TORONTO 2742 P1 Flipbook PDF

TORONTO 2742 P1 COMPRESSED

---

210 Views
63 Downloads
FLIP PDF 42.72MB

DOWNLOAD FLIP

REPORT DMCA

SATURDAY

ISSUE 2742

THỨ 7 MAY 09 2020

R

PUB Agreement N0 40009120

THE VIETNAMESE NEWSPAPER - www.THOIBAO.COM

SỐ NGƯỜI CHẾT VÌ COVID-19 Ở HOA KỲ: BẠCH ỐC DỰ ĐOÁN LÊN TỚI

134,000

“TÔI TỪNG NÓI 65,000 NGƯỜI CHẾT. VÀ GIỜ TÔI NÓI 80,000 HAY 90,000”

Toronto thoibao.com

2

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

3

Toronto thoibao.com

4

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

TIN BẮC MỸ Toronto

MUÏC LUÏC QUAÛNG CAÙO Bài Viết Amida Life Acai

ACCOUNTING - KẾ TOÁN Kim Hoa Lưu

Berry

61

Mây V.Nguyễn-CPA,CA

dShopping-SureMeal

21

INSURANCE - BẢO HIỂM

TaxCare Luân Lê CPA

93 35

Tam Nguyen Law

Tạ

17

REAL ESTATE - ĐỊA ỐC

Đăng Nguyễn

45

Ann Vương

Hoàng Nga

11

Dzung Lily Trần

25 91

Nguyễn Mỹ Linh

37

Jimmy Hoàng Lê

35

Sương Phan

37

Tany Thanh Le Ly

17 97

AUTO BODY - GLASS - REPAIR

John Nguyen

7

51

Keng Pham

19

23

Kim Hien Nguyen

29

Mark Tran

17

ACME Auto Centre

49

Thắng Đỗ

AMC Auto Mechanic

43

Trần Diệu Trinh

65

Nhien Phat VN Auto

73

Trần Thiện

51

9

Trương Phát Tài (Tony) 87

AUTO SALES - BÁN XE Vy To

3

Lăng Skin Care

Bond Legal Services

DENTIST - NHA SĨ Phạm Tiến Lộc Phí Thịnh Long Tom Mạnh Nguyễn

1

Thanh Phạm

23

Tiến Nguyễn

89

MONEY EXCH - CHTIỀN NGOẠI THƯƠNG 63

I.D.A.

17

William Nguyễn

91

15 6 63

Phở Vaughan

61

Phở Vrolls

69

SERVICES - DỊCH VỤ

LIỆU V. LÝ

Co-op Tiêu Dao

Foot Specialist-Lương.T.Ái 41

Billy Triệu-Công Triệu

33

Phở Tiến Phát

Wellcare Pharmacy

FINANCIAL - TÀI CHÁNH 61

67

Phở Linh

PHYSIOTHERAPIST - TRỊ

Bế Minh Đức

Việt Nguyễn Wendy Uyên Lê

Phở Rùa Vàng - Miss.

TÂY

E M P L OY M E N T - T U Y Ể N

97

9

RESTAURANT-CAFE

PHARMACY - NHÀ THUỐC

Connect Staffing Serv.

39

53

Sexy Nails

NGƯỜI

31

77

1

83

Phú Nguyễn Quang Nguyễn Nguyễn

17

LeSean- Hand Santilizer

3 113

Sam Mcdadi-Tracy

47

Mini Cash Mart

ELECTRONICS-COMPUTER 240mL

Peter Barzgar Phan Chánh Nghĩa

14

61

Võ Châu Bảo

109

Lá Phong Immigration Le Immigration

1 13

Nguyễn Bá Thành

LEGAL - PHÁP LÝ

9

Nguyễn Thanh Nhàn

25 117

Huỳnh Hữu Tỷ

Trương Tấn Hùng

TÓC

79

Hứa Tấn Khánh

UCAN Immigration

BEAUTY SALON - TMV, UỐN

59

33

Lynn (Phụng) Lâm

Tommy Trần

121

23

1

Vina Auto Repair

Hiếu Hồ

Jennifer Phương Nguyễn

27

Tam Nguyen Law

4

United Together-Thư Cảm UNO IP TV Box

87

Phan Tấn Thiện

6

Cửa

Bành Ngọc Muội-Ampex

ATTORNEY AT LAW - LUẬT SƯ Lily Nguyễn Trần

Thời Báo-Thông Báo Mở

80

65

Viet Link Communication 11

PRIVATE ANNOUNCEMENT -

SUPERMARKET - SIÊU THỊ

TANG SỰ, HỶ SỰ

Bến Thành

107

21

P/U- “Nguyễn Cao Thế”

Factor Financial Services

143

Nations Fresh Foods

1

P/U- “Nguyễn Thị Chúc”

159

Goldhar & Associates

139

SUPPLIER - ĐẠI LÝ CUNG

158

P/U- “Nguyễn Thị Chúc”

