư ớc bệ rồng, thư ờng một mình thừa chỉ Nguyễn Trãi đứng vè một phía, lên tiếng bênh vực những kẻ yếu và ngang nhiên vạch tội bọn xu nịnh, không thèm đếm xỉa gì đến quyền thế của chúng. Ví dụ như hồi cuối xuân năm ất Mão (1435) có bảy tên tiểu nhi can tội tái phạm ăn trộm, hình quan chiếu luật dâng sớ xin xử trảm. Vua đem việc ấy hỏi triều thần, ai cũng cho là phải. Riêng hành khiển Nguyễn Trãi dõng dạc đáp: “Pháp lệnh không bằng nhân nghĩa, tình thế không đến nỗi dư ờng như vậy, nay một lúc giết bảy đứa bé chư a đến tuổi thành niên, việc đó đâu phải đức tốt”. Triều thần không chịu, Nguyễn Trãi lại dẫn câu kinh thư giải nghĩa chữ “chỉ” là “dừng”, ở sách đại học để nói đến đạo gốc của ngư ời làm vua là phải để lòng vào nhân nghĩa mà lấy đó làm nơi nên dừng, tuy có khi ra oai giận dữ, như ng không thể lâu đư ợc. Nhờ đó cuối cùng vua phán chém có hai tên nặng tội nhất trong bảy tên. Lần khác, vào năm đại hạn, dân đói kém, vua sai Nguyễn Trãi thảo tờ biểu cầu phong. Bọn quan trong Nội mật viện đã dốt lại tỏ ra thông thái muốn buộc quan hành khiển đổi lại mấy chữ, Nguyễn Trãi không ghìm đư ợc giận, quát to lên: “Bọn các ngư ơi chỉ quen vơ vét dân lành, hiểu gì nghĩa lý mà cũng thích lên mặt? Hạn hán, đói khổ chính là do các ngư ơi mà lên cả”. Bọn này tức lắm, đi tìm gặp mấy tên gian thần bàn cách trả https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
93/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
miếng lại Nguyễn Trãi. Chuyện đến tai vua. Vua đọc lại tờ biểu, thấy ý tứ đôn hạu, lời lẽ thành kính, câu chữ lư u loát, bêh hạ cấm không ai đư ợc sửa văn của thừa chỉ. Nguyễn Thị Anh hiểu rằng vua Thái Tông vì nể Nguyễn Trãi không phải chỉ vì ông trung can tài giỏi. Đó mới là một lẽ. Lẽ thứ hai trong cách cư xử của vua đối với Nguyễn Trãi còn là do lời dặn của tiên đế. Đức Thái Tổ Cao hoàng đế quả là ngư ời biết lo xa. Từ thời Thái Tông còn ở tiền để, hoàng đế đã cậy Nguyễn Trãi thay lời mình răn bảo thái tử. Thái tử đã có thời kỳ học thuộc bài: “Hởu tư huấn”, trong đó có những câu càng ngẫm càng sáng. “… Nếu con cậy mình sáng suốt, dừng ngư ời yêu riêng, quan của ta thì ruồng bỏ, chính của ta thì đổi thay, gia pháp không tuân, chí thân phe khí, xa ngư ời trung thực, gần bọn xiểm du, điều khoái chí thì làm, chỉ trò ngoạn mục thì chuốc, chẳng theo đức cần kiệm , chẳng nghĩ công gian nan… thì như cổ nhân đã nói: Cha đã sắp đặt làm nhà cho con chẳng chịu đắp nền dựng cột; cha đã siêng năng cầy ruộng mà con không chịu gieo giống gặt mùa…” Tuy nhiên khi đã kế nghiệp cha ngồi trên ngai vàng, dễ đâu nhà vua nhớ mãi lới dạy của tiên đế? Mà dù có nhớ lời, dễ đâu đã làm dúng đư ợc như lời. Bọn hoạn quan vô công rồi nghề do Thị Anh chủ xư ớng, ráp mư u bầy dật lắm chò lôi quốn nhà vua vào hết cuộc vui này đến hết cuộc vui khác. Qua nhiều lần can gián vua không đư ợc, Nguyễn trãi chán nản, mới từ chức triều quan, xin lui chức quan “đê cư ” giữa chùa Côn Sơn ( còn là chùa Tư Phúc). Đó là lúc Thị Anh hởi lòng hời dạ. Vắng mặt thừa chỉ ở triều đình, phi như đã nhổ đư ợc các đinh trư ớc đinh trư ớc mắt. Như ng phi hí hửng không đư ợc bao lâu, đừng một cái. Đúng lúc Nguyễn Trãi tròn sáu mư ơi tuổi Lê Thái Tông lại xuống chiếu mời ông vào kinh phong cho chức “giám nghị dại phu nghiêm tri tam quán sự”. Thế là bậc đại phu ấy áo mão chỉnh tề, lại vào đứng giữa sân rồng cất cao giọng chính khí, can gián nhà nvua và vạch tội những kẻ quyền thần xu nịnh. Trư ớc một con ngư ời vững vàng “thông qua năm rét, càng rạn tuyết sư ơng”, làm sao mà nguyên phi Nguyễn Thị Anh có thể rèm pha đư ợc. Đấy là chư a kể Nguyễn Trãi còn có một ngư ời thiếp là Nguyễn Thị Lộ, đang giữ chức lêc nghi học sĩ, ngày đêm túc trực bên vua, Nguyễn Thị Anh nghe nói phong phanh rằng Nguyễn Thị Lộ cũng đã nhiều lần cùng dự bàn vào việc can vua để cứu thoát Ngô Thị Ngọc Dao. Thế thì vợ chồng Nguyễn Trãi qua quắt thật, “vuốt mặt, vuốt luôn cái mũi” dám đư ơng đầu với ngư ời mà đức vua yêu quý nhất, mà khắp năm cung sáu viện ai cũng phải né tránh.
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
94/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Bỗng có tin cấp báo về kinh sư : Ngày mồng bốn, đức vua đi duyệt võ ở Chí Linh, xong rồi ghé vào Côn Sơn thăm Nguyễn Trãi. Sau đó giá về Lệ Chi Viên thì nửa đêm, hoàng thư ợng bị cảm, băng đột ngột. Bọn cận thần bàn với Nguyễn phi chư a vội cho trăm quan biết. Nguyễn Thị Anh liền truyền lệnh đóng chặt tất cả các cung môn, cấm không ai đư ợc qua lại bàn tán. Rồi phi cùng bọn tay chân lẳng lặng kéo nhau vào hậu cung. ậ đây, rì rầm nổi lên một cuộc đối đáp tay đôi giữa nguyên phi Nguyễn Thị Anh và tên cầm đầu hoạn quan Tạ Thanh. Nguyên phi: - Cơ hội đã đến chư a? Tạ Thanh: - Chỉ còn một cơ hội này thôi. Nguyên phi: - Làm thế nào? Tạ Thanh: - Buộc Trãi tội giết vua. Nguyên phi: - Lấy gì làm bằng cứ? Tạ Thanh: - Hãy tống giam Thị Lộ trư ớc. Nay mai thế nào Trãi cũng về kinh chịu tang vua… Nguyên phi: - Rồi sao? Tạ Thanh: - Bắt luôn Trãi. Nguyên phi: - Rồi sao nữa? Tạ Thanh: - Sai thẩm hình quan dùng cực hình bắt Thị Lộ phải khai… Nguyên phi: - Nói mau lên! Khai thế nào? Tạ Thanh: - Khai rằng Trãi xui giấu thuốc độc giết vua vào nửa đêm ở Lê Chi Viên. Nguyên phi: - Diệu kế, diệu kế! Nay mai là hoàng thái hậu, ta sẽ phong cho ngư ơi làm chức quan tả hình. … Đợi cho những ngư ời bề tôi tin cẩn đọc xong tờ trình của tên giám ti và giao cho Lê Đàm cuộn tròn lại như cũ, nhà vua mới ư ớm hỏi: - Các khanh bảo trẫm nên xử lý như thế nào? Những kẻ thủ phạm gây nên tội lỗi và những ngư ời bị kết tội oan uổng đều không còn nữa… Sự việc xảy ra cách đây trên hai mư ơi năm giống như chum nư ớc đục, những cặn bã nhơ bẩn đã lắng xuống và nằm im dư ới đáy, bây giờ có nên quấy https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
95/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
