TORONTO 2799 P1 Flipbook PDF

TORONTO 2799 P1

---

133 Views
30 Downloads
FLIP PDF 40.56MB

DOWNLOAD FLIP

REPORT DMCA

THURSDAY

ISSUE 2799

THỨ 5

R

NOV 26 2020 PUB Agreement N0 40009120

THE VIETNAMESE NEWSPAPER - www.THOIBAO.COM

TỔNG THỐNG TRUMP CHO KHỞI ĐỘNG VIỆC CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC CHO BIDEN Xem trang

17

Sở thuế Canada sẽ tính sao với mấy trăm ngàn người gian lận tiền trợ cấp CERB? Xem trang

29

>>

Ảnh: Online

Toronto thoibao.com

2

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

3

Toronto thoibao.com

4

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

5

Toronto thoibao.com

6

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

7

Toronto thoibao.com

8

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

CANADA Toronto thoibao.com

MUÏC LUÏC ACCOUNTING - KẾ TOÁN A.T Services 1 A+Vaughan Tax&Acc. 39 Agnes Huyền Đỗ,CPA,CA 93 CNS Khai Thuế 29 Dang & Associates,CA 35 Diệu Hiền Võ CGA 45 Đỗ Kỳ Anh, C.A. 11 Đồng Hương Services 15 Thy Nguyễn-BTN Tax 41 Vinh Hoa Ngô-CGA 75 ATTORNEY AT LAW - LUẬT SƯ Cường (Steven) Nguyễn 65 Dương Thành Lợi 35 Huong Law Office 37 Moses & Associates 43 Mostyn & Mostyn 51 Nguyen Law Chambers 43 Nguyễn Lý Tưởng 25 Phan Tấn Thiện 23 TN Nguyen Law 41 Vikki Mi Nguyễn 105 AUTO BODY - GLASS - REPAIR 369 Auto Service 83 A & W Auto Glass 41 D & D Vietnam Auto 55 North York Tire Auto 79 AUTO SALES - BÁN XE Andy Lu 176 Ken Shaw Lexus Toyota 7 DENTIST - NHA SĨ Dương Ngọc Nghi 47 Kim Nguyễn 22 Lê Xuân Đào 57 Luyện Hải Đăng 71 Ng.Thùy Dung&Quản Đ.Minh 32 Nguyễn Phan Lân 13 Nguyễn Thanh Nhàn 33 Nguyễn Thị Thủy 1 Phạm Tiến Lộc 1 Võ Châu Bảo 1 DENTURIST - PHÒNG RĂNG GIẢ Promed Denture 79 Trần Thái Lực 1 DOCTORS - BÁC SĨ Bùi Quốc San-Pain Rehab 8 Nguyễn Trâm Anh 27 Pain Rehab-Bùi.Q.San-Lin Chan 171 Võ Hồng Khanh 57 ELECTRONICS-COMPUTER Chatr Mobile 113 EMPLOYMENT - TUYỂN NGƯỜI Connect Staffing Serv. 69 Perri’s Leathers-Tuyển Người 135 FINANCIAL - TÀI CHÁNH Billy Triệu-Công Triệu 73 Nancy Truong 27 Robert Huynh 81 Tommy Ly 53 FLORIST - TIỆM HOA Truspeers Florist 39 FUNERAL - NHÀ QUÀN Mai Táng Quốc Tế-SCI 19 FURNITURE - BÁN BÀN GHẾ Tủ thờ & Mattress 35 Ulti - Matt Inc. 21 HERBALIST - ĐÔNG Y Amida Life-Đông Trùng Hạ Thảo Nấm 7 dShop-Nhân Sâm Mật Ong CAN 49 dShopping-Nhân Sâm CAN (Viên) 67 dShopping-Nhân Sâm Canada 88 dShopping-Umeken Beta Ball 115 dShopping-Umeken Enzymes 6 Kamerycah-Fucoidan Product 176 Kamerycah-Fucoidan-Thư (1) 101 Maple Life - VigoMate for Men 174 Maple Life-Acai Berry 113 INSURANCE - BẢO HIỂM Hạ Nguyễn 21 Jennifer Phương Nguyễn 59 Judy Thu Trần 75 Lâm Chí Vân 21 Maria Phương Nguyễn 13 Nguyễn Đình Nghĩa 97 Nguyễn Mỹ Linh 23 Thiện Tâm Nguyễn 79

QUAÛNG CAÙO -

Tôn Mỹ Lan 11 Trần Diệu Trang 109 Trần Diệu Trinh 71 LEGAL - PHÁP LÝ Attinson & Associates 45 Cathy Nguyễn 29 Le Immigration 77 OPTICAL - MẮT KIẾNG ABC Optical 47 Saigon Opt. (Eyelike) 2 TN Optical 95 OPTOMETRIST - ĐO MẮT Lý Gia Khương 47 Vũ Thuỳ Oanh 95 PHARMACY - NHÀ THUỐC TÂY Beverly Hills Pharmacy 93 Dundas Pharmacy 47 Pharmacia Drugs 39 R.O.O.T.S Four Winds 27 University Hlth Phar. 29 PHYSIOTHERAPIST - TRỊ LIỆU V. LÝ Nicole Nguyen-Foot Specialist 133 PRINTING - NHÀ IN Webnews Printing 176 PRIVATE ANNOUNCEMENT - TANG SỰ, HỶ SỰ C/P “Mai Thị Bích Diệp” 151 PUBLIC ANNOUNCEMENT - THÔNG BÁO CĐ dShop-LeSean Hand Santilizer 127 dShopping-All Products 170 dShopping-LeSean Products 172 dShopping-Mủ Trôm Vĩnh Hảo 65 Face Shield TME 91 Finance Canada 5 Goulart-Notice To Employees 123 Goulart-T/B Cho Nhân Viên 123 Health Can-Coronavirus 3 LeSean Hand Sanitizer-Đại Lý 171 LeSean Hand Sanitizer-Tastee 143 LeSean- Hand Santilizer 240mL 89 Nhà Thuốc Đức Hội-Lời Cảm Ơn (1) 121 Phiếu Đặt Mua Báo Dài Hạn 46 TB Tử Vi Niên Giám 2021 8 Tech Solutions 155 Thời Báo New Media 147 Thời Báo Radio 10 UNO IP TV Box 61 REAL ESTATE - ĐỊA ỐC David Thành Hướng 15 Dũng Trần-Kelly Trần 107 Hok Ung 10 Lee D. (Thành) Tô 13 Peter Tú Lâm 15 Sam Mcdadi-Tracy Nguyễn 85 Sơn Nguyễn-Huy Nguyễn 37 Trương (Troy) Võ 97 RESTAURANT-CAFE I Love Phở 83 Phở Cơm 99 69 Phở Con Bò 27 Phở Pasteur 17 Phở Rùa Vàng - Miss. 79 SERVICES - DỊCH VỤ Global Logistics 129 Mai Tutor-Dạy Học,Music 117 Mai Tutor-Dạy Học,Music 176 TB-Digital Media 111 SIGNS - BẢNG HIỆU B Q Signs 29 Bảng Hiệu Nam Signs 55 SUPERMARKET - SIÊU THỊ Ample Supermarket 4 Bến Thành 53 Nation Fresh Foods-Toronto 169 Nations Fresh Foods 173 Pacific Market 175 SUPPLIER - ĐẠI LÝ CUNG CẤP Áo Dài Việt 105 Cantech Distribution 41 Central Nail&Beauty Sup. 53 LeSean Hand Sanitizer-Bến Thành 31 Nurture Growth Bio Fertilizer 66 Panel For Sneeze Guards 86 Sản Phẩm Ngăn Ngừa COVID 174 Supply For You 45

Canada, Anh đạt thỏa hiệp thương mại mới trước khi Anh rời EU Canada và Anh đã đạt được một thỏa hiệp thương mại mới, kịp trước hạn chót 31/12 Anh rời Liên minh Âu châu EU, vốn có thể sẽ gây ra các mức thuế mới đối với một loạt mặt hàng xuất cảng của Canada. Thỏa hiệp tạm thời sẽ thay thế thỏa hiệp hiện tại của Canada với Anh trong EU hiện đang bao gồm thương mại giữa hai nước, cho đến khi một hiệp ước chính thức mới có thể được thảo luận trong năm tới. Thủ tướng Justin Trudeau và Thủ tướng Anh, Boris Johnson, đã công bố thỏa hiệp này trong một cuộc họp báo trực tuyến qua video vào sáng thứ Bảy 21/11. Ông Trudeau gọi đây là thỏa hiệp thương mại liên tục giữa Canada và Vương quốc Anh và nói rằng thỏa hiệp mới đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về tầm quan trọng của thương mại toàn cầu. Thủ tướng cho biết thêm: “Đây là dấu hiệu tiếp tục của sự hợp tác, đồng hành, tình hữu nghị sâu sắc là thực sự quan trọng không chỉ đối với người dân hai nước

Thủ tướng Justin Trudeau và Thủ tướng Anh, Boris Johnson

mà còn với người dân trên toàn thế giới”. Thủ tướng Johnson cho biết thương mại tự do sẽ giúp cả hai nước “bật dậy” để xây dựng lại nền kinh tế sau đại dịch Covid-19. Quyết định rời EU của Anh sau cuộc trưng cầu dân ý về Brexit có nghĩa là Hiệp định Thương mại và Kinh tế Toàn diện, hay còn gọi là CETA, sẽ không còn áp dụng cho nước này vào cuối năm nay. Thỏa hiệp mới duy trì điều khoản quan trọng của CETA cho đến khi có thể đạt được thỏa hiệp toàn diện hơn sau này: loại bỏ thuế biểu đối với 98%

hàng hóa xuất cảng của Canada sang Anh - đối tác thương mại lớn thứ năm của Canada với 29 tỉ Mỹ kim thương mại hàng hóa hai chiều vào năm 2019. Các đại diện của Canada và Anh đã gặp nhau kể từ mùa hè để thảo luận về một thỏa hiệp song phương tạm thời gồm nhiều lãnh vực của CETA và sẽ tránh gây ra việc áp đặt các mức thuế mới của Anh đối với các mặt hàng xuất cảng của Canada như thủy sản, thịt bò và xe hơi vào ngày 1/1/2021 . LT (Theo The Canadian Press)

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

9

CANADA Toronto thoibao.com

Ông Trudeau kêu gọi tuân thủ các biện pháp hạn chế để ngăn lây lan Covid-19 Thủ tướng Justin Trudeau hôm 20/11 kêu gọi người dân Canada tuân thủ các quy định y tế công cộng để ngăn chặn sự gia tăng đáng báo động về các trường hợp Covid-19, trong khi các dự báo mới cảnh báo về khả năng bùng nổ các ca nhiễm mới. Nói chuyện với các phóng viên bên ngoài dinh thự tại Rideau Cottage - nơi ông vẫn thường có các cuộc họp báo gần như hàng ngày trong những ngày đầu của đại dịch – Thủ tướng đã yêu cầu người dân Canada đừng để bị cám dỗ mất cảnh giác sau 10 tháng hy sinh. Ông nói: “Chúng ta đang phải đối mặt với một mùa đông khiến mọi người ở nhà càng nhiều hơn và chúng ta thực sự có nguy cơ chứng kiến ​​những ca nhiễm mới tăng cao, bệnh viện quá tải và nhiều người thân yêu qua đời hơn”.

10

“Vì vậy, chúng ta cần làm mọi thứ có thể ngay bây giờ để làm chậm sự lây lan của Covid-19, ngăn chặn đà tăng cao của nó”. Lời kêu gọi của ông Trudeau được đưa ra khi mô hình mới của Cơ quan Y tế Công cộng Canada (PHAC) cho thấy số ca nhiễm Covid-19 có thể lên tới 60.000 ca mỗi ngày vào cuối tháng 12 nếu

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

người Canada tăng mức độ tiếp xúc với những người khác. Theo PHAC, con số đó có thể giới hạn ở 20.000 người mỗi ngày nếu người Canada duy trì mức độ tiếp xúc cá nhân hiện tại. Nhưng để đưa con số đó xuống dưới 10.000 ca mỗi ngày vào cuối năm, người Canada sẽ cần hạn chế tương tác trong các hoạt động thiết

yếu trong khi duy trì khoảng cách về thể chất và tuân thủ các hướng dẫn y tế công cộng khác. Thủ tướng thừa nhận rằng mọi người đang cảm thấy mệt mỏi vì các hạn chế, đặc biệt là sau khi các tin tức gần đây cho thấy một loại vaccine sẽ có sẵn trong năm mới. Ông nói: “Chúng ta cần biết rằng điểm đến đang ở trong tầm mắt, nhưng chúng ta vẫn chưa ở đó”. Ông cũng đưa ra lời kêu gọi đầy xúc động tới công chúng rằng hãy bảo vệ những công nhân tuyến đầu hiện đang liều mạng sống của họ và mạng sống của những người thân để giữ cho người dân Canada được an toàn. Ông ca ngợi họ là những người anh hùng. Ông Trudeau nói việc hạn chế sự lây lan của dịch bệnh là rất quan trọng đối với sức khỏe lâu dài của nền kinh tế quốc gia. Thế Lai (Theo CBC)

Toronto thoibao.com

Một nữ văn sĩ tỵ nạn gốc Lào đoạt giải văn chương Canada năm 2020 Theo những tin tức vừa loan báo thì văn sĩ Canada vừa đoạt giải văn chương 2020 Gilbert là một nữ văn sĩ hiện đang sinh sống ở Toronto. Nữ văn sĩ Souvankham Thammavongsa đã đoạt giải văn chương Gilbert năm 2020 với

Nữ văn sĩ Souvankham Thammavongsa

tác phẩm đầu tay “How to Pronounce Knife”, và nhận số tiền thưởng 100 ngàn dollars. Giải văn chương Gilbert được trao hàng năm, do ngân hàng Nova Scotia bảo trợ và được xem như là giải văn chương quốc gia Canada. Trong bài diễn văn nhận giải, bà Thammavongsa nói là 36 năm trước khi đến Canada và đi học Anh ngữ ESL và đã đọc sai chữ “knife” trong một cuộc thi trong lớp và không được giải thưởng. Bà Thammavongsa là một người tỵ nạn Lào, sinh ra trong trại tỵ nạn Nong Khai, Thái Lan trước khi gia đình bà được nhận định cư ở Canada. NTH

Quebec: Hơn 100 nữ tu và nhân viên tại một tu viện bị nhiễm Covid-19

Tu viện Soeurs de la Charité de Quebec

Cơ quan y tế khu vực hôm thứ Hai 23/11 cho biết Covid-19 đã bùng phát tại một tu viện ở Quebec City và cơ quan đã điều động các nhóm nhân viên đến giúp ngăn chặn sự lây lan. Annie Ouellet, phát ngôn viên của cơ quan y tế cho biết, 58 trong số khoảng 300 nữ tu tại tu viện Soeurs de la Charité de Quebec đã có kết quả xét nghiệm dương tính với SARS-CoV-2. 51 người khác trong số khoảng 110 nhân viên làm việc tại đây cũng có kết quả dương tính. Cơ quan y tế đã biết về đợt bùng phát vào ngày 18/11 và đã điều động nhân sự đến giúp ngăn chặn sự lây lan.

Bà Ouellet cho biết các nhóm tiếp ứng đã “nhanh chóng áp dụng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm nghiêm ngặt”. Các biện pháp cách ly cũng được áp dụng để ngăn chặn nhân viên di chuyển không cần thiết. Trong một thông báo hôm 20/11, công ty Corporation de Services Mallet quản lý tòa nhà nằm ở vùng ngoại ô Beauport của Quebec City cho biết: “Những ngày sắp tới sẽ khó khăn cho tu viện và các nhân viên, và ưu tiên của chúng tôi là sức khỏe của các nữ tu đang trải qua những thời khắc khó khăn”. Hồng y Gérald Cyprien Lacroix, tổng giám mục Québec, tuyên bố: “Chúng tôi cầu xin Chúa ban phước lành cho họ để họ có thể vượt qua khó khăn này với hy vọng và với lòng can đảm”. Marguerite Blais, Bộ trưởng đặc trách người cao niên của tỉnh bang gọi tình hình là “đáng lo ngại” đồng thời bày tỏ sự tin tưởng vào những gì các nhân viên y tế công cộng đang làm để hạn chế sự lây lan Covid trong tu viện. LT (Tổng hợp)

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

11

CANADA Toronto thoibao.com

Bưu Điện Canada tăng cường nhân viên để đáp ứng nhu cầu trong đại dịch

Kể từ đầu năm đến nay, các nhân viên dịch vụ bưu điện chỉ riêng ở Québec đã giải quyết số lượng hàng kỷ lục - gần một triệu gói hàng. Bưu điện đã chuyển giao 955.000 gói hàng, mức tăng 50% so với 650.000 phong bì và gói hàng được giao vào năm 2019. Karl Baillargeon, phát ngôn nhân của nghiệp đoàn nhân viên bưu điện cho biết: “Đó là con số chưa từng được nghe nói

đến. Đây là những khối lượng chúng tôi chưa bao giờ gặp”. Bưu điện Canada đang thuê thêm 4.000 nhân viên trên khắp Canada bao gồm 210 nhân viên ở khu vực Montréal và 140 nhân viên ở Quebec Cityđể giúp đỡ trong khoảng thời gian từ ngày ‘Black Friday’ đến Giáng sinh. John Hamilton, phát ngôn nhân Bưu điện Canada, cho biết trong khi những ngày nghỉ lễ luôn là

thời điểm chuyển hàng bận rộn nhất trong năm, nhưng đại dịch đã làm tăng đột biến số lượng hàng trong suốt cả năm. Ông cho biết trong giai đoạn đầu của đại dịch và những tháng đầu tiên bị phong tỏa, nhiều người ở nhà và mua sắm trực tuyến nhiều hơn bình thường. Ông cũng cho rằng một phần của sự tăng trưởng (gia tăng số lượng hàng gởi) là do phát sinh các cơ sở kinh doanh nhỏ hơn, những nơi lần đầu tiên tham gia mạng lưới bán hàng trực tuyến. Nhìn chung, sự tăng trưởng là biểu tượng của một xu hướng lớn hơn, trong đó ngày càng có nhiều người nhận được hàng hóa của họ được giao tận nhà. Thiên Kim (Theo CBC)

TỈNH BANG

Theo những tin tức loan báo hôm 23 tháng 11, bộ Ngoại giao Canada xác nhận là một phụ nữ ở tỉnh bang Quebec, đi nghỉ mát ở Cuba và đã bị giết chết tại một bãi biển. Người ta tìm thấy tử thi của bà Antoinette Tarboulsi bị vùi trên bãi cát của bờ biển. Bà Tarboulsi năm nay 52 tuổi là bà mẹ có 4 con, đã dự trù đi nghỉ mát 2 tuần ở Cuba. Bà này đến Cuba vào ngày 13 tháng 11 và ngày hôm sau bà ra biển và không thấy trở về. Theo những giới chức an ninh thì bà Tarboulsi đã bị giết. Theo thân nhân của nạn nhân thì người ta tìm thấy thi thể bà Tarboulsi vùi nông trên bãi có 1 mét cát ở bãi biển Varadero và có những dấu hiệu bà bị cắn

SỐ CA NHIỄM

vào ngực và mặt thì bị đánh đến nỗi không nhận diện ra. Bà Tarboulsi là nhân viên phụ giúp (orderly) tại bệnh viện Sacre Coeur ở thành phố Montreal. Cũng theo thân nhân thì bà Tarboulsi là người thường xuyên đi nghỉ mát ở Cuba: một năm hai lần. Các giới chức an ninh đang mở cuộc điều tra truy tầm thủ phạm. T.H

Bà Antoinette Tarboulsi

SỐ CA TỬ VONG

QUEBEC

133,206

6,842

ONTARIO

105,501

3,505

ALBERTA

48,421

476

BRITISH COLUMBIA

27,407

348

MANITOBA

14,087

236

SASKATCHEWAN

6,708

32

NOVA SCOTIA

1,190

65

NEW BRUNSWICK

445

7

NEWFOUNDLAND AND LABRADOR

321

4

PRINCE EDWARD ISLAND

69

0

Nguồn: www.canada.ca/en/public-health/services/ diseases/2019-novel-coronavirus-infection.html

YUKON

38

1

Xin theo dõi tình hình dịch bệnh được cập nhật liên tục trên trang

NORTHWEST TERRITORIES

15

0

Facebook Thời Báo & website thoibao.com

NUNAVUT

134

0

Cập nhật tình hình

ĐẠI DỊCH COVID-19 Ở CANADA cho đến lúc 7 giờ 00 phút tối, Thứ 2 ngày 23 tháng 11, 2020 Tổng số

ca nhiễm: 337,555 Tổng số

ca tử vong: 11,521

12

Một phụ nữ Montreal bị giết khi đi nghỉ mát ở Cuba

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

13

GTA

Toronto thoibao.com

Toronto đang đặt thêm 79 nhà vệ sinh ở công viên

Toronto có kế hoạch bổ sung thêm nhiều nhà vệ sinh công viên vào mùa đông, trên toàn thành phố trong năm nay, trong lúc người dân Toronto tiếp tục vật lộn với đợt đại dịch COVID-19 thứ hai. Nhân viên thành phố đang trình bày một kế hoạch cho Hội đồng thành phố trong tháng này sẽ bổ sung thêm 79 nhà vệ sinh mùa đông mới trên toàn thành phố, trên 64 nơi đã có sẵn. Việc bổ sung này sẽ làm tăng gấp đôi tổng số phòng vệ sinh được trang bị bằng vải lạnh hiện có từ 64 lên 143. Hầu hết 187 nhà vệ sinh trong công viên của Toronto đều đóng cửa vào cuối tuần Lễ Tạ ơn vì mùa đông. Thị trưởng John Tory cho biết nhiều nhà vệ sinh trong

số này không có hệ thống sưởi cho mùa đông nên không thể mở cửa quanh năm. Sau khi kiểm tra, nhân viên thành phố đã xác định rằng chỉ có 28 nhà vệ sinh trong công viên có thể được mở trong những tháng mùa đông. Các địa điểm mở rộng bao gồm nhà vệ sinh tại các sân gôn, sân vận động… Ngoài ra, các nhà vệ sinh di động sẽ được đặt tại 51 nơi có nhu cầu sử dụng cao, nơi có các hoạt động mùa đông trong năm nay. Bốn mươi bảy sân trượt băng ngoài trời cũng sẽ mở cửa nhà vệ sinh công cộng khi mùa giải bắt đầu vào cuối tháng, tùy thuộc vào thời tiết. Các nhà vệ sinh công cộng vào mùa đông cũng sẽ có trong các trung tâm giải trí cộng đồng, thư viện và các tòa nhà do thành phố sở hữu trên toàn thành phố. Nhân viên thành phố cho biết chi phí để mở rộng các phòng vệ sinh mùa đông sẽ được cấp từ ngân sách Công viên, Lâm nghiệp và Giải trí năm 2020 hiện có. Tory cho biết thành phố cũng đang lên kế hoạch cho nhiều hoạt động ngoài trời hơn để người dân tận hưởng mùa đông này. 

Ngày thứ 2 sau khi lockdown:

Toronto vẫn chiếm gần một nửa số ca nhiễm COVID mới ở Ontario Ontario đã có thêm 1,009 trường hợp nhiễm COVID-19 mới và 14 người chết vào sáng thứ Ba 24/11. Các trường hợp nhiễm mới bao gồm 497 ở Toronto, 175 ở vùng Peel và 118 ở vùng York. Các đơn vị y tế công cộng khác có mức tăng hai con số là: Vùng Waterloo: 40; Windsor: 31; Simcoe Muskoka: 25; Ottawa: 19; Vùng Niagara: 19; Vùng Durham: 16; WellingtonDufferin-Guelph: 16; Hamilton: 10 Phát ngôn viên của Bộ trưởng Bộ Y tế Christine Elliott cho biết con số

1,589 trường hợp ngày thứ Hai hôm trước (có vẻ cao kỷ lục) là sai sót. Hiện Ontario có cả thảy 12,917 người nhiễm COVID. Số người chết vì COVID-19 đã tăng thêm 14 người, lên đến 3.519. Trong tháng này, cho tới giờ có 374 người nhiễm COVID-19 đã chết ở Ontario. Số người nhập viện vì COVID-19 cũng tăng vọt, tăng thêm 27 người, lên 534. Trong số đó, 159 người đang được điều trị trong phòng chăm sóc đặc biệt và 91 người phải dùng máy thở. 

Các doanh nghiệp vùng York có thể bị phạt $25,000/ngày nếu bất tuân quy tắc ngăn chặn COVID Vùng York cho biết các doanh nghiệp không tuân thủ các quy tắc nhằm ngăn chặn sự lây lan của COVID-19 có thể bị phạt $5,000/người một ngày. Vào tối Chủ nhật 22/11, Dr. Karim Kurji, giám đốc Y tế công cộng vùng York, cho biết ông đã ban hành lệnh khẩn cấp, yêu cầu các doanh nghiệp có không gian hội họp và tổ chức sự kiện, thương xá và cửa hàng bán lẻ phải đặt giới hạn sức chứa và tuân thủ nghiêm ngặt việc giữ khoảng cách tiếp xúc. Lệnh ban hành theo Mục 22 của Đạo luật xúc tiến và bảo vệ sức khỏe của tỉnh Ontario sẽ có hiệu lực vào lúc 12:01 sáng vào Thứ Hai, ngày 23 tháng 11. Ông Kurji cho biết lệnh này “là bước tiếp theo trong một loạt các biện pháp tăng cường do Vùng

14

York đưa ra nhằm hạn chế sự lây lan của COVID-19.” Khu vực này nằm ở mức kiểm soát màu đỏ của tỉnh bang Ontario về các hạn chế lây lan COVID-19. Lệnh được công bố vài giờ trước khi Toronto và Vùng Peel bị lockdown trở lại. Có những lo ngại rằng

cư dân tại hai điểm nóng COVID-19 đó sẽ đổ về cơ sở thương mại ở Vùng York. Hôm thứ Sáu, Thị trưởng Markham-ông Frank Scarpitti kêu gọi người dân ở Toronto và Peel không nên đến khu vực của họ. Các giới chức hàng đầu của vùng York đã gởi thư

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

cho Thủ hiến Ontario hôm thứ Năm, một ngày trước khi Ontario ban hành các biện pháp phong tỏa, khẩn thiết nói rằng khu vực này vẫn nằm trong vùng đỏ. Các giới chức vùng York cho biết họ tự tin rằng các hạn chế trong danh mục kiểm soát đủ để kiểm soát sự lây lan của COVID-19,

hy vọng số ca nhiễm mới sẽ giảm trong những ngày tới. Theo yêu cầu của ông Kurji, các không gian tổ chức sự kiện và hội họp, phòng tiệc, phòng hội nghị và trung tâm hội nghị phải giới hạn 50 người cho mỗi sự kiện. Các thương xá và cửa tiệm bán lẻ phải bảo đảm việc giữ khoảng cách tiếp xúc ở các khu vực chung, nhà vệ sinh, hành lang và lối ra vào cũng như chỗ sắp hàng. Ông Kurji cho biết những người không tuân theo lệnh sẽ phải đối mặt với khoản phạt $5,000 một người/ngày hoặc $25,000/ ngày với một công ty. Hôm Chủ nhật, Vùng York có 130 trường hợp nhiễm COVID-19 mới. 

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

15

GTA

Toronto thoibao.com

Một nhân viên thu ngân giúp một khách hàng cao niên thoát vụ lừa $3,000

Cathy Lumia

Một nhân viên thu ngân ở Ontario cho biết cô cảm thấy có điều gì đó không ổn khi một cao niên muốn mua số thẻ quà tặng trị giá khoảng $3,000 của Google. Cathy Lumia, làm việc tại Shoppers Drug Mart ở Uxbridge, Ont., ngay lập tức nhận thấy những dấu hiệu bất thường. Cô Lumia cho biết khi hỏi thăm có chuyện gì mà mua tới ngần đó Google gifts card thì cô cảm thấy người này có vẻ sợ hãi và không muốn trả lời.

“Tôi đã hỏi bà ấy, có phải người ta dặn bà không được nói chuyện này với bất kỳ ai phải không thì bà cụ nói đúng vậy”, Lumia nhớ lại. Lumia liền nói chuyện với quản lý của mình và cả hai đều đồng ý rằng bà cụ không nên mua số thẻ này. Lumia giải thích với bà cụ rằng bà ấy có thể là mục tiêu của bọn tội phạm liên quan đến vụ lừa đảo thuế CRA. Cảnh sát cho biết thẻ quà tặng thường được bọn lừa đảo sử dụng để thanh toán vì không thể dễ dàng truy tìm được. Det. Doris Carriere, thuộc đơn vị chống tội phạm tài chính của cảnh sát vùng Durham cho biết nhiều người đã bị bọn lừa đảo lừa theo cách này. Để tránh trở thành nạn nhân của trò lừa đảo, hãy

Cơ quan giám sát của cảnh sát Ontario đang điều tra sau khi một người đàn ông bị trúng đạn trong “cuộc đọ súng” với cảnh sát ở Vaughan, vào hôm thứ Hai. Sự vụ xảy ra vào khoảng 12:30 sáng tại một bãi đậu xe gần Creditstone Road and Highway 7, gần một tòa chúng cư kế đó. Cảnh sát vùng York chỉ cho biết xảy ra “một cuộc đối đầu” giữa các cảnh sát và người lái xe sau khi cảnh sát dừng một chiếc xe vì vi phạm luật Giao thông, nhưng không đề cập đến bất kỳ vụ nổ súng nào. Tuy nhiên bản tin của cơ quan điều tra đặc biệt của cảnh sát tỉnh bang Ontario (SIU) cho biết thêm chi tiết. Theo SIU, sau khi tìm cách chặn chiếc xe lại, cảnh sát đã phát giác ra nó

và nhìn thấy một người đàn ông đi ra gần một tòa nhà chung cư. Ngay sau đó đã có “cuộc đọ súng” giữa năm cảnh sát và người đàn ông lái chiếc xe. Người đàn ông này bỏ chạy và các cảnh sát truy đuổi. Ông ta sau đó được đưa đến bệnh viện để điều trị vết thương nghiêm trọng nhưng không nguy hiểm đến tính mạng. Hiện ông ta đang trong tình trạng ổn định. SIU cho biết có 5 cảnh sát viên bị điều tra, và 2 cảnh sát nhân chứng cũng trong vòng thẩm vấn. SIU đang yêu cầu bất kỳ ai có thông tin về những gì đã xảy ra gọi cho số 1-800787-8529. SIU cũng kêu gọi bất cứ ai có video liên quan đến vụ này hãy tải lên website của đơn vị điều tra này. 

QUỐC GIA

SỐ CA NHIỄM

SỐ CA TỬ VONG

HOA KỲ

12,823,638 [+46,267]

264,382 [+695]

ẤN ĐỘ

9,216,049 [+38,327]

134,661 [+407]

BRAZIL

6,090,197 [+2,193]

169,569 [+28]

PHÁP

2,144,660

49,232

NGA

2,138,828

37,031

TÂY BAN NHA

1,606,905

43,131

ANH

1,538,794

55,838

Ý

1,455,022

51,306

Xin theo dõi tình hình dịch bệnh được cập nhật liên tục trên trang

ARGENTINA

1,374,631

37,122

Facebook Thời Báo & website thoibao.com

COLOMBIA

1,254,979

35,479

Cập nhật diễn biến tại 10 NƯỚC NHIỄM COVID-19 NHIỀU NHẤT THẾ GIỚI TRÊN TOÀN THẾ GIỚI:

Tổng số ca nhiễm 59,859,400 Tổng số ca tử vong 1,408,839 Thời điểm cập nhật lúc 1:30 PM Thứ 3 ngày 24 tháng 11, 2020. www.worldometers.info/coronavirus/

16

thận trọng nếu ai đó mà bạn không biết liên lạc với bạn qua điện thoại, email hoặc tin nhắn và đưa ra yêu cầu. Đặc biệt nếu họ yêu cầu bạn không thảo luận những gì họ đã nói với bất kỳ ai. Đừng cung cấp thông tin cá nhân và hãy nhớ cơ quan thuế vụ Canada không chấp nhận thẻ quà tặng như một hình thức thanh toán. Ngoài ra, hãy thận trọng nếu được yêu cầu gửi tiền ảo Bitcoin hoặc chuyển khoản ngân hàng. Điều quan trọng cần biết là bọn lừa đảo có thể “giả mạo” số điện thoại để có vẻ như chúng đang gọi từ sở thuế hoặc cảnh sát. Thời gian này cũng lúc để cảnh báo các cao niên và cũng như những người khác về trò lừa đảo này. 

Một người đàn ông trúng đạn trong khi đọ súng với cảnh sát ở Vaughan

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

THẾToronto GIỚI

thoibao.com

TT Trump cho khởi động việc chuyển giao quyền lực cho ông Biden Hôm 23/11, tổng thống sắp mãn nhiệm Donald Trump thông báo cho phép khởi động việc bàn giao quyền lực cho người thắng cử Joe Biden, sau hơn hai tuần khiếu kiện không đạt kết quả. Ê kíp của tổng thống tân cử hoan nghênh quyết định nói trên. Tr ê n Tw i t t e r, ô n g Tr u m p cho biết đã cho phép bà Emily Murphy, giám đốc cơ quan Dịch vụ Tổng hợp của chính quyền Mỹ, giới chức trên nguyên tắc phải chính thức công nhận người thắng cử, tiến hành việc chuyển giao quyền lực. Như vậy là cuộc chơi đã kết thúc với Donald Trump, sau hai tuần phản đối kết quả bầu cử, với nhiều vụ khiếu kiện không có kết quả, cùng những cáo buộc gian lận hoàn toàn không có cơ sở. Tuy nhiên, Donald Trump không chấp nhận đã thua và vẫn không chúc mừng đối thủ Joe Biden. Ông Trump viết trên Twitter: “Chúng

Bà Emily Murphy

ta tiếp tục cuộc chiến và tôi tin rằng chúng ta sẽ chiến thắng”. Dù sao, kể từ giờ, trong khi chờ đợi lễ nhậm chức ngày 20 tháng 1 tới, ông Joe Biden sẽ có quyền sử dụng các quỹ liên bang dành cho việc chuyển giao quyền lực. Đây là các quỹ cần thiết, đặc biệt đối với tiến trình bổ nhiệm các thành viên trong chính phủ. Tổng thống tân cử Joe Biden cũng có thể được nghe báo cáo hàng ngày của các cơ quan tình báo. Các cộng sự của tổng thống tân cử có thể gặp gỡ các cơ quan liên bang, đặc biệt về việc phòng chống đại dịch Covid-19.

Cho đến nay, bác sĩ Anthony Fauci, giám đốc Viện Quốc gia về bệnh truyền nhiễm, đã không thể trao đổi thông tin với các thành viên của chính phủ sắp tới. Đây là điều khiến tổng thống tân cử Joe Biden cảnh báo rằng sự chậm trễ chưa từng có này có thể khiến thêm nhiều người thiệt mạng vì đại dịch Covid-19. Quyết định bàn giao quyền lực được ông Donald Trump đưa ra hôm 23/11, đúng vào lúc cơ quan bầu cử bang Michigan phê chuẩn kết quả bầu cử, với phần thắng thuộc về Joe Biden, với chênh lệch 155.000 phiếu bầu trên tổng số 5,5 triệu cử tri. Bang Michigan mang lại cho ông Joe Biden 16 phiếu đại cử tri, được giới quan sát cho là một thắng lợi có ý nghĩa quyết định với tổng thống tân cử. Cho đến nay, 31 trên tổng số 33 vụ khiếu kiện của phía ông Trump bị tòa án bác bỏ. Ê kíp tranh cử của Donald

Trump tiếp tục các nỗ lực cuối cùng. Theo Reuters, hôm 23/11, phe ông Trump đã yêu cầu tòa phúc thẩm Pennsylvania xét lại kết quả bỏ phiếu. Hiện ông Joe Biden được xác nhận là người đắc cử tại Pennsylvania với 81.000 phiếu chênh lệch. Nếu tòa bác bỏ, ê kíp tranh cử của ông Trump dọa khiếu nại lên Tối Cao Pháp Viện. Tuy nhiên, theo giới quan sát, cho dù giành được Pennsylvania với 20 đại cử tri, tổng thống mãn nhiệm cần phải giành lại thêm hai bang chiến trường khác mới có cơ may tái đắc cử, một điều vô cùng khó. Hạn chót đang đến gần. Theo luật Hoa Kỳ, ngày 08/12, các bang phải giải quyết toàn bộ các tranh chấp về bầu cử, và chính thức công bố danh sách các đại cử tri, để kịp ngày 14/12, đại cử tri đoàn chính thức bầu tân tổng thống. 