vẩn đục lên nữa hay không? Nhất là thủ phạm chính danh lại là Tuyên Từ hoàng thái hậu, mộy ngư ời dù sao cũng đã từng đư ợc phụ hoàng của trẫm một thủa yeu vì? Lê Đàm lúc này ngồi bóp trán bức dọc, suy nghĩ: “Lâu nay nhà vua muốn minh oan cho quan thừa chỉ, như ng nay đụng đến cái gai công lý, coi chừng nhà vua lại lư ỡng lự rụt rè, sợ giây giư ớng đến thanh thế hoàng gia! Một bậc minh quân như Thánh Tông, cầm cư ơng giữ đời thịnh trị, trư ớc một lẽ phải hiển nhiên như thế còn chư a dám quyết đoán, hèn gì ngày xư a ngư ời thầy trung thức của ta một mình khăng khăng đứng về một phía để bảo vệ nhận nghĩa, cho nên đã phải chuốc lấy vạ lớn vào thân! Biết đâu rồi Lê Đàm này lại chẳng phải có ngày đi theo vết chân thảm khốc của thầy? Như ng hỡi vong linh ngư ời thầy chí tôn chí kính, cho dù đến bư ớc ấy con đành chịu vầy, chứ con quyết không thể làm ngơ, nhìn công lý bị dập vìu!”. ý nghĩ cảm khái ấy làm cho ngư ời môn sinh trung thành của Nguyễn Trãi mạnh bạo hẳn lên: - Muôn tâu dức hoàng đế cao minh, - Lê Đàm đứng thẳn dâyh - bệ hạ đã từng khuyên bảo chúng thần là phải “ra tay vén bằng đư ợc tấm màn mờ ám, làm cho ngay gian sáng tỏ”, thần vẫn ghi sâu điều đó. Nay thần trộm nghĩ, nếu đư ợc bẹ hạ minh xét, đư a ra ánh sáng vụ án Vư ờn Lệ Chi thì chẳng những tiên đế và quan thừa chỉ cùng những linh hồn oan uổng đư ợc rửa hờn nơi chín suối, mà trên cõi trần này, ngư ời ngay kẻ gian đời đời sẽ còn trông vào đức uy của bệ hạ, mà ngẫm mình. Việc làm quang minh đó, muôn tâu bệ hạ, đâu phải giống như trò quấy vẩn lên một chum nư ớc đục lâu ngày đã lắng xuống. Có chăng nên coi đó là dụng ý khơi lấy phần trong, gạn riêng ra phần đục, để cho đục trong đừng lẫn lộn mà thôi. Triều trư ớc đã giết oan mất thầy học của hạ thần và cũng là ân nhân của bệ hạ, nay bệ hạ có cho đúc ngư ời vàng cũng không thay đư ợc mạng quan thừa chỉ. Như ng chín điều bất hạnh may còn chừa lại đư ợc một điều ân phư ớc, và tai hoạ tày trời đã bỏ sót lại mẹ con Anh Võ. Nhờ vậy mà lũ môn sinh chúng thần mới hy vọng có ngày đư ợc cầu xin bệ hạ xuống chiếu rửa oan cho cả ngư ời sống lẫn ngư ời đã khuất. Thiết tư ởng hai mư ơi năm trôi qua, như ng những bằng cớ xác đáng để soi tỏ vụ án Vư ờn Lệ Chi mà bẹ hạ vừa trao cho chúng thầng, thần đang nắm trong tay vẫn còn nóng hổi. Lê Đàm tâu liền một mạch. Những vị khác từng ngư ời đều lên tiếng, như ng tựu trung cũng không trái ý kiến của quan thân tuỳ. Vua Lê Thánh Tông chăm chú nghe từ đầu đến cuối, không phán hỏi thêm diều gì. Sauđó ngư ời lẳng lặng thu lại cuộn giấy ở tay Lê Đàm, rồi truyền lệnh cho mọi ngư ời lui. Nhìn sắc mặt hoàng đế lúc này khó mà đáon biết đư ợc tâm
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
96/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
trạng của Ngư ời. Tuy vậy, các quan đại thần và Lê Đàm ra về, ai cũng lòng hẹn lòng tin tư ởng… ° ° ° Mấy hôm nay dân chúng kinh sư và nhiều vùng trấn, đạo trong cả nư ớc lại xôn xao lên về cái tin vua Lê Thánh Tông xuống chiếu minh oan cho ba họ nhà quan thừa chỉ Nguyễn Trãi. Mặc dù tờ chiéu đã lý giải từng mục một, đọc đi đọc lại kỹ càng rồi, nhiều ngư ời vẫn cứ thích nhắc nhở bàn tán. - Tài thật! Vụ án Trại Vải cách đây trên hai mư ơi năm, tư ởng đã phi tang mất tích, thế mà hoàng đế còn đem ra bắt triều thần nghị xử, lại còn truy tận gốc phân minh rành rọt. Bây giừo “cháy nhà mới ra mặt chuột”! Gớm, cái mụ nguyên phi Nguyễn Thị Anh chẳng rõ mặt mũi đẹp đẽ thế nào, như ng xem chừng nanh nọc lắm. - Có thế mới có câu “nhất tiếu khuynh thành, tái tiếu khuynh quốc” chứ! - Như ng bác ạ, chúng tôi nghĩ, nhan sắc mụ Nguỹen Thị Anh dù có “nghiêng nư ớc, nghiêng thành” cũng không đáng để cho dân nư ớc ta mất một bậc trung can tài giỏi như cụ Nguyễn Trãi. - Thôi, các bác ơi, chuyên cũ đã qua, chúng ta có hối tiếc cũng vô ích. Chỉ biết đức vua ta ngày nay xuống chiếu rửa oan cho thừa chỉ, thế đã chí công chí sáng lắm rồi. - Tôi nói ra điều này xincác ông, các bà phải giữ kín miệng cho nhé… Không có quan thân tuỳ Lê Đàm là môn sinh cũ của quan thừa chỉ khẩn cầu thúc dục, thì đừng hòng hoàng đế đã chịu cái việc “chí công chí sáng” ấycho đâu! - ồ, chúng tôi chỉ nghe tơ mơ, bây giờ bác nói mới rõ hơn. Thế… bác này, có phải chính quan thân tuỳ đứng ra xin cho Anh Võ đư ợc nhận lại họ cha và đư ợc bổ nhiệm chức tri huyện Sơn Nam đó không? - V… ơơng! Chứ còn gì nữa! - Lại nghe nói thế này nhé: lúc đầu hoàng đế toan chiếu minh oan cho mình cụ Nguyễn Trãi thôi. Quan thân tuỳ Lê Đàm không chịu. Ngài đòi để bà Nguyễn Thị Lộ và cả ba họ nhà quan thừa chỉ cũng phải đư ợc tầy oan. Thế mà hoàng đế cũng phải thuận đấy… Có đúng thế không hả các bác? - V… ơơng! Đúng vậy chứ còn gì nữa! https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
97/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
° ° ° ở phía tây trấn Sơn Nam, tại cổng đình làng Đoài cũng có dán một tờ chiếu minh oan… giống như các tờ chiếu khác. Như ng không thấy dân chúng ở đây bàn tán gì cả. Họ còn bàn theo cụ xã trư ởng tới chúc mừng quan huyện mới. Của đáng tội, cũng vì nghe đồn trị huyện mới Nguyễn Anh Võ còn trẻ măng mà đã giật giải thủ khoa nên nhiều trai làng, gái làng hiếu kỳ muốn nhân dịp này kéo nhau đi xem mặt mũi con trai cố “gián nghị đại phu”. Trông thấy cụ xã trư ởng, Anh Võ nhận ra ngay đây là ông già chít khă nhiễu đỏ đã cùng sánh vai chung một đòn kiệu rồng với cụ chủ quán Côn Sơn cái hôm vui nổ trời, các cố dẫn đầu nghĩa binh đi rư ớc vua từ Gia - để về cung. Hai ngư ời gặp nhau tay bắt mặt mừng hỏi han chuỵen làng, chuyện nư ớc. Cụ xã trư ởng thay mặt bà con nói mấy lời chúc tụng, rồi ngỏ ý muốn mời tân quan đi thăm một số nơi phong cảnh đẹp trong vùng… Nghe nhắc đến cái thắng cảnh “eo sông Đáy”, “hang núi cáh diều” …, quan huyện trẻ cố mư ờng tư ợng lại câu chuyện mẹ kể từ những ngày lư u lạc đi tị nạn đư ợc dân làng ở đây nuoi giấu, lòng không khỏi bùi ngùi mừng tủi. Quan huyện Sơn Nam nắm tay cụ xã trư ởng xã Đoài: - Đất và ngư ời quê ta vốn đầy nghĩa, đầy tình. Cháu muốn theo cụ và bà con đi thăm phong thổ đó đây, ngặt vì đã trót hẹn với anh Lê Đàm… - Hẹn việc gì với quan thân tuỳ mà gấp thế, có thể nói chó chúng tôi biết đư ợc không, thư a quan huyện? - Cụ xã trư ởng hỏi xoắn xuýt. Tri huyện Nguyễn Anh Võ tủm tỉm đáp: - Nhất định gấp đến nơi rồi cụ ạ, song bà con đều đáng tin cậy cả, nên cũng không có gì phải giấu. Nói nhỏ thôi, hoàng thư ợng sắp về Lam Kinh bái yết tôn miếu! Anh Lê Đàm hẹn cháu, hai anh em sẽ gặp nhau đúng vào ngày hoàng thư ợng tới hành tại. Sợ cụ xã trư ởng chư a hiểu, quan huyện phải giải thích thêm: - Vâng, trên đư ờng xa giá đi qua các quan sở tại chỉ việc bày hư ơng án cùng các quan chức dịch bái vọng tại chỗ. Riêng cháu, hoàng đế cho gọi thẳng về Lam Kinh… Cụ xã trư ởng gần như reo lên với mọi ngư ời: - Thế thì dân Sơn Nam chúng ta vinh hạnh lắm, có “quan phụ mẫu” đư ợc vua vời tới tận cố đô. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
98/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Rồi cụ quay về phía Anh Võ: - Chúc tân quan nay mai thư ợng lộ bình an! ° ° ° Xa giá đến Lam Kinh vào một ngày nắng đẹp. Những búp non, nụ biếc lâu ngày tắm mình trong tiết mư a phùn, đang khao khát hơi dư ơng, nay đư ợc tiếp xúc với ánh mặt trời, đâm chồi nảy lộc càng khoẻ. Mùa xuân đang độ chín Đất trời, ngư ời đều ngây ngất hư ơng xuân. Trư ớc đây hàng tháng, trai gái các nơi tụ tập hát xư ớng duyệt trư ớc các trò vui; các cụ già lau chùi đến bóng nhoáng những cỗ hư ơng án chạm rồng phư ợng chuẩn bị đón xe vè Lam Kinh. Nắng phản chiếu ánh sáng loá những cây đèn đồng và các lư đồng đặt nghiêm trang trên các cỗ hư ơng án. Nắng làm bừng lên màu sắc của quần áo diêm dúa. Nắng nhuộm vàng thêm những bộ lông óng mư ợt của những con bò mộng đang ung dung gặm cỏ trên bãi non xanh. Nắng đùa giỡn trên dòng sông cùng những chuyến đò chở đi báo tin hoan hỉ. Nắng no vui. Nắng thái bình. Các em bé mục đồng, các cô gái lái đò véo von Cos a trong nắng ấm: Đời vua Thái Tổ, Thái Tông Con bế, con bồng, con dắt, con mang… Trên mảnh đất rộng ngày xư a vua Nhân Tông chọn làm hành tại, nay vua Thánh Tông lại xuống lệnh cho mở hội ở đây. Vẫn có hai chiếc lọng vàng như lợp bằng ánh bình minh, vẫn có hàng trăm quan quân, mũ áo, ngựa xe rợp trời hộ giá, như ng ngư ời ta không còn nơm nớp lo sợ như ngày nào nữa. Khắp các nẻo đư ờng, ngư ời đổ về như nư ớc; đến gần hành tại, đoàn nào cũng muốn vư ợt lên trư ớc để đư ợc nhìn thấy rõ mặt vua. Hai chiếc lọng vàng chỉ cắm để làm vì. Quang Thục hoàng thái hậu và Thánh Tông hoàng đế không thích ngồi một chỗ, mà đi vào đám đông chen vai thích cánh với mọi ngư ời. Các quan sở tại tỏ ra mẫn cán, vội quát lính dẹp đư ờng cho nhà vua và thái hậu. Quan thân tuỳ Lê Đàm thấy vậy, gắt lên: “các ngư ơi để hoàng đế mới đư ợc về quê cha đất tổ. Ngư ời và thai hậu vui vì cái vui trăm họ, tại sao các ngư ơi dám ngăn cản làm cho dân chúng sợ hãi?”. Nhà vua tán đồng ý kiến đó. Ngư ời xua hết quân lính lui về phía sau, rồi cùng thái hậu và quan thân tuỳ tiếp tục đi xem hội. Trên khoảng đất rộng bao quanh bằng những gióng tre sơ sài, nhiều trò chơi đang diễn ra. Tiếng trống hội cuộn lên từng hồi náo nức. Những lá cờ ngũ sắc phần phất trư ớc https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
99/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
gió… Nhà vua dừng lại bên đám múa lân. Một con đầu lân to tư ớng kéo theo cái đuôi dài có hai ngư ời đóng khố tía cầm đỡ hai bên, đang chập chờn múa lư ợn với một ông phỗng cầm chiếc côn bằng gỗ nhuộm nâu. bên cạnh, một cụ già râu tóc bạc phơ dáng quắc thư ớc, tay áo thụng xắn lên quá khuỷu đang vung tay nện lên chiếc trống đại trừng nhịp “thùng thì thùng”… Ngư ời đóng lân đã khéo, ngư ời phỗng múa còn ngộ nghĩnh hơn, càng múa càng hay, càng xem càng luyễn… Bỗng nhiên, tiếng trống gióng một chuyển sang nhịp dồn dập gióng đôi “tùng tùng! tùng tùng! tùng tùng!”, chiếc đầu lân chập chờn ngừng lại một khắc rồi vọt lên bất ngờ vồ láy ngư ời cầm côn. Hụt rồi! “ông phỗng” nhanh nhẹn né sang một bên và bằng một cái trư ợt lên túm lấy tai lân. Con lân lắc chiếc đầu to tư ớng, kéo bệt xuống đất chịu để cho nư ời cầm con giẫm lên lư ng vung tay múa tít… Tiếng trống lịm tắt trong tiếng cư ời bật lên ồn ã… Nhà vua bư ớc vào giữa đám đông, ban thư ởng cho các ngư ời đóng trò vừa rồi, và lại tiếp tục đi xem chỗ khác. Cuối cùng đến một nơi, gần gốc đa già, nhà vua giữ thái hậu và quan thân tuỳ dừng chân lại lâu hơn cả. Chung quanh gốc đại thụ, cùng với nhịp “tư ng tư ng” nổi lên rôm rả của những chiếc trống cơm, hơn ba mư ơi trai gái khoẻ mạnh đang nắm tay nhau múa hát. Bên nam chít khăn đầu rìu, đóng khố tía hông cài dao, mình trần bóng nhẫy. Bên nữ mặc áo nâu buộc ta, thắt lư ng hoa lý trên vai khoác dải lụa đào mỏng tanh bay phấp phới là là như chiếc cầu dải yếm trong truyện tình sử dân gian. Cua ngẩn ngơ thả hồn theo dải lụa và tiếng hát ngọt ngào trồm bổng… Trư ớc mắt hoàng thư ợng hiện ra cảnh những mái nhà yên vui, những buổi chợ phiên đông đúc, những buổi trư a hè tĩnh mịch tiếng ru vời vợi mênh mang lư ợn võng ngõ trúc, băng qua đồng nội vọng đến tận cổng đô thành Tây Giai: à ơi… Chàng về Hồ, thiếp cũng về Hồ… Chàng về Hồ Hán, thiếp về Hồ Tây… à ơi… Có cô hàng xóm ngây thơ bẽn lẽn mở chiếc khăn hồng lấy vội miếng trầu têm cánh quế trao tặng ngư ời mình yêu ra lính. Kìa, giặc Minh tràn đến. Lửa cháy, nhà thiêu, chợ búa tan hoang, mẹ con bồng bế nhau chạy loạn, vua tôi ly tán và… lời ru im bặt. Giọng hát của đoàn hợp Cos a trầm xuống như đau cùng với nỗi đau mất nư ớc… Phút chốc hoàng thư ợng lại thấy diễu qua trư ớc mặt mình những đội hùng binh. Trống thúc, chiêng khua, tất cả thừa sống thiếu chết lăn xả vào quân giặc. Chiếc chòi cao dựng lên ngay trư ớc mũi quan thù. Vua Thái Tổ ngự trên tầng thứ nhất. Nguyễn Trãi ngồi bày kế phá trận đồ và thảo ngay hịch ở tầng hai. Lời hịch truyền đi tạo ra trăm cách đánh, chặn đứng thế tiến công của giặc, rồi đẩy lùi chúng, rồi buộc chúng phải đầu hàng, rồi thái bình trở lại; khắp nơi vang vang lời “Bình Ngô đại cáo”… Giọng hát của đoàn hợp Cos a tự nhiên trở nên tha thiết đầm ấm gợi lại cảnh chiến thắng oanh liệt, cuộc sống êm đềm và hạnh phúc tràn đang… https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
100/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Tiếng trống cơm dừng lại, nhà vua chợt sực tỉnh. Ngư ời bàng hoàng hỏi quan thân tuỳ: - Khanh thấy điệu múa hát thê nào, không hợp với thời thư ợng chăn? - Tâu bệ hạ, thần trộm nghĩ đấy mới chính là cái gốc văn gốc nhạc của nư ớc Đại Việt ta. - Sao vậy, khanh? - Tâu bệ hạ, thần chỉ biết cảm xúc như vậy, còn lý giải thông thư ờng, có lẽ phải nhờ đến bậc uyên bác như quan bí thư giám học sĩ. Đức vua lại hỏi: - Như ng ít ra khanh cũ phải biết khúc điệu ấy tên gọi là gì chứ? Quan thân tuỳ cư ời thầm trong bụng: “Hoàng thư ợng thử dò ý ta hay là ngư ời quên thật? Ngày xư a (khi còn là Bình Nguiyên vư ơng) đi hộ giá Nhân Tông, chính Ngư ời đã cùng ta đư ợc mục kích sự nổi giận của Tuyên Từ hoàng thái hậu vì khúc điệu này rồi còn gì…”. Như ng đang suy tính chư a biết có nên nói ra điều đó hay không thì may vừa lúc đó quan lại bộ kiêm bí thư giám học sĩ bư ớc ra tâu: - Muôn tâu bệ hạ, thần đã có dịp tiếp xúc với phong tục hội hè của dân chúng vùng này. Đây là khúc điệu mà thị dân Lam Kinh