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

17

THẾ GIỚI Toronto thoibao.com

Đài Loan tự đóng tàu ngầm để đối phó với Trung cộng

Tổng thống Thái Anh Văn ngày 24/11 loan báo Đài Loan sẽ tự đóng các tàu ngầm để bảo vệ chủ quyền trước Trung Quốc, một dự án quan trọng được Hoa Kỳ hỗ trợ. Trong lễ khởi công tại thành phố cảng Cao Hùng, có sự hiện diện của ông Brent Christensen, thực chất là đại sứ Mỹ, bà Thái Anh Văn tuyên bố đây là một quyết định lịch sử, sau khi đã vượt qua được “nhiều thử thách và nghi ngờ”. Bà nói: “Tàu ngầm rất quan trọng để tăng cường năng lực chiến đấu của hải quân,

nhằm răn đe các tàu địch bao vây Đài Loan”. Tập đoàn Đài Loan CSBC cho biết sẽ giao chiếc tàu ngầm đầu tiên vào năm 2025, trong số 8 chiếc được đặt hàng. Chủ tịch tập đoàn nói rằng đã gặp phải rất nhiều khó khăn, nhất là việc mua thiết bị và những cản trở từ các thế lực bên ngoài. Hải quân Đài Loan hiện có bốn tàu ngầm, trong đó có hai chiếc sản xuất tại Mỹ từ thập niên 40, không thể nào so sánh được với hạm đội hùng hậu của Trung Quốc gồm

cả những tàu chiến trang bị vũ khí nguyên tử và cả hàng không mẫu hạm. Trong những thập niên qua, hòn đảo này đầu tư rất lớn vào kỹ nghệ quốc phòng, do Bắc Kinh gây áp lực lên những nước bán vũ khí cho Đài Loan. Năm 2018, chính quyền Donald Trump đã bật đèn xanh cho các nhà sản xuất Mỹ tham gia cung cấp, nhưng không rõ là những công ty nào. Quân đội Trung Quốc không ngừng đe dọa Đài Loan, với việc gia tăng các hoạt động quân sự sát hòn đảo. Năm nay các máy bay tiêm kích Trung Quốc đã nhiều lần xâm nhập vùng nhận diện phòng không của Đài Loan. Nhiều nhà quan sát lo ngại nguy cơ Bắc Kinh sẽ đánh chiếm Đài Loan nhân kỷ niệm 100 năm thành lập đảng Cộng Sản Trung Quốc. 

Mỹ chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, Nga lo ngại Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 22/11 thông báo Mỹ đã chính thức rời khỏi Hiệp ước Bầu trời mở vào cùng ngày. Hiệp ước Bầu trời mở được Mỹ và Liên Xô cân nhắc thành lập từ những năm 1950 để tăng tính minh bạch trong việc điều quân và triển khai vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, hiệp ước chỉ được ký vào năm 1992 và có hiệu lực vào năm 2002, cho phép các bên thực hiện các chuyến bay trinh sát trong không phận của nhau, theo AFP. Canada và nhiều nước châu Âu sau đó cũng ký kết tham gia hiệp ước. Chính quyền Mỹ hồi tháng 5 cáo buộc Nga vi phạm điều khoản hiệp

ước nhưng phía Nga nói Mỹ không đưa ra bằng chứng nào. Thủ tục kích hoạt việc rút khỏi hiệp ước được thực hiện và chính thức có hiệu lực vào ngày 22.11, sau 6 tháng. Bộ Ngoại giao Nga cùng ngày bày tỏ lo ngại Mỹ sau khi rút khỏi hiệp ước nhưng vẫn tìm cách tiếp cận nguồn tình báo có được từ hiệp ước thông qua các nước đồng minh NATO vẫn còn tham gia hiệp ước. Đài RT dẫn thông báo của Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh sẽ yêu cầu các nước bảo đảm không cung cấp hình ảnh chụp được từ các chuyến bay trinh sát cho nước thứ 3 không tham gia hiệp ước. 

Hong Kong xét xử nhà đấu tranh dân chủ Hoàng Chi Phong Trong phiên xử đầu tiên ngày 23/11, lãnh đạo phong trào dân chủ Hong Kong, Hoàng Chi Phong cùng hai nhà đấu tranh khác đã nhận tội “tổ chức, tham gia các cuộc biểu tình bất hợp pháp” hồi năm 2019 nhằm phản đối Bắc Kinh bóp nghẹt các quyền tự do. Ba bị cáo lập tức bị tạm giam. Hoàng Chi Phong (Joshua Wong), cùng với Lâm Lãng Ngạn (Ivan Lam) và Chu Đình (Agnes Chow) là ba gương mặt hàng đầu của phong trào đấu tranh dân chủ Hong Kong. Cả ba bị đưa ra xử vì đã tham gia một cuộc xuống đường trước trụ sở cảnh sát Hong Kong ngày 21/06/2019, chống dự luật cho dẫn độ về Hoa Lục. Trước khi ra tòa, Hoàng Chi

18

Từ trái qua: Joshua Wong, Ivan Lam và Agnes Chow. Ảnh: The Standard

Phong đã tuyên bố với báo giới: “Chúng tôi tiếp tục đấu tranh vì tự do. Đây không phải là lúc quỳ gối trước hay là lúc để đầu hàng”. Bản án sẽ được tuyên vào ngày 02/12/2020, nhưng cả ba nhà đấu tranh Hồng Kông biết trước là sẽ phải lãnh án tù.

RFI giải thích về ý nghĩa quyết định nhận tội của ba nhà đấu tranh dân chủ Hồng Kông: “Đây cũng là một cử chỉ mang ý nghĩa chính trị hoàn toàn phù hợp với những lý tưởng của phong trào đấu tranh vì dân chủ, với chủ trương bất phục tùng dân

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

sự, kêu gọi đứng dậy chống lại chính quyền Hong Kong và Bắc Kinh. Ba bị cáo gửi đến toàn thế giới một thông điệp rõ ràng: “Chúng tôi đấu tranh vì các quyền tự do của Hong Kong và chúng tôi luôn sẵn sàng trả giá trước tư pháp cho hành động đó”.

Ngoài ra, về mặt chiến lược, việc nhân tội còn có một lợi thế khác. Đó là ngay từ đầu quyết định này giúp cho ba nhà đấu tranh dân chủ Hong Kong được giảm án. Một khía cạnh khác cần lưu ý : trong bối cảnh hiện tại, bị xét xử theo luật pháp Hong Kong đối với Hoàng Chi Phong và hai người bạn đồng hành là một cơ may, ít ra là họ được xét xử công bằng hơn là bị đem ra trước vành móng ngựa chiếu theo luật an ninh quốc gia mà Bắc Kinh áp đặt. Với bộ luật mới này, bản án có thể lên tới mức chung thân và có nguy cơ là tòa sẽ ra phán quyết một cách tùy tiện hơn. 

Toronto thoibao.com

Bulgaria chặn Bắc Macedonia gia nhập EU

Cơn bĩ cực của Bắc Macedonia trong nỗ lực gia nhập EU vẫn còn dai dẳng sau khi Bulgaria phủ quyết việc EU khởi động chính thức tiến trình đàm phán về kết nạp Bắc Macedonia. Nước này được EU công nhận là ứng viên từ hơn 15 năm trước, nhưng việc đàm phán chính thức chưa thể bắt đầu dù Bắc Macedonia được EU xác nhận đã đáp ứng đầy đủ mọi yêu cầu và điều kiện để có thể chính thức bắt

đầu đàm phán. Đầu tiên là sự phủ quyết của Hy Lạp. Để Hy Lạp đồng ý, Macedonia chấp nhận đổi quốc hiệu từ Macedonia thành Bắc Macedonia. Sau đó, Pháp gây khó dễ khi buộc EU phải thay đổi một số quy trình thủ tục sàng lọc ứng viên khiến Bắc Macedonia bị chậm thêm một nhịp. Sự phủ quyết của Bulgaria đặc biệt hơn cả. Nó cũng liên quan đến địa lý chính trị và lịch sử, sắc tộc và văn hóa như Hy

Lạp, nhưng khó hơn gấp bội lần. Bulgaria sử dụng quyền phủ quyết trong EU để buộc Bắc Macedonia nếu muốn gia nhập EU thì không được sử dụng “Macedonia” cho ngôn ngữ và văn hóa của mình, tức không được nói rằng có ngôn ngữ Macedonia, tiếng Macedonia hay văn hóa Macedonia ở Bắc Macedonia. Bulgaria cho rằng tiếng Macedonia chỉ là một dạng thổ ngữ có gốc từ tiếng Bulgaria. u

TIN VẮN Trung Quốc có thể để chuyên gia của WHO đi thực địa. Trong buổi họp báo ngày 23/11, ông Mike Ryan, giới chức đặc trách về tình trạng khẩn cấp của WHO, cho biết “các đồng nghiệp từ chính phủ Trung Quốc cam đoan sẽ tổ chức chuyến đi thực địa sớm nhất có thể”, nhưng hiện vẫn đang chờ câu trả lời. Đã hơn 6 tháng kể từ khi Tổ Chức Y Tế Thế Giới thông báo phối hợp với Bắc Kinh để cử chuyên gia quốc tế đến điều tra nguồn gốc virus corona chủng mới, vẫn chưa có một nhóm chuyên gia nào được đi thực địa. COVID-19: Anh dỡ bỏ dần phong tỏa. Đợt phong tỏa toàn quốc thứ hai tại Anh sẽ kết thúc vào ngày 02/12/2020 như dự kiến, theo thông báo của thủ tướng Boris Johnson hôm 23/11. Ông cũng đã

loan báo chiến lược nhằm tiếp tục kiểm soát dịch bệnh sau đó, với mục tiêu để người dân có thể mừng dịp lễ cuối năm. Các biện pháp hạn chế vẫn tiếp tục theo ba cấp độ tùy tình hình từng địa phương, nhưng được tăng cường thêm và kèm theo xét nghiệm hàng loạt. Thái Lan: Học sinh biểu tình đòi cải cách trường học. Phong trào đấu tranh ủng hộ dân chủ ở Thái Lan kêu gọi lực lượng xuống đường biểu tình vào ngày 25/11. Trong khi chính quyền Thái Lan kêu gọi những người tham gia phong trào đấu tranh bình tĩnh lại, hôm 21/11, hàng chục ngàn học sinh đã xuống đường yêu cầu cải cách trường học và xã hội, ủng hộ phong trào đấu tranh của giới sinh viên Thái Lan. u

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

19

VIỆT NAM

Toronto thoibao.com

LHQ chất vấn chính phủ Việt Nam về việc bắt giam 6 cá nhân Năm cơ quan độc lập của LHQ vừa công bố văn thư chất vấn Chính phủ Việt Nam về việc bốn thành viên của Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam và hai thành viên thuộc Nhà xuất bản Tự Do bị chính quyền bắt giữ, sách nhiễu. Tuy nhiên, phía Việt Nam chưa phản hồi văn thư này, dù đã quá hạn 60 ngày. Văn thư được công bố hôm 17/11/2020 cho biết các cơ quan thuộc LHQ đã chất vấn chính phủ Việt Nam về các vụ bắt giữ, sách nhiễu liên quan đến các các thành viên Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy, Lê Hữu Minh Tuấn, Lê Anh Hùng của Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam (IJAVN), và Phạm Đoan Trang và ông Hồ Sỹ Quyết của Nhà xuất bản Tự Do (LPH).

Từ phải sang: Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy, Lê Hữu Minh Tuấn, Lê Anh Hùng, Phạm Đoan Trang, Hồ Sỹ Quyết. Photo Tập hợp từ Facebook.

Các cơ quan LHQ yêu cầu chính phủ Việt Nam cung cấp thông tin về cơ sở pháp lý, giải thích lý do và một số thông tin khác có liên quan đến các cá nhân, tổ chức trên.

Các chuyên gia LHQ ký tên trong văn thư chất vấn này bao gồm Báo cáo viên đặc biệt về tự do bày tỏ quan điểm và biểu đạt; Báo cáo viên đặc biệt về tự do tụ họp và lập hội;

Báo cáo viên đặc biệt về nhà hoạt động nhân quyền; Báo cáo viên đặc biệt về quyền văn hóa; và Luật sư Nguyễn Văn Miếng, người bào chữa cho ông Phạm Chí Dũng – Chủ tịch

Hội IJAVN - nói rằng ông Dũng không nhận tội, và ông Dũng đã ghi vào cáo trạng trong tháng này rằng ông “Không vi phạm pháp luật Việt Nam.” Thân nhân của các ông Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy, Lê Hữu Minh Tuấn vẫn chưa được phép thăm gặp kể từ khi các ông bị bắt. Ông Dũng bị bắt từ 11/2019, ông Thụy bị bắt từ tháng 5/2020, và ông Tuấn bị bắt từ tháng 6/2020. Hôm 20/11, bà Phạm Thị Lân, vợ của ông Nguyễn Tường Thụy, Phó Chủ tịch Hội IJAVN, cho biết: “Tôi vẫn chưa được gặp anh ấy. Đã có bản cáo trạng rồi, nhưng tôi vẫn chưa được xem qua. Chỉ có luật sư được gặp anh ấy thôi.” 

Giải thưởng Nhân Quyền 2020 dành cho các nhà hoạt động đang bị cầm tù Lễ trao giải nhân quyền lần thứ 19 của Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam, được phát trực tiếp từ California qua Facebook và YouTube sáng 21/11/2020 vừa qua. Năm nay, được nhận giải là tù nhân lương tâm Nguyễn Văn Hóa, tù nhân lương tâm Nguyễn Năng Tĩnh, Hội Nhà Báo Độc Lập với 3 thành viên đang bị cầm tù là các nhà báo Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy và Lê Hữu Minh Tuấn. Trưởng ban điều hành Mạng Lưới Nhân Quyền, Tiến sĩ Nguyễn Bá Tùng, nhắc lại mục đích chính của Giải Nhân Quyền Việt Nam “Là để tuyên dương thành tích tranh đấu bất bạo động cho lý tưởng Nhân Quyền Việt Nam, là cơ hội để người Việt khắp nơi bày tỏ tình liên đới với những cá nhân và đoàn thể đã và đang dấn thân bảo vệ quyền làm người cho người dân Việt Nam”.

20

Đầu tiên là thầy giáo, facebooker Nguyễn Năng Tĩnh, giảng viên âm nhạc, bị công an Nghệ An bắt giữ cuối tháng 5/2019 vì đã dạy cho học sinh bài hát của cựu tù chính trị Võ Minh Trí, tức nhạc sĩ Việt Khang, chưa kể đưa lên trang FB cá nhân tin tức và hình ảnh về khủng hoảng môi trường Formosa ở Hà Tĩnh năm 2016. Ngày 15/11/2019. Tòa án tỉnh Nghệ An tuyên 11 năm tù giam, 5 năm quản chế đối với thầy giáo Nguyễn Năng Tĩnh theo Điều 117, Điều 44, và Điều 112 Bộ Luật Hình Sự Việt Nam. Người thứ hai nhận giải Nhân Quyền Việt Nam 2020 là facebooker, phóng viên RFA Nguyễn Văn Hóa. Cựu tù nhân quyền, luật sư Nguyễn Văn Đài cho rằng thảm họa Formosa đã dẫn đến việc Nguyễn Văn Hóa bị bắt giữ và bị ngược đãi: “Anh Nguyễn Văn Hóa đã ra tận hiện trường, hỗ

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

trợ nạn nhân thu thập bằng chứng nhằm tố giác và khởi kiện công ty Formosa. Không những thế, anh đã dùng các phương tiện thông tin hiện đại để đưa tin tức về Formosa đến với công chúng”. Ngày 11/1/2017, anh Nguyễn Văn Hóa bị bắt tại Kỳ Anh vào khi đang đưa tin vụ xét xử một số người tại Giáo xứ Đông Yên, bị giam giữ bí mật trong 9 ngày. Đến ngày 27/11/2017, Tòa án Nhân dân kết án Nguyễn Văn Hóa 7 năm tù, 3 năm quản chế về tội “tuyên truyền chống nhà nước CHXHCNVN, Điều 88 Bộ Luật Hình Sự. Anh bị giam tại nhà tù An Điềm, xã Đại Hưng, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Được long trọng vinh danh tại buổi trao giải 2020 ngày 21/11 là Hội Nhà Báo Độc Lập Việt Nam mà Chủ tịch Phạm Chí Dũng đã bị bắt đi từ ngày 21/11/2019. Kế tiếp, Phó chủ tịch Hội, ông

Nguyễn Tường Thụy, bị bắt ngày 23/5/2020. Một tháng sau đó, đến lượt biên tập viên thứ ba của Thời Báo Việt Nam, tiếng nói của Hội Nhà Báo Độc Lập, cũng bị bắt và đang bị giam trong tù. Hội Nhà Báo Độc Lập là tổ chức đấu tranh ôn hòa. Giáo Sư Nguyễn Chính Kết, từng được Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam trao giải khi ông mới từ Việt Nam sang Mỹ, nhận định: “Việt Nam Thời Báo là phương tiện để các hội viên thể hiện quan điểm và nói lên thực trạng xã hội với những mặt trái của nó. Hội đã đối diện với sự đàn áp nặng nề. Với đợt trao giải lần thứ 19 này, tính từ 2002 là khi Giải chính thức được thành lập, khoảng 50 nhà hoạt động, nhà tranh đấu, nhà báo, tù nhân lương tâm trong nước đã được Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam tuyên dương từ trước đến giờ. 

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

21

VIỆT NAM

Toronto thoibao.com

Hơn 60% phụ nữ Việt bị bạo hành bằng một hình thức nào đó

Có hai trong ba phụ nữ Việt Nam trải qua ít nhất một hình thức bạo lực thể xác, tình dục, bạo lực tâm lý, bạo lực kinh tế bởi chồng hoặc bạn tình của mình trong cuộc đời. Báo chí VN đưa tin hôm 24/11/2020 dẫn số liệu do Tổng cục thống kê Việt Nam công bố như vừa nêu. Cũng trong ngày 24/11,

22

Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TPHCM cùng với UBND Quận 1, Sở Du lịch, Cơ quan Liên Hiệp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women) tại Việt Nam, Cơ quan Phòng chống ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) tại Việt Nam và các đơn vị liên

quan tổ chức sự kiện truyền thông “Bữa sáng Ruy băng trắng” với chủ đề “Nam giới tiên phong trong phòng ngừa, ứng phó bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em trong bối cảnh đại dịch COVID-19”. Theo ban tổ chức, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, tỷ lệ phụ nữ và trẻ em trên toàn thế giới

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

bị bạo lực gia tăng từ 30% đến 300%. Trên thế giới, cứ ba phụ nữ thì có một người là nạn nhân của bạo lực giới. Một trong những nguyên nhân phụ nữ và trẻ em bị bạo lực hay quấy rối tình dục được nói là do mức xử phạt quá nhẹ cho hành vi này. Ngày 23/11/2020, Công an Quận 2, TP.HCM đã xử phạt ông M.J. mang

quốc tịch Estonia 200.000 đồng do vỗ vào mông của một phụ nữ trong tháng máy và camera ghi lại. Mức phạt 200.000 đồng cho những hành vi như sàm sỡ nữ sinh trong thang máy; sờ ngực phụ nữ; cưỡng hôn đồng nghiệp ...thậm chí gây bất bình đến mức nó từng được đưa ra trước nghị trường Quốc hội VN. 

Toronto thoibao.com

Quảng Trị: gần 30 người mắc bệnh “vi khuẩn ăn thịt người”

Tính đến ngày 23/11, tỉnh Quảng Trị có gần 30 trường hợp mắc bệnh Whitmore, còn gọi là bệnh “vi khuẩn ăn thịt người”, trong đó có 4 người tử vong. Báo Nhà nước Việt Nam dẫn thông tin từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị cho biết vào ngày 24/11 và đưa tin trong cùng ngày, cho biết thêm chỉ trong từ giữa tháng 10 đến nay đã có 24 trường hợp nhiễm Whitmore.

Theo lời Bác sĩ Lê Văn Lâm - Trưởng Khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị, mỗi năm bệnh viện ghi nhận trên 10 ca mắc bệnh Whitmore. Giải thích nguyên nhân vì sao số ca bệnh tăng đột biến, Bác sĩ Lê Văn Lâm cho rằng do năm nay có nhiều đợt lũ liên tiếp, nước lũ phát tán vi khuẩn gây bệnh.

Hiện phía Sở Y tế tỉnh Quảng Trị đã yêu cầu Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tăng cường điều tra ca bệnh, đánh giá yếu tố dịch tễ và phân tích nguy cơ. Bên cạnh đó, cũng cần chủ động xây dựng kế hoạch, triển khai phòng, chống bệnh tại cộng đồng, đặc biệt là nơi có nguy cơ cao, nơi ô nhiễm môi trường sau bão, lũ. u

VN giảm trên 1.000 trường công lập năm học 2019-2020 Ngày 23/11, báo Nhà nước Việt Nam dẫn thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết Việt Nam giảm trên 1.100 trường công lập các cấp trong năm học 2019-2020. Nguyên nhân việc giảm số lượng trường công lập được đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay do các địa phương thực hiện sắp xếp mạng lưới, quy mô trường, lớp một cách phù hợp để tạo thuận lợi cho người dân, cho quyền lợi học tập của học sinh. Cụ thể, trường công ở bậc tiểu học giảm mạnh

nhất với 879 trường, tiếp đó là bậc mầm non giảm 218 trường, bậc trung học cấp 2 giảm 70 trường. Riêng bậc trung học cấp 3 vẫn giữ nguyên số trường công lập như năm học 2018-2019. Trong khi trường công giảm thì hệ ngoài công lập lại tăng 205 trường, được nói tập trung ở các thành phố lớn. Trong đó, 150 trường mới thành lập ở bậc mầm non, 31 trường bậc trung học phổ thông, 17 trường bậc tiểu học và trung học cơ sở 7 trường. u

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

23

Toronto thoibao.com

Hai phụ nữ đứng sau đột phá của vaccine Oxford

D

ẫn đầu những nỗ lực và hướng đi đúng đắn của nhóm nghiên cứu Viện Jenner, Đại học Oxford, là hai nữ giáo sư Sarah Gilbert và Catherine Green. Khi làn sóng Covid-19 thứ hai quét qua, nhiều chuyên gia cho rằng một loại vaccine an toàn và hiệu quả là tia hy vọng để đẩy lùi đại dịch. Cộng đồng hướng sự chú ý vào giới khoa học, những người đứng sau thành công của mỗi liều tiêm chủng. Ngày 23/11, Đại học Oxford và hãng dược AstraZeneca thông báo vaccine mà hai đơn vị phối hợp sản xuất có hiệu quả 70%, liều thấp hiệu quả 90%. Đây được coi là dấu hiệu đáng khích lệ trong chuỗi tin vui về tiêm chủng suốt hai tuần vừa qua. Trước đó, hãng dược Pfizer và Moderna công bố hiệu quả "ứng viên" của hãng lần lượt là 95% và 94,5%. Khác với dòng vaccine dựa trên mRNA, phải trữ đông, sản phẩm của AstraZeneca có thể được bảo quản trong tủ lạnh thông thường ở 2-8 độ C. Như vậy, giá bán của nó rẻ hơn rất nhiều. Chính phủ Anh đã đặt hàng trước 100 triệu liều vaccine của AstraZeneca. Hãng cũng cho biết sẽ sản xuất 3 tỷ liều cho thế giới vào năm 2021. Đứng sau thành công của vaccine AstraZeneca là nỗ lực từ hai nữ giáo sư Sarah Gilbert và Catherine Green, những người dẫn đầu nhóm nghiên cứu Viện Jenner, Đại học Oxford. Mặc dù đứng đầu một khám phá có khả năng thay đổi cuộc sống của toàn nhân loại, giáo sư Gilbert vẫn khá khiêm tốn về thành quả này. "Những gì chúng tôi cố gắng làm chỉ là tạo ra một loại vaccine", bà nói một cách giản dị. Niềm đam mê y khoa của bà Gilbert bắt đầu khi đang học tại Trường Trung học Kettering. Sau đó, bà tốt nghiệp ngành sinh học, Đại học East Anglia. Bà chuyển đến Đại học Hull để tiếp tục lấy bằng tiến sĩ. Gilbert tới Đại học Oxford vào năm 1994, trở thành giảng viên trong ngành tiêm chủng năm 2004. Đến 2010, bà gia nhập Viện Jenner và sớm trở thành người được đồng nghiệp ngưỡng mộ. "Sarah Gilbert thật tuyệt vời khi trò chuyện với truyền thông. Bà ấy thực sự là một chuyên gia, trả lời các câu hỏi một cách rõ ràng và trung thực. Thật tự hào khi

24

Giáo sư Sarah Gilbert. Ảnh: University of Oxford.

được làm việc cùng bà ấy", Susanna Dunachie, chuyên gia miễn dịch Đại học Oxford, chia sẻ. Song bà Gilbert cho biết quá trình đến với vaccine là một cơ duyên. "Ban đầu, tôi tới Oxford để làm việc trong một dự án về gene người. Nghiên cứu chú trọng vào một loại phản ứng miễn dịch cụ thể, bảo vệ con người khỏi bệnh sốt rét. Vì vậy, công đoạn tiếp theo là tạo ra loại vaccine hiệu quả thông qua phản ứng miễn dịch này. Đó chính là cách tôi tiếp cận vaccine". Những đóng góp của bà được đánh giá cao trong giới khoa học. Khi số ca tử vong do Covid-19 trên toàn cầu vượt quá ngưỡng 1 triệu, các chuyên gia kinh tế dự đoán về viễn cảnh khủng hoảng tài chính kéo dài. Vì vậy, chạy đua vaccine là cấp thiết. Giáo sư Gilbert được coi như "làn gió mới" trong ngành nghiên cứu khoa học vốn được nam giới thống trị. Theo phân tích của chiến dịch Phụ nữ trong Khoa học và Kỹ thuật, nữ giới có chuyên môn khoa học chiếm tới 45,7% lực lượng lao động. Tuy nhiên, chỉ dưới 30% là nhà nghiên cứu. Hiện tại, sự nghiệp và gia đình vẫn là ưu tiên hàng đầu đối với bà Gilbert. Bên cạnh dẫn dắt nhóm nghiên cứu, công việc mà bà mô tả là "những ngày rất dài", giáo sư Gilbert còn có ba con. Cả ba thanh niên 21 tuổi đã tình nguyện tham gia thử nghiệm của mẹ. "Chúng đều là nhà hóa sinh và rất quan tâm đến những gì diễn ra", bà Gilbert chia sẻ. Dù lĩnh vực công việc đặc thù, bà không xa lạ với những khó khăn mà một người phụ nữ đi làm phải đối mặt. Bà không né tránh khi nói về cuộc đấu tranh để cân đối giữa sự

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

nghiệp và cuộc sống cá nhân. "Bởi vì tôi sinh ba, tiền nhà trẻ sẽ cao hơn cả thu nhập hàng tháng của một nhà khoa học. Vì vậy, chồng tôi phải hy sinh sự nghiệp để chăm sóc con cái", bà chia sẻ. Dù không nổi tiếng như giáo sư Gilbert, giáo sư Catherine Green cũng góp công lớn đối với thành công của vaccine Oxford. Tình yêu đối với khoa học của cô được củng cố trong thời gian còn là sinh viên Đại học Cambridge. Kể từ khi hoàn thành các khóa học, giáo sư Green tích lũy được hồ sơ khá ấn tượng. Cô nhận được học bổng của Quỹ Nghiên cứu Ung thư Hoàng gia (nay là Viện Nghiên cứu Ung thư Anh) cho công trình của mình. Sau đó, nhà khoa học trẻ tuổi tiếp tục tìm hiểu về DNA trong nấm men tại phòng thí nghiệm Clare Hall. Sau khi lấy bằng tiến sĩ, cô chuyển về Viện Curie và tham gia dự án về tổn thương của DNA trong tế bào người. Hiện tại, Catherine Green là giáo sư Động lực học nhiễm sắc thể tại Đại học Oxford. Cô cũng đứng đầu Cơ sở Sản xuất Thủy sinh học Lâm sàng của Bộ Y tế Nuffield (CBF). Đây là nơi đã cho ra đời nhiều loại vaccine mới, lần đầu được thử nghiệm trên người như vaccine sốt rét, lao, cúm, MERS, Zika, bệnh dại, dịch hạch và Ebola. Green bắt đầu nghiên cứu vaccine Covid-19 cùng với nhóm chuyên gia tại Viện Jenner vào tháng 1 năm nay. Giống với giáo sư Gilbert, giáo sư Green khá khiêm tốn về thành tích của mình. Cô đặc biệt thận trọng khi nói về tiềm năng của vaccine. Hồi tháng 4, cô chia sẻ: "Chúng tôi đang chịu áp lực rất lớn, đến từ bản thân mình bởi mong muốn được giúp đỡ. Song cũng có nhiều sức ép từ giới

Giáo sư Catherine Green. Ảnh: The Telegraph.

truyền thông, chính các bạn và người thân. Chính phủ đang lựa chọn cách tiếp cận hợp lý". Sau tin tức về thành công của vaccine, Green dành những lời tri ân đến toàn nhóm nghiên cứu của mình. Cô viết trên trang Twitter chính thức: "Nếu được phép, tôi sẽ mua cho cả đội một chiếc bánh lớn ngày hôm nay, thay cho lời cảm ơn và kỷ niệm. Song điều này phải đợi đến năm sau. Tôi biết ơn họ vì sự chăm chỉ và cống hiến trong năm nay. Tất cả sẽ được đền đáp". Vaccine của Oxford được phát triển dựa trên công nghệ vector. Các nhà khoa học sử dụng virus cảm cúm vô hại (adenovirus) từ tinh tinh, nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Virus chứa các gene của nCoV. Khi tiêm vào tế bào người, chúng tạo ra protein giúp hệ thống miễn dịch nhận biết và phản ứng với mầm bệnh sau này. Cống hiến của hai giáo sư giúp thế giới nhận định lại vai trò của phụ nữ trong ngành nghiên cứu và phát triển y khoa. Dù vấn đề mất cân bằng giới tính đang dần bị xóa bỏ, trong lịch sử, những phụ nữ tiên phong trong lĩnh vực vẫn chưa có được sự đền đáp xứng đáng. Katherine Johnson, nhà toán học Mỹ đóng góp các thuật toán quyết định sứ mệnh Apollo 11 đã bị ngó lơ nhiều năm. Cách biệt về lương tính theo giới đối với các nhà khoa học tại Anh cũng rất lớn. Theo khảo sát của tạp chí New Scientist năm 2019, thu nhập trung bình của một nhà khoa học nữ là 47.500 USD, trong khi của nam giới là 61.200 USD. Mức chênh lệch 22%. THỤC LINH (Theo Telegraph)

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

25

THỜI SỰ TRONG TUẦN Toronto thoibao.com

Tổng thống tân cử Joe Biden tiếp tục duy trì chính sách cứng rắn của Mỹ ở Biển Đông NGUYỄN TUẤN HOÀNG

T

ính đến ngày 16 tháng 11, kết quả cuộc bầu cử tổng Hoa Kỳ được công bố là ông Joe Biden thắng với 306 phiếu cử tri đoàn. Tuy nhiên tổng thống đương nhiệm Donald Trump vẫn chưa chấp nhận thua cuộc, cho là ông ta bị “ăn cắp” mất chức tổng thống và vẫn đưa đơn kiện tại các tiểu bang như Pensylvania, Georgia… Trong khi đó tổng thống tân cử Biden đang bổ nhiệm những phụ tá cho ông tại tòa Bạch Ốc, cũng như điện thoại cho những nhà lãnh đạo đồng minh, mà theo những lời tường thuật của báo chí là tìm cách hàn gắn lại những sứt mẻ bang giao, đã gây ra từ thời tổng thống Trump trong 4 năm trước. Nhiều nhà lãnh đạo của các quốc gia tây phương đang lo lắng là với tân chính quyền, liệu Hoa Kỳ còn tôn trọng những lời cam kết hay không? Tại khu vực Á Châu Thái Bình Dương, trong những ngày qua, tân tổng thống Biden đã điện đàm với Thủ tướng Úc Scott Morrison, Tổng Thống Nam Hàn Moon Jae-in và Thủ Tướng Nhật Bản Yoshihide Suga, 3 nhà lãnh đạo Châu Á đã gọi điện thoại chúc mừng ông, bất chấp Tổng Thống Trump chưa công nhận thất cử. Các giới chức Nhật cho biết trong cuộc điện đàm, Thủ tướng Suga cảnh báo về “tình hình an ninh chung quanh khu vực đang ngày càng nghiêm trọng hơn”. Đáp lại, Tổng thống tân cử Joe Biden tái khẳng định “cam kết của Hoa Kỳ sẽ bảo vệ Nhật Bản”, thực thi các trách vụ của Mỹ theo hiệp định an ninh đã ký cách đây nhiều thập niên. Tân tổng thống Biden xác nhận cam kết an ninh của Mỹ bao trùm quần đảo Senkakus, một quần đảo không người ở mà cả Nhật Bản và Trung Quốc đều tuyên bố là thuộc chủ quyền của mình.

26

Ông Joe Biden

Trong một cuộc điện đàm riêng với Tổng Thống Nam Hàn, Moon Jae-in, ông Biden mô tả liên minh Mỹ-Hàn là “nền tảng của an ninh và thịnh vượng” trong khu vực, và ông cam kết sẽ hợp tác để giải quyết “những thách thức chung”, đặc biệt là vấn đề Bắc Hàn, và biến đổi khí hậu. Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Úc, ông Biden được Thủ tướng Scott Morrison mời đi thăm Úc trong năm tới để đánh dấu 70 năm hiệp định an ninh Úc-Mỹ. Trong cương vị phó tổng thống Mỹ dưới thời Obama, ông Biden đã bỏ nhiều công sức để cổ vũ cho Hoa Kỳ như một “cường quốc ở Thái Bình Dương.” Ngay sau khi đắc cử, tổng thống Trump cũng rút khỏi Hiệp định Đối tác Liên Thái Bình Dương (TPP), đạt được sau 8 năm thương thuyết gay go và nhắm cô lập Trung Quốc về mặt kinh tế. Sự rút lui của tổng thống Trump được xem là một thất bại nặng nề trong chính sách ngoại giao của Mỹ, đã mở đường cho Bắc Kinh vận động để đạt Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) không có Hoa Kỳ, với 14 quốc gia khác trong vùng có cả Việt Nam, vừa được ký kết hôm 17 tháng 11 năm 2020. Tổng thống Trump còn gây lo

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

ngại cho các đồng minh ở Châu Á khi ông liên tục leo thang các tranh chấp thương mại với Trung Quốc, xích lại gần nhà độc tài Kim Jong Un của Bắc Hàn, và công khai bàn tới khả năng Mỹ rút quân ra khỏi khu vực. Ông Wu Shicun, người đứng đầu Viện nghiên cứu quốc gia về Biển Đông của Trung Quốc, nhận định rằng ông Biden “sẽ có hướng tiếp cận khác với Tổng thống Donald Trump”. “Ông Biden sẽ chú ý nhiều hơn tới vấn đề Biển Đông, nhưng các chính sách của ông cân bằng hơn và có tính kiềm chế hơn.” Theo nhận định của ông Lu Xiang, một chuyên gia về các vấn đề Mỹ tại Học viện Khoa học Xã hội ở Bắc Kinh thì “ông

Biden coi Trung Quốc là một nước cạnh tranh, trong khi ông Trump coi Trung Quốc là một đối thủ. Các quan hệ giữa hai nước cạnh tranh được dựa trên các quy định, luật lệ.” Trong số những người có triển vọng được tân tổng thống Biden chọn giữ chức bộ trưởng quốc phòng là bà Michele Flournoy, từng là thứ trưởng quốc phòng về chính sách dưới thời cựu Tổng thống Obama. Bà là người chủ trương phải cứng rắn với Trung Quốc. Trong bài viết của bà Flournoy trên tờ Foreign Affairs vào tháng Sáu vừa rồi, “Nếu quân đội Mỹ có khả năng đe dọa để đánh chìm tất cả các tàu quân sự, tàu ngầm và tàu buôn của Trung Quốc ở Biển Đông trong vòng 72 giờ, thì các nhà lãnh đạo Trung Quốc mới có thể suy nghĩ kỹ trước khi phát động phong tỏa hoặc xâm lược Đài Loan”. Theo lời tiến sĩ Lê Hồng Hiệp, một chuyên gia về Châu Á thì “Biển Đông đã trở thành một chiến trường quan trọng cho cuộc đối đầu chiến lược giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, nơi mà Hoa Kỳ có thể huy động các nước trong khu vực chống lại Bắc Kinh, và dùng các tuyên bố chủ quyền quá tham lam của Trung Quốc để tập hợp

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

27

THỜI SỰ TRONG TUẦN

Toronto thoibao.com các đồng minh.” Tờ South China Morning Post trích lời các chuyên gia nói một chính phủ Joe Biden có phần chắc cũng cứng rắn không kém chính quyền Donald Trump liên quan tới các bất đồng giữa Washington và Bắc Kinh như vấn đề Biển Đông. Chuyên gia về Đông Nam Á, Giáo sư Carl Thayer của Đại học New South Wales, nói rằng dưới quyền Tổng thống Biden, các nước trong khu vực sẽ ít bị áp lực hơn phải chọn phe giữa căng thẳng Mỹ-Trung. Trong thời gian vận động tranh và chết vì Covid gia tăng mạnh, cử tổng thống, ông Biden đã đả chính quyền đương nhiệm của kích các hành động của Bắc Kinh tổng thống Trump đã không có ở Hong Kong, miêu tả chính sách những biện pháp ngăn chận tích của Trung Quốc đối với các nhóm cực, mà chỉ chú trọng vào việc thiểu số Hồi giáo ở Tân Cương là kiện cáo về kết quả cuộc bầu cử “vô lương tâm”, và còn gọi Chủ tổng thống vừa qua. Theo nhận định của nhiều tịch Tập Cận Bình là “côn đồ” trong một cuộc tranh luận với ứng chuyên gia y tế thì nếu chính cử viên Bernie Sanders hồi tháng quyền Mỹ không có những biện pháp cụ thể ngăn chận, số người Hai năm nay. Theo Trung tâm Nghiên cứu Mỹ chết vì Covid có thể lên đến Chiến lược và Quốc tế có trụ sở trên 300 ngàn người trong những tại Hoa Thịnh Đốn, thì mặc dù Mỹ ngày cuối năm nay, và số người không phải là một bên có tuyên bố Mỹ chết 1 ngày có thể lên đến 3 chủ quyền ở Biển Đông, nhưng ngàn người. Hiện nay trung bình 1 phút có 1 khoảng 208 tỷ Mỹ kim hàng hóa người Mỹ chết vì Covid. của Mỹ sẽ đi qua vùng biển đó. Vì Tiểu bang New York cho tạm vậy, việc Trung Quốc quân sự hóa khu vực Biển Đông đã làm dấy lên thời đóng cửa các trường học, lo ngại về gián đoạn thương mại, nhằm ngăn chận sự lan tràn của trong khi các tàu tuần duyên và loai vi rút. Số người nhiễm Covid gia tăng lực lượng dân quân biển của Bắc Kinh thường xuyên xâm phạm trên toàn 50 tiểu bang, nhưng vùng biển của các bên tranh chấp dường như vẫn có những người Mỹ không chịu tuân theo những khác. Trả lời phỏng vấn của đài truyền luật lệ ngăn ngừa Covid. Theo bác sĩ Julie Watson của hình CBS trong chương trình Intelligence Matters vào tháng 9 bệnh viện Integris Health ở thành vừa qua, ông Anthony Blinken, phố Oklahoma thì nước Mỹ đang cố vấn chính sách đối ngoại chính đi đến bờ tuyệt vọng và chúng cho ông Biden đã gọi Trung Quốc là “thách thức lớn nhất mà chúng tôi phải đối mặt từ một quốc gia khác về kinh tế, công nghệ, quân sự, thậm chí cả ngoại giao”. Trở lại chuyện đại dịch thì theo những tin tức công bố hôm thứ tư ngày 18 tháng 11 của trường đại học y khoa Johns Hopkins thì trong ngày thứ ba 17 tháng 11, có 1,707 người Mỹ chết vì Covid và đây là con số người Mỹ cao nhất chết trong 1 ngày trong vòng 6 tháng qua. Cũng theo bản tường trình của trường đại học Johns Hopkins thì tính đến ngày 18 tháng 11, có trên 11.4 triệu người Mỹ nhiễm Covid và có nữa triệu người Mỹ chết. Trong khi số người Mỹ nhiễm

28

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

ta cần sự giúp đỡ của những cư dân Mỹ trong việc ngăn ngừa đại dịch là phải đeo khẩu trang và giữ khoảng cách giao thiệp. Nữ bác sĩ Watson cũng nói là cúm không phải là một chuyện chính trị cũng như các bệnh tim mạch, bệnh thận... nhưng khi người ta yêu cầu được đeo khẩu trang thì dường như đó không phải là một việc bảo vệ sức khỏe mà là một chuyện chính trị. Theo bác sĩ David Kessler của ban đặc trách ngăn ngừa Covid của tân tổng thống Biden, thì những người trong ban đặc trách này không được sự giúp đỡ nào hết của chính quyền ông Trump. Cũng theo bác sĩ Kessler thì nếu càng trì trệ trong việc chuyển giao quyền hành thì sẽ có thêm hàng ngàn người chết oan. Cũng vì đại dịch tiếp tục lan tràn, biên giới Mỹ Canada vẫn tiếp tục đóng cửa. Theo những tin tức loan báo hôm 18 tháng 11, biên giới giữa Hoa Kỳ và Canada sẽ tiếp tục bị đóng cửa cho đến ngày 21 tháng 12 năm nay, vì những gia tăng của số người nhiễm Covid ở cả hai

bên bờ biên giới. Biên giới Mỹ-Canada đã bị đóng cửa từ tháng 3 năm nay khi làn sóng thứ nhất của đại dịch Covid bắt đầu hoành hoành, và qua nhiều lần gia hạn cho đến ngày 21 tháng 11 năm nay. Các giới chức thẩm quyền của Hoa Kỳ và Canada đã cho gia hạn việc đóng cửa biên giới thêm một tháng nữa cho đến ngày 21 tháng chạp , vài ngày trước ngày lễ Giáng Sinh. Cuối cùng là chuyện về thời tiết. Vào những tháng khi thời tiết bắt đầu trở lạnh vào những tháng 9 tháng 10 hàng năm là lúc mùa cúm trở về ở Canada. Những năm trước ở Canada trong mùa cúm, trung bình có 12 ngàn người phải vào bệnh viện và 3,500 người chết vì cúm. Năm nay có đại dịch Covid thì dường như không có sự xuất hiện của dịch cúm? Tính đến ngày thứ hai 16 tháng 11, trên toàn Canada chỉ có 17 người phải nằm bệnh viện vì cúm, một con số không đáng kể. Dịch cúm năm nay cũng không về trong mấy tháng trước ở các quốc gia miền Nam Bán Cầu như Úc Đại Lợi, Tân Tây Lan. Có những giả thuyết cho là con vi rút Covid quá mạnh đã giết hết những con vi rút cúm để chiếm vùng hoạt động. Tuy nhiên thực tế cho thấy là “có kiêng có lành”: người ta đeo mask để ngừa Covid và cùng một lúc ngừa luôn được con vi rút gây dịch cúm! NGUYỄN TUẤN HOÀNG

KINH TẾ TÀI CHÁNH Toronto thoibao.com

Sở thuế Canada sẽ tính sao với những người gian lận tiền trợ cấp CERB? NGUYỄN TUẤN HOÀNG

Chính quyền liên bang đã chấp thuận tài trợ cho các cư dân có đi làm với số lương ít nhất là $5,000 trong năm 2019. Những người không đi làm sẽ không được lãnh trợ cấp. Ngay cả những kẻ lương cao cũng gian dối xin thêm tiền trợ cấp CERB: theo bản công bố của sở Thuế Canada thì có trên 14 ngàn người có số lương trên $210,371 một năm, cũng nạp đơn xin trợ cấp tiền CERB $2,000 một tháng. Ottawa: Theo những tin tức vừa loan báo hôm 19 tháng 11, sở thuế Canada cho biết là có 823,850 người không khai thuế lợi tức trong năm ngoái, tức là không có đi làm, nhưng vẫn xin tiền trợ cấp đại dịch CERB với số

tiền trợ cấp $2,000 một tháng, và đã khiến thiệt hại cho công quỹ 1.7 tỷ dollars. Theo tin của báo National Post thì sở thuế Canada sẽ truy tầm và thâu hồi lại cũng như phạt vạ những kẻ gian lận.

Kỳ thì trong tài khóa 3 tháng thứ ba của năm 2020, từ tháng 7 cho đến tháng 9, giá nhà ở Hoa Kỳ gia tăng 12 phần trăm, mức gia tăng cao nhất trong vòng 3 tháng trong 7 năm qua. Giá nhà gia tăng khiến có những lo âu là nhiều người sẽ không có khả năng duy trì căn nhà của họ trong thời đại dịch nếu họ mất công ăn việc làm. Trong khi đó mức lãi suất nợ nhà đã xuống đến mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ qua, giúp cho số người có khả năng mua nhà gia tăng. GIÁ NHÀ Ở MỸ TIẾP TỤC TĂNG Mức lãi suất loại nợ 30 năm LÊN ĐẾN NHỮNG KỶ LỤC MỚI New York: Giá nhà cửa ở Hoa cố định ở Mỹ hiện nay là 2.84 Kỳ vẫn tiếp tục gia tăng trong thời phần trăm. Giá trung bình 1 căn nhà độc lập gian có đại dịch. Theo bản công bố của hiệp hội ở Mỹ hiện nay là $313,500. những nhà địa ốc quốc gia Hoa

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

29

KINH TẾ TÀI CHÁNH

Toronto thoibao.com

MỘT TIỆM VIỆT NAM BÁN THỨC ĂN NHANH “DRIVE THRU” ĐẦU TIÊN Ở CANADA Calgary: Theo những tin tức loan báo trong hôm thứ hai ngày 16 tháng 11, một tiệm Việt Nam bán thức ăn nhanh, mà khách hàng đặt mua qua cửa xe (drive thru) đã được mở ở thành phố Calgary, tỉnh bang Alberta. Đây là tiệm ăn Việt đầu tiên bán hàng qua cửa xe. Tiệm này có tên là “To Me Vietnamese Sub is”, nằm trên đường Macleod Trail trong thành phố Calgary, giữa đường 50th Avenue và đường 52 th Avenue S.W. Theo các phóng viên báo chí

thì các món ăn của cửa tiệm Việt Nam bán hàng qua cửa xe, xem ra rẻ mà ngon: 3 cái gỏi cuốn hay 4 cái chả giò bán với giá $5, một ổ bánh mì Việt bán với giá $6. XE “CHỔI” CHẠY ĐẾN 60 CÂY SỐ MỘT GIỜ Contagem, Ba Tây: Ông Alessandro Russo, một nhà thiết kế cơ khí người Ba Tây, vừa thiết kế một loại xe đạp chạy bằng điện dựa theo những ảnh hưởng của tập trường giang tiểu thuyết ăn khách thế giới Harry Potter. Đây là một chiếc xe đạp chạy bằng điện và được gắn hình một cái chổi ở đuôi xe.

Chiếc xe “chổi” này có chỗ cho người ta ngồi thoải mái không phải đứng, như nhiều loại xe đạp điện khác và xe chạy rất nhanh với vận tốc có thể lên tới 60 cây số một giờ. TẠI SAO NỀN KỸ NGHỆ ĐỊA ỐC TIẾP TỤC TĂNG MẠNH Ở BẮC MỸ TRONG THỜI ĐẠI DỊCH? Toronto: Theo những tin tức loan báo hôm 16 tháng 11, hiệp hội những nhà địa ốc Canada cho biết là tuy số lượng nhà bán được

30

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

ở Canada giảm 0.7 phần trăm trong tháng 10, so với số lượng nhà bán được trong tháng 9 trước đó, nhưng nếu so với số lượng nhà bán được trong 1 năm trước, thì số nhà bán được trong tháng 10 ở Canada đã gia tăng 32.1 phần trăm. Trong khi giá bán trung bình một căn nhà ở Canada trong tháng 10 là $607,250 một căn, gia tăng 15.2 phần trăm. Phóng viên Thời Báo cũng chứng kiến những sự gia tăng mãnh liệt của nền kỹ nghệ địa ốc

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

31

KINH TẾ TÀI CHÁNH

Toronto thoibao.com ở các thành phố London, và thành thời gian mà đại dịch hoành phố Ottawa: một căn nhà đã có hoành, với các hàng quán phải giá tăng $100,000 trong 1 năm đóng cửa và thêm nhiều triệu ở thành phố Ottawa, và ở thành người Mỹ thất nghiệp. Những tin tức loan báo trong phố London, tỉnh bang Ontario thì những căn nhà độc lập xây cất hôm thứ hai khiến cho các nhà không kịp cho nhu cầu của những đầu tư thêm hy vọng là trận đại dịch rồi sẽ chấm dứt, khi các công người mua. Có những lý do giải thích cho sự ty dược phẩm Pfizer và Moderna gia tăng giá cả nhà cửa ở Canada: cho biết là thuốc chủng ngừa của người ta bây giờ có thể làm việc các công ty này hữu hiệu trên 90 tại gia, không cần ở gần chỗ làm, phần trăm. Nhiều chuyên gia y tế tiên đoán nên họ có thể mua nhà ở những vùng ngoại ô, những thành phố là cuộc sống của người người trên thế giới sẽ trở lại bình thường lân cận chỗ làm. Thời đại dịch, người ta không trong vòng 6 tháng sắp đến. Chỉ số Dow Jones Kỹ Nghệ gia được đi du lịch, không tốn kém hàng năm cho nên có thể dành tăng 470 điểm và ở mức 29,950 điểm, phá vỡ kỷ lục cũ là 29,551 dụm mua nhà. Ngoài ra mức lãi suất nợ nhà điểm vào tháng 2 năm nay 2020, hiện nay đã xuống đến tận đáy, trước khi trận đại dịch Covid bùng giúp cho nhiều người có khả năng phát mạnh. Giá dầu thô cũng gia tăng lên mua nhà hơn. đến trên 41 Mỹ kim một thùng trong ngày thứ hai. THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN MỸ GIA TĂNG LÊN 1 KỶ LỤC MỚI TRONG THỜI ĐẠI DỊCH VIÊN KIM CƯƠNG HỒNG BÁN New York: Trong ngày 16 VỚI GIÁ 27 TRIỆU MỸ KIM tháng 11, chỉ số Dow Jones Kỹ Geneva, Thụy Sĩ: Theo những Nghệ của thị trường chứng khoán tin tức loan báo hôm 13 tháng 11, New York đã lên đến một kỷ lục thì trong một cuộc bán đấu giá mới, và đây là chuyện mà nhiều mới đây tại công ty bán đấu giá người không nghĩ sẽ xảy ra trong Sotheby’s tại thành phố Geneva,

32

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Thụy Sĩ, một viên hồng ngọc đã được bán với giá 26,700,871 Mỹ kim, gần 27 triệu Mỹ kim. Viên kim cương mầu hồng này có tên là “the Spirit of the Rose” (khí thế của hoa hồng) cân nặng 14.8 carat đã được cắt ra từ viên kim cương nặng 27.8 carat, mà người ta tìm thấy ở mỏ kim cương Yakutia, ở phía bắc của nước Nga vào năm 2017. Đây là viên kim cương mầu hồng lớn nhất thế giới từ trước đến nay. Để cắt viên kim cương này, các tay nghề của nước Nga đã cần 1 năm trời để cắt cho đẹp.

NHỮNG “CON CHIM TRỐN TUYẾT” CANADA VẪN TIẾP TỤC BAY VỀ MIỀN NẮNG ẤM HOA KỲ Toronto: Tuy hiện nay biên giới Canada và Hoa Kỳ đã tạm đóng cửa cho đến ít nhất cuối tháng 11 năm nay 2020, nhưng những người Canada về hưu, vẫn có thể tìm cách tránh cái lạnh của mùa đông và về những vùng nắng ấm ở Hoa Kỳ. Chính quyền liên bang Canada cũng đã gửi thông điệp khuyến cáo những người Canadians về hưu, nên ở lại Canada trong thời gian có đại dịch. Nhưng thông điệp này dường như không ảnh hưởng đến quyết

định của những người muốn tránh cái lạnh của mùa đông ở Canada. Những “con chim trốn tuyết” vẫn qua Hoa Kỳ trong những ngày qua. Tuy đường bộ bị ngăn cấm, nhưng những người Canada vẫn có thể qua Mỹ bằng đường hàng không. Sau đó họ thuê những công ty mang xe hơi và hành lý từ Canada qua Hoa Kỳ . Theo hiệp hội những con chim trốn tuyết Canada thì có khoảng 30 phần trăm trong tổng số trên 110 ngàn hội viên ở Canada sẽ qua Mỹ trốn tuyết trong mùa đông năm nay. THUỐC CHỦNG NGỪA COVID MORDERNA HỮU HIỆU ĐẾN 95% New York: Những tin tức loan báo trong hôm 16 tháng 11 cho biết là thêm một loại thuốc chủng ngừa Covid đã tỏ ra rất hữu hiệu. Trong mấy ngày trước công ty Pfizer đã loan báo là thuốc chủng ngừa của công ty này và công

ty BioN Tech hữu hiệu đến 90 phần trăm. Và trong ngày thứ hai 16 tháng 11, công ty dược phẩm Moderna loan báo là thuốc chủng ngừa Covid của công ty này hữu hiệu đến 94.5 phần trăm. Cả hai công ty Pfizer và công ty Morderna đang thử thuốc chủng Covid ở giai đoạn cuối , giai đoạn thứ 3. Cũng theo những tin tức loan báo thì cả hai công ty Pfizer và Morderna sẽ xin phép được dùng thuốc chủng Covid trong trường hợp khẩn cấp tại Hoa Kỳ. Theo bác sĩ Stephen Hoge, chủ tịch công ty dược phẩm Morderna thì kết quả của hai cuộc thử nghiệm của hai công ty dược cho thấy là sư hữu hiệu trên 90 phần trăm, đã cho chúng ta những an tâm là trong vòng vài tháng nữa sẽ có thuốc chủng.

Người ta mong chờ có thuốc chủng ngừa Covid từng ngày, trong khi số người nhiễm vi rút trên thế giới, ở Hoa Kỳ cũng như Canada vẫn tiếp tục tăng cao. Tính đến ngày thứ hai 16 tháng 11 trên toàn thế giới có trên 54.5 triệu người nhiễm Covid và có trên 1.31 triệu người chết. Hoa Kỳ là quốc gia có nhiều người nhiễm và chết vì Covid nhất với trên 11 triệu người nhiễm và trên 245 ngàn người chết. Canada cũng có gần 300 ngàn người bị nhiễm Covid và có gần 11 ngàn người chết. THẢM TRẠNG THỜI ĐẠI DỊCH: TRÊN 25 NGÀN NGƯỜI LÁI XE NỐI ĐUÔI, XIN THỰC PHẨM MIỄN PHÍ Dallas, Texas: Để chuẩn bị ăn mừng ngày lễ Tạ Ơn vào ngày 26 tháng 11, chính quyền thành phố Dallas, tiểu bang Texas đã tặng thực phẩm miễn phí cho những người kém may mắn trong hai ngày cuối tuần thứ bảy và chúa nhật 15 tháng 11 vừa qua. Theo bà Anna Kuruan, phát ngôn viên của ngân hàng từ thiện thực phẩm North Texas thì riêng trong ngày thứ bảy 14 tháng 11

Toronto thoibao.com không thôi, có đến trên 25 ngàn người lái xe nối đuôi nhau chờ xin thực phẩm miễn phí. Và trong ngày thứ bảy, hệ thống ngân hàng từ thiện ở thành phố Dallas đã phát ra 600 ngàn cân Anh thực phẩm (272 ngàn ký lô) bao gồm cả 7,280 con gà tây. Nhiều người đã nhẫn nại, lái xe chờ cả tiếng đồng hồ để nhận thực phẩm miễn phí. Theo nhận định chung thì vì đại dịch, số người cần sự giúp đỡ đã gia tăng nhiều hơn so với những năm trước đó. Cũng theo bà Kuruan thì 40 phần trăm số người đến xin thực phẩm trong mùa lễ năm nay là những người lần đầu tiên đến xin thực phẩm miễn phí. Bà Samantha Woods, một người chờ xin thực phẩm đã nói với các phóng viên đài CNN là bà cảm thấy được chúc phúc, vì được giúp đỡ trong thời gian mà gia đình bà đang chật vật vì đại dịch. Một phụ nữ khác cũng nói là bà ta mất việc từ tháng 12 năm ngoái và cho đến bây giờ cũng chưa kiếm được việc. NGUYỄN TUẤN HOÀNG

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

33

CHUYỆN MỖI TUẦN

Toronto thoibao.com

Vaccine: Một, hai, ba… ĐỖ QUÂN

T

uầ n trướ c vừ a có mộ t Chuyện Mỗi Tuần về vaccine dài thậm thượt. Tuầ n nà y lạ i vaccine. Chưa chán à? Làm sao chán được, khi đó là đề tài duy nhất đem lại chút lạc quan trong tình hình này. Một chút ánh sáng cuối đường hầm. Đúng là “ánh sáng cuối đường hầm”, vì trong những ngày cuối năm lạnh lẽo và u tối, những con số về Covid-19 trên khắp thế giới ngày càng thêm xấu. Ở Bắc Mỹ, Hoa kỳ đã liên tục ghi nhậ n mỗ i ngà y từ 150 đế n 180 ngàn ca bệnh. Số trường hợp dương tính ở Mỹ tính đến 22 tháng 11 là 12.207.135 người, số tử vong tăng đến mức 2000 người/ngày, 256.533 người Mỹ đã bỏ mạng. Canada lúc đầu dịch có khá hơn, nhưng từ tháng 10 cho đến nay, tình hình xấu dần. Tính đến hôm 22 tháng 11, cả nước đã có 329 ngàn trường hợp, với hơn 11.455 người chết. Thành phố lớn nhất nước đã được đặt trong tình trạng lockdown. Nunavut, khu vực xa xôi từng được coi là miễn nhiễm với Covid-19 đột nhiên ghi nhận trên 100 trườ ng hợ p chỉ trong vòng nửa tháng! Ở Hoa Kỳ, tiểu bang California của Hoa Kỳ ban hành lệnh giới

34

Một người đàn ông đang cắt tỉa cỏ tại một đài tưởng niệm những người đã chết vì Covid-19 ở Miami, Florida. Photo: Scott McIntyre for The New York Times

nghiêm vào ban đêm vào thứ Bảy vì các ca virus corona tăng độ t ngột đe dọa làm tràn ngập các hệ thống chăm sóc sức khỏe. Los Angeles, quận lớn nhất của tiểu bang với khoảng 10 triệu dân, đã cảnh cáo rằng có thể sẽ có biện pháp lockdown quyết liệt hơn sắp xảy ra. Vậ y thì CMT có tiế p chuyệ n vaccine là phải. Khi năn nỉ dân chúng tuân giữ các biện pháp chống dịch mà các cấp chính phủ đưa ra theo khuyến cáo của các cơ quan y tế đề ra, Thủ tướng Canada, ông Justin Trudeau đã báo động: “Đây là tương lai của

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Hôm 9 thá ng 11, Pfizer tung tin vaccine của họ – hợp tác sản xuất với BioNTech, có hiệu quả đến 90% trong việc ngăn ngừa Covid-19. Một tuần lễ sau, Moderna cũng công bố vaccine của họ cho thấy có hiệu quả đến gần 95%. Rồi đến tuần vừa rồi, AstraZeneca công bố vaccine của họ, hợp tác với Đại học Oxford (Anh quốc) đã qua đợt thử nghiệm thứ ba, có hiệu quả ngừa con virus SARS-CoV-2, đặc biệt là ở những người lớn tuổi. Mà không chỉ có ba loại vaccine đó. Hiệ n đang có trên 150 công ty, tổ chức, trường đại học đang nghiên cứu và phát triển vaccine chống Covid-19. Nỗ lực của cả thế giới đổ vào cuộc chiến tranh chống siêu vi này là một cố gắng khổng lồ. Toàn là những tin vui trong giờ tuyệt vọng. Vậy thì cứ coi như chắc chắn có vaccine. Và vaccine có hiệu quả, không thứ này thì thứ kia. Nhưng …chừng nào thì vaccine đến?

đất nước chúng ta. Đó là tương lai của con cái chúng ta. Đó là tương lai của những người thân yêu và các vị cao niên của chúng ta, là nền kinh tế của chúng ta, là các doanh nghiệp của chúng ta, đó là tất cả mọi thứ.” Vùng Đại đô thị Toronto (GTA) từ thứ Hai này đã bị lockdown. Lễ Giáng sinh coi như… tiêu (Ông Trudeau nó i “normal Christmas is quite frankly out of the question”). Liệ u có đượ c ăn Tế t ta? (cho ÍT RA, VÀI THÁNG NỮA Tại sao thế? Trước hết, vaccine tới nay, chưa thấy hội đoàn nào ra phả i được các cơ quan kiểm soát và thông báo về chuyện tổ chức Hội cấp phép các loại dược phẩm chấp chợ Tết cả)

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

35

CHUYỆN MỖI TUẦN

Toronto thoibao.com

thuận cho sử dụng. Ở Mỹ là Food and Drug Administration (FDA) và ở Canada là Health Products and Food Branch (HPFB) thuộc Health Canada (Bộ Y tế). Tin mới nhất, FDA đã nhận được đơn yêu cầ u cho phé p sử dụ ng vaccine của Pfizer và BioNTech vào cuối tuần trước. Đây là đơn xin được phép cho sử dụng khẩn cấp (Emergency use authorization - EUA). Cả Moderna cũng đang nhanh nhả u nộ p đơn. Việ c xé t duyệ n như thế cũ ng sẽ …khẩ n cấp. Có thể là khoảng một tuần nữa, BNT162b2của Pfizer, và sau đó là mRNA-1273 của Moderna sẽ được chấp thuận. Khi FDA đã chấp thuận, HPFB của Canada cũng sẽ nhanh thôi, người ta tin là như thế với vaccine chống dịch - mặc dù trước đây, về mặ t thuố c men, đã có nhiề u ca FDA chấp thuận nhưng HPFB ngâm cả…vài năm. Nhưng sau đó là chuyệ n sả n xuất, vận chuyển, phân phối, và đặc biệt là kế hoạch phân phối, rồi mới đến chích ngừa. Mặc dù Pfizer là một hãng bào chế khổng lồ, họ cũng không thể sản xuất đủ cho các khách hàng đã đặt hàng ngay trong năm nay, hoặc tam cá nguyệt đầu tiên của năm 2021. Khách hàng ưu tiên 1 của họ ở Bắc Mỹ là…Hoa kỳ – ông Trump vừa quyết liệt khẳng định rằng ưu tiên số 1 là dân Mỹ. Canada lại không có xưởng bào chế vaccine nào hết. Như thế, khả năng sớm nhất để Canada nhận được lô hàng đầu tiên sẽ là tháng 3, tháng 4 năm tới. (Tết Nguyên đán cũng coi như xong). Cần nhắc lại rằng trong đợt bùng phát dịch cúm heo năm 1976, Hoa Kỳ đã quyết định tiêm phòng cho toàn bộ dân của họ trước khi cho phép các nhà sản xuất vaccine xuất cảng sản phẩm sang Canada. Cũng may, thời gian này là để Canada chuẩ n bị cho việ c vậ n chuyển, phân phối, và đặc biệt là kế hoạch phân phối. Vaccine của Pfizer phiền phức ở chỗ phải được giữ trong độ lạnh -75 độ C, do đó, gây ra không ít khó khăn cho công đoạn đó. ƯU TIÊN TIÊM CHỦNG Ở Hoa kỳ, Tổng thống Trump từng tuyên bố sẽ cung cấp vaccine chố ng “Cú m Tà u” cho dân chú ng miễ n phí . Vớ i hệ thố ng y tế miễ n phí sẵ n củ a Canada, chắc người dân cũng sẽ

36

Hiệu quả của vaccine mRNA (Pfizer và Moderna): Mũi thứ nhất, ba tuần sau tiêm mũi thứ hai. Sau mũi thứ hai một tuần người chủng được bảo vệ

được hưởng như thế, không cần ông Trudeau phải lên tiếng. Cũ ng không lo thuố c thiế u. Canada đã đặt tới 7 thứ vaccine từ 7 nơi khác khác nhau, trong đó có 4 hãng vừa khoe thành công đã kể ở trên. Trướ c sau gì , nhữ ng ngườ i muốn được chích ngừa cũng sẽ được chích ngừa. Tuy nhiên, như với mọi thứ free khác trong lãnh vự c chăm só c sứ c khỏ e, sẽ có những thành phần ưu tiên, nhất là khi chưa có đủ cùng một lúc cho tất cả mọi người. Vậy ai sẽ là những người được ưu tiên số 1? Chưa thấy các cơ quan y tế Hoa kỳ nói gì, nhưng nếu dựa vào bảng xếp hạng ưu tiên của CDA trong thời đại dịch cúm năm 2015, sẽ có 5 bậc. Mặc dầu mới đây TT Mỹ đã nói rằng vaccine sẽ giúp cho các vị cao niên vui hưởng tuổi vàng của họ, nhưng trên bảng này, cao niên (65+) chỉ được xếp ở bậc 4. Bậ c 1 gồ m thà nh phầ n có cơ nguy cao (high risk) nhấ t: phụ nữ có thai và trẻ nhỏ , cù ng cá c nhóm nghề nghiệp có liên quan đến sức khỏe, an ninh của xã hội: quân nhân được điều động, nhân viên y tế công cộng, nhân viên y tế chăm sóc bệnh nhân bệnh nặng (ER, ICU), cá c nhân viên sả n xuất vaccine, dịch vụ cứu thương (EMS) nhân viên công lực (Cảnh sát) và cứu hỏa. Bậ c 2 sẽ là thà nh phầ n dân

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

chúng có nguy cơ cao, cấp 2 ( thấp hơn bậc 1): người trong nhà có tiếp xúc với trẻ sơ sinh, trẻ em dễ mắc bệnh. Cùng bậc này có nhân viên hỗ trợ quan trọng cho quân đội, vệ binh quốc gia, dịch vụ tình báo, nhân viên nhà quàn, các nhân viên y tế khác, dịch vụ xã hội, dịch vụ thông tin liên lạc, IT, các cơ sở tiện ích (điện nước), các hoạt động quan trọng của chính phủ. Bậc 3: thành phần dân chúng có nguy cơ cao cấp 3: trẻ em khỏe mạ nh. Cá c nhó m nghề nghiệ p: binh sĩ hiện dịch, các nhân viên chăm só c sứ c khỏ e khá c, cá c ngành hạ tầng cơ sở quan trọng khác, các bộ phận quan trọng khác của chính quyền. Bậc 4: Thành phần dân chúng có nguy cơ cao cấp 4: người thành niên có nguy cơ cao, cao niên từ 65 tuổi trở lên. Bậ c 5 đương nhiên là nhữ ng người còn lại, tức là người khỏe mạnh từ 19 đến 64 tuổi. Covid-19 có nhiều điểm tương tự như cúm, nhưng cũng có nhiều đặc điểm của nó, do đó, có thể sẽ có một số xáo trộn trong thứ tự này, nhưng chắc không nhiều lắm. Covid-19 đặc biệt nhắm vào các cơ sở dà nh cho ngườ i già . Con siêu vi SARCoV-2 nâng bậc “high risk” cho ngườ i cao tuổ i. Số tử vong ở nhữ ng nơi nà y đặ c biệ t cao, hy vọng các bô lão sẽ được nâng bậc trên thang ưu tiên nhận vaccine chống/ngừa Covid-19. Canada không cá i thang như

thế . Hồ i dị ch cú m H1N1 năm 2009, khi có số vaccine đầ u tiên, chính phủ Canada đề nghị chí ch trướ c cho: Những người mắc bệnh mãn tính dưới 65 tuổi. Phụ nữ mang thai. Trẻ em dưới năm tuổi (nhưng không phải trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi.) Những người sống trong các môi trường hoặc cộng đồng xa xôi và hẻo lánh. Nhân viên chăm sóc sức khỏe liên quan đến ứng phó với đại dịch hoặc những người cung cấp các dịch vụ y tế thiết yếu. Ngườ i trong gia đình tiế p xúc với, và người chăm sóc cho, những người có nguy cơ cao và những người không thể được chủng ngừa (như trẻ sơ sinh dưới sáu tháng tuổi hoặc những người có hệ thống miễn dịch suy yếu). Không khác Hoa kỳ bao nhiêu, nhưng khác ở chỗ không xếp bậc. Lầ n nà y, một cơ quan trướ c nay vẫ n đưa các khuyến nghị cho Y tế Công cộng Canada (PHAC) về vaccine và các vấn đề liên quan đến vaccine The National Advisory Committee on Immunization (Ủy ban Cố vấn Quốc gia về Tiêm chủng -NACI), đã vừ a đưa ra khuyến nghị đầu tiên về các nhó m mục tiêu để chủng ngừa COVID-19. NACI đề nghị ưu tiên cho bốn nhóm: (1) ‘Những người có nguy cơ cao bị bệnh nặng và tử vong do COVID-19’, gồm những người trọ ng tuổi và và i nhóm khác cần được xác định. (2) Những

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

37

CHUYỆN MỖI TUẦN

Toronto thoibao.com

người có nhiều khả năng truyền COVID-19 cho những người có nguy cơ cao mắc bệnh nặng và tử vong do COVID-19 và những nhân viên cần thiết để đá p ứ ng vớ i COVID-19,’ : gồ m những người sống cùng với các thành viên của nhóm đầu tiên, nhân viên y tế, nhân viên chăm sóc cá nhân và người chăm sóc làm việc với cao niên. (3) ‘Những người đóng góp vào việc duy trì các dịch vụ thiết yếu khác cho hoạt động của xã hội,’ gồm cả những người làm việc ở tuyến đầu như cảnh sát, lính cứu hỏa và nhân viên cửa hàng tạp hóa. (4) ‘Những người có điều kiện sống hoặc làm việc khiến họ có nguy cơ cao bị nhiễm trùng và nơi lây nhiễm có thể gây ra những hậu quả không cân xứng, bao gồm cả các cộng đồng bản địa,’ gồm cả những người sống hoặc làm việc ở những nơi xa và nơi khó tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Nhưng cá i khuyế n cá o nà y không nói rằng nhóm nào sẽ ưu tiên hơn nhóm nào mà chỉ gợi ý rằng các quyết định thứ tự cho các nhóm ưu tiên cần dựa trên các yếu tố: nguồn cung cấp vaccine, diễn tiến dịch Covid -19 vào lúc đó, kết quả phân tích lợi – hại và đặc điểm của những loại vaccine. Bác sĩ Theresa Tam, giám đốc y tế công cộng của Canada, nói rằng các đề nghị của NACI “chỉ là điểm khởi đầu” khi chính phủ xác định nhóm nào nên ưu tiên tiêm chủng. Bà nói: “Chúng tôi biết người dân Canada sẽ hiểu sự cần thiết phải ưu tiên một số nhóm trong những tuần đầu tiêm chủng vaccine COVID-19 cho đến khi có đủ thuốc cho tất cả những ai muốn.” Tâm cho biết bà “lạc quan một cách thận trọng” rằng một loại vaccine có thể được phép sử dụng ở Canada vào tháng 3 năm 2021. CHỪNG NÀO CHÚNG TA TRỞ LẠI CUỘC SỐNG BÌNH THƯỜNG? Vậ y là chắ c chắ n khỏ i ăn tế t Nguyên đán! Nhưng, câu hỏ i vẫ n là chừ ng nà o chú ng ta trở lạ i cuộ c số ng bình thường, hoặc tối thiểu, khỏi phả i né trá nh nhau trên đườ ng phố, mang cái mặt nạ (khó thở), được trở vào một nơi thờ phụng để thực hành nghi thức tôn giáo của mình, được mời bạn bè, thân thuộc đến nhà – hoặc đến nhà họ, đượ c thoả i má i ngồ i trong mộ t nhà hàng…?

38

Câu trả lời của các chuyên gia y tế là phải đến khi có từ 60 đến 70% dân số được chủng ngừa thì miễn dịch bầy đàn mới đạt được. Emanuel Goldman, giáo sư vi sinh vật học tại Đại học Rutgers, cho biết: “Chỉ đến khi một tỷ lệ đáng kể dân số được tiêm phòng, và lượng ca bệnh giảm xuống mức rất thấp, chúng ta mới có thể thở phào nhẹ nhõm (không cần đeo mặt nạ)”. Và ngay cả sau đó, theo ông, các nhà nghiên cứu sẽ phải cảnh giác theo dõi bất kỳ thay đổi nào của con virus SARSCov-2 vì nó ngày càng tìm thấy ít vật chủ (host) để nhào vô. Nó có thể sẽ “cố gắng biến đổi theo cách làm cho vaccine kém hiệu quả hơn”. Bác sĩ Anthony Fauci, giám đốc Viện Quốc gia về Dị ứng và Bệnh Truyền nhiễm (NIAID) Hoa Kỳ cũng đồng ý như thế Chỉ bằng cách tiêm chủng cho hàng triệu người và theo dõi cách hệ thống miễn dịch của họ phản ứng, các chuyên gia sẽ tìm ra những gì cần thiết để dập tắt COVID-19 hoặc ít nhất là làm cho nó khó lây lan hơn nhiều. Ông “hy vọng rằng khi đất nước và thế giới được tiêm chủng ồ ạt, virus này về cơ bản sẽ bị dồn vào đường cùng, không có chỗ để đi vì mọi người đều được bảo vệ.” Nhưng để đạt được tỷ lệ đó (60 đến 70% dân số) không dễ. Chưa gì mà mức độ chống vaccine đã gia tăng do những tin đồn, những thuyết âm mưu. Ở Mỹ, các cuộc thăm dò cho thấy người dân Hoa Kỳ ngày càng ít tin tưởng hơn về sự an toàn của vaccine. Cuộc thăm dò ý kiến của YouGov vào tháng 5 cho thấy khoảng 55% người trưởng thành ở Mỹ nói họ sẵn

sàng chích vaccine Covid-19. Đến cuối tháng 7, con số này đã giảm xuống còn 41% - thấp hơn nhiều so với mức 60-70% cần thiết. Mộ t thăm dò của chính phủ Canada gần đây cho thấy mức độ sẵn sàng nhận vaccine COVID-19 hiệu quả dường như đang giảm dần. Trong khi 71% số người được hỏi cho biết vào tháng 4 rằng họ sẽ tiêm vaccine, con số này đã giảm xuống còn 61% vào tháng 8. Đó là chưa kể đế n thự c tế là nhữ ng quố c gia, lụ c đị a nghè o chưa được chủng ngừa hoặc chỉ được chủng ngừa rất ít. Thế giới cũng chẳng khá gì hơn. Trong khi dịch bệnh đang tiếp tục hoành hành. Tính đến thứ Bảy, theo trang mạ ng Coronavirus Resource Center của Đại học Johns Hopkins đã có hơn 57,7 triệu trường hợp được báo cáo về COVID-19 trên toàn thế giới, với hơn 37 triệu trường hợp được liệt kê là đã hồi phục hồi. Số người chết trên toàn cầu là hơn 1,3 triệu người.