quen gọi là điệu “rí ren” rất thịnh hành ở các làng ven sông Mã và sông Chu. Ngày trư ớc, đức Thái Tổ hâm mộ lắm! Đến thời Thái Tông hoàng đế, thỉnh thoảng còn nhắc tới. Như ng đến thời vua Nhân Tông thì Tuyên Từ hoàng thái hậu… cấm ngặt. Dạ, muôn tâu… lời ca của nó chính là do quan thừa chỉ Nguyễn Trãi và bà lễ nghi học sĩ Nguyễn thị Lộ soạn ra đấy ạ! Nhà vua ngờ ngợ nhớ lại, tấm tắc khen ngợi một lần nữa: - Nghe khanh tâu, trẫm cũng tin như vậy. Bởi vì chỉ có những bậc văn tài chân chính mới có thể đặt ra lời ca trong sáng như thế mà thôi. Thư ơng thay cho hai con ngư ời tài đức song toàn ấy! Sợ hoàng thái hậu mết, quan thân tuỳ mời nhà vua quay trở lại hành tại, lại xin hoàng đế chuẩn y tại chỗ cho việc khao tặng các sĩ, dân có công trong việc hiến trò vui. Sáng hôm sau, nhà vua vào bái yết Vĩnh Lăng và Hựu Lăng. Sau lễ tư ởng niệm ôn lại những công đức của tiên đế đối với xã tắc, nhà vua truyền cho mọi ngư ời lui hết ra ngoài, rồi một mình thơ thẩn dạo gót trong khu
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
101/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
lăng mọ. Điệu “rí ren” hôm trư ớc còn để lại dư vang trong tâm trí hoàng đế. Ngư ời như đang còn sống lại với lớp cha ông thuở trư ớc. Đấy, các tiên đế đã vào sinh ra tử bao nhiêu phen mới dựng nên tô miếu, để lại nghiệp lớn như thế này . Ta ở ngôi mấy năm rồi, phỏng đã làm đư ợc công trạng gì đáng để khắc tên vào bia đá, lư u danh cho đời sau? Những dòng chữ trên tấm bia Vĩnh Lăng đập vào mắt nhà vua, thời gian chư a hề làm mòn, nét khắc chạm trông vẫn còn như mới: Năm Mởu Tuất dấy quân khởi nghĩa, đóng tại Lạc Thuỷ, trư ớc sau hơn mấy chục trận, đều đặt phuc ra kỳ, tránh giặc hăng, đánh giặc (lúcchúng) mệt, lấy ít định nhiều, lấy yếu đánh mạnh… Ôi, lại Nguyễn Trãi! ở đâu ta cũng gặp Nguyễn Trãi. Giá trong số bề tôi của ta có đư ợc nhiều ngư ời tài đức, ờ… như Lê Đàm, môn sinh cũ trung thành của Nguyễn Trãi thì đâu đến nỗi… Mỗi ý nghĩ vút đến. Hoàng đế đứng dậy quay mình đi nhanh ra ngoài, ở phía ấy các quan hộ giá đang sốt ruột ngóng đợi… Không kịp để mọi ngư ời thi lễ, nhà vua gọi quan lễ nghi lấy ngay bút mức ra. Một đạo cụ vừa đư ợc soạn sẵn trong óc, tự tay Ngư ời thảo gấp, nét mực chư a ráo thì các viên xư ớng lệnh đã truyền đi khắp nơi: Phàm những di cảo của thừa chỉ Nguyễn Trãi còn phân tán lư u lạc bấy lâu, bất luận quan, dân, sĩ, tốt, ai còn giữa đư ợc phải nộp ngay cho quan huấn đạo sở tại để chuyển gấp về bí thư các cho trẫm. Ban thư ởng cho ngư ời có công và trừng phạt những kẻ cố tình làm trái lại đạo dụ này. Từ nay huỷ hẳn lệnh cấm lư u hành các di cảo, bút tích của thừa chỉ Nguyễn Trãi… Hoàng đến lại ban thêm một sắc chỉ cho quan hàn lâm viện đư ợc phép thu thập, biên soạn tất cả những văn, thơ, phủ, lục rải rác của Nguyễn Trãi. Quan dân xa gần tiêp sđư ợc các sắc chỉ và đạo dụ này, ai nấy mừng như ngư ời đư ợc mách chỗ tìm lại báu… Quanh quản trong sơn lãng mãi quá ngọ, nhà vua mới trở về hành tại. Ngư ời mới nghỉ ngơi giây lát, thì quan bí thư giám học sĩ lại vào báo: - Muôn tâu thánh thư ợng, có một đoàn trên hai chụ bô lão tự nhận lãi những ngư ời sống lâu nhất ở Lam Kinh, muốn đư ợc vào yết kiến bẹ hạ. Vua Thánh Tông vừa thay y phục, lại phải vấn tóc, buộc lại dải áo, thân hành ra tiếp, thì ra dân chúng trong vùng tiếp đư ợc đạo dụ hồi sáng, mừng rỡ qua, liền cử các vị bô lão đến tạ ơn hoàng đế. Một cụ dáng chừng đẹp lão nhất trong đoàn, vắt bộ râub dài qua vai, trải rộng vạt áo thụng lam, cung kính quỳ xuống dâng lên một tập dầy cộp: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
102/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Muôn tâu thánh thư ợng, lũ thần có mặt ỏ đây, ngư ời ít tuổi nhất cũng đã tròn chín chục, đều có diễm phúc đư ợc sống từ thời Thái Tổ cao hoàng đế dấy nghiệp. Tiền nhân nói: “Sống nhiều phải biết nhiều”, lũ thần không dám nhận như vậy. Như ng biết gì, dẫu lòng đầy run sợ cũng xin mạo muội tâu lên… Ngư ời dân đất cố đô này từ khi đư ợc đọc tờ chiếu rửa oan cho thừa chỉ Nguyễn Trãi, kẻ biết nghĩ sâu chỉ mới vui nửa bụng, bây giừo bệ hạ ban lệnh tiếp, cho sư u tầm tất cả những di cảo của quan thừa chỉ, mọi ngư ời mới thật sự hởi lòng hởi dạ. Đó là vì, lũ thần trộm nghĩ, bệ hạ đã coi trọng nghiệp lớn của tiên đế mà bảo tồn lấy di sản văn hiến muôn đời. Cho nên, tuổi già như lũ thần nhớ đư ợc những gì về văn thơ Nguyễn Trãi, đã giấm giúi truyền miệng chép tay bấy lâu, nay xin sốt sắng dâng lên bệ hạ. Cúi mong Ngư ời để mắt đính chính lại những chỗ sai sót, lầm lẫn, rồi cho truyền bá rộng rãi trong trư ờng Quốc Tử Giám cũng như các trư ờng ốc hư ơng xã. Vui mừng ôm chồng sách vào lòng nhà vua xuề xoà cùng ngồi xếp bằng tròn xuống chiếu trò chuyện với cac vị bô lão: - Thật là vạn phúc, vạn phúc! - Nhà vua nói. - Việc làm này ích lợi xiết bao: Vừa vì xư a, vừa vì nay, lại cho cả mai hậu. Trẫm còn trẻ ngư ời, non trí như ng bao giờ trẫm cũng ham nghe điều phải. Trẫm xin nhận ngay lời thỉnh cầu của các lão phu. Nói đoạn, nhà vua truyền lấy vóc, lụa ban thư ởng cho cả đoàn, không sót một vị nào. Không ngờ mỗi ngư ời nhận phần mình xong, các bô lão tập hợp tất cả vật phẩm lại một nơi rồi đại diện ban nãy tâu lên: - Muôn tâu thánh thư ợng… như thế này coi như lũ thần đã đư ợc thư ởng bổng lộc của bệ hạ rồi. Lũ thần đều gần đất xa trời, đư ợc ngồi với bệ hạ một chiếu còn sư ớng hơn vạn lần đư ợc mặc áo đẹp, cúi xin bệ hạ một điều… - Xin các lão phu đừng ngại ngần, cần điều gì cứ nói - nhà vua khích lẹ. Vị bô lão đầu đám đứng dậy khép vạt áo dài, lạy mấy lạy rồi mới kể lại cho nhà vua nghe câu chuyện cảm động về ông già họ Cao nghĩa khí ngày xư a… bên gốc đa. Nghe xong, hoàng đế không cầm đư ợc nư ớc mắt, ngửa mặt lên trời mà thở dài: - Than ôi! Các tổ phụ và tiên triều đã cho ta quyền kế nghiệp như ng tiên triều cũng đã cho đất nư ớc ta không thiếu gì ngư ời hiền tài trung https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
103/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