Tại châu Âu, Nga báo cáo 24.822 ca bệnh mới và thêm 467 trường hợp tử vong, mặc dù Nga đã khoe có , và cho dù ng, loạ i vaccine có hiệ u quả Sputnik V từ lâu! Mức độ gia tăng đang làm căng thẳng hệ thống chăm sóc sức khỏe rộng lớn nhưng thiếu thốn của Nga. Tại châu Á, Ấn Độ có thêm 46.232 trường hợp nhiễm coronavirus mới được xác nhận trong 24 giờ qua, với tình hình đặc biệt đáng báo động ở New Delhi. Các khu chăm sóc đặc biệt và lò hỏa táng chính của thủ đô đã gần hết công suất. Con số nhiễm coronavirus ở Châu Phi đã vượt qua hai triệu ca được xác nhận. Toàn lục địa có hơn 48.000 ca tử vong. Nhưng, chắc phải dừng ở đây, để CMT kỳ nà y cò n là chuyệ n lạc quan! ĐỖ QUÂN

(lượm lặt từ CBC, BBC, CTV, và nhiều nguồn khác)

Người phản đối vaccine, sóng điện thoại 5G và mặt nạ ở Tây ban nha, nơi Covid-19 đang hoành hàng khốc liệt. Photo: Marcos del Mazo/LightRocket via Getty

Như với vaccine của AstraZeneca, một video lan truyền cho rằng thuốc này có chứa tác mảnh mô lấy từ bào thai bị phá và sẽ làm thay đổi DNA của người được chủng. Hình của BBC

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

BẠN CÓ BIẾTthoibao.com Toronto

Ánh sáng tia cực tím có thể khử Covid-19

Á

nh sáng tia cực tím có thể làm cho không gian trong nhà an toàn hơn trong đại dịch COVID-19 - nếu được sử dụng đúng cách Các tổ chức như bệnh viện và hệ thống giao thông đã sử dụng tia cực tím để khử trùng từ trong nhiều năm. Tia cực tím đã có một lịch sử lâu đời như một cách khử trùng và vi rút SARS-CoV-2, nguyên nhân gây ra COVID-19, dễ dàng trở nên vô hại trước tia UV. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào tốt nhất để khai thác tia UV để chống lại sự lây lan của vi rút và bảo vệ sức khỏe con người khi mọi người làm việc, học tập và mua sắm bên trong nhà. Virus lây lan theo nhiều cách. Con đường lây truyền chính là qua

tiếp xúc giữa người với người qua dạng phun aerosols và các giọt bắn ra khi người bệnh hít thở, nói chuyện, hát hoặc ho. Vi rút cũng có thể lây truyền khi người ta sờ vào mặt của mình ngay sau khi chạm vào bề mặt đã bị ô nhiễm của những người bị nhiễm bệnh. Đây là mối quan tâm đặc biệt trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe, tiệm bán lẻ nơi mọi người thường xuyên chạm vào quầy và hàng hóa cũng như trên xe buýt, xe lửa và máy bay. Là một kỹ sư môi trường nghiên cứu về tia UV, Karl Linden-giáo sư thuọc University of Colorado Boulder- nhận thấy rằng tia UV có thể được sử dụng để giảm nguy cơ lây truyền qua cả hai con đường. Đèn UV có thể là thành phần của những máy di động , do robot hay

do con người điều khiển, để khử trùng bề mặt. Chúng cũng có thể được kết hợp trong các hệ thống sưởi, thông gió và điều hòa không khí hoặc được đặt trong các luồng

không khí chuyển động để khử trùng không khí trong nhà. Tuy nhiên, sử dụng UV để khử trùng mọi người khi họ đi vào trong nhà có thể không hiệu quả và có nguy

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

39

BẠN CÓ BIẾT

Toronto thoibao.com

cơ tiềm ẩn. ÁNH SÁNG TIA CỰC TÍM ULTRAVIOLET LÀ GÌ? Bức xạ điện từ, bao gồm sóng vô tuyến, ánh sáng nhìn thấy và tia quang ruyến X, được đo bằng nanomet hoặc phần triệu milimet. Bức xạ UV bao gồm các luồng sóng khoảng từ 100 đến 400 nanomet, nằm ngay bên ngoài phần tím của quang phổ ánh sáng nhìn thấy và mắt người không nhìn thấy được. Tia UV được chia thành các vùng UV-A, UV-B và UV-C, lần lượt là 315400 nanomet, 280-315 nanomet và 200-280 nanomet. Tầng ozone trong khí quyển lọc ra các luồng sóng UV dưới 300 nanomet, ngăn chặn tia UV-C từ mặt trời trước khi nó đến bề mặt Trái đất. Tôi nghĩ về UV-A như là trong khoảng rạm nắng suntanning và UV-B là trong khoảng cháy nắng sunburning . Liều lượng đủ cao của UV-B có thể làm gây tổn thương da và ung thư da. UV-C chứa các luồng sóng hiệu quả nhất để tiêu diệt mầm bệnh. UV-C cũng nguy hiểm cho mắt và da. Nguồn ánh sáng UV nhân tạo được thiết kế để khử trùng phát ra ánh sáng trong khoảng dải UV-C hoặc phổ rộng bao gồm UV-C. LÀM THẾ NÀO TIA CỰC TÍM UV CÓ THỂ DIỆT MẦM BỆNH? Các photon UV trong khoảng từ 200 đến 300 nanomet được hấp thụ khá hiệu quả bởi các axit nucleic tạo nên DNA và RNA, và các photon dưới 240 nanomet cũng được các protein hấp thụ tốt. Các phân tử sinh học thiết yếu này bị phá hủy bởi năng lượng hấp thụ, làm cho vật chất di truyền bên trong hạt vi rút hoặc vi sinh

40

vật không thể tái tạo hoặc gây nhiễm trùng, làm bất hoạt động mầm bệnh. Thông thường, cần một liều lượng tia cực tím rất thấp trong phạm vi diệt khuẩn này để vô hiệu hóa mầm bệnh. Liều lượng tia cực tím được xác định bởi cường độ của nguồn sáng và thời gian tiếp xúc. Đối với một liều lượng được yêu cầu, các nguồn cường độ cao hơn thì cần thời gian tiếp xúc ngắn hơn, trong khi các nguồn cường độ thấp hơn thì cần thời gian tiếp xúc lâu hơn. MANG TIA CỰC TÍM UV VÀO LÀM VIỆC! Đã có thị trường cho các thiết bị khử trùng bằng tia cực tím. Các bệnh viện đã sử dụng robot phát ra ánh sáng UV-C trong nhiều năm để khử trùng phòng bệnh, phòng mổ và các khu vực khác có thể lây lan vi khuẩn. Những robot này, bao gồm Tru-D và Xenex, đi vào các phòng trống khi thay đổi bệnh nhân và đi lang thang xung quanh từ xa phát ra bức xạ UV công suất cao để khử trùng bề mặt. Đèn UV cũng được sử dụng để khử trùng dụng cụ y tế trong các hộp tiếp xúc tia UV đặc biệt. UV đang được sử

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

dụng hoặc thử nghiệm để khử trùng xe buýt, xe lửa và máy bay. Sau khi sử dụng, robot UV hoặc máy móc do con người điều khiển được thiết kế để lắp trên xe hoặc máy bay di chuyển qua và khử trùng các bề mặt mà ánh sáng có thể chiếu tới. Các công ty cũng đang xem xét công nghệ khử trùng nhà kho và chỗ bán lẻ. Cũng có thể sử dụng tia cực tím để khử trùng không khí. Các không gian trong nhà như trường học, nhà hàng và cửa hàng có luồng không khí thổi có thể lắp đặt đèn UV-C trên cao và hướng lên trần nhà để khử trùng không khí khi nó lưu thông. Tương tự, hệ thống HVAC có thể chứa các nguồn ánh sáng UV để khử trùng không khí khi nó đi qua ống dẫn. Các hãng hàng không cũng có thể sử dụng công nghệ UV để khử trùng không khí trong máy bay hoặc sử dụng đèn UV trong phòng tắm giữa các lần sử dụng. TIA CỰC TÍM FAR UV-C CÓ AN TOÀN CHO CON NGƯỜI KHÔNG? Hãy tưởng tượng nếu mọi người có thể đi lại liên tục được bao quanh bởi ánh sáng UV-C. Nó sẽ tiêu diệt bất kỳ loại vi rút dạng phun nào xâm nhập vào vùng UV xung quanh bạn hoặc thoát ra khỏi mũi hoặc miệng của bạn nếu bạn bị nhiễm và loại bỏ vi rút. Ánh sáng cũng sẽ khử trùng da của bạn trước khi tay chạm vào mặt. Tình cảnh này có thể sớm xảy ra về mặt công nghệ, nhưng những rủi ro về sức khỏe là một mối quan tâm đáng kể. Khi luồng sóng UV giảm, khả năng xâm nhập của các photon vào da giảm. Các photon có luồng sóng ngắn hơn này được hấp thụ ở lớp da trên cùng, giúp giảm thiểu thiệt hại DNA cho các tế bào da đang phân chia hoạt động bên dưới. Ở luồng sóng dưới 225 nanomet - vùng Far UV-C - UV có vẻ an

toàn khi tiếp xúc với da ở liều thấp hơn mức phơi nhiễm được xác định bởi Ủy ban quốc tế về bảo vệ bức xạ không ion hóa The International Committee on nonIonizing Radiation Protection. Nghiên cứu đang xác nhận những con số này bằng cách sử dụng các mẫu chuột. Tuy nhiên, ít người biết về việc tiếp xúc với mắt và vùng da bị thương ở các luồng sóng Far UV-C này và mọi người nên tránh tiếp xúc trực tiếp trên giới hạn an toàn. Nghiên cứu cho thấy rằng ánh sáng UV-C ở xa có thể tiêu diệt mầm bệnh mà không gây hại cho sức khỏe con người. Sự hứa hẹn của Far UV-C để khử trùng an toàn mầm bệnh mở ra nhiều khả năng cho các ứng dụng UV. Nó cũng dẫn đến một số việc có nhiều rủi ro tiềm ẩn khi sử dụng. Một số doanh nghiệp đang lắp đặt cổng UV chiếu xạ vào mọi người khi họ đi qua. Mặc dù thiết bị này có thể không gây hại nhiều hoặc tổn thương da trong vài giây khi đi qua cổng, nhưng liều lượng thấp được xử dụng và khả năng khử trùng quần áo cũng có thể không hiệu quả để ngăn chặn bất kỳ sự lây truyền vi rút nào. Quan trọng nhất, độ an toàn cho mắt và sự phơi nhiễm trong thời gian dài vẫn chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng, và những loại thiết bị này cần phải được theo luật định và xác nhận về tính hiệu quả trước khi được sử dụng ở những nơi công cộng. Tác động của việc chiếu xạ diệt khuẩn liên tục lên hệ vi sinh vật môi trường tổng thể cũng cần được hiểu rõ. Một khi có nhiều nghiên cứu hơn về Far UV-C chỉ ra rằng việc tiếp xúc với da người không nguy hiểm và nếu các nghiên cứu về việc tiếp xúc với mắt không gây hại, thì có thể hệ thống đèn Far UV-C đã được cho phép lắp đặt ở những nơi công cộng có thể hỗ trợ các nỗ lực kiểm soát sự lây truyền vi rút đối với SARS-CoV-2 và các mầm bệnh vi rút tiềm tàng khác trong không khí, trong ngày nay và trong tương lai. TB (Theo theconversation.com) https://theconversation.com/ ultraviolet-light-can-makeindoor-spaces-safer-during-thepandemic-if-its-used-the-rightway-141512

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

41

TIN CỘNG ĐỒNG

Toronto thoibao.com

Thể lệ nhận và đăng tin Cộng đồng 1. Nội dung tin Cộng đồng xin ngắn, gọn, rõ ràng, viết bằng font tiếng Việt. Xin gửi e-mail về địa chỉ: [email protected] 2. Các dịch vụ phục vụ Cộng đồng sẽ được đăng tải cách 3 tuần một lần và tùy thuộc vào số trang dành cho đề mục tin Cộng đồng. 3. Tùy theo tính chất và thời gian tính của bản tin, tòa soạn sẽ sắp xếp thứ tự ưu tiên đăng tải. Tuy nhiên, chỉ đăng tối đa trong 3 kỳ báo. 4. Hạn chót nhận bản tin Cộng đồng hằng tuần là 6:00pm Chủ nhật.

Hội Người Việt Toronto *Hội thảo qua mạng Zoom để bảo vệ sức khỏe. Hội Người Việt Toronto đang tổ chức một loạt 7 buổi hội thảo hữu ích bằng tiếng Việt và Anh từ 2 giờ đến 3 giờ 30 chiều các ngày thứ Sáu như sau: 1. Covid-19 - An lành hay Phiền muộn? Tìm hiểu về 7 bí quyết đạt được an lành. Ngày 4 tháng 12, 2020. 2. Cách giúp người bị ngược đãi trong mùa Covid? Giải thích “Bánh xe quyền lực khống chế” (Power control wheel) - Dấu hiệu ngược đãi- Cách giúp nạn nhân. Ngày 18 tháng 12, 2020. 3. Sống tích cực trong mùa Covid. Cách luyện tập tâm trí hữu hiệu để hạnh phúc. Ngày 8 tháng 1, 2021. 4. Hồi phục- Nạp năng lượngTươi mới. Chăm sóc bản thân một cách sáng tạo. Ngày 22 tháng 1, 2021. 5. Tâm tình hay cãi lẫy. Trở thành người biết lắng nghe với lòng thông cảm. Ngày 12 tháng 2, 2021. 6. Cô độc nhưng không cô đơn trong mùa Covid. Sống vui trong mọi hoàn cảnh dẫu cô độc hay cô đơn Ngày 26 tháng 2, 2021. 7. An toàn ngoài phố, trong nhà. Hướng dẫn quý vị cao niên được an toàn trong nhà và khi đi ngoài phố. Ngày 12 tháng 3, 2020. Ghi danh: 416-636-8887 hoặc email cho Thủy “thuy@ vatoronto.ca”. Nếu đây là lần đầu tiên sử dụng Zoom và cần được hướng dẫn xin cho biết khi ghi danh. *Thông báo văn phòng đang mở cửa để cung cấp dịch vụ định cư miễn phí cho quý vị thường trú dân (chưa có quốc tịch Canada). Xin lấy hẹn trước. Văn phòng Toronto (1364 Dundas St. West) – gọi

42

số 416-536-3611 hoặc email: [email protected], hay phungvatoronto@gmail. com. Văn phòng North York (3585 Keele St., unit 13) - gọi số 416-636-8887 hoặc email: [email protected], hay jennytvatoronto@gmail. com. Như trong vài tháng qua, sẽ tiếp tục phục vụ qua phone và email cho quý vị nào không có nhu cầu phải đến văn phòng để giảm bớt việc tiếp xúc. *Vì tình trạng đại dịch COVID-19, Hội Người Việt Toronto phải hủy bỏ Đại Hội Đồng Thường Niên dự định vào ngày Chủ nhật 7 tháng 6 năm 2020, cũng như Viet Summer Festival vào ngày thứ Bảy 18 tháng 7 năm 2020. Ngày Đại Hội Đồng mới sẽ được thông báo trong tương lai. Hạn chót nộp đơn ứng cử vào Hội Đồng Quản Trị nhiệm kỳ 2020-2023 vẫn giữ nguyên là trước 4 giờ chiều ngày Thứ Ba 7 tháng 4, 2020. Hạn chót ghi tên gia nhập hội viên để được tham gia bầu cử tại Đại Hội Đồng Thường Niên 2020 vẫn giữ nguyên là trước 5 giờ chiều ngày thứ Năm 7 tháng 5, 2020, và sẽ qua sự cứu xét của Ủy Ban Đề Cử và Phát Triển Hội Viên như theo Bản Điều Lệ của HNV-T đã được thông qua những năm 1976, 1983, 1997, 2000, 2002 và 2016. Các hội viên đã không đóng niên liễm gia hạn cho năm 2019 cần làm đơn xin gia nhập lại như hội viên mới (Điều 9.3 của Bản Điều Lệ ghi “Hội viên không đóng niên liễm sau khi được thông báo bằng thư mời dự Đại Hội Đồng, sẽ được coi như tự ý ra khỏi Hội”). Các hội viên đã đóng niên liễm cho năm 2019 cần thông báo gia hạn cho năm 2020, 1 tuần trước

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

ngày ĐHĐ, để Ban Tổ Chức thu xếp buổi họp được chu đáo. Thông báo gia hạn có thể gởi qua email “VAT@vatoronto. ca”, và gởi chi phiếu đóng niên liễm ($10 cá nhân / $15 gia đình) ghi trả cho “Vietnamese Association, Toronto” và gởi về địa chỉ 1364 Dundas St. West, Toronto ON M6J 1Y2. Hội Phụ Nữ VN Toronto *Hội Phụ Nữ mở cửa lại vào ngày 19 tháng 10, và làm việc theo hẹn. Gọi 437-837-VWAT (8928) bấm số 1 cho Settlement Services, số 2 cho Seniors programs, số 3 cho Youth program. *Văn phòng Hội Phụ Nữ Toronto sẽ chuyển số phone 647723-2165 qua 3 số mới như sau Office: 647-343-VWAT (8928) và Cell: 437-837-VWAT (8928), 437-886-4956. *Vì tình hình lây lan của cơn đại dịch chưa ổn định, Đại hội đồng thường niên của hội sẽ được tổ chức vào thời điểm thích hợp. Ngày, giờ sẽ loan báo sau. *Ghi danh xin hỗ trợ tiền điện Ontario Electricity Support Program liên lạc Thu Lê (437 888 4633), hoặc email tle@ vwat.org *Dịch vụ khai thuế, liên lạc Thủy Nguyễn (437-888-2723) hoặc email [email protected]. *Dịch vụ điền đơn xin bảo hiểm thất nghiệp (EI), liên lạc Chiểu Nguyễn (647-848-0660), [email protected], hoặc Hiếu Tô (647-515-8658), hieu@ vwat.org. *Luyện thi quốc tịch online, liên lạc Chiểu Nguyễn (647848-0660), hoặc email [email protected] *Học tiếng Anh online liên lạc Thảo Phạm (647-848-7397) hoặc email [email protected]. *Các dịch vụ khác dưới đây, liên lạc Thủy Nguyễn (437-8882723), [email protected], Hiếu Tô (647-515-8658), hieu@vwat. org, hoặc Chiểu Nguyễn (647848-0660), chieunguyen@vwat. org, hoặc Thảo Phạm (647-8469379), [email protected]. - Hướng dẫn ghi danh kiểm tra và học tiếng Anh (LINC, ESL, ELT) - Hướng dẫn soạn sơ yếu lý

lịch (resume) để xin việc theo tiêu chuẩn Canada. - Tư vấn các chương trình học dài hạn, ngắn hạn. - Cung cấp các thông tin cần thiết khi mới nhập cư như thi lái xe, thuê nhà, v.v. - Công chứng/Thị thực/thông dịch giấy tờ miễn phí (giấy khai sinh, giấy kết hôn, học bạ trường trung học, v.v…) - Các dịch vụ tư vấn & điền đơn: Permanent Resident Card, Citizenship Application, EI, OAS, CPP, OWs, Childcare Subsidy, v.v… Hội Người Việt Kitchener *Do tình hình dịch bệnh, mọi sinh hoạt của hội với tính chất hội tụ đông người như Dạy kèm Toán, lớp tiếng Việt cho người ngoại quốc, line dance, v.v... được tạm thời ngưng. *Các lớp dạy kèm Toán từ Lớp 9 trở xuống mỗi trưa thứ Bảy 12g-1:30g. Phụ huynh có thể cho con em đến Hội học, không cần ghi tên trước. *Lớp hướng dẫn và thực hành tự chữa các bệnh về thoái hóa vị đĩa đệm,... kết hợp theo phương pháp Bấm huyệt, Khí công và Vật lý trị liệu vì đã quá đông nên tạm ngưng nhận thêm người mới. *Lớp line dance được tổ chức từ 2:00 tới 4:00 chiều Chủ Nhật hằng tuần. Để ghi danh, xin ghé tới Hội hoặc gọi Minh-Trang 519-579-4081 và để lại số phone để tiện liên lạc. *Hội mở cửa mỗi thứ tư hàng tuần từ 01:00 tới 03:30 chiều, các ngày khác trong tuần, từ 03:00 đến 06:00 chiều. Vào cuối tuần Hội vẫn theo lịch trình cũ. *Lớp hướng dẫn thi nhập tịch Canada vào ngày Chủ nhật từ 10:00 sáng đến 12:00 trưa tạm ngưng. *Cư dân GUELPH muốn có những dịch vụ do Hội đảm trách, yêu cầu liên lạc cô Qui Lâm (Lily): (519) 836-2222 Ext # 222 để làm hẹn. Sở Di Trú Guelph (Immigration Services - Guelph Wellington) 104 Dawson Rd. #102, Guelph ON N1H 1A6. Nhóm Sống Vui, Sống Khỏe do Ông Nguyễn Đình E phụ trách vào ngày thứ Sáu hằng tuần cùng với cô LILY trong

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

43

TIN CỘNG ĐỒNG

Toronto thoibao.com

chương trình “Happy Friday” qua Immigrant Service. Trường Việt ngữ tại thành phố Cambridge: Mời các phụ huynh đến trường Hespeler Public School ghi danh cho các em tại địa chỉ 300 Winston Blvd., Cambridge, ON N3C 3J6. Mọi chi tiết xin liên lạc cô Thu Trinh. Điện thoại: 519-240-3281.

Ủy ban Yểm trợ phong trào dân chủ quốc nội Toronto Năm nay, vì sự lây lan của dịch bệnh Vũ Hán, Ủy ban Yểm Trợ Phong Trào Dân Chủ Quốc Nội Toronto không thể tiến hành tổ chức tiệc gây quỹ hằng năm. Trong khi đó, các phong trào tranh đấu trong nước vẫn tiếp tục, và bị cộng sản trù dập đàn áp còn tàn bạo hơn trước. Ủy ban Yểm Trợ Phong Trào Dân Chủ Quốc Nội Toronto kêu gọi tiếp tục hỗ trợ những tù nhân lương tâm, các phong trào dân chủ quốc nội, góp phần giúp đỡ họ có phương tiện tranh đấu cho quê hương. Mọi đóng góp có thể chuyển bằng e-transfer hoặc hiện kim. Ngân phiếu xin đề: C o m m i t t e e To S u p p o r t Vietnam’s Democracy & Human Rights Movement. Toronto. Ngoài bì thư xin đề: Uỷ Ban Yểm Trợ Phong Trào Dân Chủ Quốc Nội Toronto, P.O. Box 53057, 5100 Erin Mills Pkwy. Mississauga, Ontario L5M 5H7 Liên lạc: Nguyễn Văn Tấn 416-271-0638, Trần Gia Phụng 416-271-1257, Nguyễn Ngọc Duy Email jsduynguyen@gmail. com, Trương Phước Nhỏ 416540-4615.

Trung tâm Cộng đồng Mississauga *Lớp học tiếng Anh và các dịch vụ miễn phí: xin lấy hẹn 905-891-3825 Anh văn miễn phí từ lớp 1 đến lớp 7 cho người mới định cư hoặc chưa nhập quốc tịch. Cấp vé xe bus và giữ trẻ miễn phí *Giúp điền đơn và hướng dẫn thi quốc tịch *Dịch vụ điền đơn và trợ giúp các thủ tục cần thiết. *Sinh hoạt cuối tuần: xin gọi 647-781-7171 (9am – 7pm) Thứ bảy: Yoga 9 am-10 am; Line dance 10 am-12 pm; Math 1pm-2:30 pm; English 2:30 pm-4 pm Chủ nhật: Càn Khôn Thập Linh 10 am-12 pm; Computer Advance 10 am-11:30 am; Computer Basic 11:45 am-1:45 pm;; Pháp văn 10:00 am-11:30 am; Vocal 12 pm-1:30 pm; Key Board 1:30 pm-3 pm; Ballroom 12 pm-1:30 pm; Latin Dance 1:30 pm-3 pm; Đàn Bầu 12 pm-1 Chùa Long Hoa pm; Đàn Tranh 1 pm-2 pm; Múa Miền Trung Việt Nam đang Dân Gian 2 pm-3pm. phải gánh chịu hậu quả năng nề của các đợt lũ lụt và các cơn Hiệp hội Người Canada gốc bão liên tục hoành hành. Chùa Việt thành viên đảng Bảo Long Hoa Toronto tha thiết kêu thủ (ACVC) gọi lòng từ bi, lòng bác ái giúp Hiệp hội Người Canada gốc đỡ bà con ruột thịt Miền Trung. Việt thành viên đảng Bảo Thủ Mọi sự hỗ trợ xin gửi về chùa (The Association of Conservative Long Hoa. Bằng Cheque xin Vietnamese Canadians- ACVC) ghi: Long Hoa Temple kính mời quý đồng hương quan Hoặc etransfer: temple@gmail. tâm đến chính trường dòng chính com tham gia vào các cuộc vận động Gửi về địa chỉ: Long Hoa tranh cử cấp tỉnh bang và liên Temple bang trong tương lai. Mục tiêu 728 Jane Street, Toronto, của Hiệp hội ACVC là trợ giúp Ontario, M6N 4A9 các ứng cử viên Đảng Bảo Thủ Tel: 416 763 5923. Cel: 416 đắc cử ở các đơn vị bầu cử trong 829 7492 (viber hoặc zalo) vùng thủ phủ GTA. Liên lạc: James Nguyễn, Hội Quảng Ngãi Trưởng ban Điều hành ACVC Hội Thân Hữu Quảng Ngãi (416) 738-3261, Ontario xin chân thành cảm ơn Email: [email protected]. các hội viên, gia đình và thân hữu đã rộng tay đóng góp trong

44

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

công việc cứu lụt miền Trung 2020 vừa qua. Dù nhiều vị đã đóng góp ở các nơi khác, số tiền gửi đến những nạn nhân đã được gần 10,000 Gia kim. Thầy Tâm Nguyên và một số các anh chị thiện nguyện viên tại Việt Nam đã đại diện hội Quảng Ngãi, tận tay trao quà cứu trợ đến cho người bị nạn. Mọi chi tiết liên lạc chị Nguyễn kim Liên 647977-3165. Giúp gạo cho Người nghèo Caritas Thanh Hóa đang cưu mang hơn 600 gia đình nghèo, không đủ cơm ăn hàng ngày. Xin chung tay giúp cho những Người cùng khổ này. Chỉ cần $20 một tháng chúng ta có thể giúp họ có gạo, nước mắm... và một chút tiền cho một gia đình từ 4 tới 6 người có bữa ăn trong một tháng. Mọi đóng góp xin liên lạc Linh Mục giám đốc Nguyễn văn Thường 50 Nguyễn Trường Tộ, phường Trường Thi , Thanh Hóa ĐT 0975369436 Hoặc đại diện Caritas Thanh Hóa tại Canada Anh Thạc ĐT 647-720-3772 , chị Tuyết 647-280-4072 Email/ etransfer [email protected] Việt ngữ Brampton  Năm học 2020-2021: Bắt đầu ghi danh. Xin phụ huynh ghi danh cho đủ số lượng để duy trì các lớp học tiếng Việt cho các em. http://www.peelschools.org/ adulteducation/intllanguages/ Pages/default.aspx Các lớp Việt ngữ Toronto và phụ cận Phụ huynh ghi danh cho con em học Việt Ngữ online miễn phí qua link: https://ereg.tdsb.on.ca/ public/ilelogin.aspx Toronto Lớp Việt ngữ trường Joyce Public School, 26 Joyce Parkway,Toronto, M6B2S9. Thứ Năm từ 3:20- 5:50p.m. Các lớp Việt ngữ trường Brookhaven Public School, 70 Brookhaven Drive, Toronto, M6M 4N8. Thứ Ba từ 3:15 5:45 p.m. Etobicoke Các lớp Việt ngữ trường West

Glen Public School, 47 Cowley Ave, Etobicoke, M9B 2E4. Thứ Bảy từ 9:00 - 11:30a.m. North York Các lớp Việt ngữ trường Firgrove Public School, 270 Firgrove Crescent, North York, M3N 1K8. Thứ Tư từ 3:30 - 6 p.m. Các lớp Việt ngữ trường Calico Public School, 35 Calico Drive, North York, M3L 1V5. Thứ Sáu từ 3:15 - 5:45p.m. Lớp Việt ngữ trường Sheppard PS,1430 Sheppard Avenue West M3M 2W9. Thứ Ba từ 3:35- 6:15 p.m Liên lạc Cô Thiết: 416-364 7755 Hỏi chi tiết và giúp ghi danh học xin liên lạc cô Diệu Phương: (416) 246 9912, cô Pauline: (416) 716-3177 Chương trình Việt ngữ tại một số trường công lập Toronto Niên học 2020-2021, vì dịch bệnh Covid 19, các trường Công lập sau đây vẫn tiếp tục có chương trình dạy online tiếng Việt dành cho học sinh từ lớp Mẫu giáo đến lớp 8 cho đến khi có quyết định mới của Sở Giáo Dục. Chương trình học năm nay không thu lệ phí, và học sinh muốn ghi danh học online sẽ vẫn ghi danh theo trường. Phụ huynh có thể ghi danh cho con em mình theo một trong hai link sau đây: https://ereg.tdsb.on.ca/public/ ilelogin.aspx hoặc www.ileprograms.ca. 1.Trường Ryerson (gần góc Bathurst & Dundas W), thứ Bảy, từ 9:30 đến 12:00 sáng. Ngày học đầu tiên: Thứ Bảy ngày 3 tháng 10, 2020. 2.Trường HJ Alexander (30 King St, góc Weston & Lawrence W.), thứ Sáu, từ 4:45 đến 7:15 chiều. Ngày học đầu tiên: Thứ Sáu ngày 9 tháng 10, 2020. 3.Trường Brookhaven (70 Brookhaven Drive), thứ Ba, từ 3:30 đến 6:00 chiều. Ngày học đầu tiên: Thứ Ba ngày 13 tháng 10, 2020. 4.Trường Alexander Muir/ Gladstone (108 Gladstone Ave, góc Dufferin & Dundas W.), thứ Tư, từ 3:30 đến 6:00 chiều. Ngày Xem tiếp trang 48

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

45

Toronto thoibao.com

8 bí ẩn của y học

H

ội chứng người cá, dị ứng với nước hay trí nhớ phi thường, vẫn là những bí ản không được hiểu của y học hiện đại và vẫn đang cất công tìm kiếm giải pháp đối với các ca bệnh hiếm và phức tạp đó.

CÔ GÁI DỪNG THỜI GIAN

Brooke Greenberg đã chết rất trẻ, lúc 20 tuổi vào năm 2013. Nhưng trái với những người bình thường, cơ thể của cô đã không lớn thêm sau 5 năm. Chỉ có tóc và móng của cô tiếp tục mọc ra. Cô bị sinh non và cá bác sĩ luôn sững sờ khi đối diện với sự ngưng tăng trưởng của cô. Những xét nghiệm liên tục về ADN của cô không xác định được các nguyên nhân di truyền bất thường có thể giải thích cho hiện tượng này. Thật vậy, cha mẹ và các chị em của cô không có bất thường nào về tăng trưởng. Cac nhà nghiên cứu tiếp tục quy trường hợp này như hội chứng X về chuyển hóa vẫn còn là một bí ẩn của khoa học.

chứng người cá”. Ít có trẻ sơ sinh nào sống sót với bất thường này, nhưng vài trường hợp hiếm gặp đã thách thức xác suất này, như Shiloh Pepin đã sống được 10 năm, hay Tiffany Yorks đã giành kỷ lục sống lâu ở 27 tuổi năm 2016. Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được biết trong thế giới y học do bản chất khó đoán trước và bấp bênh của chứng dị dạng này. Các nhà khoa học hướng dến một dạng đột biến di truyền mới hay một yếu tố môi trường có thể gây ra đặc điểm này. TRÍ NHỚ PHI THƯỜNG VỀ NGÀY THÁNG

Nếu bạn nói 1 ngày cho Jill Price, cô ta sẽ nói cho bạn biết đó là thứ mấy hoặc cô đã làm gì ngay trong thời điểm đó. Cô là trường hợp đầu tiên được biết về trí nhớ tự thuật siêu cao. Từ năm 2006 lúc người ta chẩn đoán lần đầu tiên, người ta phát hiện ra nhiều người khác, thậm chí cả trẻ em, có khả năng này. Những người có khả năng này có thể nhớ lại từng chi tiết của hầu hết mọi sự kiện trong đời, cho đến các cuộc trò chuyện của họ. Bí ẩn nằm trong sự phân bổ may rủi của tài năng trí óc phi thường này. Hình ảnh bộ não của họ cho thấy một vài khác biệt so với bộ não của người bình thường. Người ta vẫn chưa biết liệu sự khác biệt đó có phải là nguyên nhân của khả năng siêu phàm này hay không, hay nó là kết quả

Brooke Greenberg

HỘI CHỨNG NGƯỜI CÁ

Hội chứng người cá là một chứng bệnh bào thai hiếm gặp thể hiện bằng sự gắn dính 2 chân giống như một đuôi cá, từ đó có tên là “hội

Jill Price

của một khả năng cao cấp sử dụng các khu vực của não liên quan đến ký ức. DỊ ỨNG VỚI NƯỚC

Người ta tính ra có ít nhất 100 người trên thế giới mắc chứng dị ứng vơi nước, một tình trạng hiếm hoi mà việc tiếp xúc với nước sẽ gây ra nổi mề đay và ngứa ngáy. Tuy nhiên các bác sĩ chưa khám phá ra nguyên nhân của phản ứng này. Theo một số giả thuyết khoa học, những sự nổi mẫn ở da là do cac dị ứng

46

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

nguyên trong nước, hay do sự tương tác giữa nước và một chất có trên hay dưới da tạo ra môt hỗn hợp độc gây ra chứng ngứa. Các bác sĩ khuyên bệnh nhân chỉ nên uống nước tinh khiết và tắm bằng nước tinh khiết để tránh mọi dị ứng nguyên. Tuy nhiên hiện nay vẫn chưa có cách trị liệu được biết do thiếu thông tin về chứng bệnh hiếm gặp này. HỘI CHỨNG NGƯỜI CỨNG NGẮC

Hội chứng này hiếm thấy và tăng dần có thể gây ra sự cứng ngắc lạc kỳ và những cơn co thắt cơ bắp rất đau. Nhưng sự co cơ có thể rất mạnh đến mức làm gãy xương. Khi hệ thần kinh trung ương – đặc biệt là não và tủy sống – giảm thiểu sự ức chế một số tế bào thần kinh, có thể dẫn đến một sự gia tăng hoạt động cơ kéo theo hội chứng người cứng ngắc. Các nhà khoa học cho rằng hội chứng này gồm một cơ chế tự miễn khởi phát khi hệ miễn nhiễm tấn công não bộ và tủy sống. Dù các nguyên nhân của hội chứng này sắp được khám phá, nhiều khía cạnh của hội chứng vẫn chưa được biết rõ.

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

47

Toronto thoibao.com CẢM THẤY SAY SÓNG KHI XUỐNG KHỎI TÀU

Bạn có từng được biết cảm tưởng chòng chành khi rời khỏi một con tàu không? Người ta có thể bảo với bạn rằng đó là do “thói quen thủy thủ” của bạn. Với đa số người, cảm giác lắc lư đó sẽ biến mất sau vài phút hay vài giờ. Nhưng hội chứng say sóng khi xuống tàu là một tình trạng trong đó cơ thể và đầu óc tiếp tục cảm nhận được chuyển động lắc lư và chòng chành. Thật khó mà điều trị nhưng hội chứng đó sẽ mất sau 1 năm. Ngoài tàu thủy, nó cũng có thể xảy ra với phi cơ, xe hơi và thậm chí trong thang máy. Xui xẻo thay nó vẫn là một bí ẩn đối với các bác sĩ. Những người mắc chứng đau nửa đầu và phụ nữ từ 30 đến 60 tuổi dường như dễ mắc hội chứng này hơn, nhưng các bác sĩ không thể xác lập được mối liên hệ giữa những hormone hay chứng đau nửa đầu.

BỆNH MORGELLON

Những người mắc chứng bệnh da này cảm thấy có cái gi châm chích hay bò dưới da. Bệnh Morgellon rất hiếm gặp và thể hiện bằng sự xuất hiện những sợi hay hạt nổi từ các tổn thương da mà y học hiện đại không thề giải thich. Một số bác sĩ cho rằng đấy là tâm lý và cố thử cách tiếp cận nhận thức hành vi với thuốc chống trầm cảm, tâm thần và trị tâm lý. Số khác lại nghĩ rằng các sợi đó là kết quả của sự nhiễm trùng khuẩn Agrobacterium thường tạo ra khối u cho thực vât. Trong trường hợp bí ẩn này, không có tham chiếu đến một sự chẩn đoán hay cách điều trị nào.

Landon Jones

CẬU BÉ KHÔNG BIẾT ĐÓI

Vào tháng 10-2013, Landon Jones, một cậu bé 12 tuổi ở Iowa bỗng cảm thấy không thèm ăn và không khát. Trong vòng 1 năm, cậu trai mạnh khỏe đó nặng 47kg giảm xuống chỉ còn 30kg. Bất chấp những hình chụp não, đánh giá

TIN CỘNG ĐỒNG học đầu tiên: Thứ Tư ngày 14 tháng 10, 2020. 5 . Tr ư ờ n g S h o r e h a m ( 3 1 Shoreham Drive, góc Jane Street & Shoreham Drive), thứ Năm từ 3:30 đến 6:00 chiều. Ngày học đầu tiên: Thứ Năm ngày 15 tháng 10, 2020. Chương trình vẫn tiếp tục nhận học sinh trong cả niên học. Phụ huynh gặp khó khăn hay thắc mắc gì khi ghi danh học Việt Ngữ online theo Link, xin liên lạc: Kim 416-910-2137.

khai giảng vào ngày thứ Bảy 03/10/2020, từ 9:00am- 11:30am. Liên lạc: Cô Thi (416) 8355308.

Lớp Việt ngữ vùng Mississauga Ghi danh học online miễn phí tiếng Việt tại vùng Mississauga qua School Days: https://www.school-day.com/ pg/groups/registration_select_ public/50/PDS/28 Để hoàn tất ghi danh, cần phải có số OEN (trong Report Card). Để thêm thông tin xin vào link: Lớp Việt ngữ vùng North https://www.peelschools.org/ York Phụ huynh ghi danh lớp Việt adulteducation/intllanguages/ ngữ online miễn phí năm họ c Pages/default.aspx 2020-2021 cho con em, từ mẫu giáo tới lớp 8, qua mạng www. Hội Thánh Tin Lành Đắc ileprograms.ca Thắng VN Mỗi em sẽ tham dự buổi học Giờ Thờ Phượng Chúa nhật @ trong khoảng thời gian 30 phút 2:00 PM mỗi sáng thứ Bảy, chung nhóm Lớp Kinh Thánh: Thứ 5 Jane với các bạn (Face-to-Face) trong & Steelses lúc 7:30 PM. Thứ 6 cùng trình độ. Mississauga lúc 8:00 PM L ớ p Vi ệ t n g ữ t r ư ờ n g Liên lạc: Ms. Khánh Thái 416Brookview Middle School 970-6292

48

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

tâm thần và xét nghiệm về rối loạn thức ăn, các bác sĩ không thể hiểu được tình trạng của cậu. Một số bác sĩ thắc mắc không hiểu cậu có mắc phải sự rối loạn chức năng não chạm đến tuyến dưới đồi, tuyến kiểm soát đói khát hay không. Vào năm 2014, cha mẹ cậu đã tham vấn ý kiến của giới chức y tế Mỹ để đánh giá và tìm ra một loại thuốc cho trường hợp hiếm gặp đó. Nhưng họ vẫn chưa có câu trả lời hay một chẩn đoán dù là giả vờ. Minh Luân/KTNN

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

49

Toronto thoibao.com

Sinh nhật khó quên của cậu bé Houston mất cả cha lẫn mẹ vì Covid-19

M

ới 4 tuổi, Raiden Gonzalez đã mồ côi cả cha lẫn mẹ. Chỉ trong vòng 4 tháng, coronavirus đã cướp đi mạng sống của họ, để lại cho Raiden bé bỏng những ký ức có lẽ khó thể nào quên. Với sinh nhật thứ 5 của Raiden vào Chủ nhật mới đây, Margie Bryant – bà dì của cậu bé, người mà cậu bé yêu thương gọi là bà ngoại- và gia đình bà muốn rằng cậu bé biết mình được yêu thương nhiều như thế nào, dẫu không còn cha mẹ. Và bà đã nhờ cộng đồng giúp đỡ làm điều đó. Một cuộc lái xe diễn hành theo chủ đề khủng long đã được tổ chức vào ngày 28 tháng 11, do gia đình Bryant, sống ở Houston, tổ chức. Một sở cứu hỏa địa phương, một nghệ sĩ đóng vai Batman, câu lạc bộ monster truck, câu lạc bộ mô tô và câu lạc bộ xe cổ cũng tham gia. “Đó là một sinh nhật quan trọng,” bà Bryant nói. “Chúng tôi chỉ muốn cháu (Raiden) biết rằng chúng tôi sẽ có mặt trong tất cả các sinh nhật của nó và tôi biết ở trên thiên đường cháu gái tôi có thể cười sảng khoái vì biết con trai của cô ấy đang được chăm sóc và yêu thương.” Raiden sống ở San Antonio, và bà ngoại của em, Rozie Salinas, đã đưa em đến- bà Bryant cho biết. Ngoài mang đến niềm hạnh phúc cho Raiden, mong muốn của bà Bryant còn là nhắc nhở những người khác hãy coi trọng mối đe dọa từ coronavirus. “Tôi không thể nói đủ ... Tôi biết những gì nó (coronavirus) đã gây ra cho chúng tôi, và tôi biết những tổn thương mà chúng tôi cảm thấy, khoảng trống mà nó đã để lại trong trái tim chúng tôi, giờ cậu bé không có mẹ

và cha… Bạn đã nghe về những cái chết vì COVID, nhưng bạn chưa bao giờ thực sự nghe về những người bị bỏ lại, và trong trường hợp này, đó là một đứa trẻ 4 tuổi.” Texas đã báo cáo số ca nhiễm coronavirus cao nhất so với bất kỳ bang nào trong nước và số người chết trên toàn quốc đang nhanh chóng lên tới 250.000 người. BỐN THÁNG MẤT MÁT Bà Bryant cho biết: Cha của Raiden, anh Adan Gonzalez Jr., 33 tuổi, bắt đầu công việc mới là tài xế xe tải chở xi măng vào ngày 12/5. Người hướng dẫn của Adan có kết quả dương tính với Covid-19, và đến ngày 31 tháng 5, Adan bắt đầu trải qua những gì anh mô tả với gia đình là các triệu chứng giống như dị ứng. Vào ngày 3 tháng 6, anh ta có kết quả dương tính với Covid-19 và sáu ngày sau, các nhân viên y tế đã đưa Adan đến phòng chăm sóc đặc biệt ICU, và ở đó hơn hai tuần trước khi qua đời vào ngày 26 tháng 6.

Adan Gonzalez Jr. và Mariah Gonzalez

50

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Raiden Gonzalez

Adan Gonzalez Jr., Raiden và Mariah Gonzalez

Mẹ của Raiden, Mariah Gonzalez, 29 tuổi, một giáo viên nhà trẻ- biết tin chồng qua đời, nhưng không gặp mặt được. Sau khi mất chồng, Mariah đối mặt với chứng trầm cảm và lo lắng, dì của cô cho biết. Nhưng sức khỏe thể chất của cô ấy có vẻ ổn. Sau đó, vào ngày thứ Hai 5 tháng 10, Mariah dành cả ngày để đi mua sắm với mẹ, ăn tối và sống một ngày bình thường khác. Nhưng tới tối, Mariah bắt đầu cảm thấy khó thở và đau ngực, vì vậy bà Bryant khuyên Salinas nên gọi cho nhân viên y tế. Bà Bryant kể: “Họ đến, thực hiện một EKG, làm một số thứ khác, và họ đưa cô ấy đi và chúng tôi không bao giờ gặp lại cô ấy nữa”. “Cô ấy đã qua đời lúc 8:14 sáng thứ Ba.” Nhân viên bệnh viện đã xét nghiệm coronavirus cho Mariah. Thử nghiệm đầu tiên cho kết quả âm tính; xét nghiệm thứ hai cho kết quả dương tính, và trong vòng bốn giờ sau khi có kết quả, Mariah đã chết vì viêm phổi Covid-19 và suy hô hấp cấp tính.

đi của Mariah - một trong những điều tàn khốc nhất mà bà phải làm. “Thằng bé thật thông minh. Nó có tiếng cười dễ lây lan nhất. Trái tim tôi tan nát khi là người đưa tin này cho thằng bé… Tôi nói với Raiden rằng ‘Lý do con không gặp mẹ trong vài ngày qua là vì mẹ bị ốm, và mẹ cũng là một thiên thần trên bầu trời’”. “Thằng bé nói với tôi, ‘Con muốn trở thành một thiên thần trên mây với ba mẹ con.’ Nhưng tôi nói, “Không, con đừng nói như vậy, chỉ biết rằng cha mẹ con ở khắp mọi nơi, hai người đang dõi theo con.” Gia đình sẽ tổ chức tang lễ cho Adan và Mariah sau lễ Thanksgivin. Họ cũng đã thiết lập một quỹ GoFundMe để trang trải những chi phí đó cũng như để hỗ trợ bà ngoại của Raiden, người chăm sóc Raiden. Robin Gurwitch, nhà tâm lý học kiêm giáo sư tại Đại học Duke, nói với CNN: “Khi trẻ nhỏ trải qua cái chết của một người thân yêu, chúng không chỉ đau buồn trước sự mất mát mà còn lo lắng về việc ai sẽ chăm sóc chúng. Điều quan trọng là gia đình phải cho đứa trẻ yên tâm rằng sẽ có người luôn ở bên cạnh để chăm sóc chúng.” Đó cũng là những gì bà Bryant, bà Salinas và những người thân khác dự định làm cho Raiden, bà Bryant nói. “Raiden là một cậu bé thông minh, vì vậy tôi muốn cháu đạt được ước mơ của mình, và chúng tôi sẽ là một phần của nó, và tôi đã nói với chị gái mình rằng chị ấy không đơn độc, chúng ta đều ở đây... chuyện học hành hoặc chơi thể thao, bất cứ điều gì cháu muốn sẽ có và nhắc cháu luôn nhớ đến Mariah và Adan Jr.” T.K (Theo CNN)

“THIÊN THẦN TRÊN MÂY” Nếu gặp Raiden, cậu bé sẽ nói với bạn rằng “Covid đã lấy ba con đi”, Bryant nói. “‘Ba con là thiên thần trên bầu trời, ông ấy ở trên mây’, và đó là cách Raiden trả lời bất cứ khi nào mọi người hỏi cậu bé.” Raiden vẫn nhớ rành mạch mọi đặc điểm của cha mình, và hồn nhiên bắt chước giọng nói của ông ấy và muốn để kiểu tóc tương tự cha mình khi lớn lên, cho nên “thật khó mà nói cho cháu hiểu ra rằng giờ đây, mẹ nó cũng là một “thiên thần trên mây”- bà Bryant đau lòng kể. Bà Bryant đã lái xe đến San Antonio vào ngày Mariah qua đời. Bà là người nói với Raiden về sự ra

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

51

QUÊ HƯƠNG NHỮNG ĐIỀU TRÔNG THẤY Toronto thoibao.com

Ăn chặn của dân nghèo San Hà (tổng hợp)

T

thuê nuôi 3 con ăn học. Tháng 5-2020, ông nghe tin được phát gạo cứu đói giáp hạt nhưng đợi mãi không thấy gì. “Tôi nghĩ được Nhà nước giúp thì cảm ơn, không được thì tôi cũng không đòi hỏi. Mới đây, tôi vô cùng bất ngờ khi thấy mình có danh sách nhận gạo và đã ký nhận 75kg dù từ trước đến giờ chưa bao giờ nhận được BỚT XÉN GẠO CỨU ĐÓI hạt gạo cứu trợ nào” - ông Hòa DÂN NGHÈO! Nhiều gia đình ở tổ dân phố 1, bức bối nói Bà Trần Thị Duyên đã không thị trấn Ea T’ling, huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông, vừa gửi tố cáo kìm được nước mắt cho biết hoàn Gia đình Bà Trần Thị Duyên khẳng định chưa nhận được gạo cứu đói việc bị ăn chặn, bớt xén gạo cứu cảnh gia đình rất khó khăn. Bà Trong ảnh khi chúng tôi tới, con gái bà Duyên vừa đi vay gạo hàng xóm về nấu ăn sinh được 4 người con nhưng tất đói dành cho dân chúng. cả đều bị tật nguyền. Nghe tin có Giả chữ ký nhận gạo cứu trợ gạo ăn Tết, bà vô cùng của người nghèo Từ đầu năm đến nay, nhiều đợt mừng nhưng đợi mãi không thấy gạo cứu đói được phân phối cho được kêu để nhận. “Hôm thấy người dân vào các dịp Tết Nguyên hàng xóm đi nhận gạo, tôi ứa nước đán tháng 1-2020, đợt giáp hạt mắt. Bình tâm lại, tôi nghĩ rằng tháng 5-2020 và đợt nắng hạn Nhà nước cho thì nhận, không cho tháng 10-2020. Tuy nhiên, khi thì mình không nên đòi hỏi. Nào cấp phát gạo, nhiều gia đình có ngờ, mới đây tìm hiểu ra thì gia tên trong danh sách đã được phê đình tôi có tên trong danh sách duyệt lại không được nhận gạo, nhận 30kg, nhưng lại không được số khác được nhận nhưng bị bớt nhận. Tôi không biết ai đã giả chữ xén, không đủ số lượng đáng lẽ ký trong danh sách để nhận phần được cấp. Đặc biệt, rất nhiều gia gạo của gia đình tôi?” - bà Duyên đình không được nhận gạo nhưng nghẹn ngào nói. Dù báo cáo của thị trấn xác định trong danh sách lại có chữ ký đã Trong đợt cứu trợ tháng 10-2020, hộ bà Hoàng Thị Kim Điền được nhận 105kg nhiều gia đình không nhận được nhận đủ gạo rồi. nhưng bị bớt xén còn 30kg gạo Ông Phạm Văn Hòa (41 tuổi, tổ ký gạo nào nhưng huyện lại khẳng dân phố 1) có hoàn cảnh rất khó định không có gia đình nào không Và lần nữa lại bảo: “Chưa có Ông Nguyễn Hữu Ánh, Chủ tịch khăn, ông bị bệnh thận, không có được nhận, chỉ có các gia đình nhận thị trấn Ea T’ling, huyện Cư Jút, tỉnh chuyện ấy đâu, chỉ có nhận không tiền chữa trị, một mình phải làm ít hơn so với quy định mà thôi (!?) Đắk Nông cho biết đã hoàn thành đủ thôi (!?)”. Ông Hoàng Văn Chuẩn - Tổ việc cấp phát gạo cho 17 hộ nhận trưởng Tổ dân phố 1, thị trấn Ea thiếu và 4 hộ không được nhận. Tổ dân phố 1 có 26 hộ/109 T›ling, huyện Cư Jút, tỉnh Đắk khẩu được phát 1.635 kg gạo. Tuy Nông - thừa nhận người dân nói nhiên, có 17 hộ không được nhận đúng. Về việc người dân phản ánh đủ gạo, 4 hộ không được nhận gạo. Ông Hoàng Văn Chuẩn, Tổ những đợt cấp phát gạo cứu đói trưởng Tổ dân phố 1 cho biét đã trước, nhiều người bị giả chữ ký, tự ý cấp cho các hộ khó khăn khác ông Chuẩn phân trần rằng đợt cấp gạo hồi Tết Nguyên đán lâu ngoài danh sách (!?). Khi dẫn chứng Chủ tịch thị trấn quá, ông không nhớ được. Song, Ea T’ling Nguyễn Hữu Ánh thừa ai có trong danh sách thì cấp, nhận có 4 hộ không nhận được giờ dân nói như vậy ông “cũng gạo thì ông Vũ Văn Bính, Phó chủ chịu, không thể giải thích được”. tịch huyện Cư Jút cho rằng: “Có “Nhiều khi người dân không ở sự nhầm lẫn của 17 hộ và đã xử lý nhà, cháu người ta đi lấy mang về rồi. Chỉ có 17 hộ ấy thôi, không nhưng người ta không biết. Nếu Gia đình ông Phạm Văn Hòa bị giả mạo chữ ký nhận gạo hỗ trợ cứu đói có hộ không được cấp phát đâu”. chúng tôi chờ đúng người được

heo tố cáo của người dân, dù không nhận được gạo cứu đói nhưng trong danh sách, nhiều gia đình vẫn có chữ ký xác nhận đã nhận gạo, trong khi những gia đình khác tuy có nhận gạo nhưng lại bị bớt xén so với số lượng phải được hưởng.

52

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

53

QUÊ HƯƠNG NHỮNG ĐIỀU TRÔNG THẤY Toronto thoibao.com

cấp gạo có khi cả 1 - 2 tháng mới cấp hết được gạo. Anh em người ta phát cho ký cầm về hộ (!?)” ông Chuẩn giải thích. Ông Chuẩn cấp thiếu gạo đối với 17 gia đình (630 kg), không cấp cho 4 gia đình (315 kg). Trong lúc cấp gạo, ông Chuẩn nhờ 4 người giúp và tự ý cấp 945 kg cho 35 gia đình khác ngoài danh sách phê duyệt. Để nộp danh sách nhận gạo quyết toán theo quy định, ông Chuẩn đã tự ký giả tên của các hộ dân được phê duyệt để gửi về thị trấn. CÔNG AN "NHẬN TIỀN BẢO KÊ" Khi bắt được kẻ tàng trữ ma túy, các cán bộ CA phường sẽ gợi ý họ đưa tiền để được thả. Khi nhận tiền xong, các cán bộ này đã thay đổi từ tội tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy thành sử dụng chất kích thích. Thượng úy Lê Đình Vũ là bị can thứ 8 bị khởi tố trong vụ án liên quan đến nhóm công an (bao gồm các trưởng, phó và cán bộ công an phường Phú Thọ Hòa) nhận tiền để không giải quyết theo pháp luật đối với những kẻ tàng trữ, buôn bán sử dụng ma túy. N.M.Q. (ngụ quận 1) khai vào khoảng 8h30 tối 2-7-2019, Q. bị công an phường Phú Thọ Hòa bắt giữ về mua bán ma túy tại một khách sạn nằm ở phường Phú Thọ Hòa. Người bắt Q. là Lê Đình Vũ (cán bộ công an phường thời điểm xảy ra vụ việc), tang vật bị thu giữ là 50g ma túy tổng hợp. Q. được đưa về công an phường lấy lời khai và kiểm tra việc dùng ma túy. Sau khi đã đưa tiền, Q. được thả về không bị xử. Một người khác tên L.Q.T. (ngụ tại Gò Vấp) cũng khai khoảng cuối tháng 7-2018 T. bị công an phường Phú Thọ Hòa bắt giữ về việc trữ ma túy tại một quán bar trên đường Vườn Lài. T. nhận dạng và xác định người bắt mình là thượng úy Lê Đình Vũ, tang vật thu giữ gồm 1 bịch nilon ma túy tổng hợp tương đương 0,7g, 10 viên thuốc lắc. Tại công an phường Phú Thọ Hòa có một cán bộ lập biên bản tạm giữ T. (T. nhận dạng được người này là Nguyễn Đăng Chiến). Theo lời khai của người thân T. thì sau khi T. bị bắt có nhận được điện thoại lạ thông báo T. bị bắt và đang bị giữ ở công an phường Phú Thọ Hoà và mời gia đình tới. Sau

54

khi người thân của T. tới công an phường thì có cán bộ mặc thường phục (người thân T. nhận dạng được chính là Lê Đình Vũ) yêu cầu đưa 100 triệu đồng. Sau khi thương lượng, Vũ đồng ý nhận 50 triệu đồng từ người thân của T. và 10 triệu đồng trong ví của T. Số tiền 50 triệu đồng người thân của T. đưa cho một người ở hành lang công an phường và không nhận dạng được, sau đó T. được thả về không bị xử. Lời khai của người có tên Lữ Nhật M. thể hiện khoảng 19h ngày 6-9-2019, M. bị Công an phường Phú Thọ Hòa bắt khi đang mang trong người 20 viên thuốc lắc, 5 khay ma túy tổng hợp. Sau đó, M. được đưa về trụ sở Công an phường Phú Thọ Hòa để lấy lời khai. Tại công an phường, cán bộ trực tiếp lấy lời khai là, Thượng úy Nguyễn Đăng Chiến, sau đó một cán bộ khác mặc thường phục là Nguyễn Đức Hiền vào gặp M. yêu cầu đưa tiền thì sẽ được cho về . Thậm chí, Hiền đã cho M. mượn điện thoại gọi người nhà thu xếp được 100 triệu để giải quyết cho M. về sau đó ra về Tại đây Nguyễn Đăng Chiến là người lấy lời khai của M.. Sau đó, Đại úy Nguyễn Đức Hiền vào gặp M. đòi tiền. Hiền đã cho M. mượn điện thoại gọi về cho người thân đưa 100 triệu đồng đến rồi thả M.. Lời khai đã được xác minh của người có tên Lê Minh C. thể hiện, khoảng 21h ngày 8-12-2019, C. bị Công an phường Phú Thọ Hòa bắt giữ về việc tàng trữ trái phép chất ma túy, trong người có 1,2g ma túy đá. Tại đây, bằng chiêu thức cũ, C. cũng được đại úy Nguyễn Đức Hiền cho biết nếu đưa tiền thì sẽ cho về. Sau khi lấy lời khai, một cán bộ công an vào gặp C., đặt vấn đề nếu đưa tiền sẽ giải quyết cho về (sau đó C. nhận dạng được người này là Nguyễn Đức Hiền, cán bộ công an phường). Sau khi C. được Hiền cho dùng điện thoại trao đổi với người nhà, người nhà đã mang lên 140 triệu đồng tiền mặt và 2 chỉ vàng đưa cho C.. Hiền hướng dẫn C. bỏ bọc tiền và vàng vào sau bồn cầu chứa nước trong nhà vệ sinh, 6h sáng hôm sau Hiền giải quyết cho C. về. Trước đó, ngày 5-11, 7 bị can nguyên là cán bộ công an phường Phú Thọ Hoà đã bị khởi tố với cùng tội danh gồm: Phạm Thanh

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Tuấn (thiếu tá, là trưởng công an phường); Lê Văn Quý (trung tá, phó trưởng công an phường); Lê Văn Hòa (trung tá, phó trưởng công an phường); Nguyễn Đăng Chiến (thượng úy), Nguyễn Đức Hiền (đại úy); Võ Quang Kế (đại úy); Phạm Ngọc Vy (thượng úy). Tất cả các bị can trên tại thời điểm xảy ra hành vi sai phạm đều làm việc Công an phường Phú Thọ Hòa, quận Tân Phú, SG. 7 bị can cùng bị khởi tố vì tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ do liên quan đến việc bắt giữ một số người có mua bán, tàng trữ, sử dụng ma túy , sau đó yêu cầu họ đưa tiền thì cho về, mà không xử theo pháp luật. Các bị can này bị tố cáo bắt nhiều người tàng trữ, sử dụng, mua bán ma túy, sau đó nhận tiền để không xử theo pháp luật. Hành vi này diễn ra trong thời gian dài với rất nhiều gười và vụ việc khác nhau. Theo đó, Nguyễn Đăng Chiến (cảnh sát khu vực phường Phú Thọ Hòa) là người trực tiếp làm việc và ghi lời khai của những người bị Công an phường Phú Thọ Hòa bắt giữ do dính líu đến ma túy. Khi xác minh đơn báo tố giác tội phạm, những người này thừa nhận đã từng bị Chiến bắt, hoặc Chiến ghi lời khai, hoặc lập biên bản thay đổi tội từ mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy sang sử dụng chất kích thích sau khi người nhà họ đưa tiền cho công an theo yêu cầu. CÁN BỘ ĐÁNH BÀI ĂN TIỀN Cán bộ đánh bài ăn tiền nhưng không chịu đóng cửa kín mít, mà lại để cho bị bắt quả tang mới khổ! Cảnh sát huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) bắt quả tang một cán bộ, đó là ông N.Q.H. làm cán bộ địa chính của xã Cẩm Minh từ nhiều năm nay, cùng 3 người khác đang đánh bài ăn tiền tại nhà một người dân ở xã Cẩm Sơn, huyện Cẩm Xuyên.. Tại hiện trường, hơn 3 triệu đồng trên chiếu bạc đã bị thu giữ. Đến ngày 13/11, Công an huyện Cẩm Xuyên cho biết do những người đánh bạc này chưa có tiền án tiền sự gì nên sau khi làm rõ hành vi đánh bạc, đã ra quyết định phạt tiền ông H. vì tội Đánh bạc. Ba người khác cùng đánh bài ăn tiền với ông H. cũng bị xử phạt

tiền tương tự. Sau khi nhận quyết định xử phạt tiền từ công an, xã cũng đang xem xét để xử về mặt công việc với cán bộ này. Cùng tội đánh bạc, vào cuối năm rồi, không phải cán bộ hành chánh, mà là bí thư và phó chủ tịch xã cùng rủ nhau đánh bạc, không phải ở nhà dân, mà ngay tại trụ sở xã Bí thư và Phó Chủ tịch xã đánh bài tại trụ sở Ông Lê Đình Sơn, Bí thư Đảng ủy xã và ông Nguyễn Đình Pho, Phó chủ tịch xã Hợp Thành huyện Triệu Sơn (Thanh Hóa) đánh bài ăn tiền tại trụ sở, đã bị cho nghỉ việc Trước đó, người dân gửi một video clip tới các cơ quan chức năng ghi lại cảnh một nhóm người đánh bài ăn tiền ngay trong trụ sở xã Hợp Thành. Trên chiếu có nhiều tờ tiền giá 50.000 đồng và 20.000 đồng. Có mặt đánh bài gồm các ông Lê Đình Sơn, Bí thư Đảng ủy xã; Nguyễn Đình Pho, Phó chủ tịch xã; Hà Đăng Trường, Trung đội trưởng Dân quân thôn Diễn Hòa; Nguyễn Đình Dũng, bảo vệ xã; Bùi Đình Lực, dân quân xã và Lê Đức Thịnh, cựu Phó chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Hợp Thành. Về sự việc này, ông Nguyễn Đình Pho, Phó chủ tịch xã đã thừa nhận tối 9/10/2019, ông cùng nhóm người trên đi công việc về, có ghé vào công sở xã. Khi thấy mấy anh em dân quân và bảo vệ ngồi đánh bài ăn tiền để ăn cháo đêm, nên ông Pho cũng cùng mọi người cũng tham gia một lúc. Trong lúc đang đánh bài, có một người dân đi vào dùng điện thoại di động quay đoạn clip đó rồi gửi cho báo chí” - ông Nguyễn Đình Pho cho biết. San Hà (tổng hợp)

Cảnh nhóm cán bộ xã đánh bài ăn tiền được người dân ghi lại

THƯ CỦA TIẾNthoibao.com Toronto

Những đứa cháu ngoan & Tư duy trình diễn

TƯỞNG NĂNG TIẾN

Người khuyết tật cần một cơ hội ngang bằng chứ không (chỉ/thể) cần sự bù đắp, vì bù đắp tạo ra gánh nặng lên cả người cho và người nhận. FB Lương Thế Huy

C

uối thế kỷ trước, báo Nhân em nhỏ mười năm cõng bạn đến Dân – số ra ngày 7 tháng 8 trường”) và được nhiều người tán năm 1999 – đã đăng mẩu thưởng: tin ngăn ngắn (“Khen thuởng hai “Em Huỳnh Duy Tài vì bị phế

tật nên phải nhờ hai bạn là Bùi Hồ, huyện Núi Thành tỉnh Quảng Ngọc Nha và Nguyễn Quý cõng đi Nam, các em đã nhận được những học liên tiếp trong vòng muời năm tràng pháo tay nồng nhiệt nhất.” qua. Tại Ðại Hội Cháu Ngoan Bác Mẩu tin thượng dẫn khiến tôi

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

55

THƯ CỦA TIẾN

Toronto thoibao.com

không khỏi băn khoăn trộm nghĩ thêm rằng: “Thay vì nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt nhất, nếu Huỳnh Duy Tài được cấp phát một đôi nạng gỗ (hay một chiếc xe lăn) thì đỡ cho chính thân em và bạn bè biết chừng nào?” Ý nghĩ lẩ n thẩ n củ a tôi, tấ t nhiên, không được quý vị chức sắc của huyện Núi Thành (Quảng Nam) chia sẻ nên sáng hôm sau – sau ngày đại hội – hai em Nha và Qúi lại vẫn tiếp tục… cõng bạn đến trường y như trước vậy. Đây không phải là trường hợp “cõng bạn đến trường” đầu tiên ở VN, theo lời của tác giả Đỗ Ngọc: “Vào những năm ấy (đầu thập niên 1960, chú thí ch củ a TNT) có một tấm gương được đài, báo ca ngợi rất nhiều. Đấy là một cậu bé ba năm cõng bạn đi học. Năm ấy, cô giáo lớp tôi đọc những bài viết về tấm gương cậu bé ấy trên báo Thiếu niên Tiền Phong cho cả lớp chúng tôi nghe nhiều lần. Nghe đâu cậu ấy còn được gặp bác Hồ, và được tặng danh hiệu ‘Cháu ngoan bác Hồ’ nữa.” Tuy “bá c” Hồ đã đi xa từ lâu nhưng “danh hiệ u chá u ngoan” và “tấm gương cõng bạn” (dường như) đã trở thành truyền thống nên đã được tiếp nối, và biểu dương, đều đặn: - Cậu học trò nghèo 5 năm cõng bạn đến trường - Cô học trò nhỏ 6 năm cõng bạn tới trường - Cô học trò 8 năm liền cõng bạn tới trường - Nam sinh cõng bạn đến trường suốt 9 năm - ‘Rớt nước mắt’ hình ảnh cô gái cõng bạn trai tàn phế Trường hợp mới nhất, vừa được báo Lao Động (số ra ngày 4 tháng 9 năm 2020) chạy tin trên trang nhất: “Đôi bạn cõng nhau đi học

Năm 2018 Minh và Hiếu nhận bằng khen của Bộ trưởng Giáo dục Phùng Xuân Nhạ. Tới năm 2019, Minh vẫn cõng Hiếu tới trình diện Chủ tịch nước-Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng. Quà tặng cho hai em là hình Hồ Chí Minh, chứ không phải là chiếc xe lăn…

suốt 10 năm được chủ tịch tặng bằng khen.” Sở Giá o Dụ c Thanh Hoá cho biết thêm chi tiết: “Minh và Hiếu cùng sinh ra trên mảnh đất Đồng Thắng - Triệu SơnThanh Hóa, một vùng quê nghèo, cần cù, lam lũ. Từ khi lọt lòng Minh đã bị khuyết tật hai chân và cả bàn tay phải. Nhưng đổi lại em có một niềm tin, ý chí và nghị lực phi thường, một đôi mắt sáng, tự tin và nụ cười thánh thiện. Vượt qua những mặc cảm về số phận, Minh khao khát được tới trường, dù không thể đá cầu, nhảy dây, bắn bi mỗi sáng nhưng nhìn bạn bè vui đùa với em cũng đã là hạnh phúc. Bố mẹ Minh mong muốn đưa em tới trường để em có thể góp nhặt thêm những niềm vui, bù đắp cho những thiệt thòi của số phận. Dù họ biết hành trình ấy thực sự rất gian nan... Và rồi bên Minh có Hiếu. Người bạn thân thiết hơn 10 năm qua cõng Minh tới trường, làm đôi chân đưa Minh đến lớp, tiếp thêm ngọn lửa để Minh thực hiện ước mơ. Suốt 10 năm đôi bạn ấy bên nhau, cùng nhau tới trường, về nhà, kể cho nhau nghe biết bao chuyện vui, buồn trong cuộc sống. Tới trường cùng Minh, với Hiếu

đã trở thành một nếp nghĩ, một thói quen. Em lặng lẽ làm nhiệm vụ của một thiên sứ mà không hề toan tính, cũng chẳng phải để được mọi người ngợi khen, mà trước hết bởi lẽ sống làm người, bởi cảm phục ý chí và nghị lực nơi người bạn của chính mình. Không chỉ Hiếu tiếp thêm cho Minh động lực tới trường, không chỉ Minh tiếp thêm cho Hiếu bài học về ý chí và nghị lực mà cả hai em đã tiếp thêm cho chúng ta thấy giá trị của những tấm lòng, của niềm tin yêu, chia sẻ.” Thay vì “chia sẻ,” Đỗ Ngọc lại đặt ra rất nhiều câu hỏi (nghe) hơi cắc cớ: “Mười năm trời ấy thì người lớn ở đâu? Chính quyền địa phương, nhà trường nơi hai cháu ở, nào Hội phụ huynh, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh… cùng bao ban, ngành ở đâu trong ngần ấy năm? Ngần ấy năm, mọi người cùng truyền thông, đứng ngoài cổ xúy cho tấm gương cõng bạn đi học, vô hình chung họ phó mặc đứa trẻ tật nguyền lên lưng người bạn với một thái độ vô trách nhiệm, với những lời cổ xúy sáo rỗng, nếu không muốn nói là giả nhân giả nghĩa. Xã hội đã có một đứa trẻ tật nguyền, có thể vài năm sau lại thêm một đứa trẻ còng lưng. Ở Việt nam ta có bao nhiêu người tật nguyền phải trông cậy vào cánh tay của người thân, tấm lưng của bạn bè? Tôi nghĩ là rất nhiều. Hình ảnh cõng bạn đi học của hai đứa trẻ là một cái tát vào chính sách an sinh xã hội đối với người khuyết tật ở ta. Người tàn tật không thể chỉ trông chờ vào sự giúp đỡ của người thân, sự thương hại, bố thí của cộng đồng, trên hết, họ có quyền được hưởng một chế độ trợ giúp của một hệ thống an sinh xã hội.” Nếu tính rốt ráo kể từ lúc một “Dù có cõng bạn cả đời mình cũng sẵn sàng”-Ngô Minh Hiếu em học sinh (ba năm cõng bạn đến

56

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

trường) được đích thân ông Hồ trao tặng danh hiệu cháu ngoan, cho đến khi Ngô Văn Hiếu cõng Nguyễn Tất Minh đến dự “buổi gặ p mặ t giao lưu HS, SV tiêu biểu toàn quốc năm 2019” thì thời gian là hơn nửa thế kỷ đã qua chứ không chỉ là “mười năm trời ấy.” Biế t bao nhiêu là nướ c sông, nướ c suố i, nướ c mưa, và nướ c mắt đã (ào ạt) chẩy qua cầu và qua cố ng? Biế t bao nhiêu là nhữ ng ông Tổ ng Bí Thư, Bộ Trưở ng Giáo Dục, Bộ Trưởng Y Tế, Bộ Trưởng Xã Hội …đã thay nhau “điều hành” đất nước nhưng tuyệt nhiên không ai – không một ai – đề cập đến một một đôi nạng gỗ (hay một cái xe lăn) dùng làm phương tiện để giúp cho những em học sinh khuyết tật có thể đến trường mà không phải phiền lụy đến ai. Nhìn hình ảnh quý ông lãnh đạo VN (Nguyễn Phú Trọng, Vũ Đức Đam, Phù ng Quang Nhạ ) đứ ng lộp độp vỗ tay, bên cạnh một em học sinh đang lom khom cõng bạn, khiến cho một kẻ vô tâm cũng phải chạnh lòng nghĩ đến một thứ tư duy (trình diễn) bệnh hoạn và kiểu “nhân ái phô trương” đang được phổ biến tràn lan sở này. Đây có lẽ cũng là nơi duy nhất trên trái đất mà những học sinh khuyết tật không có cá ch đế n trườ ng nà o khác, ngoài tấm lưng bè bạn. Đỗ Ngọc kết luận rằng ở xã hội này hễ có một đứa trẻ tật nguyền thì vài năm sau lại có thể thêm một đứa trẻ còng lưng. Chính cái lưng còng và đôi chân dị tật của các em đã tạo ra công việc (biểu dương) cho giới truyền thông, và công tác (trưng bầy) cho giới lãnh đạo. Chứ ngoài việc “ăn của dân không từ một thứ gì” thì bọn này có còn biết chuyện chi khác để làm đâu? TƯỞNG NĂNG TIẾN

VIẾT TỪ Toronto DALLAS thoibao.com

Lễ Tạ ơn thời đại dịch Đ

ối với người Mỹ, Lễ Tạ ơn quan trọng không thua gì ngày Tết của người Việt Nam mình. Cho dù xa hay gần, bận bịu hay không thì mọi người cũng cố gắng thu xếp để có được dịp sum họp đoàn tụ gia đình trong mấy ngày lễ nghỉ. Nhưng năm nay thì khác. Với con số trường hợp nhiễm Covid-19 mới gia tăng mỗi ngày kể từ khi bước vào mùa thu và nhiều người không khỏi thắc mắc là tổ chức Lễ Tạ ơn năm nay có an toàn không? Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Dịch bệnh (CDC), để có thể có được một Lễ Tạ ơn an toàn thì hãy làm theo những lời khuyên sau đây: ở nhà, đừng đi du lịch, và nếu tụ họp thì nên ở ngoài trời. Trận đại dịch hiện nay đang tạo ra không ít khó khăn trong việc quyết định tổ chức Lễ Tạ ơn đối

HUY LÂM

với nhiều gia đình ở Mỹ. Sau bảy tháng sống cô lập, Lễ Tạ ơn là dịp nhiều người muốn được sum họp gia đình cho bớt đi những nhớ nhung. Nhưng với các trường hợp nhiễm bệnh mới đang gia tăng trên khắp nước và số người phải nhập viện cũng tăng theo, thì việc tổ chức lễ theo truyền thống sẽ là một rủi ro lớn. Theo kết quả khảo sát mới đây được thực hiện bởi CivicScience với 9,262 người trưởng thành ở Mỹ, chỉ khoảng 27% số người được hỏi cho biết họ dự tính tổ chức Lễ Tạ ơn như bình thường mọi năm. Trong số những người sẽ sum họp đó nhưng có sự đề phòng, 20% dự định sẽ tổ chức sum họp nhóm nhỏ, 14% dự định đeo mặt nạ và 14% dự định giữ khoảng cách xã hội. Theo kết quả một cuộc thăm dò khác mới đây của Axios/Ipsos,

gần ba phần tư người trả lời nghĩ rằng đi du lịch vào những ngày lễ nghỉ trong mùa thu và mùa đông ít nhất có thể đưa tới rủi ro vừa phải đối với sức khỏe và cuộc sống của họ, với 32% nói rằng việc làm này đưa tới rủi ro lớn, trong khi đó 70% người được hỏi cho biết họ lo ngại sẽ có sự gia tăng bất ngờ

các trường hợp nhiễm Covid trong khu vực họ sống trong mùa lễ nghỉ cuối năm. Trong một số gia đình, sự bất đồng quan điểm trong việc phòng ngừa giữa những người thân trong gia đình vốn đã có sẵn từ trước thì nay vào dịp lễ sự bất đồng trên lại càng làm cho tình trạng căng