nghĩa bị chết oan uổng! Hoàng đế mang máng nhớ lại sự việc một ngư ời xấu số đã gây ra nhiều chuyện rắc rối cho vư ơng phủ năm xư a bằng những lời trăn trối kì lạ ghi trong lá thư tuyệt mệnh… Ngư ời chư a hứa điều gì với các bô lão, như ng sau khi tiễn chân các vị khách quý cao tuổi về, Ngư ời tra vần lại việc cũ, bàn bạc thêm với quan thân tuỳ Lê Đàm và quyết định ban sắc chỉ truy phong ông già họ Cao là “Trung liệt sĩ”. Ngoài ra, Ngư ời cùng đi với quan thân tuỳ đến tận nơi thăm di tích ngày trư ớc. ở đấy, trên ngôi gò cao, gốc đại thụ xư a từ dong nhựa quánh đỏ đã mọc lên tự bao giờ một thân cây tư ơi tốt; nhân đấy vua cảm khái đòi lấy giấy bút đề thơ. Trên đư ờng xa giá hồi kinh đến ngã ba trấn Sơn Nam cách núi Cánh Diều nửa dặm, hoàng đế cho kiệu rồng đỗ lại. Ngư ời đích thân cải trang làm một ngư ời khách bộ hành lạc đư ờng đi sâu vào làng Đoài. Quan thân tuỳ nháy mắt bảo khẽ với tri huyện Anh Võ: “Hoàng thư ợng muốn vi hành để điều tra dân tình vùng chú cai trị đấy!” Anh Võ hồi hộp đứng thần ngư ời ra, không biết trả lời như thế nào. Lúc ra đi, chàng có tạm giao quyền cho cụ trư ởng Đoài trông coi mọi việc, chẳn hiểu ở nhà cụ xử sự thế nào? Như ng điều chàng lo lắng thực ra không cần thiết. Sẵn lòng hâm mộ tân quan từ trư ớc, nên trong khi Anh Võ vắng mặt, cụ xã trư ởng và các chức dịch vẫn chăm lo việc công rất chu đáo. Hoàng thư ợng vi hành đến đâu, để mắt quan sát một việc gì, Ngư ời đều thấy hài lòngvà đều phải tự khen thầm trong bụng: “Chà! Anh Võ khá thật! Đúng là dòng dõi chính trực, liêm khiết, “con cha, con ông!” chư a từng trải việc trị dân, mới chân ư ớt chân ráo về vùng này mà xem chừng đư ợc dân yêu, dân phục ra trò. Cứ nhìn vẻ mặt họ, ta đủ hiểu. Ngư ời làm ruộng, kẻ đi học, ngư ời ngồi ở công đư ờng, cho đến em bé chăn trâu ngoài bãi… mỗi ngư ời một việc, ai nấy đều hớn hở, siêng năng. Thế mới biết ngư ời cai trị giỏi trư ớc hết phải là ngư ời thực bụng yêu thư ơng dân và thực sự đư ợc dân tin cậy. Chỉ dùng quyền uy để trừng phạt chư a hẳn đã là thư ợng sách. Lần này trở về kinh, có lẽ ta phải bàn với quan thư ợng thư định lại một số thể chế hành pháp của triều đình”… Đi gần tới công đư ờng của tri huyện Anh Võ, hoàng thư ợng nhìn thấy một cụ già râu tóc bạc phơ, quần áo tư ơm tất đang cầm cái chổi rễ quét rác từ cổng huyện quýet ra. “Đúng là cụ già khênh kiệu năm xư a! - nhà vua nhớ ra ngay - Phải rồi! Anh Võ đã trình cho ta hay là mấy hôm rày tạm thời chuyển giao quyền cho cụ già này làm chủ sự, ấy thế mà… Chà! Quý hoá thật, không nề hà điều gì, hăng hái làm cả việc nhỏ mọn bình thư ờng này…”. Hoang thư ợng giả bộ một ngư ời dân thư ờng, lên tiếng hỏi thăm: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
104/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Thư a cụ, chúng tôi là khách phư ơng xa lỡ độ đư ờng, muốn xin quan huyện cho tạm trú chân… - Quan “phụ mẫu” có việc lai kinh rồi! - cụ già ngừng tay ngẩng lên nhìn ngư ời khách, đáp. - Như ng quả thật nếu bác nhỡ độ đư ờng thì xin mời vào đây nghỉ tạm. - Như ng xin lỗi… cụ là ai mới đư ợc chứ? - Lão là… - cụ già hóm hỉnh - một ngư ời quét rác! - ồ, thư a cụ, tôi nghĩ, phải là quan huyện, hoặc một ngư ời có quyền ở đây mới giúp đõ đư ợc tôi chứ! Nếu phải quan trên đi vắng, xin cám ơn cụ, tôi đi đây. Cụ già gọi giật lại: - Này, bác ơi, bác cứ nghỉ lại, không sao mà! Lão có thể thay quyền quan huyện giúp đỡ bác đư ợc. Ngư ời khách lại hỏi vặn: - Cụ nói đùa hay đấy chứ! Tại sao một ngư ời có thể thay mặt quan huyện, lại cầm chổi đi quét rác? Bây giờ cụ mới phát gắt, nói mỉa mai: - Nếu bác nghĩ như thế thì xin mời bác vào ngay cho là tốt! à! Như ng lão cũng muốn biết bác là hạng ngư ời như thế nào, làm nghề gì? - Tôi là… là một thày đồ Cụ già bỗng vừa nghĩ ra điều gì cư ời lên khoái trá: - Thầy đồ hả? Tuyệt thâtk! Thảo nào hạng ngư ời lư ng dài tốn vải như bác mới không dám làm việc quét rác này. Ngần ngừ một lát, cụ đổi giọng nài nỉ: - Nói vậy thôi, lão biết thầy đồ không quen cầm chổi, như ng lại thạo việc cầm bút. Thầy đồ có giỏi, làm thơ đi, đọc lên cho lão nghe nào. Ngư ời khách tỏ ra dễ dãi, không từ chối: - Xin cụ ra đề đi! Tôi sẽ gieo vần ngay. Cụ già ngẫm nghĩ rồi lấy tay đập đập vào cán chồi: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
105/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Đay này, thầy có giỏi cứ vịnh ngay cho lão bài thơ “cái chổi” đi! Chư a đầy một khắc, ngư ời khách hắng giọng, cất tiếng ngâm: … Lời chú vàng truyền xuống ngọc giai Cho làm lệnh tư ớng quyết trần ai Một tay vũng vẫy trời tung gió Bốn cõi tung hoành đất sạch gai… Ngày vắng rủ mây cung bắc Hán Đêm thanh tựa nguỵet chốn lâu đài. Ôm lòng gốc rễ lâu càng dãi Mòn mỏi lư ng còn một cái đai. Khách ngâm xong tám câu, rảo bư ớc đi thẳn. Cụ già cuống quýt mời thầy đồ nán lại đẻ lấy giấy bút ra chép bài thơ trên như ng… không kịp nữa! Thoáng một cái khách đã ra đến đầu làng, đi về phía núi Cánh Diều. Cụ già sững sờ nhìn theo: - Thiên hạ lắm ngư ời tài thật! Văn chư ơng khẩu khí như thế mà không đõ cao, chỉ làm đư ợc đến anh thày đồ. Tiếc qua, giá hoom nay quan huyện Anh Võ ở nhà, đã đư ợc gặp bạn văn chư ơng, vui biết mấy! ° ° ° Đám cư ới quan tri huyện Sơn Nam khong đóng năm rạp, bảy rạp, không mổ trâu, mổ bò, không mang kiệu hoa đi rư ớc dâu… mà tiếng đồn dậy khắp mấy vùng. Nhất là dân chúng hàng huyện, ngư ời ta coi đó như là việc vui mừng của chính bản than và gia đình họ. Ngư ời thì khoe: - Tôi biết… cụ xã trư ởng xã Đoài làm mối cho quan chứ không còn ai nữa! Chẳng là cái hài Phạm phu nhân về lánh nạn trong cái hang núi Cánh Diều, bà Tỡo làng mình có hay lui tới mang cơm, mang choá cho phu nhân mà… Ôi chao, hồi đó bà ta còn đi mò cua, mò cáy, cũng mới có mang đư ợc vài tháng như phu nhân, rồi sau này đẻ ra một mụn con gái… Cô con gái ấy lớn lên cũng học nghề làm dâu tằm và cày cuốc lam lũ như chị em chúng mình thôi… Ai ngờ tốt số thế, bây giờ lại trở thành một bà quan huyện. Ngư ời thì tỏ ra vẻ thông tỏ ngọn nhuồn họ nhà gái nhiều hơn nữa: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