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

57

VIẾT TỪ DALLAS

Toronto thoibao.com

thẳng trầm trọng thêm. Tuy nhiên, nhiều người nói rằng họ rất muốn có một buổi sum họp gia đình vì lâu rồi không được gặp mặt nên rất buồn và nhớ người thân. Như trường hợp của cô Rosie Mattio sống tại Closter, New Jersey, có người cha vừa được chữa khỏi ung thư, cô có đến thăm nhưng chỉ dám gặp nhau ở bên ngoài trời và cả hai đều đeo mặt nạ. Mới đây cô bỏ ra $500 để mua một máy sưởi dùng ngoài trời và dự tính sẽ tổ chức một bữa tiệc ngoài sân, dưới mái lều, với bốn chiếc bàn kê cách nhau 2 mét để mỗi gia đình ngồi một bàn cho an toàn. Cô cho biết dịp Lễ Tạ ơn này đối với cô quan trọng hơn bất kỳ Lễ Tạ ơn nào khác để mừng người cha vừa khỏi bệnh. Cơ quan CDC đưa ra một vài gợi ý về một số sinh hoạt ít rủi ro hơn trong dịp lễ, chẳng hạn như một bữa ăn tối nho nhỏ với các thành viên trong gia đình nhỏ của mình; chuẩn bị những món ăn truyền thống cho hàng xóm hoặc bà con họ hàng và mang đến nhà cho họ nhưng không cần gặp mặt; hoặc cùng ăn tối qua màn ảnh video với bạn bè và gia đình mà không cần phải tiếp xúc trực tiếp. Tụ họp trong nhà nơi mà nhiều người gần gũi nhau trong một thời gian dài có nhiều nguy cơ sẽ bị lây bệnh. Cơ quan CDC cho biết là vì con vi khuẩncó thể lây lan qua các hạt li ti từ hệ thống hô hấp bay ra khi người ta nói chuyện, hít thở, ho hay hắt xì, và các hạt li ti này có thể tồn tại trong không khí trong không gian kín nhiều giờ đồng hồ. Các chuyên gia y tế kêu gọi mọi người hãy nên cẩn thận, những dịp sum họp ngày lễ như vậy thường bao gồm nhiều thế hệ có thể đưa đến nhiều rủi ro, đặc biệt là với những người thân lớn tuổi trong nhà, và hậu quả thì khó lường. Các chuyên gia y tế lấy Canada

58

ra làm thí dụ vì quốc gia này vừa mừng Lễ Tạ ơn của họ vào ngày 12 Tháng 10 vừa qua, và ngay sau đó thì con số trường hợp nhiễm Covid tại Canada đã tăng vọt một cách đáng ngại mà lý do chính có liên quan đến các cuộc họp mặt gia đình. Ngay chính ông thủ tướng Justin Trudeau cũng đã phải than trời: “Thật là tệ quá.” Nhưng theo ý kiến của Lacy Fehrenbach, phó bộ trưởng y tế của tiểu bang Washington, thì không nhất thiết phải huỷ bỏ hoàn toàn việc mừng lễ bởi vì dành thì giờ để sum họp với người thân trong gia đình cũng quan trọng đối với sức khoẻ. Thế nên, tổ chức Lễ Tạ ơn vẫn có thể làm được, nhưng mọi người phải cẩn thận. Con vi khuẩn corona lây lan mạnh khi người ta tụ họp đông đúc trong nhà. Do đó, nếu không tổ chức được bên ngoài trời thì số khách mời đến nhà chỉ nên vừa đủ để mọi người có thể ngồi cách nhau 2 mét trong khi ăn uống, và mở hết cửa sổ cho không khí lưu thông. Càng có nhiều người tụ tập thì cơ hội càng cao có thể có một người nào đó tại bữa tiệc nhiễm Covid và truyền bệnh qua cho những người khác. Để cẩn thận hơn nữa, các khách mời có thể tự cách ly trước Lễ Tạ ơn. Sống cách ly nghĩa là không đi chợ, không làm việc bên ngoài nhà, không gặp gỡ ai trong vòng 14 ngày. Hoặc người ta có thể thử xét nghiệm trước khi tới dự tiệc. Ngày tốt nhất để xét nghiệm là càng gần đến Lễ Tạ ơn càng tốt trong khi vẫn dành đủ thời gian để nhận kết quả xét nghiệm. Nhưng kết quả xét nghiệm có thể vẫn không phát hiện được khi bệnh còn đang trong thời gian ủ, do đó cách tốt nhất là sống cách ly trong hai tuần – là thời gian một người bị nhiễm bệnh bắt đầu có triệu chứng. Nhưng xét cho cùng, đi dự tiệc mà phải chuẩn bị quá kỹ như vậy thì thà không đi còn hơn. Thế nên,

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

ráng nhịn ở nhà chờ đến Lễ Tạ ơn năm sau ta mừng bù lại gấp đôi có lẽ hay hơn. Thông thường vào những dịp Lễ Tạ ơn mọi năm, các thành viên trong gia đình bà Olga Garcia, sống tại tiểu bang Washington, luôn tụ tập rất đông trong nhà của bà để nấu những món ăn truyền thống cũng như coi các trận banh và kể chuyện cho nhau nghe. Năm nay, vì đại dịch, bà Garcia không dám tổ chức tiệc như thường lệ và thay vào đó thì bà có sáng kiến là sẽ chuẩn bị nấu nướng sẵn và mang tới cho từng gia đình nhỏ sống rải rác cách nhau trong vòng mấy chục dặm. Bà Garcia sẽ thức dậy trước hừng đông để đút con gà tây vào lò cũng như nấu một vài món tráng miệng. Các chị em khác thì chia nhau mỗi người nấu một món phụ. Sau đó thức ăn sẽ được chia đều vào trong các hộp đựng và đem đi phân phát. Nếu theo đúng kế hoạch của bà, mọi người sẽ ngồi xuống cùng lúc để ăn uống ngay tại nhà của họ và gặp nhau qua trực tuyến trên màn hình video. Bà Garcia nghĩ ăn uống kiểu này sẽ không thể nào vui nhộn như mọi năm khác nhưng ít ra nó cũng mang lại chút không khí gia đình trong lúc đại dịch vẫn chưa chấm dứt. Nhưng có lẽ bữa tiệc được tổ chức xôm tụ nhất mà vẫn duy trì được sự an toàn sức khoẻ tương đối cho mọi người là của ông Ken Cook sống tại thành phố Kingston, Massachusette. Ông Cook dự tính tổ chức bữa tiệc giống như cách ông vẫn tổ chức những bữa nhậu với bạn bè trong khi cùng theo dõi các trận banh bầu dục của đội Patriots ở phía sân sau nhà của ông. Ông gọi bữa tiệc năm nay là “Lễ Tạ ơn cửa sau”. Ông cho biết là sẽ lôi những đồ dùng cũ đã cất sẵn ở dưới hầm nhà lên, gồm ba chiếc lều lớn có cửa

sổ, trong đó ông sẽ đặt lò nấu ăn. Đèn lồng sẽ được đặt trên những chiếc bàn gấp để có ánh sáng. Con gà tây sẽ được chiên trong nồi dầu nóng để bên ngoài cùng với rau quả và một vài món phụ được nấu trên những chiếc lò ga khác. Con nít có thể nướng kẹo đường mashmallow trên chiếc lò củi ông mới cho xây gần đây cũng ở sân sau. Ông Cook cho biết các thành viên trong gia đình sẽ tham dự đông đủ và bữa tiệc ngoài trời hứa hẹn sẽ vui không kém các bữa tiệc được tổ chức trong những năm trước đây. Xét ra thì con vi khuẩn corona này quả thật quá sức ghê gớm. Kể từ khi xuất hiện nó đã làm đảo tung cuộc sống của nhiều tỷ người trên thế giới. Nó bắt người ta phải huỷ bỏ hoặc thay đổi nhiều sinh hoạt quen thuộc, kể cả những sinh hoạt có truyền thống lâu đời như Lễ Tạ ơn mà có lẽ trong nhiều trăm năm qua người Mỹ đã chưa từng bỏ qua lần nào, nhưng năm nay nhiều người đã quyết định tạm bỏ hay ít ra là phải thay đổi cách tổ chức cho phù hợp với tình hình hiện tại. Tuy nhiên, nói rằng con vi khuẩn đã chiến thắng thì không hẳn đúng, nó chỉ tạm thời thắng keo này thôi. Cuối năm nay sẽ có thuốc chủng ngừa và đến năm tới khi mọi người được tiêm thuốc chủng rồi thì tới lúc đó con vi khuẩn corona sẽ phải chịu thua con người. Lễ Tạ ơn năm tới mọi người sẽ lại được quây quần sum họp trở lại và nếu có ai vô tình nhắc tới con vi khuẩn thì người ta sẽ nhớ tới nó như một kinh nghiệm sống có một không hai mà mọi người đã cùng trải qua. Và cuối cùng con người đã toàn thắng như đã từng nhiều lần trong suốt chiều dài lịch sử. HUY LÂM

NGƯỜI VIẾT RONG Toronto thoibao.com

THÁNG MƯỜI HAI LẠI VỀ NGUYỄN THƠ SINH

T

iết trời se lạnh, gió thu nhờn nhợn thổi, tháng mười hai lại về, những đóa cúc nở muộn nhớn nhác nhìn quanh như giật mình. Những con quạ đen cuối mùa lạc bầy thảng thốt kêu trên dây điện. Đèn đỏ chuyển qua đèn xanh, xe ai đó thắng gấp nghiến rít trên đường, tiếng chó sủa vu vơ vẳng lại từ cửa sổ xe hơi. Người đàn ông trung niên đứng co ro, dáng vẻ xộng xiệu già trước tuổi, trên tay là mảnh giấy cạc-tông nghệch ngoạc dòng chữ: Help. Anthing. Please. Hungry. Đó là bức tranh chụp vội qua lăng kính của kẻ ngủ quên thức dậy muộn, vội vã trên con đường đến sở làm trong đầu ráo riết tìm kiếm những thanh minh dễ nghe nói với sếp. Dư âm mùa phiếu thoảng đưa

theo gió. Ký ức đêm mùng 03 tháng 11 chỉ còn đọng lại đôi chút trong tâm tưởng như mảnh vải phơi nắng bạc màu. Lễ Tạ ơn vừa kịp đến, gió xào xạc thổi. Trước nhà ai mấy bóng ma còn lởn vởn bay trong gió. Họ ăn Halloween muộn, hay vì làm biếng nên để nguyên đó, năm tới sẽ trôi qua rất nhanh, để nguyên vậy sang năm khỏi mất công chăng máng! Để rồi tháng mười hai lại quay về, năm nay nó có phần hơn xôn xao bởi dư âm mùa phiếu không chịu kết thúc, lây nhây kéo dài trên đôi nạng gỗ mệt nhọc của nó. Vâng. Giằng co chán, thái độ của bên được và bên mất giải thích kiểu nào cũng được vì vực thẳm ngăn cách khác biệt bộc lộ quá rõ nét. Văn phòng tổng thống đắc cử nhưng chưa nhậm chức (The

office of the elected president) sốt ruột như ngồi trên đống lửa vì chưa nhận được những lời công nhận chính thức của bên thất cử xác nhận mình thua cuộc, trong khi phe thất cử tuyên bố chết cũng không rút lui, còn nước còn tát... Giữa lúc ấy Covid-19 gần như

báo động đỏ khắp nơi. Suýt soát 2 ngàn ca tử vong mỗi ngày tại Mỹ. Phải nghĩ đến chuyện mua mì gói và giấy vệ sinh tích trữ. Không thể hiểu nổi. Trên thế giới, đặc biệt là Châu Á, Covid-19 gần như đã tạm được chế ngự. Nhưng tại Ấn độ thì sao, lưỡi hái tử thần vẫn đang

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

59

NGƯỜI VIẾT RONG

Toronto thoibao.com

“tăng ca” tại đó. Hay như tại Mỹ, văn minh y học bậc nhất, vậy mà con China Vi-rút Covid-19 vẫn hoành hành ngang dọc? Chuyện gì đang xảy ra? Nhiều tiệm nails than như bọng, trong khi một số tiệm nails khác thợ làm không hết việc. Bath and Beyond đang đối diện với sức ép nguy cơ đóng cửa vĩnh viễn. Người ta hồi hộp, sắp tới đây sẽ đến lượt thương hiệu “khủng” nào bị ép nhận ba tấc vải trắng đoàn tụ với tổ tiên vì thiên hạ không ai dám ra đường? Vắc-xin Covid-19 có xuất hiện kịp thời? Hay chính Amazon.com là sát thủ giấu mặt hạ độc các đối thủ retails, từng người từng người một. Có thể nói chưa bao giờ bức tranh ngành buôn bán tại các hệ thống “cửa hiệu tường gạch” lại ảm đạm âm u đến thế! Gã thần đèn tham lam nào đã được giải thoát khỏi lời nguyền, giới đầu tư cuối cùng chỉ vì lợi lộc cá nhân sẵn sàng lao vào những thử nghiệm mới, những tìm tòi khoa học với tham vọng thay thế bắp thịt và trí óc con người bằng máy móc… Đến khổ, luật chơi diễn ra quá nhanh và người ta bắt đầu chứng kiến khoa học kỹ thuật đang tấn công kẻ tạo ra chúng. Tự động hóa (automation) một dạo tưởng là cây đũa thần giúp kinh tế xã hội đi lên, nhưng không, hoàn toàn ngược lại, nó là liều thuốc độc đang hủy diệt loài người. Nghe có vẻ nghịch lý thật, song hậu quả của tự động hóa càng lúc càng nhận ra rõ hơn. Giữa lúc đó toàn cầu hóa (globalization), một sản phẩm kinh tế chính trị xã hội do con người chế tạo đã thay đổi nhiều qui luật thương mại, nhiều quốc gia dân bớt khổ hơn, song khoảng cách giàu nghèo càng lúc càng đào sâu nhiều hơn trước. Dòng chảy cuộc sống càng lúc càng cuốn siết hơn, hung hãn hơn. Người trẻ vẫn vô tư, hay băn

60

khoăn của họ chỉ riêng họ mới biết. Quỹ anh sinh xã hội càng lúc càng lỏng lẻo xộng xiệu hơn. Tỷ lệ sinh giảm mạnh, gần như người ta ngao ngán hơn trong quyết định đem những đứa trẻ vào thế giới này. Liệu các chiến dịch chống phá thai có cứu vãn được tình trạng báo động đỏ hiên nay? Hay người lớn sợ sinh con khi nay mai sinh viên tốt nghiệp không biết thị trường lao động có còn thân thiện! Nhìn về phía trước, muốn lạc quan lắm nhưng sao cứ thấy khó. Một đất nước cũng như một cơ thể. Khi một nửa dân chúng của quốc gia đó tê liệt với những não thức xây dựng, ai dám nói kinh tế chính trị của nước đó sẽ ổn định, chưa nói gì đến phát triển. Thế mới biết tư tưởng con người thật đáng sợ, đùa giỡn với nó thực vô cùng nguy hiểm. Chưa bao giờ bài học nhãn tiền ấy lại đáng sợ như hôm nay. Các loa truyền thông vẫn cố gắng trung thành với sứ mệnh đem lại thông tin hữu ích chính xác cho đời nhưng khó đấy. Những thách đố gần như đi trên mép vực, sểnh chân sẽ đồng nghĩa với tan xương. Không hẳn là đã loạn, nhưng thật đáng buồn khi chỉ vì tư tưởng chính trị người ta sẵn sàng chối bỏ sự thật, lăn xả vào những chương trình tin tức bóp méo vì những thông tin bóp méo ấy gần gũi hơn với tư tưởng trong đầu họ. Fox News từng là địa chỉ quen thuộc, là cửa hàng thông tin với nhiều “mối ruột” của các cử tri Đỏ đang bị các cử tri Đỏ này tẩy chay. Fox News đã làm gì sai? Hay chỉ vì họ công bố Mr. Joe Biden thắng cử trước khi Nhà Trắng lên tiếng chấp nhận đầu hàng khiến các cử tri Đỏ này nổi giận. Hóa ra trong suy nghĩ khá ích kỷ của họ, truyền thông phải phục vụ họ, loan tải những điều họ muốn nghe, thích nghe, cần nghe. Thuận với họ thì sống, nghịch với họ thì chết, là

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

hậu quả sẽ là a-lê-hấp! Tạp chí Business Insider ngày 15 tháng 11 tung ra một bài báo có tên: Trump allies are reportedly considering buying out Newsmax to build a strong competitor to Fox News. Tác giả Yelena Dzhanova của bài báo tiết lộ sự kiện này cho biết Fox News không còn cúc cung tận tụy với trách nhiệm của một kẻ trung thành nên bị loại. Fox News không biết múa theo ý chúa, chúa không cho ăn cơm nữa, cơm đó sẽ để dành cho kẻ khác múa đẹp hơn, đúng ý hơn. Ai đứng ra giật dây? Hẳn nhiên không cần suy nghĩ nhiều người ta có thể nhận ra đó là những thế lực phò Trump. Không thể trách họ, trong vị trí của họ nhất định ai cũng làm như thế. Xét kỹ, mùa phiếu 2020 gẫm lại chỉ là một trận đánh trong khi Make America Great Again là một cuộc chiến tranh bền bỉ lâu dài, thành ra chuyện phải hy sinh, phải nếm mặt nằm gai hiển nhiên không có gì là khó hiểu. Tập đoàn Hicks Equity Partners đã đánh tiếng với Newsmax trong việc thương lượng mua lại loa truyền thông này. Họ bày tỏ mối thịnh tình của mình với Newsmax khi Fox News không chịu tử chiến đến hơi thở cuối cùng với Mr. Trump. Họ bất mãn với Fox News. Họ không thích những phường ăn cháo đấm bát. Họ không thích những kẻ trở cờ, không dám cố thủ đến cùng với chiến hữu. Đến khổ, Fox News chỉ là một thông tấn xã, dù nhiều lần cố gắng bày tỏ thiện cảm với khán giả Đỏ, song họ đâu thể đánh mất vị trí của kẻ làm truyền thông, đánh đĩ chín phương cũng phải để lại một phương lấy chồng, đặc biệt có nhiều sự thật họ không còn lựa chọn nào khác hơn là phải loan tải.

Mục tiêu chính ở đây là gì? Theo Wall Street Journal xác nhận chính thức, Newsmax sẽ có chủ mới trong nỗ lực biến thành địch thủ của Fox News Channel. Đấy. Không sai. Một thời là chiến hữu môi hở răng lạnh, giờ là thành phần nguy hiểm nối giáo cho giặc. Xã hội thời nay đã loạn? Uy tín không còn được coi trọng, người ta phủi tay như phủi áo. Những giá trị trung thành chẳng lẽ chỉ vì dăm ba xúc cảm vội vã mì-ăn-liền mà tình thâm keo sơn bị hất hủi, đập phá. CNN cũng đã xác minh. Chỉ vì Fox News không chịu kín miệng, phun ra những thông tin toa rập với truyền thông lề trái xác nhận Mr. Joe Biden chính thức chiến thắng nên gặp họa. Hiển nhiên hành vi ấy không thể tha thứ được. Giá phải trả sẽ là bài học nhớ đời, nhất định phải như thế. Câu hỏi được đặt ra: Fox News có hối hận? Hay đây là chuyện sớm muộn gì cũng sẽ xảy ra, duyên đã tận ắt tình phải tuyệt! Hóa ra chỉ vì các cử tri Đỏ bất mãn với Fox News ồ ạt tràn sang cửa hàng tin tức Newsmax nên mới có chuyện này. Nhanh chóng đáp ứng được nỗi khổ tâm của những cử tri Đỏ, tập đoàn Hicks Equity Partners từng ăn ngủ với Republican National Committee nên nghiễm nhiên phải ra miệng xác nhận những gì các cử tri Đỏ này đang làm là đúng. Hay đây chỉ là một cái cớ. Thời tiết sắp sang đông, chính thức tại Mỹ ngày 21 tháng 12 mùa đông sẽ lên ngôi thống trị. Cái lạnh sẽ ùa về, trong đó với nhiều người dư âm mùa phiếu 2020 vẫn còn ngổn ngang bừa bộn. Tình hình Covid-19 càng lúc càng là một thách thức khó nuốt trôi. Bởi nó từng là bãi chiến trường khốc

Ông Joe Biden

liệt đối với Tổng thống Trump và các fans của ông. Nay đi ngang qua bãi chiến trường khốc liệt đó, làm sao người ta quên được nơi đây họ đã từng tử chiến, đã từng xả thân, từng thề độc sẽ không đội trời chung với kẻ thù. Giờ kẻ thù đã thắng, bãi chiến trường Covid-19 vẫn còn đó, tâm trạng những tù binh thua cuộc cổ chân đeo gông tâm trạng cay cú, còn nỗi bẽ bàng nào xót xa hơn thế nữa. Đồng xu mùa phiếu 2020 đâu thể nào tách ra làm hai mảnh. Lịch sử vênh vặn. Ký ức có thể là một trò đùa vô tâm nhưng buông đao xuống để thành Phật (nói thì dễ, làm mới thấy khó) vẫn có thể

thực hiện được. Đến khổ, sân hận là một bãi sa mạc đầy những xương rồng và cát cháy, chẳng cần mặt trời rủ rê chúng vẫn lăn xả vào, coi chuyện tự đầy đọa bản thân là tuyên ngôn cao nhất của hy sinh thánh chiến! Gẫm lại cứ thấy tội nghiệp cho Fox News. Đâu phải có mỗi mình ả là dại dột mua việc vào người. Rất đông những loa truyền thông khác đều bảo thế. Lịch sử là một dòng sông lắm khúc quanh, nhiều bến đỗ. Ả không thể làm gì khác hơn, dù ả có quyền ngậm hột thị trong miệng, giả câm giả điếc coi như không có chuyện gì xảy ra. Giá như ả đừng bắt chước Tạp chí

Business Insider, dù người bạn chị em này của ả đợi mãi đến ngày mùng 06 tháng 11 mới tuyên bố Mr. Joe Biden thắng cử. Giá như ả cứ câm miệng, khư khư buộc chặt cái váy mốc của mình như con ốc sên cài then bỏ nhà đi vắng đã chết ai. Tổng thống Trump chưa chấp nhận đầu hàng việc gì ả phải mỏng môi hay hớt, rậm rật như ngồi phải cọc! Người ta đang bận rộn kiện cáo tẩy chay kết quả bầu cử, ả là ai lại dám lấy dao nhụt đâm sau lưng chiến sĩ? Hay thôi. Không luận chuyện của ả nữa, một thị Nở đáng thương. Tháng mười hai lại về. Năm nay thời gian trôi qua nhanh chóng một cách bất ngờ, gần như ngoài tưởng tượng. Cuốn lịch vốn đang mỏng càng mỏng nhanh hơn. Gã Chí Phèo 2021 sẽ dệnh dạng bước đến, thật thà như đếm, hý hửng tưởng mình sẽ đem lại những điều tốt lành cho con người những lần say bí tỉ. Hóa ra 2021, 2020 hay 2016 cuối cùng chỉ là những cuốn lịch, con người mới là những bàn tay đã viết lên chúng những sự kiện khác nhau, y như Anh Chí nhà mình lấy mảnh chai rạch mặt ăn vạ. Sau đó chúng bị xé xuống, những tờ lịch xót xa hàm oan cay cực, như tờ lịch

Toronto thoibao.com 25/05/2020 khi Mr. George Floyd bị thiệt mạng trong quá trình cảnh sát Minnesota thi hành công vụ. Hay như tờ lịch mùng 03 tháng 11 dân Mỹ cất lên tiếng nói của mình qua lá phiếu… Những tờ lịch tội nghiệp, chẳng hiểu có phải do kiếp trước ăn ở bạc đốt chùa đập tượng nên kiếp này phải trả! Chuyện, nói nghe đến hay. Để rồi sẽ đến, Noel và đêm giao thừa tết Tây, tâm tình nào của tháng mười hai còn vấn vương nấn ná. Khí trời sẽ lạnh. Người đàn ông góa vợ cả chục năm và người bạn hàng xóm vừa mãn tang chồng liệu có dám mạnh dạn bước thêm bước nữa cho phần còn lại của mảnh đời lưu lạc bớt phần hiu quạnh, vực lại chút hơi ấm muộn mằn khi cả hai đã không còn vướng bận… Hay thôi. Thế cũng xong. Già rồi. Cứ mặc kệ nó đi… bùn đã lắng, mảnh phèn chua kia thôi để dành làm việc khác. Tu là cõi phúc… Tình là dây oan. Chịu khó bỏ đao xuống đi. Ân không giữ được, giữ làm gì chữ oán. Cứ làm thử một lần xem cảm giác của nó ra sao. NGUYỄN THƠ SINH

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

61

Toronto thoibao.com

Hình nhân đá xếp, một biểu tượng của CANADA

B

HOÀNG CHIÊU ẤN

ạn đã gặp hình nhân đá xếp lần nào chưa? Làm dân Canada bao nhiêu năm nay, thỉnh thoảng tôi có trông thấy những tượng người được dựng bằng những viên đá xếp chồng lên nhau. Tượng lớn, tượng nhỏ đủ cỡ. Biết sơ qua, không thắc mắc cho đến khi tôi theo hai người bạn trẻ lái xe từ Toronto đi Thunder Bay vào đầu Tháng Mười vừa qua. Dọc hai bên đường đi theo các xa lộ 400, 59, 11, 17 thuộc một phần của Quốc lộ Xuyên Canada, chúng tôi nhìn thấy bao nhiêu là “tượng điêu khắc” bằng những viên đá chồng xếp lên nhau trên vách đá cao hai bên đường. Phải, tôi xem đó như là những tượng điêu khắc “không giữ bản quyền” mà tôi nghĩ những người yêu thiên nhiên đã bỏ ra nhiều thì giờ và công sức để tạo dựng như một chứng tích thay lời “Tôi đã từng đặt chân đến thăm viếng nơi đây.” Càng ngạc nhiên thú vị hơn là khi có dịp ghé thăm nhiều nơi khác trong suốt cuộc hành trình, chúng tôi đều thấy “hình tượng” đó hầu như xuất hiện ở bất cứ chốn thiên nhiên nào mà con người từng đặt chân tới. Một phần tôi đã đoán hiểu tại sao: Vùng bắc của Ontario nguyên là vùng địa chất đá magma lộ ra của Canadian Shield (còn được gọi là Laurentian Plateau) là một vùng lõi địa chất cổ đại rộng lớn gồm đá hoa cương pha trộn nhiều khoáng chất nên có nhiều màu sắc trông rất đẹp mắt. Nhiều đoạn xa lộ được tạo thành bằng cách “xẻ núi mà đi” cho nên nhiều nơi hai bên đường có tường vách đá. Cảnh vật thiên nhiên vào mùa thu tự nó với đồi núi sông hồ, đá và nước giao hòa cùng thảo mộc đầy màu sắc cũng đủ đẹp. Những tượng điêu khắc xếp đá hình nhân càng nổi bật.

Tên của nó là gì?

Nghĩ lại thấy mình quê, tôi thấy nó từ lâu mà không biết nó tên là gì. Mày mò tra cứu mãi, sau cùng tôi mới biết tên của nó là inukshuk hay inuksuk (không có h), số nhiều là inuksuit. Inukshuk trong thổ ngữ người bản địa Inuit Canada có nghĩ là “giống như hình dáng người”, là công trình kiến ​​trúc được tạo thành từ những viên đá xếp chồng chất lên nhau trông giống như một hình nhân đứng, nếu có hai cánh tay giăng ngang thẳng ra thì hoàn hảo, nhưng tay cụt cũng không sao, miễn là đừng làm cánh tay ngoặc lên vì đó bị người bản địa Canada coi như là một sự xúc phạm.

Nguồn gốc và ý nghĩa của hình nhân đá xếp

Thời xa xưa trước đây, những thợ săn Inuit săn hươu tuần lộc thường tạo ra một con đường mòn và gom đá chồng chất thành những đống hai bên. Những phụ nữ sẽ xua bầy tuần lộc chạy vào con đường đó. Thợ săn núp sau những đống đá đó sẵn sàng với cung tên sẽ bắn hạ những con mồi. Canada được cả thế giới biết đến với giá trị nền tảng đa sắc tộc, đa văn hóa, tinh thần hữu nghị và sống chung hòa bình. Người dân Canada ý thức cao về cộng đồng, tình nhân loại và bảo tồn thiên nhiên. Inukshuk phản ảnh và tượng trưng cho các giá trị đó. Trong hình dạng của một người, inukshuk biểu thị sự an toàn, hy vọng và tình bạn. Những tác phẩm điêu khắc bằng đá này cũng rất quan trọng trong việc điều hướng, như một điểm tham chiếu, như một điểm đánh dấu khu vực săn bắn, hoặc để biểu thị một kho chứa thức ăn. Chúng được tạo dựng ở những nơi dễ có thể nhìn thấy từ xa trong điều kiện tuyết rơi, có thể chịu đựng thời tiết khắc nghiệt và cuối cùng, có thể giúp con người tồn tại. Đối với nhiều thổ dân bản địa cũng như người Canada không phải là bản địa, “thạch nhân” inukshuk luôn là biểu tượng cho sự tồn tại của chúng ta trong thiên nhiên. Khi con người đến vùng hoang dã để kết nối với thiên nhiên, hòa mình với cảnh đẹp ngỡ ngàng cùng sông núi ngọt ngào, một con đường mòn dốc đá, một con suối tung bọt trắng bên ghềnh đá, bỗng nhìn thấy một inukshuk xuất hiện để cho bạn nghe lòng ấm áp biết rằng bạn không đơn độc. Tại một thời điểm nào

62

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com nhân nào giống hình nhân nào.

đó từng có đồng loại con người đã chia sẻ khoảnh khắc và kinh nghiệm này với bạn. Hình nhân bằng đá xếp inukshuk đứng đó sừng sững khẳng định sự tồn tại của chúng ta. Sau chuyến đi thăm viếng miền Tây Bắc Ontario, tôi vấn vương tâm trí về những inukshuk mà tôi thấy. Dường như hình ảnh đó có một hấp lực vô hình lôi cuốn. Có nơi tôi chỉ thấy một hình nhân đá xếp; có nơi khác tôi thấy nhiều, lớn nhỏ, kiểu dáng khác nhau lô nhô như một đám đông có già có trẻ. Một điều ngạc nhiên là tôi thấy mọi hình nhân đá xếp đều còn nguyên vẹn, không bị mất đầu mất tay. Tôi không tin là các hình nhân đá xếp có sự linh thiêng. Tôi tin ở sự khéo tay của người tạo dựng và tôi tin ở sự ý thức biết tôn trọng của những người từng đi ngang qua đó. Họ tôn trọng các hình nhân đá xếp như họ tôn trọng thiên nhiên. Người bản địa Canada gồm có người Inuit (trước đây chúng ta thường gọi họ là người Ét-kimô) và người các quốc gia đầu tiên (trước đây chúng ta gọi họ là người các bộ lạc da đỏ). Họ là giống dân rất tôn trọng và quan tâm đến việc bảo tồn thiên nhiên. Họ săn bắt thú chỉ để đáp ứng nhu cầu lương thực; khi nào cần ăn thì săn bắt và chỉ săn bắt đủ ăn. Họ dựng những hình nhân đá xếp để làm dấu nơi có thú để săn, có cá để bắt.

Sự thật thú vị về Inuksuk

Theo truyền thống của thổ dân bản địa Canada, người ta kiêng cữ phá hủy inukshuk một khi nó đã thành hình vì họ quan niệm inukshuk như một sinh mạng. Nếu không vừa ý với một inukshuk vừa làm xong, họ sẽ làm một inukshuk mới khác. Vì vậy, trong cuộc hành trình như là một du khách, nếu bạn may mắn nhìn thấy một hay nhiều inukshuk dọc đường đi, bạn hãy tôn trọng những hình nhân bằng đá đó, đừng làm chúng ngã đổ, để chúng nguyên vẹn cho những người đi sau chiêm ngưỡng. Bạn không bao giờ biết những hình nhân bằng đá đó có thể đã hiện diện ở nơi đó hàng bao lâu rồi.

Di tích Lịch sử Quốc gia Inukshuk

Inuksuk là gì?

“Inuksuk là một phép ẩn dụ. Nó gợi nhớ cho những người lớn tuổi về thời kỳ mà con người gắn bó với đất đai bởi một sợi dây liên kết không đứt đoạn, khi họ tạo ra những vòng tròn nhảy múa tuyệt vời, xây dựng đập nước để bắt cá, làm bẫy để bắt những con thú rừng tinh ranh nhất, và giao tiếp bằng cách sắp xếp lại hoặc định hình các mảnh đá của cảnh quan.” (trích từ tác phẩm Insuksuit: Silent Messengers of the Arctic của Norman Hallendy). Theo Hallendy, inukshuit là một trong những đồ vật lâu đời nhất và quan trọng nhất được con người đặt trên khung cảnh Bắc Cực rộng lớn và đã trở thành một biểu tượng quen thuộc của người Inuit và quê hương của họ. Trong bốn mươi năm du hành khắp Bắc Cực, Hallendy đã phát triển tình bạn sâu sắc và lâu dài

với một số người lớn tuổi Inuit. Thông qua họ, Hallendy học được rằng các tượng hình nhân đá xếp của người Inuit là một hình thức giao tiếp mang nhiều sắc thái, phức tạp và quan trọng không chỉ ghi lại cảm giác kỳ diệu và sức mạnh mà còn tiết lộ toàn bộ vẻ đẹp kỳ diệu của phong cảnh Bắc Cực xa lạ. Những gì hầu hết mọi người gọi là inuksuk thực ra còn được người Inuit gọi bằng những cái tên khác nữa. Đá chồng chất lên nhau để trông giống người, có tay, chân và đầu thường được họ gọi là inuksuk. Nhưng những công trình kiến ​​trúc hình người tuyệt vời đó thực sự còn được họ gọi là inunnguat hoặc inunnguaq, có

nghĩa là "bắt chước người" hay "người giả".

Hình nhân đá xếp inuksuk được tạo ra như thế nào?

Người Inuit chọn lựa những khối đá thích hợp, sắp xếp chúng vừa khít với nhau, vừa giữ được sự cân đối vừa đủ vững chắc để khỏi bị đổ ngã. Tuyệt đối họ không dùng đến chất dính nào. Mỗi viên đá hỗ trợ bên trên và bên dưới nó. Inukshuk được tạo dựng đủ cỡ lớn nhỏ tùy theo những tảng hay viên đá mà người tạo dựng nó có thể tìm được để dùng. Tương tự như bông tuyết, mỗi inukshuk đều khác nhau, hoàn toàn không hình

Trên đảo Baffin (với diện tích 507,451 km2, tương đương với Thái Lan) thuộc Lãnh địa Nunavut của Canada có một mõm đá tên là Enukso Point hay Inuksuk Point, dân bản địa Inuit xa xưa đã dựng hơn 100 hình nhân đá xếp. Địa điểm này được chỉ định là Di tích Lịch sử Quốc gia của Canada vào năm 1969.  Di tích Lịch sử Quốc gia Inukshuk của Canada nằm trên Bán đảo Foxe, cách khoảng 88,5 km với Mũi Dorset ở phía Tây Nam của Đảo Baffin, Nunavut. Nằm trên bờ của Hành Lang Tây Bắc (Northwestern Passages, là tuyến đường thủy đi xuyên qua Bắc Băng Dương dọc theo bờ biển phía bắc của lục địa Bắc Mỹ qua các quần đảo Bắc Cực của Canada để kết nối Thái Bình Dương, Bắc Băng Dương và Đại Tây Dương), địa điểm này nằm trên đường thủy triều cao ở phía tây và đông của Enukso Point.  Tại đây, người Inuit từ thuở nào đã dựng hàng trăm hình nhân đá xếp đứng xếp hàng trên các mũi đất đá, trên ngọn đồi đá trơ trụi không có cây mọc, dốc nghiêng về phía biển. Những hình nhân đá xếp đứng yên ở đó như thể trông vời ra biển mênh mông. Có hai nhóm tượng đá inuksuk như vậy còn tồn tại nơi đây, nằm cách nhau 140 mét; nhóm phía nam có chiều ngang 70 mét. Những tượng đá này có thể đã được xây dựng từ hai nghìn năm trước. 

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

63

Toronto thoibao.com

Người Inuit ngày nay tôn kính những hình nhân đá xếp vì chúng được xây dựng bởi tổ tiên của họ. Chúng cung cấp một liên kết quan trọng với hàng bao thế hệ đã qua, giữ sự kết nối với văn hóa và kiến thức ​​ của những người sống sót sau cuộc sống khắc nghiệt ở Bắc Cực. Người dân Canada quý trọng những hình nhân đá xếp vì chúng là một biểu tượng đẹp mang thông điệp của tình nhân loại vị tha, sự chung sống hài hòa và sự bảo tồn thiên nhiên. Inuksuk cũng đang ngày càng trở thành một biểu tượng quốc gia chính thống của Canada. Năm 1999, Inukshuk là tên cho Dự án Âm nhạc & Nghệ thuật Bắc Cực tại các tỉnh Quebec, Ontario, Nunavik và Nunavut của Canada; và ở Greenland, Áo, Đan Mạch và Na Uy. 

Cột mốc lãnh thổ

Vào ngày 13 tháng 7 năm 2005, các nhân viên quân sự Canada đã dựng trên hoang đảo Hans giữa Greenland và Canada một tượng inukshuk, một tấm bảng và một cờ Canada, như minh xác đảo này là một phần lãnh thổ của mình. Hòn đảo nhỏ Bắc Cực này từng là sự tranh chấp chủ quyền lãnh thổ lâu dài giữa Canada với Đan Mạch.   Các inukshuk cũng được dựng lên trên khắp đất nước Canada, thường là ở các cửa ngõ chung vào các khu vực du lịch.

Inukshuk và Thế Vận Hội Mùa Đông 2010 

Hình tượng inukshuk do  nghệ sĩ Vancouver Elena Rivera MacGregor thiết kế được dùng làm cơ sở biểu trưng của Thế Vận Hội Mùa Đông 2010  diễn ra tại Vancouver. Vẫn biết hình tượng inuksuk xuất phát từ người Inuit nhưng qua thời gian, nó đã được tất cả mọi người dân Canada, không phân biệt là bản địa hay mọi sắc dân khác, đều nhìn nhận nó là biểu tượng chung của quốc gia, là giá trị thực sự của Canada về tình hữu nghị và tinh thần cộng đồng.  Lễ công bố biểu tượng Thế vận hội mùa đông Olympic 2010, "Ilanaaq the inukshuk", ngày 24 Tháng 4 năm 2005. Inuksuk cũng được sử dụng làm biểu tượng của Hội nghị thượng đỉnh châu Mỹ vì ý nghĩa

64

của nó là "hướng dẫn và thống nhất... hướng tới các mục tiêu chung." 

Inukshuk tại các công viên

Ngày nay đối với nhiều người ở Canada, sự đi đến những nơi thiên nhiên tìm những viên đá thích hợp để sắp xếp và dựng thành một bức tượng điêu khắc có hình dạng một người đứng giữa trời đã trở thành một thú yêu thích lôi cuốn quyến rũ thuần khiết. Đó còn là một thách thức bản thân muốn thể hiện xem mức độ khéo léo của mình ra sao. Trông tưởng dễ nhưng có bắt tay vào làm mới biết đó là cả một sự tính toán kỹ càng sao cho tượng đứng cân bằng vững chắc chứ không đổ ngã bởi một cơn gió mạnh. Thách thức mang lại sự hào hứng. Thành công mang lại niềm vui và niềm tự hào. Thế là inuksuk được dựng lên ở khắp nơi. Mặc dù chúng không mang cùng loại ý nghĩa truyền thống như của người Inuit, nhưng trên thực tế, chúng được tạo ra nhằm mục đích giải trí lành mạnh, nhằm thực hiện thách thức bản thân. Việc dựng tượng inuksuk trong các công viên đã trở nên phổ biến đến mức công viên Killarney Provincial Park trên bờ phía bắc của Vịnh Georgia Hồ Huron của Ontario, đã đưa ra một thông báo kêu gọi du khách hãy ngưng, “đừng xâm lấn inuksuk nữa.” Các công viên hoang dã khác trên khắp Canada thường xuyên phải tháo dỡ các “tác phẩm điêu khắc” do những người đi bộ đường dài và những người đi cắm trại xây dựng, vì họ sợ rằng những inuksuk “dựng khơi khơi” đó có thể xác định sai vị trí của khách thăm viếng công viên từ các điểm đánh dấu lối mòn. 

Inukshuk dọc các xa lộ và đường mòn

Một số lượng lớn hình nhân đá xếp đã được xây dựng ở một số khu vực dọc theo Xa lộ Xuyên Canada, bao gồm vùng   Bắc Ontario. Năm 2010, một phóng viên báo Northern Life ở Sudbury đếm được có tất cả 93 tượng hình nhân inukshuk dọc theo Xa lộ 69 giữa thành phố Sudbury và thị trấn Parry Sound. Nhà báo đã truy tìm thành công một người đã tạo dựng hai trong số 93 tượng dọc tuyến đường; người ấy cho biết lý do anh làm

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

như vậy là để có một “khoảnh khắc lấp đầy giấc mơ mà tôi cần dừng lại và thực hiện nó” trên đường lái xe về nhà sau khi đi dự một đám tang của người thân trong gia đình.  Vào năm 2015, một nhóm nhỏ phụ nữ gần Hamilton, Ontario , đã dựng 1.181 hình nhân đá xếp inuksuk trên đường mòn Chedoke Rail Trail để tưởng nhớ các phụ nữ bản địa mất tích và bị sát hại, đồng thời kêu gọi chính phủ nên có biện pháp ngăn chận vấn nạn. 

Inukshuk cao kỷ lục

Theo  Sách Kỷ lục Thế giới Guinness, tượng inuksuk cao nhất là ở làng Schomberg, Ontario, Canada, được ông Jose Melo của hãng khai thác đá Allstone Quarry Products Inc. (Canada) ở Schomberg tạo dựng ngày 13 Tháng 9 năm 2007. Tượng cao 11 mét 377 (37.33 ft).  Vào ngày 7 Tháng 3 năm 2018, nhân dịp kỷ niệm 20 năm đánh dấu sự ủng hộ của Canada đối với Quy chế Rome của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC = International Criminal Court) và như một biểu tượng cho cam kết hòa giải với các dân tộc Quốc gia Đầu tiên của Canada, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Canada Jody WilsonRaybould đã tặng một tượng inuksuk như một món quà cho Chủ tịch của Cơ quan ICC là Thẩm phán Silvia Fernández de Gurmendi tại

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

65

Toronto thoibao.com hồ, bạn sẽ thấy làn nước tĩnh lặng trụ sở ICC ở The Hague.  của Hồ Ontario và bến du thuyền nằm yên tĩnh, tạo cho bạn cảm Inukshuk Toronto Tôi lại cảm thấy quê một lần nữa giác yên bình khỏi sự nhộn nhịp khi biết rằng ngay trung tâm thành của đời sống thành phố. Cựu Thị trưởng Mel Lastman đã phố Toronto cũng có tượng hình nhân đá xếp inukshuk cao đến 9 phát biểu tại lễ khánh thành và lời m (30 ft) tọa lạc tại Công viên phát biểu của ông được khắc trên Toronto Inukshuk Park, địa chỉ một phiến đá hoa cương khác bên 789 Lake Shore Boulevard West cạnh bức tượng như sau: “Ngày gần Ontario Place để kỷ niệm lễ Giới trẻ Thế giới bấy lâu nay từng hội Ngày Giới trẻ Thế giới năm là một sự định hướng dẫn đường 2002 được tổ chức tại Toronto vào cho hàng triệu thanh niên trên Tháng 7 năm đó với sự tham dự khắp thế giới. Inukshuk Toronto của đức Giáo hoàng John Paul II. mời gọi mỗi người chúng ta hãy Tác phẩm điêu khắc được thiết trở thành những ngọn hải đăng kế bởi nghệ sĩ người Inuit tên của ánh sáng và hy vọng, phấn đấu Kellypalik Qimirpik sinh ra tại cho công lý và hòa bình trên thế Nunavut. Tượng nặng 50 tấn và có giới này. Di vật Inukshuk Toronto hai tay sải dài 5 mét. Các phiến đá này - được đồng chủ tọa bởi ông hoa cương đặt xung quanh tượng Tony Dionisio và ông Ủy viên Hội ghi lời cảm tạ một số ân nhân đã đồng Thành phố Joe Pantolone – đóng góp tài trợ cho tác phẩm là một sự nhắc nhớ lần họp mặt điêu khắc này. Chi phí xây dựng quy mô tuyệt vời của giới trẻ và đức Giáo hoàng John Paul II diễn là 200.000 đô la. Tượng Inukshuk Toronto được ra tại Toronto trong Ngày Giới Trẻ bao quanh bởi hai vòng tròn Thế Giới, từ 23 đến 28 Tháng 7 bằng đá: một vòng tròn bên trong năm 2002.” quanh ngay bên cạnh chân tượng HOÀNG CHIÊU ẤN và một vòng tròn khác rộng hơn THÁNG 11/2020 bao quanh vòng tròn bên ngoài. Nhìn xuyên qua cấu trúc ra phía

66

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

67

CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT Toronto thoibao.com

Vaccine phải được vận chuyển như thế nào mới bảo đảm an toàn?

V

accine là một trong những sản phẩm hết sức nhạy cảm với nhiệt độ, dễ hư hỏng do nhiệt độ. Do đó vấn đề bảo đảm ổn định nhiệt độ trong suốt quá trình cần phải có một giải pháp vận chuyển vaccine theo yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì thành công dây chuyền lạnh của nó. Để vaccine luôn được bảo quản ở nhiệt độ từ +2 độ C đến +8 độ C, vaccine cần được bảo quản ở nhiệt độ theo đúng quy định. Việc bảo quản vận chuyển vaccine ở nhiệt độ không thích hợp trong thời gian dài có thể ảnh hưởng tới chất lượng của vaccine như làm giảm hiệu quả phòng bệnh của vaccine hoặc có thể gây ra phản ứng tại chỗ tiêm.

BẢO QUẢN VACCINE Ở NHIỆT ĐỘ LẠNH Vaccine cần được lưu trữ và bảo quản, vận chuyển đúng cách từ khi sản xuất đến khi sử dụng. Đảm bảo chất lượng vaccine và duy trì chuỗi nhiệt độ lạnh là trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà phân phối, trung tâm tiêm chủng và nhân viên y tế. Dây chuyền lạnh bảo quản vaccine cần đảm bảo nhiệt độ được khuyến nghị là: Tủ đông: Trong khoảng từ -58 ° F đến + 5 ° F (giữa -50 ° C đến -15 ° C) Tủ lạnh: Trong khoảng từ 35 ° F đến 46 ° F (giữa 2 ° C và 8 ° C), trung bình: 40 ° F (5 ° C) Mỗi trung tâm vaccine lưu lại các hoạt động lưu trữ và vận chuyển vaccine bằng văn bản công việc chi tiết và cập nhật hàng năm. Mất điện hoặc thiên tai không phải là nguyên nhân duy nhất làm giảm phẩm chất vaccine. Phẩm chất vaccine cũng có thể giảm xuống do bị lãng quên trên giá đựng thuốc, bảo quản ở nhiệt độ không thích hợp. Mỗi lần vận chuyển sẽ làm tăng nguy cơ giảm phẩm chất vaccine, do đó, CDC khuyến nghị không nên vận chuyển vaccine thường xuyên mà chỉ nên vận chuyển

68

trong trường hợp cần thiết. Trước mỗi lần vận chuyển, cần chuẩn bị trang thiết bị đầy đủ, lường trước để đề phòng các nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn vaccine. Số lượng vaccine và thời gian vận chuyển phải được giới hạn an toàn (tối đa là 8 giờ). LÀM SAO VẬN CHUYỂN VACCINE PFIZER Ở ÂM 70 ĐỘ C? Hãng Pfizer vừa công bố sự thành công của vaccine chống covid-19, tuy nhiên vaccine của Pfizer phải trữ đông ở nhiệt độ -70 độ C, là thách thức lớn chưa từng có trong việc phân phối đến các nước châu Á, đặc biệt là những nước nóng ẩm. Các chuyên gia y tế không phủ nhận vaccine của Pfizer và BioNTech hiệu quả phòng ngừa đến 90% là bước đột phá của cuộc đua vaccine Covid-19. Song, họ cảnh báo vaccine không thể đẩy lùi đại dịch ngay tức khắc, đặc biệt là khi chúng cần được bảo quản siêu lạnh, ở nhiệt độ -70 độ C. Giống các sản phẩm từ thịt và sữa, cấu trúc hóa học của vaccine được duy trì trong nhiệt độ nhất định. Thông thường hãng dược sẽ nghiên cứu và tìm ra ngưỡng nhiệt lý tưởng để bảo quản các liều tiêm sau khi hoàn thành toàn bộ thử nghiệm. Tuy nhiên, với tình hình đại dịch căng thẳng hiện nay, cộng với yêu cầu nghiên cứu phát triển nhanh vaccine, quá trình này gặp nhiều khó khăn. Vi ệ c v ậ n c h u y ể n v a c c i n e trong môi trường bảo quản siêu lạnh, đến các quốc gia châu Á, châu Phi hay Mỹ Latinh trở thành thách thức. Với khí hậu nhiệt đới và lượng tủ đông lạnh ít, khu vực này không kỳ vọng nhiều vào vaccine Pfizer. Tại bệnh viện và trung tâm y tế, số lượng kho chứa chuyên dụng vô cùng hạn chế. Tủ siêu lạnh khá hiếm hoi, bởi chúng không cần thiết đối với vaccine và thuốc men thông thường. Các liều tiêm thủy đậu là một trong số ít loại cần được bảo quản ở điều kiện dưới 0 độ C. Yêu cầu

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Nhân viên FedEx cho đá khô trong kiện hàng vaccine. (Ảnh: NY Times)

Hộp trữ đông và vận chuyển vaccine của Pfizer. (Ảnh: Pfizer)

Toronto thoibao.com giữ nguyên “dây chuyền đông lạnh” trong quá trình giao hàng đến các vùng nông thôn cũng gặp nhiều khó khăn. Pfizer cho biết họ đã đề ra kế hoạch hỗ trợ việc vận chuyển, bảo quản vaccine và theo dõi nhiệt độ liên tục. “Chúng tôi đã phát triển và cải tiến bao bì, thùng chứa để phù hợp với điều kiện của từng địa điểm tiêm chủng”, hãng nói. Để bảo quản vaccine của mình, Pfizer tạo ra loại hộp lạnh kích thước bằng một chiếc vali, có thể chứa từ 1.000 đến 5.000 liều trong 10 ngày, sau đó phải bổ sung thêm đá khô. Sau khi rã đông, lọ dịch tiêm sẽ được bảo quản trong tủ lạnh lâu nhất là hai ngày. Hãng này cũng tìm cách cho ra đời vaccine dạng bột, có thể cất giữ trong điều kiện nhiệt độ cao hơn. McKesson, một công ty phân phối thuốc lớn, đã giành được hợp đồng cung cấp vaccine của cả Pfizer và Moderna. Song phần lớn việc vận chuyển thuộc về những đơn vị ngoài ngành y tế và thực phẩm, như UPS hay FedEx. Họ có hệ thống tủ đông thường dùng để đưa thực phẩm, vật tư y tế; họ

có kinh nghiệm phân phối vaccine cho các bệnh khác như cúm mùa. UPS tạo ra những “trang trại cấp đông” ở Louisville, Mỹ, có thể lưu trữ hàng triệu liều vaccine ở nhiệt độ cực lạnh. Việc xây dựng hẳn một nhà kho đông lạnh tương đối tốn kém. Vì vậy, để duy trì tình trạng âm độ của trại, công ty kê hàng loạt dãy tủ đông công nghiệp, mỗi tủ đủ chứa khoảng 48.000 lọ vaccine. Đến nay, UPS có 70 tủ đông. Sức chứa của toàn kho lên đến vài trăm chiếc. Hệ thống tương tự cũng đang hoạt động tại Hàn Lan. Wes Wheeler, người đứng đầu bộ phận chăm sóc sức khỏe của UPS, cho biết: “Tôi chưa từng thấy điều gì có quy mô toàn cầu như vậy trước đây”. Tại FedEx, việc chuẩn bị phân phối vaccine do Richard Smith, con trai nhà sáng lập Fred Smith, điều hành. Công ty từng có kinh nghiệm làm việc với vaccine H1N1 năm 2009. Ông Smith cho biết vào thời điểm đó, chính phủ Mỹ yêu cầu FedEx chuẩn bị hỗ trợ vận chuyển. Công ty phải tăng gấp đôi số lượng tủ đông lạnh toàn cầu.

“May mắn thay, H1N1 không đạt đến mức đại dịch mà chúng tôi ước tính. Nhưng điều này vẫn cho phép chúng tôi củng cố cơ sở hạ tầng cấp đông của mình”, ông nói. Hiện, hãng này đã bổ sung tủ đông để có thể duy trì bảo quản vaccine ở mức -80 độ C Những quốc gia thu nhập cao hơn như Nam Hàn và Nhật Bản cũng không đặt quá nhiều kỳ vọng. Fumie Sakamoto, Giám đốc khoa Nhiễm trùng Bệnh viện Quốc tế St. Luke tại Tokyo, cho biết: “Việc bảo quản vaccine sẽ là một thách thức lớn đối với chúng tôi. Tôi không chắc chính phủ đã chuẩn bị thế nào để duy trì dây chuyền lạnh. Các bệnh viện tại Nhật Bản không có đủ tủ siêu đông… “.

Nhật Bản là một trong ba nước ở châu Á Thái Bình Dương ký thỏa thuận mua vaccine Pfizer/ BioNTech. Hãng sẽ phân phối 120 triệu liều tiêm cho quốc gia này. Úc đã đặt trước 10 triệu liều và Trung Quốc cũng mua vào 10 triệu liều, dành cho cả Hong Kong và Macau. PHC Corp, công ty cung cấp tủ đông y tế tại Nhật Bản, cho biết nhu cầu mặt hàng đã tăng 150% trong năm nay. Họ phải tăng thêm sản lượng để đáp ứng kịp thời. Kwon Jun-wook, quan chức Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Nam Hàn (KDCA), cho biết họ muốn xem việc tiêm chủng ở các nước tiến triển ra sao trước tiên, đồng thời đánh giá kỹ lưỡng chuỗi cung ứng của nước mình. Hồi tháng 9, chiến dịch chủng ngừa cúm tại Nam Hàn gặp vấn đề khi các liều tiêm không được bảo quản đúng cách, tiếp xúc với nhiệt độ phòng. Một nghiên cứu năm 2018 cho thấy chỉ 1/4 trong số 2.200 phòng khám tư nhân ở nước này có tủ đông chuẩn y tế. 40% khác sử dụng tủ lạnh thông thường. u

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

69

Toronto thoibao.com

Mua nhà vừa ý mùa đại dịch (Kỳ 1) NHỮNG DẤU HIỆU CHO BIẾT BẠN ĐÃ TÌM THẤY NGÔI NHÀ MƠ ƯỚC Việc săn tìm ngôi nhà trong mơ của bạn có thể trở nên vừa thú vị vừa choáng ngợp cùng một lúc. Tuy số lượng nhà đang được đăng bán trên thị trường địa ốc hầu như lúc nào cũng nhiều nhưng thật khó để lựa chọn. Những người mua nhà lần đầu có thể băn khoăn liệu họ đã thực sự tìm được ngôi nhà ưng ý để mua và để ở hay chưa. Để giúp bạn yên tâm hơn với quyết định của mình, dưới đây là một số dấu hiệu cho thấy bạn đã tìm được ngôi nhà mơ ước. Bạn cảm thấy hài lòng vui sướng. Sau khi vừa nhìn thấy và đi xem qua ngôi nhà lần đầu, bạn đã cảm thấy sảng khoái và phấn khích yêu thích ngay. Chỉ cần nghĩ đến việc dọn vào để ở ngôi nhà trong mơ hoàn hảo này là bạn đã cảm thấy như đang ở trên chín tầng mây. Bạn nóng lòng muốn khoe nó với gia đình và bạn bè! Nói chung, cảm giác hài lòng về một ngôi nhà là một dấu hiệu đáng khích lệ. Nó có nghĩa là bạn đang mong đợi một khởi đầu mới và ổn định trong ngôi nhà mới của bạn. Ngôi nhà đáp ứng được mọi đòi hỏi ưu tiên mà bạn đã vẽ ra trong tâm trí. Trước khi tìm mua nhà, nếu bạn không ghi ra giấy một danh sách “các điều kiện ắt có và đủ” thì chắc bạn cũng định sẵn

70

trong tâm trí ngôi nhà lý tưởng của bạn cần hội đủ những điều kiện nào. Rồi đến khi đi xem xét ngôi nhà, thấy tận mắt, sờ tận tay, bạn đánh dấu gần hết các ô trong danh sách kiểm tra, các tiêu chuẩn nào được đáp ứng, thì đó là một dấu hiệu tốt! Bạn có thể phải châm chế nhân nhượng một vài điểm chưa hoàn toàn như ý muốn, không được “5 sao” thì “4 sao”, miễn là ngôi nhà phù hợp với hầu hết những điều kiện bạn đòi hỏi. Giá cả của ngôi nhà vừa tầm ngân sách của bạn. Nếu bạn tìm thấy một ngôi nhà mà bạn thực sự thích và nó nằm trong tầm ngân sách của bạn thì đó là một dấu hiệu yên tâm, bạn đã tìm được ngôi nhà phù hợp với túi tiền, với hầu bao và với trương mục ngân hàng của bạn. Nếu một ngôi nhà bạn muốn mua vượt quá mức ngân sách, điều đó về sau có thể sinh ra áp lực căng thẳng về tiền bạc làm cho bạn hối hận. Đôi khi với việc tìm mua một ngôi nhà, ai cũng có thể bị cuốn vào sự vội vã và hào hứng mà họ quên mất các khoản chi tiêu căn bản đi đôi với việc làm chủ một ngôi nhà: tiền luật sư, tiền thế chấp trả hàng tháng cho ngân hàng, thuế nhà đất, bảo hiểm, tiền điện, tiền gas, tiền nước, chi phí bảo trì, sửa chữa khẩn cấp.... Mua nhà là một khoản đầu tư có giá trị đòi hỏi kế hoạch tài chính và tiết

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

kiệm đáng kể. Khi mua nhà, bạn nên định mức ngân sách thực tế phù hợp nhất với lối sống của bạn và chỉ nên mua nhà có trị giá trong khả năng của bạn có thể kham nổi. Bạn không còn muốn đi xem ngôi nhà nào khác. Giống như một cú sét ái tình, bạn yêu thích ngôi nhà vừa xem để mua, cho dù nó như thế nào đi chăng nữa, bạn vẫn yêu thích nó, bạn không cần phải đi xem thêm bất cứ ngôi nhà nào khác. Với bạn, ngôi nhà này đủ sức quyến rũ theo đúng như mơ ước của bạn. Ngay cả những ngôi nhà trước đây bạn đã từng xem qua cũng nhạt nhòa không thể so sánh. Đó mới là điều quan trọng để bạn sống hạnh phúc trong ngôi nhà của bạn. Vị trí thuận tiện cho nhu cầu của bạn. Như câu thần chú săn nhà

phổ biến đã nói, “vị trí, vị trí, vị trí” là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi mua nhà. Điều quan trọng là bạn phải thích khu vực lân cận trong tương lai mà bạn có thể sinh sống và cân nhắc những điều như đường đi làm, giao thông, khả năng tiếp cận các cửa hàng tạp hóa, ngân hàng, trường học và phương tiện giao thông công cộng. Nếu vị trí không theo ý muốn của bạn, rất có thể bạn không hoàn toàn hạnh phúc ở nơi ở mới. Nếu có thời gian, bạn cũng có thể khám phá khu vực lân cận vào cuối tuần để cảm nhận rõ hơn. Ý tưởng trang trí. Một dấu hiệu tốt khi bạn đã tìm thấy ngôi nhà mơ ước là khi bạn bắt đầu trang trí nó trong đầu và có rất nhiều ý tưởng để sơn tường và sắp xếp đồ đạc trong mỗi phòng. Hình dung bạn đang sống trong không gian là điều cần thiết và thoải mái. Hãy dự tính bạn sẽ làm gì với căn phòng đó, khu vườn đó. Có yêu thích ngôi nhà, bạn mới hào hứng và hăng hái dành thì giờ để chăm sóc, o bế, chỉnh trang nó và sống vui với nó. Người ta thường nói ngôi nhà của ai thì đó chính là lâu đài của người đó. Bạn trân quý nó nhất vì nó là của riêng bạn. Tương lai của ngôi nhà có thể thấy trước. Nếu bạn thấy mình đang hình dung tương lai của mình trong ngôi nhà thì đó là một dấu hiệu tích cực. Nếu bạn thấy mình ở ngôi nhà đó trong 5 năm nữa, đó cũng là một dấu hiệu tốt. Trong trường hợp có bất kỳ thay đổi lớn nào trong cuộc sống như

Toronto thoibao.com kết hôn hoặc có con, hãy bảo đảm ngôi nhà mới của bạn tương thích với khung thời gian mong muốn. Nếu bạn dự tính sẽ ở trong ngôi nhà đó lâu dài, không muốn dọn đi nơi khác thì đó là dấu hiệu rất tốt. Sự gắn bó thân thương giữa bạn và ngôi nhà đã nảy sinh. Giữ bình tĩnh. Phải thừa nhận rằng việc giữ bình tĩnh nói dễ hơn làm. Mua nhà là một quá trình đầy cảm xúc và bạn sẽ rất khó để giữ được sự bình tĩnh. Nhưng giữ bình tĩnh là cách tốt nhất để đưa ra quyết định hợp lý. Bạn hãy cố gắng lùi lại một bước và suy nghĩ mọi thứ một cách khách quan. Nhìn vào các sự kiện và con số và cố gắng đẩy mọi cảm giác có thể có sang một bên để giữ cho bạn tập trung hơn và đưa ra quyết định hợp lý hơn, khỏi bị ảnh hưởng của áp lực bên ngoài. Làm theo trực giác của bạn. Nếu bạn có linh tính đây là ngôi nhà mà hằng mơ ước, bạn nên hành động theo trực giác. Trực giác của bạn có thể là một công cụ mạnh mẽ để đưa ra quyết định, là một dấu hiệu mạnh mẽ rằng ngôi nhà này dành cho bạn đây. Hãy mua ngay đi.

Kiên nhẫn. Chờ đợi chắc chắn là phần khó nhất của toàn bộ tiến trình săn nhà. Chờ đợi câu trả lời của bên người bán nhà sau khi bạn đề nghị trả giá mua. Chờ sự thương lượng ngã ngũ ra sao. Chờ đợi luật sư sắp xếp tất cả các thủ tục giấy tờ và hợp đồng. Chờ đợi cho đến ngày nhận nhà. MUA NHÀ RỘNG LỚN VÀ RẺ HƠN Dù đại dịch Covid-19 xảy ra ảnh hưởng nhiều đến tình hình kinh tế và xã hội, nhưng thị trường địa ốc ở Canada năm 2020 vẫn diễn tiến bình thường: trị giá bất động sản vẫn tăng và mãi lực vẫn cao. Sắm được một ngôi nhà đúng ý và nhất là được làm chủ một ngôi nhà vẫn là niềm vui sướng lớn lao trong đời. Sau đây là ba câu chuyện sắm nhà đăng trên tạp chí Toronto Life Tháng 11, 2020. Rob Lamb, 58 tuổi, cựu quản đốc hoạt động xây dựng của tòa Thị chính Thành phố Toronto đã nghỉ hưu, và Cain Knoechel, 53 tuổi, người thiết kế cảnh trí sân vườn, thích làm bánh, và thích làm bạn an ủi những người cao niên. R o b l ớ n l ê n ở S t . J o h n ’s

Newfoundland và chuyển đến Toronto khi còn là một thiếu niên để tìm công ăn việc làm. Cain, gốc gác ở St. Catharines, rời nhà năm 17 tuổi và di chuyển khắp đất nước, trước khi định cư ở Toronto. Năm 2000, Rob và Cain gặp nhau tại quán bar Acorn’s ở xóm Flemingdon Park, nơi Cain đang làm việc một nhân viên pha rượu. Hai người xem ra hợp nhau, và cuối cùng họ bắt đầu một mối quan hệ. Năm 2005, họ mua một ngôi nhà hai phòng ngủ, một phòng tắm

rộng 900m2 ở East York với giá 247.000 USD. Trong nhiều năm, Rob đã sử dụng kỹ năng làm mộc của mình để nâng cấp ngôi nhà, xây nhà để xe và sàn gỗ nơi vườn sau, cùng với việc thay thế thảm và ván sàn bằng gỗ cứng. Rob và Cain thân thiện vui vẻ nên được nhiều người trong cộng đồng Woodbine Heights quen biết. Họ là những người thường xuyên có mặt ở Công viên Monarch Park gần đó, nơi họ đi dạo hoặc bơi trong hồ bơi. Rob giúp láng giềng

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

71

Toronto thoibao.com hàng xóm trong những công việc giỡn với ý nghĩ dọn tuốt về St. sửa chữa nhỏ, như sửa xe đạp John’s, Newfoundland, nơi Rob đã hoặc gắn các thiết bị. Trong khi sinh ra và lớn lên. Nhưng không Cain, một người ham mê làm có ý tưởng nào trong số đó thành vườn, thường tổ chức các cuộc công. Sau cùng, trong khi thực hiện thi trồng cà chua với những người một số nghiên cứu, Cain tình cờ gặp cư ngụ trên cùng con phố với họ. Belleville, một thành phố 50.000 Nhưng vào năm 2019, sau khi dân nằm cách Toronto khoảng hai làm nhân viên tòa thị chính thành giờ về phía đông trên Xa lộ 401. Rob và Cain yêu thích trung tâm phố trong 30 năm, Rob đã đủ điều kiện nhận lương hưu, vì vậy hai thành phố Belleville, với vẻ lịch sử người bắt đầu nghĩ về giai đoạn của nó, những con đường hẹp rợp tiếp theo trong cuộc đời của họ. bóng cây và dòng sông xinh đẹp Biết giá bất động sản ở khu phố chảy qua đó. Họ cũng hào hứng của họ đã tăng bao nhiêu trong với khung cảnh nghệ thuật sống 15 năm qua, cặp vợ chồng này đã động của thành phố, tưởng tượng lên kế hoạch bán nhà, dành tiền mình sẽ đi xem kịch và hòa nhạc để nghỉ hưu và chuyển ra ngoài sau khi các quy định về cấm cửa Toronto, nơi họ có thể tận hưởng bởi Covid-19 được nới lỏng. Nơi một lối sống thoải mái hơn và một đó cũng có các dịch vụ y tế tuyệt cơ ngơi rộng rãi hơn. Dựa trên các vời, mà hai vợ chồng cần cân nhắc so sánh giá nhà trung bình ở East khi lớn tuổi. Tất cả những điều đó York, cặp vợ chồng này tính toán - kết hợp với sự gần gũi của thành rằng họ có thể bán và kiếm được phố với Quận Prince Edward, nơi khoảng 800.000 đô la cho ngôi hai người từng đi cắm trại trong Vườn Quốc gia Sandbanks - đã nhà của họ. Ban đầu, Rob muốn tiếp tục làm thuyết phục Rob và Cain tập trung việc cho đến khi 60 tuổi, vào năm tìm kiếm ở Belleville. Hai người có một danh sách 2022, nhưng đại dịch đã đẩy nhanh dòng thời gian đó. Công việc của tương đối ngắn về các tiêu chuẩn Rob bị chậm lại do Covid-19. Sau mà ngôi nhà họ đang tìm phải có: đó, vào mùa hè năm 2020, tòa thị nhà phải đang trong tình trạng chính thành phố đã đề nghị với sẵn sàng để dọn vào ở ngay để Rob một gói hưu trí hấp dẫn. Thời khỏi phải nâng cấp sửa sang thêm điểm quá thích hợp nên Rob chấp phiền phức; phải có nhà xe để cất nhận ngay. Với ngân sách khoảng chiếc xe van Volkswagen đời 1967 500.000 đô la, cho phép hai vợ của Rob; phải đủ diện tích rộng chồng dành ra một món tiền dư để giải trí thoải mái cho gia đình đáng kể, Rob và Cain bắt đầu săn và bạn bè (tất nhiên là khi việc tụ họp đông người được cho phép trở nhà bên ngoài thành phố. Trong cuộc đi săn tìm nhà mới, lại); cộng với một sân sau lớn, nơi Rob và Cain đã khám phá một Cain có thể trồng rau và vườn hoa. Vào giữa Tháng 8, Rob và Cain vài lựa chọn. Họ đã cân nhắc liệu có nên quay trở lại quê hương lái xe đến Belleville để thăm một của Cain ở St. Catharines. Cũng vài nơi ở. Một trong số đó, một căn trong danh sách lựa chọn là các hộ có diện tích 2.200 sq.ft được nơi như Trenton, Peterborough và niêm yết với giá 499.000 Gia kim, Kingston. Thậm chí họ còn đùa đã thu hút sự quan tâm của họ ngay

lập tức. Tọa lạc trên một con phố yên tĩnh trong khu East Hill, chỉ cách trung tâm thành phố Belleville vài phút đi bộ, ngôi nhà có mặt tiền bằng gạch quyến rũ, những cột trắng trang nghiêm và mái hiên bao quanh. Bên trong, trên tầng chính, có một lò sưởi gas và hai cầu thang - một ở lối vào, một ở sau bếp - cả hai đều dẫn lên lầu. Và bên trong có rất nhiều ánh sáng tự nhiên tràn qua các cửa sổ lớn ở phòng khách, phòng ăn và nhà bếp. Ngôi nhà cũng thích hợp với nhiều sở thích của Rob và Cain. Diện tích 2.200 sq.ft là một sự gia tăng quá lớn đối với ngôi nhà cũ của họ ở East York chỉ rộng 900 bộ Anh vuông. Nó có ga-ra một ô-tô đủ chỗ cho chiếc xe van Volkswagen của Rob, và có sân sau rộng rãi cho khu vườn tương lai của Cain. Nhìn chung, nó có vẻ như là sự phù hợp hoàn hảo. Ngày hôm sau, vào ngày 15 Tháng 8, Rob và Cain đưa ra lời đề nghị 30.000 đô la dưới giá đòi hỏi, dựa trên những so sánh tương tự trong khu vực. Bên phía người bán nhà sẵn sàng thỏa hiệp. Người bán hỏi liệu Rob và Cain có thể trả cao hơn nữa được không, vì vậy cặp vợ chồng này đã tăng đề nghị của họ thêm 5.000 đô la, lên

475.000 đô la, với ngày giao nhà được định là ngày 2 Tháng 11. Người bán nhà đã chấp nhận. Điều đó đã cho Rob và Cain ba tháng để bán ngôi nhà ở East York của họ, để bảo đảm tài chính trả cho ngôi nhà mới. Vào đầu Tháng 9, họ niêm yết bán nhà với giá 850.000 đô la, có 15 lượt khách mua đến xem nhà trong khoảng thời gian đó, nhưng chỉ có một đề nghị duy nhất, có giá 920.000 đô la. Cũng giống như người bán ở Belleville, Rob và Cain hỏi liệu người mua có thể trả thêm chút gì nữa không. Người mua đã trả thêm 930.000 đô la, số tiền mà cặp này vui vẻ chấp nhận, biết rằng họ sẽ có đủ tiền để mua căn nhà mới và còn dư ra để tích góp tiền tiết kiệm khi nghỉ hưu. Kết cục sau khi chính thức chuyển đến ngôi nhà Belleville của họ vào đầu Tháng 11, Rob và Cain vẫn đang trong thời gian sắp xếp đồ đạc. Vài người hàng xóm đã ghé lại để chào đón họ kể từ khi họ đến. Cain đã mang theo hơn 250 cây kiểng - bao gồm mẫu đơn, hoa ngọc trâm (hosta) và hoa hồng - để bắt đầu làm việc trên khu vườn của mình. Khi họ đã ổn định, Cain hy vọng sẽ tìm được việc làm trong các dịch vụ cộng đồng hoặc xã hội, trong khi Rob sẽ dành thời gian theo đuổi sở thích của ông, cho dù đó là tạo ra kính màu nhiều mảnh hay táy máy lọ mọ sửa chiếc xe Volkswagen của ông. Mặc dù họ mới chỉ ở Belleville vài tuần, Rob và Cain đã tận hưởng nhịp sống thư thả hơn. Rob hài lòng với không gian yên tĩnh xung quanh, đặc biệt là so với East York, nơi thường xuyên nghe tiếng còi xe cảnh sát và xe cứu hỏa đi qua réo inh ỏi. Và cả hai đều cảm thấy yên tâm khi bước vào những năm nghỉ hưu, với tài chính của họ được bảo đảm một cách thoải mái. PHAN HẠNH

Tháng 11/2020

72

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

GÓC CỦA PHAN Toronto thoibao.com

Cuối mùa nước nổi…

M

ấy tháng nay rỗi việc vì ảnh hưởng đại dịch cúm tàu nên hãng tôi cũng chỉ cầm cự lay lất, công nhân lèo tèo cho hết giờ chứ không ráng làm cho xong việc như xưa vì ngày mai lại không có việc làm. Những người làm việc tạm thời thì đã bị cho nghỉ việc hết rồi, những người làm công nhân chính thức thì cứ thay nhau nghỉ một hai ngày trong tuần để hãng bớt chi phí tiền lương công nhân. Chuyện đi làm là đầu mối của đời sống Mỹ bỗng khựng lại vì đại dịch. Ai đi làm công đều muốn được làm thêm giờ để có thêm thu nhập vì lương căn bản chỉ đủ trang trải đời sống; có làm thêm giờ mới có tiền mua xe mới, mua sắm những thứ khác trong nhà, thậm chí đi chợ cũng mua thoải mái để có bữa ăn ngon cho gia đình vào cuối tuần. Tất cả

PHAN

đã thay đổi theo chiều hướng thắt lưng buộc bụng để vượt qua giai đoạn khó khăn này. Nhưng tôi đã thấy khó khăn hơn cả việc thắt lưng buộc bụng là nhàn cư vi bất thiện, nghỉ nhiều hơn đi làm sinh chán, ở nhà chẳng biết làm gì cho hết thời gian, mà giết thời gian là việc làm sai trật nhất trong đời người; thế mà tôi đang giết thời gian với cái tivi. Xem lại hết những phim hay cũng rõ ra được đôi điều như suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về một phim hay đã khác mười năm trước, càng khác hai mươi năm trước, và không còn quen biết gì với những suy nghĩ, cảm nhận của làn đầu xem phim ấy vì đã ba, bốn mươi năm… Song cũng thỉnh thoảng bắt gặp những bài giảng của những linh mục, những cao tăng trên YouTube. Ngồi nghe như đi chùa,

đi nhà thờ. Bỗng phát giác ra mặt tích cực của con cúm tàu là nó giúp được nhiều người đi chùa, đi nhà thờ online. Dù gì cũng hơn thời không cúm tàu thì cả năm không thấy mặt ông cha xứ ở nhà thờ địa phương, ông thầy trụ trì ở chùa gần nhà. Rồi lại gặp những nhà tâm lý học đưa ra những ý

tưởng lạ lùng, hay tâm địa người nghe đã lạnh lùng với thế thái nhân sinh? Thôi thì cứ tạm tin một người không tên tuổi, chỉ là chia sẻ suy tư của bản thân trên trang mạng cá nhân của người ấy. Ông ta nói rằng một người sống không có ký ức thì cuộc đời buồn tênh. Ông trời cho con