106/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Này, tôi đố bà con biết gốc rễ quê quán của nhạc gia quan huyện ở đâu nào? Chịu cả rồi chứ gì! Đầu đuôi thế này nhé! Chồng bà Tỡo làng ta ngư ời ở tận vùng Côn Sơn, từng là nghĩa binh xư a theo cụ Nguyễn Phi Khanh, tức là ông nội quan huyện Anh Võ bây giờ. Sau khi cụ Nguyễn bị giặc Minh bắt về Tàu, vợ chồng ông Tỡo phần muốn tránh con mắt dò lãi của bọn quan đô hộ, phần ngao ngán thế sự, mới bỏ đất tổ đi ẩn về trấn Sơn Nam chúng ta… - à… ra thế… “bà huyện” té ra cũng thuộc con nhà dòng dõi đẫy chứ. Thảo nào bốn năm năm về trư ớc, khi ông thân sinh mất, họ hàng quen thuộc ở Côn Sơn về đi đư a đám đông đến thế! Như ng có một điều hết sức quan trọng mà ngư ời dân Nam Sơn chư a tài nào đáon biết đư ợc. Tại sao qua ngày làm lễ cư ới rồi, Phạm phu nhân vẫn chư a về vui vầy cùng con trai và con dâu? Lại có tin vợ chồng quan huyện đang sửa soạn thư ợng kinh gấp. Cọc chèo, buồm, lái đã sẵn sàng cả ở bên sông Đáy, chỉ còn chờ có gió đông nam nổi lên nữa là nhổ sào… Phạm phu nhân gặp chuyện gì rủi ro ở xa chăng? Hay đức vua triệu quan huyện về kinh để Ngư ời ban chức? Hay… Đều là phỏng đoán cả thôi. CHỉ có cụ xã trư ởng xã Đoaif may ra mới biết chăc. Như ng ai dám thóc mách đến gặp cụ để mà hỏi? Mà hỏi, chắc đâu cụ đã nói thật! ° ° ° Sau khi hộ giá hoàng thư ợng đi Lam Kinh bái yết sơn lãng trở về, quan thân tuỳ Lê Đàm phát bệnh đột ngột. Lúc đầu cũng tư ởng cảm mạo qua loa thôi. Về sau thấy ngư ời ốm cơm cháo không ăn, thuốc thang không uống, cứ nằm ngửa, mắt nhìn trừng trừng, một bàn tay luôn luôn đặt ở nơi mỏ ác, hễ nhấc bàn tay ấy đi, bệnh nhân lại nổi cơn đau. Nhà vua cử riêng một vị danh y vốn đư ợc Ngư ời tìn nhiệm, lo việc chăm sóc Lê Đàm. Sau nhiều lần thăm mạch, một hôm quan ngự y tâu với Thánh Tông hoàng đế: - Muôn tâu bệ hạ! Nhờ ân đức bệ hạ, thần đã tìm ra đư ợc căn bệnh của quan thân tuỳ. - Thế còn đợi gì nữa mà không nói cho trẫm biết? Đó là điều nhà vua không bao giờ ngờ tới! Cái dây ngáng đư ờng do bọn hung nđồ tay chân của Nghi Dân ngày xư a làm cho Lê Đàm ngã ngựa bất thình lình chỉ để lại một vết hằn lờ mờ nhỏ không đáng kể ỏ phía ngang ngực. Chính cái vệt lằn đó đã dẫn tới những cơn tức thở lức trở trời trái gió, những cơn mê sảng giữa giấc ngủ đang ngon. Chính cái vệt lằn đó là căn https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
107/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
nguyên gây nên một thư ơng tích âm ỉ bên trong mà từ lâu Lê Đàm vô tình không biết. Mãi gần đây, do thuật khéo léo, nhẫn nại thăm dò lai lịch án bẹnh, quan ngự y mới đột hiện ra đièu đó. Hy vọng Lê Đàm qua đư ợc cơn bệnh trọng, nhà vua hớn hở giúc quan ngự y: - Khanh hãy kê đơn và cho bốc thuốc đi! Trẫm phó thác tính màng quan thân tuỳ ở nơi khanh. Khanh đừng phụ lòng trẫm nhé! - Hạ thần xin bái lĩnh những lời vàng ngọc của bệ hạ. Như ng muôn tâu bệ hạ… căn bệnh của quan thân tuỳ nếu chỉ chạy chữa bằng thuốc thang e rằng không dủ. - Vậy khanh bảo cản phải làm gì nữa? - Thần cúi xin bệ hạ cho bệnh nhân đư ợc chọn lấy một nơi thích hợp để diều trị và tĩnh dư ỡng. Thời thư ờng những khi rỗi việc triều chính, chỉ có vua tôi bên nhau, Lê Đàm có lần thổ lộ niềm ao ư ớc của mình: - Sau này thần đên tuổi nghỉ việc quan, chỉ mong bệ hạ cho về an dư ỡng tại Trại Vải. - Đất nư ớc của trấm thiếu gì nơi ngoạn mục, danh thắng, tại sao khanh lại xin lui về nơi mà trư ớc đây tiên đế băng hà đột ngột còn để lại một nỗi đau buồn cho đến ngày nay? - Muôn tâu bệ hạ, ngày nay vụ án Vư ờn Lệ Chi đã đư ợc sáng tỏ rồi… Nếu thần đư ợc về đấy dư ỡng nhàn, sẽ chỉ cảm thấy tâm hồn thanh thoát , lòng dạ yên tĩnh mà thôi. Xin bệ hạ đừng quá lo xa! Thần xin hứa với bệ hạ không bao giờ coi Trại Vải còn là nơi gợi lại những kỉ niệm đau thư ơng, hãi hùng, mà thần sẽ coi đó như thái ấp của Công lý. Thần sẽ chăm sóc, bồi trúc, mở mang cho nó, để đời đời Trại Vải vẫn mùa kế mùa nặng trĩu quả thơm cho ngư ời ngư ời các thế hệ mai sau nhìn thấy nó như nhìn thấy sự tất thắng của lẽ phải, nhìn thấy sự sáng láng của bệ hạ, và họ sẽ nhớ rằng ngư ời thầy vô vàn kính yêu của thần, ngư ời bề tôi ngay thẳng của tiên đế, đã đư ợc rửa sạch hết mọi oan khiên… Có lẽ vì thế mà đức vua đã cho xây cung Yên Hà và lầu hoáng mát lộ thiên tại khu vư ờn Lệ Chi để rồi sẽ cho đón quan thân tuỳ về đấy tĩnh dư ỡng. Nơi an dư ỡng xa kinh thành bốn năm chụ dặm. Cách núi, ngăn sông, nhà vua không thể ngày đêm đến tận giư ờng để cầm tay hỏi thăm ngư ời bề tôi tin yêu của mình. Ngư ời lại gửi sắc chỉ xuống thay lời uý lạo: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
108/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Ngày xư a trẫm còn là Gia vư ơng, chỉ say mê vùi đầu vào kinh sách thánh hiền,không có ý nghuyệ làm vua. Vì khanh hết lòng suy tôn phò tá, xả thân trừ bầy phản nghịch, trẫm lên ngôi báu đến nay chốc đa gần trọn mư ời niên. Thú vui con hát thì khanh thua xa họ Thách, họ Cao nhà Tống, mà lo lắng đến héo ruột cháy tim vì xã tắc thì khanh lại hơn cả họ Phùng, họ Đỗ nhà Đư ờng. Công của khanh trẫm chửa báo đền, bệnh của khanh chớ nên trầm trệ! Nếu khanh thật bụng nghĩ đến trấm, lo cho trẫm, thì khanh phải dẹp hết mọi nỗi ư u tư , an tâm tĩnh dư ỡng cho chóng bìn phuc… Chẳng riêng gì đức vua, ở trong triều, các bậc đại thần huân cựu cũng có nhiều vị hằng lư u tâm đến bệnh tình Lê Đàm. “Không ham chức trọng quyền cao, chỉ lấy thuỷ chung, trung chính làm đầu, con ngư ời ấy cốt cách giống ức Trai (Nguyễn Trãi), đáng nêu gư ơng muôn thủa!”. á quận hầu ĐinhLiệt thư ờng nói về quan thân tuỳ với các bạn đồng liêu như vậy. Cho nên ngay khi Lê Đàm mới lâm bệnh, mặc dầu đã có Phạm phu nhân ở bên cạnh ngày đêm chăm sóc, á quận hầu vẫn phái ngư ời về Sơn Nam báo tin cho Anh Võ. Hỗu không biết rằng Anh Võ vừa cư ới vợ đang sống trong tuàn trăn mật. Cạp tân hôn này vội vã lai kinh. Tới nơi, họ gặp nhà sư Cao Nhuệ, mới hay ở Côn Sơn cùng nhận đư ợc tin như họ một lúc. Cuộc họp mặt giữa mấy anh em ngày hôm ấy thật cảm động và cũng đang ghi nhớ. Thấy Cao Nhuệ mang theo tay nải sách khá nặng Anh Võ vô tình hỏi: - Anh Cao, đi thăm ngư ời bệnh, anh vác sách đi làm gì nhiều thế? Nhà sư không trả lời, lẳng lặng giở tay nải và bày ra trư ớc mặt mọi ngư ời như ng cuốn sách gáy đã sờn. Quả nhiên, Lê Đàm nhác trong thấy chống sách ấy, tỉnh táo ngồi hẳn dậy tư ởng như một lúc cất đư ợc nửa phần bệnh. Đó là số lớn những di cảo rất quý bấu của quan thừa chỉ Nguyễn Trãi mà trư ớc đây Lê Đàm nhận ở các bạn đồng môn phư ờng Báo Thiên đã đem gửi cho Cao Nhuệ, và nhà sư đã đem gửi toàn đư ợc bằng cách giấu trong ruột hai pho tư ợng đặt tại chùa Tư Ân… Có ngư ời tâu chuyện đến tai vua Thánh Tông. đức vua thốt lên: - Ôi sao mà thừa chỉ Nguyễn Trãi có đư ợc những môn sinh dốc lòng vì thầy, vì đạo đến thế! Rủi cho trẫm mang tiến ở ngôi giữa đời thịnh trị mà phải trông thấy nhan nhản những phư ờng vong ân bội nghĩa, gót chân vừa bén tới con đư ờng khoa danh đã quên bẵng ngay lối cổng ngõ nhà thầy! Biết thêm những chuyện đó, nhà vua càng quý mế Lê Đàm, nhất là từ ngày quan thân tuỳ về tĩnh dư ỡng ở Trại Vải.
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
109/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
° ° ° Lại đến mùa quả chín. Những chùm lệ chi mọng nư ớc theo cành lá đung đư a trư ớc gió, phả mùi thơm mát lịm. Một chiêc thuyền ba khoang, mui the, chèo quế, chở một toán cung nữ quãng năm, sáu ngư ời đang thênh theenh ngư ợc dòng Thiên Đức. Những món tóc đuôi gà đen nhánh và những dải yếm đào phất phơ bay bay trư ớc làn gió sớm. Nắng tháng ba còn đư ợm hư ơng xuân nhuộm hông hững khuôn mặt trắng xanh bầu bĩnh. Giữa khoảng nư ớc trời thoáng đãng, các cung nữ như những cánh chim vừa đư ợc sổ lồng, vui sống lại những ngày tự do hiếm có. Họ véo von cất lên những lời ca trong trẻo. Tiếng hát, tiếng đập nhịp chan hoà với tiếng mái chèo, khua vang cả một khúc sông. từ trên cành cao, bầy chim tu hú đang say sư a hút mật vải, nghe tiếng động, đua hau kêu lên xối xả rồi xào xạc vỗ cánh bay đi để rơi xuống mặt nư ớc vàng óng những quả vải chín màu nâu sẫm. Đến cách Trại Vải chừng vài chục con sào, các cung nữ hàm chèo cho truyền đi chầm chậm… Bỗng một cô trong bọn họ reo lên: - A… thuyền rồng! Chị em ơi! Thuyền rồng của đức vua đỗ kia kìa! Mấy cô khác liền phụ hoạ theo: - Đúng rồi, hoàng thư ợng đã đến điện Huy Văn xin phép hoàng thái hậu từ mấy hôm trư ớc… - Chắc là sau khi đi tuần miền đông rồi đức vua ghé qua đay để thăm thân tuỳ luôn thể chứ gì? - Nghe nói quan thân tuỳ tĩnh dư ỡng đến nay đã gần bình phục rồi. Có chuyến này tiện thuyền rồng, ngài cùng lai kinh với hoàng thư ợng cũng nên! - úi chà! Chị em mau trông bên bờ mà xem. Có phải có bóng cờ lọng phấp phới ở lối đằng kia không? Đấy! Cung Yên hà đấy! Lầu hóng mát lộ thiên cũng ở phía ấy đấy! Hoàng thư ợng đang ngự ở đấy chứ còn ở đâu nữa… Họ còn mãi mê bàn tán thì thuyền đã cập bến. Đợi cho thuyền cắm sào và các cung nữ đã lục tục gánh những đôi sọt rỗng kéo nhau lên bờ rồi, bấy giờ chú lính canh thuyền cho nhà vua mới dám ló đầu ra mũi thuyền rồng nói vọng lên:
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
110/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Ơ… ới… các cô mình ơi! Gắng trảy vải nhanh nhanh lên để sớm mai cùng xuôi với anh em một thể cho vui nh…ớ… Chẳng là cánh lính trong hoang cung tĩnh mịch thì tinh nghịch, như ng xư a nay vẫn né đám cung nhân ở điện Huy Văn. Nhất là cùng đi trong đám này lại có một ngư ời đã luống tuổi, từng làm việc trong “dục đư ờng” từ thủa bà Nguyễn Thị Lộ còn giữ chức lễ nghi học sĩ cho tiên đế (vua Thái Tông). Hôm nay, các nàng vâng lệnh Quang Thục hoàng thái hậu dẫn một toán cung nhân trẻ ngư ợc thuyền đi trảy vải… Thế là, sau mấy chục năm trư ờng, cô tú nữ ngày xư a vẫn mặc chiếc áo xanh màu lá trúc ấy lại mới đư ợc đặt chân trở lại mảnh vư ờn xa vắng. Nàng tránh sao khỏi những nỗi bồi hồi xúc động! Nàng ngập ngừng trong từng bư ớc đi, từng ý nghĩ… Trong óc nàng đang hiện ra một bà Lộ “đẹp lồ lồ” với tính nết dịu dàng, với nu cư ời độ lư ợng. Một bà Lộ “xuân xanh chừng độ trăng tròn lẻ” đã từng ứng khẩu hoạ thơ với quan thừa chỉ và trở nên ngư ời bạn ý hợp tâm đầu của Ngài. Một bà Lộ có nét chữ rồng bay phư ợng mú, có giọng bình văn thánh thót khiến cho vua Thái Tông phải kính nể, đãlàm cho Tuyên Từ hoang thái hậu Nguyễn Thị Anh phải ghen đức, ghên tài… vì thế bà Lộ đã sớm thành ngư ời bạc mệnh. Đến nỗi, có một thời ngư ời ta đã gán cho bà những tội ác tầy đình và coi bà như một loài hồ ly, yêu quái. Hồi đó, chỉ có đám cung nô chịu số phận hèn kém như mình mới hiểu hết đư ợc tấm lòng bao dung cao cả của bà. Sau khi bà oan thác, nhắc đến bà, những chị em trong cung cấm như mình chỉ biết khóc ngấm khóc ngầm với nhau, nhất là hàng năm mỗi khi mùa vải chính. Ôi! Những mùa vải năm xư a, cầm quả lệ chi, nhớ đến bà mà đầm đìa hai hàng lệ… Nếu quan thừa chỉ không có đư ợc những môn sinh nghĩa khí như quan thân tuỳ Lê Đàm thì biết đến bao giờ bà Lộ mới đư ợc ngậm cư ời nơi chín suối, biết đến bao giờ mình mới có đư ợc một ngày rời cung cấm như hôm nay để cùng chị em sống lại thủơ đôi mư ơi? Và, Lệ Chi Viên… có khi đã vĩnh viễn hoá thành hồ lệ chẳng ai còn buồn bư ớc chân tới đó làm gì nữa!… Nàng lần theo những lối mòn, đi vòng quanh khắp mọt lư ợt. Trong lòng nằng tăng dần lên một niềm vui mới mẻ. Không! Trải qua bốn triều đại rồi, như ng vư ờn xư a nay xem ra lại có phần sum sê tư ơi tốt hơn nhiều. Gốc, thân cây cũ lớn cao hơn mà hàng hàng, lối lối vẫn giữ nguyên như cũ. Trên lối đi, nàng không giẫm phải những quả sâu rụng, không vư ớng phải những cành khô mục. Từng chặng, từng chặng, không có những khoảng trống vô ích. Trái lại những cây mới lê không bị tán lá những cây to che rợp bóng. Rõ ràng lâu nay ở đây phải có một bàn tay chuyên cần chăm sóc. Một cành lệ chi nặng trĩu quả rủ thấp vừa tay ngư ời với tới. Nàng dừng lại ngắm nghía hồi lâu rồi chọn hái một chùm quả đẹp nhất. “Ta sẽ dành chùm vải đầu mùa này để mang tặng cho ngư ời bạn gái thân thiết nhất của ta!”. nàng không hề nói cho đám cung nhân trẻ tuổi cùng đi với https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
111/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
mình biết điều đó. Vậy ngư ời bạn thân thiết của nàng là ai? Đó là cô tú nữ ngày xư a - mặc áo xanh màu lá đào - đã có lần cùng nàng theo bà Lộ về trẩy vải ở khu vư ờn Lệ Chi còn giữ mãi những kỉ niệm thân thiết đối với nàng. ° ° ° Trong cung Yên Hà, Giờ này vua Thánh Tông cũng mới hận đư ợc món quà quý. Một chiếc mâm đồng sáng choang, đầy có ngọn, phủ bằng những vuông vóc vàng mới đư ợc lật ra để lố trư ớc mắt vua những chùm lệ chi đỏ ối xen giữa những nhánh lá xanh biếc cuống còn ứ nhựa. - Muôn tâu bệ hạ!… Gọi là “cây nhà lá vư ờn” của quan thân tuỳ tiến dâng bệ hạ. Xin ngư ời tiên thư ởng. Nghe quan nhập nội hành khiển tâu mời, đức vua rất hài lòng. Ngư ời nhón tay ngắt một quả nếm thử rồi tỏ lời ban khen: - Trẫm nghe hoang thái hậu kể lại từ hời các tiên vư ơng, giống vải nổi tiếng này đã đư ợc đem tiến kinh nhiều lần. Song đến lúc trẫm lên trị vì thì Lệ Chi Viên đã phải trải qua nhiều năm cảnh vư ờn hoang, quả rụng. Nay quan thân tuỳ về đây tĩnh dư ỡng, có ngư ời để mắt trông coi, mùa vải này trẫm mới có dịp đư ợc thư ởng thức tại chỗ cái hư ơng vị ngọt ngào này. Nào, các khanh! Các khanh hãy cùng trẫm vui hư ởng đi!… Nhà vua tự tay nâng một chùm lệ chi, trao cho Lê Đàm, bảo đem chia đều khắp cho các quan tuỳ tùng môit ngư ời một nhánh. Các quan sung sư ớng nhận phần của mình. Như ng của vua ban là của hiếm, nên không ai bảo ai, mỗi ngư ời chỉ dám ăn một vài quả cho đẹp lòng hoang thư ợng, còn để dành đem về cùng chia sẻ với ngư ời thân. Rồi tròng hân hoan thân mật, vua tôi lại cùng nhau làm thơ chúc tụng. Vua Lê Thánh Tông ra đề cho bài thơ “bát cú” xoay quanh ý mừng mùa vải chín trở lại trên vư ờn Lệ Chi. Hoàng thư ợng gieo vần bài xư ớng. Các quan lần lư ớt làm bài hoạ theo lời, lời nối lời, vận tiếp vận, tiếng ngâm trầm bổng, giọng bình khoan thai, cuộc xư ớng hoạ càng về cuối càng đậm đà. Chợt nhớ ra điều gì, nhà vua hỏi quan Đông các học sĩ: - Trẫm nghe nói thơ vịnh về “Hoa mộc môn” của thừa chỉ Nguyễn Trãi là một loại thơ quốc âm rất đư ợc các tiên đế của ta đư ơng thời ư a chuộng, tiếc rằng đến nay chư a thu thấp đư ợc hết. Khanh có nhớ bài nào không? https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