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

73

GÓC CỦA PHAN

Toronto thoibao.com

người khác muôn loài là có ký ức, một buổi sáng ngồi nhìn mùa thu về bên ngoài cửa sổ, mùa thu của năm nay chứ không phải mùa thu của năm ngoái trở lại, cũng không phải mùa thu của năm tới đã đến sớm… Tôi thích cái khùng khùng của triết gia dịch cúm này vì trong mắt người điên là một thế giới điên loạn, một nhân loại khù khờ, nên mùa thu trong ký ức của ông tuyệt đẹp. Ông ngồi nhìn mùa thu của năm nay mà thấy lại mùa thu Hà nội của dĩ vãng đã thật xa mà thật gần; mùa thu của những người yêu nhau trong cái rét đầu đông, có cây bàng lá đỏ làm chứng cho đôi trẻ đã đi bên nhau tới hết cuộc đời. Giờ thì cụ bà đã lên trời, cụ ông ngồi nhìn mùa thu viễn xứ bên ngoài cửa sổ mà rõ mồn một hơi thu, hồn thu Hà nội phố… Ôi ký ức đẹp quá! Ký ức là món quà vô giá mà tạo hoá chỉ riêng tặng cho con người, tặng riêng cho ông cụ một ký ức tuyệt vời về một thời tuổi trẻ và tình yêu. Tôi cũng có tuổi trẻ, tôi cũng có tình yêu, nhưng đó là những lọn gió đầu đông sắc lạnh, khoét sâu vào tiềm thức và để lại những vết sẹo vô hình. Tôi muốn quên đi tất cả, luôn cả lòng thù hận để thanh thản, nhưng trót mang phận người nên có đặc thù để phân biệt với muôn loài là ký ức. Ký ức tuổi thơ, ký ức về một vùng quê sông nước, ký ức về Sài gòn với những góc hẹn hò khi lớn lên, ký ức người ra đi, ký ức đời hải ngoại… Tôi muốn thưa cùng triết gia mùa dịch. Ký ức là con dao hai lưỡi, nó thọc tới đáy tâm can người này, nhưng lại trở cán để vỗ về con tim người khác. Đừng nói ai hay là biết giữ gìn ký ức đẹp và quên đi những ký ức không vui, vì những ký ức không vui không cần nuôi dưỡng vẫn sống mãi trong ta, trong khi những ký ức hồn nhiên

74

tuổi thơ mai một theo năm tháng. Không thể nào nhớ hết tên những người bạn học hồi lớp một lớp hai, cái tên còn không nhớ thì làm sao hình dung ra nét mặt? Cùng lắm chỉ còn những ký ức đã ăn sâu vào tiền thức đến độ người ta không nhớ cho tới một lúc nào đó trong đời, một hoàn cảnh nào đó khơi lại dòng nhớ. Như ký ức về một miền sông nước trong tôi đã ngày ngày gặp lại nhau trên YouTube từ đầu mùa nước nổi đến nay đã mấy tháng… “Tôi đọc sách thấy ở nam bộ xưa, vào mùa cá linh từ Biển hồ tràn về theo dòng Cửu Long bát ngát, người dân miền sông nước đánh bắt cá linh nhiều vô kể, nhiều đến ăn không hết thì làm mắm. Cá linh ngày ấy tính dạ như lúa chứ không cân, cứ hai thúng là một dạ. Món mắm cá linh là một trong những món đặc sản độc đáo ở đồng bằng nam bộ…” Thế rồi nhân đại dịch cúm tàu đang trở lại. Tôi xem trên YouTube, Mekong channel. Đúng là cá linh hồi xưa nhiều vô kể. Có đến hàng chục chiếc ghe cùng nhau quây lưới lớn để lùa cá linh vào lưới. Sau đó là xúc cá lên ghe bằng thúng, không biết bao nhiêu thúng mà đếm. Sau nữa là chở những ghe cá linh đến khẳm thuyền về bán cho vựa cá, hay nơi chuyên làm mắm cá linh. Đúng là cá linh đong bằng thúng và tính giạ như lúa. Mekong channel đã sưu tầm được những thước phim xưa vô cùng qúy giá về đời sống dân dã ở đồng bằng sông Cửu long. Ở một khía cạnh nào đó, những thước phim tài liệu làm cho người xem như trôi bồng bềnh theo dòng ký ức trở về tuổi thơ và quê xa… để đau lòng khi xem một cái clip của một tay nghiệp dư nào đó quay chơi ở miềm tây. Họ có năm người trên chiếc ghe và làm một chuyến rong chơi miệt vườn. Người

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

trong nước bây giờ thích dùng từ “trải nghiệm” nên cái clip có tên “Cuộc trải nghiệm 48 giờ trên cù lao Dung”. Năm người đàn ông gợi lại hình ảnh của cha ông ta đi mở đất phương nam xa xưa. Năm người đàn ông đã đánh bắt cá linh cả buổi trời, và bữa cơm trên sông nước của họ ra sao? Một người trẻ hỏi một người lớn tuổi nhất trong nhóm đang ngồi lặt rau đồng để ăn kèm với cá linh kho lạt. Anh ta hỏi, “Chú Hai. Cá linh này ăn cá nhỏ mới ngon phải không chú Hai?” Chú Hai trả lời, “Cá linh đầu mùa, cỡ tháng sáu nước lũ tràn về là cá linh về. Khi ấy con cá linh còn nhỏ nên xương mềm, ăn luôn xương mới ngon. Nay tháng mười âm lịch mình rồi, cá lớn nên xương cứng, ăn không ngon bằng cá nhỏ.” Người bạn trẻ khác nói với chú Hai, “Vậy mà mấy hôm trước, má con mua cá linh về kho lạt cho cả nhà ăn cơm. Con hỏi. Má con nói là năm chục ngàn một ký lô đó chú Hai. Mắc dễ sợ.” Người bạn trẻ ngồi kho cá trong cái chảo nhôm móp méo tới đau lòng lên tiếng về giá cả của cá linh ngoài chợ, “Thôi ăn cơm đi. Mày nói nhiều quá! Mày coi mình năm người, đi lưới cả buổi được có mười con cá linh. Bây giờ ăn cơm phải chia mới được cho mỗi người hai con. Vậy một ký cá linh biết bao nhiêu con, người ta bán năm chục ngàn còn chê mắc.” Họ ăn cơm trên ghe với mỗi người hai con cá linh kho lạt. Mỗi con cá lớn hơn một ngón tay nhưng nhỏ hơn hai ngón tay chập lại. Tôi không biết bao giờ thì cá linh không về nữa khi Tàu cộng đã xây dựng 11 đập thuỷ điện trên sông Mê Kông. Và bá đạo tuyên bố về kế hoạch của Tàu cộng là xây 20 con đập thủy điện trên sông Mê Kông. Miền tây bây giờ tình trạng bị

ngập mặn, nước biển tràn vào ruộng vườn do dòng Mê Kông cạn nước bởi tàu cộng xây quá nhiều đập thủy điện. Họ tiếp tục xây đập cho đủ 20 con đập thì nước đâu để chảy xuống hạ nguồn sông Mê Kông nữa, không có cơn lũ nào về nữa, không có mùa nước nổi, không có cá linh gì nữa hết. Thật xin lỗi với ký ức tôi về mùa nước nổi và con cá linh, mắm cá linh ở đồng bằng sông cửu long, “… những đêm trôi trên sông nước miền tây như khách thương hồ. Hình ảnh những cánh buồm tả tơi may bằng mấy cái bao cát thời chiến tranh còn sót lại thật ấn tượng, nhìn như những người lính cũ tả tơi ngồi uống rượu đế trên sàn ghe trải chiếu đệm, chiếc chiếu đêm trôi về đâu một quê hương ảm đạm dưới trăng suông, nghe các chú nhắc đến kẻ mất người còn làm con nít cũng biết ngậm ngùi, dù chỉ là thoáng qua trong tuổi ăn chưa no lo chưa tới với món ngon trước mặt, nào là rau sống, rau mùi đủ vị: khế, chuối chát, cà chua xanh, cà tím, cà dĩa, bún tươi… tất cả bày trên lá chuối xanh giờn. Chú Sáu Chiến, ba của người bạn học với tôi là ghe chủ, chú Sáu khề khà dứt nắm lá chuối khô nút hũ mắm linh dưới lườn ghe vừa được lấy lên. Cha mẹ ơi, ngào ngạt hương đồng gió nội. Chiều chạng vạng trên sông thật khó quên mặt trời trước khi đi ngủ còn vàng rực chân mây. Trên cao, mây vẩy cá xếp lớp; trong hũ mắm, cá linh xếp ngói âm dương còn đẹp hơn. Bốn bề sông nước mênh mông, chú Sáu tót một chung đế cho kêu, bắt con mắm linh sền sệt để lên lá xà lách, mấy cọng bún tươi với rau mùi, dằn lát khế, lát chuối chát, cọng bông súng, lợp miếng ba chỉ hấp nồi cơm chín tới lên nữa, gói sơ sơ như ăn bánh xèo. Chú Sáu đưa cay sau chung rượu biết đã, đệm nhẹ miếng ớt trái đỏ

Toronto thoibao.com tươi nữa rồi hít hà... Tôi thương chú Sáu như cha mình vì chú cũng thương tôi như con chú, chú nói với mẹ tôi chỗ chợ chiều ven sông quê tôi, ‘Anh Hai chưa về, thì chị để thằng này theo em cho nó quen sóng gió, chị cũng đỡ lo. Mùa hè ở không, nó quậy thấu trời…’ Mẹ tôi chẳng đặng đừng với đứa con ưa gây phiền phức trong đời sống vốn đã khó ăn khốn ở với chính quyền mới.” Thật là ký ức muốn quên đi không dễ. Từ con cá linh trong sách đọc thuở nhỏ tới con cá linh sau biến loạn nước mất nhà tan, nay ngồi trong căn nhà viễn xứ

dõi mắt về quê xưa với năm người đàn ông ăn cơm trên ghe chỉ có mười con cá linh chia nhau người hai con. Đâu phải cuối mùa nước nổi nên sông hết cá linh mà từ đầu mùa lũ nước trên thượng nguồn đã không về thì làm sao cá linh về được. Có oán thì oán ông trời sao cứ dung dưỡng cho giặc phương bắc trên thượng nguồn bá đạo cường quyền. Có trách thì trách mình không cố gắng tìm cách giải thích cho người đời sau hiểu biết về con cá linh. Thương chú Hai là người cỡ năm mươi tuổi, chú không giải thích được cho những người gọi chú là chú Hai. Vì sao

xương con cá linh trở nên cứng vào cuối mùa nước nổi. Thưa chú Hai, vì con cá trên thượng nguồn sống với nước ngọt từ cao nguyên Tây tạng đổ xuống dòng MêKông nên xương nó mềm. Khi nó trôi giạt về phía hạ nguồn, nghĩa là ngày càng gần với nước biển mặn nên xương nó cứng hơn; như con ếch con nhái bắt trong vườn nhà, ruộng nhà thì ăn luôn xương được vì nước ngọt nên xương nó mềm. Nhưng con ếch bắt được ở rừng đước là rừng ngập mặn thì không ăn luôn xương được vì xương nó cứng. Món ếch đồng xào mướp hương thì ai ăn qua một lần sẽ nhớ hương vị quê nhà cả đời dù trôi dạt tha phương cách mấy. Ông bà ta ở nam bộ gọi món ấy là “mướp hương xào với gà đồng”. Chú Hai không giải thích nổi cho bọn trẻ. Rồi sao con cá linh đầu mùa nước nổi còn nhỏ mà lại ngon hơn cá linh lớn cuối mùa? Rất đơn giản là con cá linh đầu mùa mang một bụng trứng và hai mạng mỡ hai bên lườn cá nên ăn béo ngậy, thịt cá dai ngọt tới chân răng người ăn. Nhưng khi về hạ nguồn, nó vào sông vô rạch để đẻ trứng, thịt cá không còn dai ngọt, bụng hết trứng hết mỡ, xương cứng

hơn vì đã vô vùng nước lợ, nên cá linh cuối mùa nước nổi tuy lớn con hơn nhưng ăn không ngon bằng cá linh đầu mùa còn nhỏ. Ngày xưa, cá linh nhiều đến độ người dân nam bộ vô mùa nước nổi, cá linh không biết làm gì cho hết nên người ta lấy mỡ cá linh ra thắng dầu để dành đốt đèn dầu cá linh, còn xác cá linh sau khi lấy mỡ thì đem đi bón cây ăn trái ngoài vườn nên trái gì ở miền tây cũng ngọt vì phân bón thiên nhiên cộng với lớp phù sa màu mỡ mà hằng năm cơn lũ mang về cho đồng bằng sông Cửu Long. Nay đã cuối mùa nước nổi, không biết năm sau có còn mủa nước nổi tràn về nữa hay không? Chỉ thấy ở miền tây bây giờ có rất nhiều cống ngăn mặn ở các tỉnh. Mỗi ngày chỉ mở cống nửa giờ cho thuyền ghe qua lại. Rất khó khăn cho đời sống người dân miền sông nước vốn chẳng bao giờ giàu từ biến cố lịch sử đã 45 năm. Và người dân bây giờ cũng không hiểu biết nhiều về phong thổ và sản vật tự nhiên ngay trên quê hương mình. Thật là đau lòng.

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

PHAN

75

Toronto thoibao.com

76

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

VĂN HỌC NGHỆ TorontoTHUẬT thoibao.com

Phát giác bức vẽ nghi do Leonardo da Vinci sáng tác

B

ức vẽ Chúa Giêsu bằng phấn đỏ mới được các chuyên gia Ý phát giác có nhiều điểm tương đồng với bức tranh Mona Lisa, được cho là tác phẩm chưa từng được biết đến trước đây của danh họa Leonardo da Vinci. Theo trang tin Sputnik (Nga), giới chuyên môn cho biết đó là tác phẩm chưa hoàn thành

của họa sĩ đại tài người Ý thời kỳ Phục hưng do có một số điểm tương đồng với các tác phẩm đã được xác nhận của ông, nhất là bức tranh Mona Lisa. Có điểm tương đồng trong phong cách vẽ, lối phác thảo bằng phấn đỏ nổi tiếng của Leonardo da Vinci. Annalisa Di Maria, nhà sử học nghệ thuật người Ý, nói với báo The Telegraph rằng các đặc điểm khác xác nhận mối liên hệ với Leonardo da Vinci bao gồm phong cách vẽ mắt và râu của Chúa Giêsu, cả hai đều tương tự với chân dung tự họa của ông. Năm 1512, khoảng 7 năm trước khi ông qua đời, Leonardo da Vinci vẽ một bức chân dung tự họa bằng phấn đỏ, hiện được lưu giữ ở Thư viện Hoàng gia thành phố Torino (Ý). Ngoài ra, tư thế của đối tượng cũng tương tự với nhiều sáng tác của Leonardo da Vinci, vốn hiếm khi vẽ các nhân vật trực diện mà vẽ chân dung góc nghiêng. Annalisa Di Maria xác nhận: “Đây là một tác phẩm đẹp và tinh tế. Tôi hoàn toàn tin rằng đó là bản phác thảo của Leonardo da Vinci”. Bà Annalisa Di Maria cho biết kiểm nghiệm ở phòng thí nghiệm cho thấy bức vẽ có niên đại vào đầu thế kỷ 16. Vào thời điểm đó,

Leonardo da Vinci được cho là đang trong quá trình sáng tác bức tranh Mona Lisa. Bà cho biết bức phác thảo hiện thuộc quyền sở hữu của hai nhà sưu tập từ thị trấn Lecco, miền bắc nước Ý. Họ đã mua lại nó từ một bộ sưu tập tư nhân. Sắp tới, nhóm các nhà sử học nghệ thuật Ý dự trù sẽ tổ chức một cuộc họp báo ở thành phố Florence, công bố nghiên cứu chi tiết dài 60 trang về phát giác mới. Tuy nhiên, tỏ ra thận trọng hơn, giáo sư danh dự về lịch sử nghệ thuật thuộc trường Đại học Oxford (Anh) và cũng là học giả về danh họa Leonardo da Vinci - ông Martin Kemp nói với The Telegraph: “Tôi không thể nói gì nếu không nhìn thấy bức vẽ và bằng chứng khoa học. Tôi cần xem bức vẽ liệu có được vẽ bằng tay trái hay không. Leonardo da Vinci vẽ mọi thứ bằng tay trái”. Ông nói rằng niên đại của tờ giấy cũng cần được các chuyên gia độc lập xem xét kỹ lưỡng, bởi vì không loại trừ khả năng do học trò của danh họa vẽ. Ông Martin Kemp cho biết có một số bức tranh Chúa Giêsu và Salvator Mundi (Đấng cứu thế) là tác phẩm của học trò Leonardo da Vinci. 

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

77

Toronto thoibao.com

78

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

79

Toronto thoibao.com

Tại sao các tác phẩm điêu khắc của Ai Cập cổ đại luôn bị gãy mũi?

B

ảo tàng của Quỹ tài trợ Nghệ thuật Pulitzer ở St. Louis, Missouri (Hoa Kỳ) tổ chức một cuộc triển lãm dành riêng cho các tác phẩm mũi bị hỏng và bàn tay bị cắt xén từ thời Ai Cập cổ đại. Đây không phải là nạn nhân của thời gian, mà là do những hành động phá hoại. Thủ phạm ư? Chính là những kẻ cướp mộ, những kẻ thù chính trị và các tín đồ Thiên Chúa giáo. Tại sao các tác phẩm điêu khắc

Ai Cập cổ đại luôn bị gãy mũi? Đây là một câu hỏi mà nhà khảo cổ học người Mỹ Edward Bleiberg đã đặt ra từ lâu. Để tìm ra câu trả lời, trong thời gian làm việc tại Bảo tàng Brooklyn, New York, ông đã nghĩ ra một kế hoạch cho cuộc triển lãm hợp tác với Bảo tàng của Quỹ tài trợ Nghệ thuật Pulitzer, ở Saint-Louis ở Missouri mang tên “Quyền năng hùng mạnh: biểu tượng ở Ai Cập cổ đại”. Qua 40 tác phẩm, triển lãm này thể hiện sự đả phá những tín

ngưỡng lâu đời, ám chỉ tình trạng hư hại có chủ ý của các vật thể tượng hình đại diện tôn giáo trong thời cổ đại Ai Cập. Các tác phẩm được thu thập từ thế kỷ 25 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 Công nguyên. Những bức tượng bán thân, tượng, bia, quan tài bằng đá, phù điêu trang trí lăng mộ và đền thờ, đã bị hư hại và bị cắt xẻo. NHỮNG HÌNH ẢNH ĐÁNG SỢ Đối với Edward Bleiberg, tất cả các tác phẩm này đều bị phá vỡ ở mũi. “Sự giống nhau giữa các thiệt hại quan sát được trên các tác phẩm điêu khắc cho thấy là do cố ý”, ông giải thích với tạp chí trực tuyến chuyên về nghệ thuật Artsy. Những hành động phá hoại này được thực hiện bởi những tên trộm, những kẻ cướp mộ vì lý do chính trị hoặc tôn giáo. Phần lớn các tác phẩm này đã bị hư hỏng trong thời cổ đại (từ thế kỷ 3) bởi những người theo Thiên Chúa giáo, những người “nghĩ rằng chúng chứa chấp các lực lượng tâm linh nguy hiểm”, thông cáo báo chí của triển lãm giải thích. “Ở Ai Cập cổ đại, các vật thể không chỉ có chức năng là hình ảnh đại diện. Chúng được coi là chứa năng lượng tâm linh mạnh mẽ, mãnh liệt”, tài liệu giải thích. Sự xuống cấp của các vật thể đại

80

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

diện mang hình dạng con người được xem xét cẩn trọng. Người Ai Cập tin rằng “làm hỏng một vật thể đại diện sẽ ảnh hưởng đến người được đại diện”, Edward Bleiberg nói rõ thêm. Các chữ tượng hình cho thấy một cái nhìn bao quát về niềm tin này. Các bức tranh tường cho thấy những người lính chiến đấu đã tạo ra một tượng sáp đại diện kẻ thù của họ và phá hủy nó. PHÁ HỦY ĐỂ BẢO VỆ BẢN THÂN KHỎI SỰ TRẢ THÙ Những tác phẩm mang hình người vừa thu hút vừa đáng sợ. “Tất cả đều có mối liên hệ với siêu nhiên” – Edward Bleiberg giải thích – và chúng có một chức năng rất đặc biệt. Trong các ngôi mộ, chúng giúp người quá cố sống sót ở thế giới bên kia, đặc biệt là bằng cách cung cấp cho họ thức ăn. Trong các đền thờ, họ tổ chức các buổi cúng tế các vị thần để bảo chính bản thân họ. Do đó, mục đích phá hoại các tác phẩm này là để “vô hiệu hóa sức mạnh của vật đại diện”, Edward Bleiberg giải thích. Không có mũi, những tượng hình người không thể thở được nữa. Do đó, họ đã bị “sát hại” và không còn có thể hoàn thành vai trò người bảo vệ. Những kẻ phá hoại sợ bị trả thù

Toronto thoibao.com

và tin rằng bằng cách phá hủy một chi tiết quan trọng của vật thể đại diện, người chết hoặc các vị thần không còn có thể trả thù. KHÔNG CÓ TAY, KHÔNG CÓ THỨC ĂN Bên cạnh đó, mũi không phải là bộ phận duy nhất của cơ thể bị phá hủy. Những kẻ phá hoại cũng cắt râu của pharaon Hatshepsut – “biểu tượng của hoàng gia chính thống”, vương miện của pharaon Akhenaton, đôi tai để những lời cầu nguyện không còn được nghe thấy cũng như là những bàn tay để nhận lễ vật cúng bái hoặc để lấy thức ăn ở thế giới bên kia. Đây là trường hợp với tấm bia của Setju. Tượng đài này được tìm thấy trong một ngôi mộ của một nhà quý tộc – Setju, đang ngồi với bàn tay hướng về phía một cái

bàn. “Những hư hại gây ra trên mặt và bàn tay phải của Setju có lẽ là do người dân, kẻ cướp mộ hoặc kẻ thù chính trị gây ra, những kẻ muốn tước đoạt mọi nguồn thức ăn và quyền năng của ông ở kiếp sau, để ông không thể trả thù cho tội ác của chúng”. Ngày nay, việc phá hoại một tác phẩm nghệ thuật, đặc biệt nếu nó có ghi nhận ngày tháng, rất khó chấp nhận và thường bị pháp luật trừng trị. Tuy nhiên, như Edward Bleiberg đã đề cập, người Ai Cập đã không coi những vật thể này là nghệ thuật. Đối với họ, những tác phẩm này chỉ là một “công cụ” để tự bảo vệ mình trong suốt cuộc đời và trong cuộc sống sau khi chết. Nguyễn Văn Sơn/KTNN

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

81

Toronto thoibao.com

Kết cuộc bi thảm của Captain America trong đời thực “Captain America” trong đời thực đã chết vì tự sát sau hơn một chục trận chiến thắng thần Chết tại chiến trường. Thống kê mới nhất cho thấy mỗi ngày có 20 binh sĩ, vệ binh và lính dự bị về hưu tự sát tại Mỹ (tỉ lệ này cao gấp 1,5 lần dân thường). 70% trong số những người tự kết liễu cuộc sống của mình không được sự chăm sóc thường xuyên của Bộ Các vấn dề Cựu chiến binh (VA). Bất chấp nhiều năm quan tâm và hàng loạt giải pháp được đưa ra, tỉ lệ tự sát ở các cựu chiến binh vẫn không giảm. CÂU CHUYỆN CỦA CHRISTIAN MARCKESANO Thượng sĩ Andrew ‘Andy’ Christian Marckesano đã 6 lần đến Afghanistan cùng với sư đoàn 82nd Airborn. Anh thuộc trung đoàn biệt kích Ranger và đã hơn chục lần tác chiến tại nước ngoài. Nhưng mới đây, Marckesano đã tự kết thúc thành tích vẻ vang của mình khi tham gia vào số bình quân 20 cựu binh Mỹ tự sát mỗi ngày. Tình hình tệ đến nỗi Nhà trắng đã phải phát động một chương trình cấp bách để đẩy lùi thảm kịch này. Năm ngoái, Tổng thống Trump giới thiệu lực lượng đặc nhiệm “PREVENTS Task Force” bằng lời hứa: “Chính phủ của tôi sẽ tận dụng mọi nguồn lực có sẵn

để chặn đứng cuộc khủng hoảng tự tử trong các cựu chiến binh và bảo vệ những anh hùng đáng kính nhất của quốc gia chúng ta. Họ ra đi quá nhiều và đây là vấn đề rất nghiêm trọng”. Mới đây, dự luật lưỡng đảng “Zero Suicide Initiative” do nghị sĩ Dân chủ bang Nevada, bà Susie Lee và nghị sĩ Cộng hoà bang Michigan Jack Bergman đệ trình cũng được giới thiệu tại trụ sở VA và chờ Quốc hội thông qua để tổng thống ký thành luật. Mục đích của dự luật này là cải thiện hoạt động chăm sóc y tế cho các cựu chiến binh và kéo giảm tỉ lệ tự sát xuống con số 0. Nhưng sáng kiến mới không còn kịp đối với Marckesano. Trong khi kẻ thù không bao giờ đánh bại nổi anh thì chiến binh mũ nồi xanh được thưởng nhiều huân chương, kể cả Ngôi sao bạc đã ngã gục vì kẻ thù bên trong, để lại thương tiếc cho đồng đội. Đối với họ, anh chính là “Captain America” (tựa phim hành động quen thuộc của Hollywood) ngoài đời thực. Marckesano vừa chuyển đến Washington, D.C để nhận một công việc khá ưu ái tại Lầu Năn Góc. 2 ngày sau đêm thứ hai Thượng sĩ Andrew “Andy” Christian 4.7, lễ Quốc khánh Mỹ, ăn tối Marckesano xong với cựu tiểu đoàn trưởng

82

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Alexandria, Marckesano trở về nhà tại thị trấn nhỏ xinh đẹp Old Town và tự sát ngay trước mặt vợ, để lại 3 con nhỏ. Cái chết của anh gây sốc khắp quân đội. Bạn bè, gia đình và các chỉ huy cũ dều đau lòng trước tổn thất “không thể tin được”. Nhiều người nói với truyền thông, năm 2009, Marckesano không bỏ sót trận đánh nào tại Thung lũng chết chóc Arghandab của Afghanistan trong biên chế tiểu đoàn 2-508, một trong những tiểu đoàn bị thương vong nhiều hơn tất cả các đơn vị Mỹ tại Afganistan. “Giống như anh thi đấu với võ sĩ hạng nặng Mike Tyson ròng rã một năm liền, nhưng chưa bao giờ thất bại” – cựu tiểu đoàn trưởng Sgt Major Bert Puckett nói. Marckesano đã gửi một lời kêu gọi đầy hào khí đến tiểu đoàn: “Chúng ta đã làm được nhiều việc mà các nhà làm phim vẫn đang làm, thậm chí trong một số trường hợp còn vượt qua họ về kịch bản và độ khốc liệt. Khi nào chúng ta còn chiến đấu như một đội thống nhất, tất cả sẽ được giải quyết suôn sẻ. Không bao giờ Thung lũng tử thần có thể chiến thắng được những con người như thế!”.

CÂU CHUYỆN CỦA ALLEN THOMAS Vụ tự sát của Marckesano là vụ thứ 30 trong tiểu đoàn của anh. Trung sĩ Allen Thomas cùng chung tiểu đoàn với Marckesano cũng tự tử vào năm 2013, để lại hai con gái và người vợ Danica. Thomas tham gia tác chiến 3 lần trong sư đoàn 82nd Airborne. Một kẻ đánh bom tự sát đã làm anh bị thương đa chấn thương nghiêm trọng, nhưng may mắn đã bình phục sau nhiều tháng điều trị tại Bệnh viện quân y Walter Reed (nơi Tổng thống Trump lần đầu tiên mang khẩu trang đến thăm vào ngày 12-7), nhưng anh lại bị chúng rối loạn tâm lý sau chấn thương (PTSD). Thomas được giải ngũ vì lý do sức khoẻ nhưng anh không thể quên đồng đội và những “chiến dịch tử thần” từng tham dự. Theo Danica, chồng chị cảm thấy “vô dụng” với cuộc sống dân sự và PTSD làm suy giản nặng nề chất lượng cuộc sống của anh. Tháng 9.2013, Thomas nhờ người vợ trẻ đưa anh đến phòng cấp cứu Fayetteville VA để đánh giá lại sức khoẻ tâm thần. Do không còn giường nằm nên bệnh viện cho anh về nhà uống thuốc giảm đau. Điều này sẽ không xảy ra sau

Toronto thoibao.com khi Tổng thống Trump ban hành chính sách mới dành cho các cựu chiến binh. “Vài ngày sau đó, Allen nói với tôi ‘anh yêu em’ và đây cũng là những chữ cuối cùng của anh. Tôi nghe có tiếng lên đạn, rồi anh đi ra ngoài cửa và đóng sầm cửa lại. Giống như VA đóng cánh cửa nhập viện cuả chồng tôi – Danica ghi lại trong nhật ký thảm kịch xảy ra vào một đêm năm 2013 – Các nhân chứng cho biết Allen nói với họ ‘tôi đã tìm thấy mục tiêu và tôi sẽ dọn dẹp ngôi nhà này!’. Anh ấy nghĩ mình đang ở chiến trường Afghanistan trong khi thực tế đang sống trong khu nhà của mình tại thành phố Fayetteville. Allen tưởng mình đang truy sát kẻ thù nhưng thay vào đó là tấn công… hai người láng giềng vô tội và con chó của họ!”. Ann Awaldt, 68 tuổi, và chồng Todd bị giết ngay lập tức. Allen (từng được huy chương Purple Heart hai lần) cũng tự sát chỉ vài chục phút sau đó. “Chúng tôi tin là anh ấy đã quay lại hiện trường và đã nhận biết có điều gì đó không ổn. Anh tự sát trong tư thế quỳ ân hận. Tôi nghe thấy tiếng súng cách không

xa nhà mình – Danica nói – Trong suốt thời gian ra quân, Allen tin mình đã làm những việc đúng và ít khi nhờ ai giúp đỡ. Vì vậy, anh rất thất vọng về những gì VA đối xử với mình tại phòng cấp cứu. Hệ quả là 3 mạng sống đã ra đi oan uổng!”. Phải mất vài tuần sau, VA mới gọi điện mời Thomas đến khám và nhập viện. Danica trả lời

họ: “Tôi đã chôn người anh hùng dẫn đến thiếu hụt nghiêm trọng. của nước Mỹ!”. Danica có mặt tại buổi công bố sáng kiến chống tự sát của Tổng VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP MỚI thống Trump và thành lập Quỹ Thống kê cho thấy số cựu binh mới “The Independence Fund and Mỹ trẻ tự tử cao gấp 4 lần những the Department of Veterans Affairs người lớn tuổi. Đại dịch Covid-19 (VA) Be a Hero for a Hero” dành dẫn đến việc nguồn lực y tế dành cho các cựu binh. Thụ hưởng là những cựu chiến cho các cựu chiến binh và gia đình họ bị phân tán đến nơi khác binh từng tham chiến trong quân

Trung sĩ Allen Thomas và vợ Danica

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

83

Toronto thoibao.com

RỬA TAY ĐÚNG CÁCH PHÒNG CHỐNG DỊCH COVID-19 TẠI SAO RỬA TAY LẠI QUAN TRỌNG ĐẾN NHƯ VẬY?

R

Theo bác sĩ Bernie Trần Bích Châu (Toronto), Coronavirus không vào sâu trong da được, chỉ có ba chỗ nó vào thôi: mắt, mũi và miệng. Cho nên mọi người mới được khuyên là tránh đưa tay lên mặt. Nhưng với nhiều người điều này rất khó, nhất là những người đeo kiếng. Một nghiên cứu cho thấy người ta chạm tay vào mặt trung bình 23 lần một giờ.

ửa tay thường xuyên luôn được cho là giúp ngăn ngừa được nhiều bệnh truyền nhiễm.

Nếu giữ tay sạch, là ngăn ngừa cho bản thân và cũng không lây nhiễm cho người khác. Cho nên, rửa tay thường xuyên được cho là cách tốt nhất để ngăn ngừa bị lây nhiễm Coronavirus.

Ở thời dịch COVID-19 như hiện nay, sẽ không thừa nếu như cứ nhắc đi nhắc lại: thường xuyên rửa tay đúng cách là biện pháp quan trọng nhất và cũng dễ dàng thực hiện để giảm thiểu việc bị lây nhiễm

NHƯNG RỬA TAY THẾ NÀO MỚI ĐÚNG CÁCH? KHI RỬA TAY VỚI NƯỚC:  Phải rửa tay với xà bông, nước ấm, ít

nhất 20 giây.

 Đừng bỏ sót mu bàn tay, các ngón tay, kẽ

tay và dưới móng tay.

 Tốt nhất là vào Youtube coi video hướng

dẫn cách rửa tay đúng của Tổ chức Y tế thế giới WHO: How to handwash? With soap and water (https://www.youtube.com/watch?v=3 PmVJQUCm4E)

Làm ướt tay và bơm 3-5ml dung dịch vào lòng bàn tay

Chà hai lòng bàn vào nhau

Chà lòng bàn tay này lên mu bàn tay kia và ngược lại

KHI RỬA TAY VỚI HAND SANITIZER:  Dùng một ít chất khử trùng hand

sanitizer chà xát hai tay trong khoảng 20 giây, động tác tương tự như rửa bằng nước. Không rửa hoặc lau sạch chất khử trùng trước khi khô.

84

Chà 2 lòng bàn tay vào nhau, miết mạnh các ngón tay vào các kẽ ngón tay

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Chà ngón tay cái của bàn tay này vào lòng bàn tay kia và ngược lại

Chà các đầu ngón tay này vào lòng bàn tay kia và ngược lại

Toronto thoibao.com đội Mỹ như Marckesano. Mục đích chính của chương trình là giúp họ có nhiều dịp gần gũi nhau hơn đi kèm với các trợ giúp khác. VA có cả đường dây nóng 24/7 Veterans Crisis Line, 1-800-2738255 và hoạt động giống như đường dây chăm sóc sức khoẻ tinh thần khẩn cấp dành riên cho các trường hợp rối loạn chấn thương sau chiến trường. Dưới thời Chính phủ Trump, các cựu binh bắt đầu được phép chăm sóc y tế tư nhân nhưng tiền do VA trả nếu VA không thể chăm sóc

kịp thời cho họ. Chính quyền Mỹ cũng vừa mở chiến dịch mới quy mô toàn quốc chống tự sát mà đích nhắm chính là các cựu chiến binh. Tín hiệu đầu tiên của chiến dịch là một quảng cáo trên Internet mang dòng chữ “Suicide is preventable” (Tự sát có thể ngăn chặn được), sau đó là lời kêu gọi công chúng hãy quan tâm đến những người có dấu hiệu khủng hoảng tinh thần và cách nhận biết chúng, nhất là khi đại dịch vẫn còn ở đỉnh cao dẫn đến trầm cảm và tuyệt vọng. Những người nghi mình có vấn

đề về tinh thần cũng nên chia sẻ với người khác để được giúp đỡ. Mang tên REACH, chiến dịch là phần chính của một sáng kiến mới có kinh phí 53 triệu USD và kéo dài trong 2 năm. Tham gia ngoài chính quyền còn có các doanh nghiệp, trường học, các tổ chức phi lợi nhuận và các tôn giáo. “Nếu hợp tác cùng nhau và đi đúng theo bản đồ lộ trình chúng ta sẽ sớm chấm dứt được bi kịch mang tính quốc gia này. Tất cả chúng ta đều đang phải đối mặt với sự lo âu và cô lập. Cách tốt

nhất là nên thổ lộ nhiều hơn thay vì che giấu nó. Cũng đừng sợ khi cần đến sự giúp đỡ” – Phu nhân Phó Tổng thống Mike Pence, bà Karen Pence, phát ngôn viên chính của sáng kiến mới nói. Hội thể hình FitOps Foundation đã giúp các cựu binh bằng cách mời họ tham dự miễn phí các lớp tập luyện. Bác sĩ Jerome Adams, người cầm dầu nhóm soạn thảo sáng kiến cho rằng cả công chúng lẫn y tế công cộng đều ít quan tâm đến vấn nạn tự tử hơn là tác hại của thuốc lá và Covid-19. “Đây là tâm lý cần loại bỏ. Đừng ngại nhờ người khác giúp đỡ” – ông nói. Các chuyên viên y tế đề nghị người dân tham khảo trang web wearewithinreach. net khi cần để tìm giải pháp và lời khuyên cho mình cũng như cho người khác. Trang web nêu rõ những nguy cơ và cách giúp đỡ. “Nói thẳng vấn đề của mình và giúp đỡ người khác sẽ cứu được nhiều mạng sống” – bác sĩ Barbara Van Dahlen, giám đốc điều hành sáng kiến chống tự sát, nói. Lê Tây Sơn/DN Plus

Truy điệu nạn nhân

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

85

Toronto thoibao.com

86

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020

Toronto thoibao.com

NOVEMBER 26, 2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2799

87

Toronto thoibao.com

88

Issue 2799 | thoibao.com | THỜI BÁO | NOVEMBER 26, 2020