112/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
Tư ởng đức vua muốn gợi ý đến đạo quan tử, thần tử, quan Đông các liền đọc hậu một mạch bốn bải tứ tuyệt: Tùng, Cúc, Trúc, Mai. Thấy hoàng thư ợng có vẻ không tán thư ởng lắm, một viên quan hàn lâm ngồi bên cạnh, lại cung kính đứng lên cất giọng đọc tiếp hai bài nữa là “Cây đại già” và “Cây thiên tuế”. - Trẫm mừng rằng các khanh còn có tấm lòng trân trọng đối với các di cảo của ức Trai! - Bấy giờ đức vua mới lên tiếng - Tuy nhiên bài tứ tuyệt khiến trẫm mến cảm nhất trong các bài thuộc loại “Hoa mộc môn” của Nguyễn Trãi lại là bài… Ngư ời dừng lại giây lát. Các quan đều căng óc, cố đoán trúng ý bề trên. Chư a ai kịp nghĩ ra thì đức vua lại mỉm cư ời hóm hỉnh: - Phải rồi, trong bài “Cây đa già” có câu: Tuy đà chửa có tài lư ơng đống Bóng cả nhờ còn rợp đến dân Hay trong bài “Cây thiên tuế”: Cây lục vờn vờn bóng lục in Xuân nhiều tuổi đã kể dư nghìn… Đó là những câu thơ thần mang cốt cách kẻ trư ợng phu, không ai bắt bẻ đư ợc. Như ng hôm nay vui với các khanh, trẫm vừa nghĩ đến bài “Cây chuối” của ức Trai. Bài thơ vẫn mang cốt cách chính nhân quân tử mà lại chứa đựng một tình cảm thầm kín thanh tao. Để trẫm bình cho các khanh nghe: Từ bén hơi xuân tốt lại thêm Đầy buồng lạ, màu thâu đêm Tình thư một bức phong còn kín Gió nơi đâu gư ợng mở xem Bài này theo trẫm, trong loại thơ quốc âm, đáng “khuyên” là bài hay nhất. Bình dị mà tiêu xái! Tình tứ mà không suồng sã! Tài tình nhất là câu thứ ba: vừa tả vể măng tơ mơn mởn của đọt chuối non mới bén hư ơng xuân, lại khiến ngư ời ta không thể không nghĩ đến vẻ đẹp còn e ấp của ngư ời thiếu nữ trinh trắng. Nghe nói bài này quan thừa chỉ gửi cho bà Lễ nghi học sĩ ngay từ ngày hai ngư ời chư a xe duyên với nhau. https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
113/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
ít Khi Thấy hoàng thư ợng hởi dạ chan hoà như vậy. Các quan vô cùng phấn chấn. Tiếc rằng đêm khuya, mọi ngư ời khẩn khoản mời đức vua đi nghỉ. Như ng Ngư ời lại trở lại dáng vẻ trầm ngâm. Không ai dám nài nỉ nữa. sợ kinh động đến mạch suy tư của Ngư ời. Các quan lạy tạ, lặng lẽ ra về, chỉ còn mình quan thân tuý ở lại túc trực bên ngư ời. Luúc này ai hiểu nổi những cảm xúc đang tràn ngập trong tâm hồn nhà vua - thi - sĩ? Trai tim thơ của Ngư ời như chứa đựng tất cả mọi lo âu khắc khoải của thần dân! Những câu thơ chữ của Nguyễn Trãi lại hiện lên: “Còn có một lòng âu việc nư ớc; Đêm đêm thức nhẫn nẻo sơ chung. “Bui một tấc lòng ư u ái cũ. Đêm ngày cuồn cuộn nư ớc triều đông”. “Bụi có một lòng trung với hiếu: Mài chẳng khuyết nhuộm chẳng đen”… Ôi! Nguyễn Trãi! Cũng như khanh, biết bao lần trẫm đã “Suốt đên nghe tiếng mư a”. “Đặt mình trở dậy. Làm thơ rồi tự ngâm. Ngâm rồi vẫn chẳng ngủ. Đứt nối đến tinh mơ”. Ôi! Nguyễn Trãi! Trẫm có thể hoà với khanh trong hồn thơ, có thể giống khanh trong mỗi nỗi sư ớng đau cì thơ như ng Tư Thành này - dẫu mai sau có lập nên hộik Tao Đàn chăng nữa - trẫm đâu dám so sánh với ức Trai! Tại cung Yên Hà này, đêm nay các văn quan vừa nghe thơ trẫm, xư ớng hoạ cùng trẫm. Họ khen trẫm hết lời, cho thơ trẫm là hay nhất thế gian! Ôi! Cứ cho là thật như vậy đi thì trư ớc ức Trai, trẫm cũng chỉ dám tự ví mình như một ngọn núi - cho dù tô vẽ thêm đó là một ngọn núi cao, đỉnh gần chặm mặt trời, lư ng vờn mây ngũ sắc - còn khanh, ức Trai của trẫm! Tâm hồn khanh là một cuộc sống cả trời - mây - đất - nư ớc muôn loài; ở đấy có sự gầm thét của bão tố và có cả sự êm ả mênh mông; ở đấy vừa đón nhận muôn dòng, vừa phân đi muôn ngả; ở đấy nư ớc triều lên buổi sáng, nư ớc triều rút buôit chiều, mặt trăng và mặt trời cùng gặp nhau đáy nư ớc; ở đấy diễn ra cuộc sống một ngày cũng diễn ra cuộc sống muôn đời, muôn thủa…; ở đấy là bi ai, là hùng tráng, là vô cùng, vô tận! Ôi! Nguyễn Trãi! ức Trai tiên sinh! Gián nghị đại phu kiêm tri tam quán sự! Nhập nội hành khiển! Tán trù bá! Dẫn ra bao nhieu chức tư ớc, nghĩ ra bao nhiêu hình ảnh để nói về khanh cũng chư a xứng đư ợc với vẻ đẹp cao cả của tâm hồn băng tuyết, của trái tim đại nhân đại nghĩa. “Hoàng các thanh phong thự ngọc tiên”, câu thơ Cúc Pha Nguyễn Mộng Tuân - một bạn đồng tâm, đồng khoa, đồng triều với khanh - tả về khanh, đã ví khanh như “một vị tiên gió thanh hây hẩy gác vàng, ung dung ngồi nơi toà ngọc”. Phải rồi, ít có đư ợc lời thơ mư ợt mà, bóng bẩy như vậy. Song chính Cúc Pha cũng chư a thật hài lòng với mình khi muốn nói về ức Trai… - Tâu bệ hạ, đã sang giờ sửu rồi, xin Ngư ời về nghỉ. Nghe tiếng Lê Đàm, nhà vua bừng tỉnh. Ngư ời vừa ra khỏi cơn mê, hết vẻ đăm chiêu, lại lấy giọng bình thản vui vẻ: https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
114/115
7/25/2020
Sao Khuê Lấp Lánh
- Trẫm vẫn thấy mình tinh thần sảng khoái lắm! Huống chi giờ này quá giấc rồi, trẫm muốn thức luôn cùng đất trời. Hiểu ý hoàng thư ợng, Lê Đàm mời Ngư ời dạo gót sang lầu hóng mát lộ thiên. Bư ớc lên tầng thư ợng rồi nhà vua bèn ra lệnh cho quan thân tuỳ: - Khanh vừa mới bình phục, chớ nên khinh thị. Hãy nghe trẫm về ngon giấc đi! Lê Đàm không giám trái lời. Bờy giờ vào tiết cuổi xuân, đầu hè. Quang âm đang chuyển dần về sáng. Trời không trăng như ng không gian trong suốt. Đứng trên lầu lộ thiên, nhà vua có thể nhìn bao quát phong cảnh khu vư ờn Lệ Chi. Ngư ời lại bắt đầu xúc động. “Chà! Lệ Chi Viên! một mình khanh cũng đủ xứng danh một giang sơn cẩm tú! Có phải vì thế mà xư a kia tiên đế đã từng chọn khanh trong một tối dừng chân… và cũng vì thế mà tiên triều đã gây ra bao nhiêu oán cừu, thảm khốc”. Nhà vua hít một hơi thật dài. Gió từ mạn sông Thiên Đức thổi về mang theo mùi thơm mát lịm của những quả lệ chi vừa nở cùi chín rộ. Nhà vua sửa lại khăn áo và ngửa mặt nhìn lên bầu trền cao lồng lộng. Xa xa, về phía nam, lấm tấm giữa những vì sao đêm, ngôi sao Khuê đang lấp lánh… Bất giác hoàng thư ợng cao hứng ngâm vang: Ức Trai tâm thư ợng quang Khuê tảo! Lời thơ của bậc minh quân đã đư ợc đất, trời, núi, sông chứng giám. Lời thơ bất hủ đó đã đư ợc truyền tụng khắp nư ớc. và nó sẽ còn truyền tụng mãi, cũng như ngôi sao Khuê còn lấp lánh mãi trên bầu trời phư ơng Nam. Viết lần đầu, mùa vải năm 1965 tại Hoàng Lộc. Sửa lại, cùng mùa năm 1985 tại Hà Nội
https://vietmessenger.com/books/?action=print&title=saokhuelaplanh&page=all&prev=1
115/115