Linh Nguyễn

73

141

Nancy Truong

51

PUBLIC ANNOUNCEMENT -

Phong (Vincent) Su

39

THÔNG BÁO CĐ

Phượng Cao Robert Huynh

1 11

Ted Ang-RBC Mortgage 25 Tommy Ly

43

FUNERAL - NHÀ QUÀN Mai Táng Quốc Tế-SCI 125 York Cemetery

1

FURNITURE - BÁN BÀN GHẾ P & S Furniture

23

HEARING AIDS - TRỢ THÍNH Life Care Hearing-Trợ Thính

75

HERBALIST - ĐÔNG Y Amida Life-Đông Trùng Hạ Thảo Nấm

133

dShop-LeSean Hand

CẤP Dầu Gió Xanh Hiệu Con Ó

157

Illights

117

Bến Thành

106

dShop-Nhân Sâm Mật Ong

Monument Direct

127

Canada

81

dShopping-All Products

Fertilizer Piano Depot

33

dShopping-LeSean

85

153

TAILOR - TEXTILE - NHÀ MAY

dShopping-Mủ Trôm Vĩnh

Cash One Hour Cleaners

Hai Van Travel

65

135

Hình Ảnh COVID19

154

Transcontinent Travel

Phiếu Đặt Mua Báo Dài

21

Hạn

127 145

Thời Báo New Media

Lịch trình mở thêm giờ bắt đầu từ ngày 14 tháng 5, trước ngày sinh nhật Nữ Hoàng, ngày lễ Victoria. Bắt đầu từ ngày 14 tháng 5, trên 360 tiệm bán rượu bia LCBO sẽ mở cửa từ 10 giờ sáng cho đến 9 giờ tối từ thứ hai cho đến thứ bảy. Riêng ngày Chúa nhật thì tiệm bán rượu bia chỉ mở cửa từ 11 giờ sáng cho đến 6 giờ chiều. Sau một thời gian phải cắt giảm giờ mở Trong thời đại dịch, các tiệm bán rượu cửa vì đại dịch COVID-19, các tiệm bán bia vẫn được xem như là những cơ sở cần rượu bia LCBO trong tỉnh bang Ontario thiết cho sự hoạt động của nền kinh tế tỉnh sẽ mở cửa thêm giờ. bang Ontario. u

TRAVEL - DU LỊCH

Canada

Tech Solutions

Các tiệm bán rượu mở cửa thêm giờ trước ngày sinh nhật Nữ Hoàng

69

129

dShopping-Nhân Sâm

đến sự trợ lực của hệ thống miễn nhiễm trong cơ thể. Và cũng theo ông hansen thì thuốc gia tăng kháng thể này còn có hiệu quả hơn là thuốc chủng: chỉ dùng thuốc gia tăng kháng thể khi bị nhiễm COVID-19 mà người ta không cần chủng ngừa cho tất cả mọi người. Cũng theo ông Hansen thì thuốc phòng ngừa COVD-19 của công ty ông sẽ được thử nghiệm vào mùa hè sắp đến. u

4

Sakura Turbo Hood

Hảo

Theo những tin tức loan báo hôm thứ Hai ngày 4 tháng 5, chính quyền liên bang Canada đã bỏ ra 175 triệu dollars tài trợ cho công ty công nghệ sinh học AbCellera Biologics ở thành phố Vancouver, để công ty này phát minh và chế tạo một loại thuốc phòng ngừa COVID-19, để chờ thế giới sản xuất ra những loại thuốc chủng ngừa COVID-19 hiệu quả. Theo những ước lượng thì thời gian cần để thử nghiệm và cho ra đời một loại thuốc thử chủng ngừa COVID-19 một cách hiệu quả cũng cần ít nhất 1 năm. Thuốc phòng ngừa của công ty AbCellera Biologics là một loại thuốc giúp tăng cường hệ thống miễn nhiễm của cơ thể, giúp người ta ngăn cản được những cuộc tấn công của coronavirus. Theo ông Carl Hansen, chủ tịch điều hành của công ty AbCellera Biologics thì loại thuốc của công ty này vừa phát minh giúp gia tăng hệ thống phòng thủ trong cơ thể và giết vi rút mà không cần

Nurture Growth Bio

2 Products

Một công ty công nghệ sinh học Canada chế tạo thuốc phòng ngừa COVID-19

LeSean Hand Santilizer-

160

Santilizer

thoibao.com

Vikit Tours

29

VIDEO STORE - TIỆM BĂNG Châu Video

21

156

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

5

TIN BẮC MỸ Toronto thoibao.com

Chủ nợ Trung quốc có thể bị con nợ Mỹ quỵt nợ

Theo tin của tờ South China Morning Post phổ biến trong hôm 7 tháng 5, thì Trung quốc có thể cắt giảm số tiền mà xứ này đầu tư vào nướcMỹ qua cách mua những công khố phiếu T Bills. Trung quốc là quốc gia có số tiền mua công khố phiếu Mỹ nhiều nhất so với các quốc gia khác.

6

Số tiền mà Trung quốc mua chứng khoán Mỹ lên đến trên 1.1 ngàn tỷ Mỹ kim. Mới đây theo những nguồn tin thông thạo, các cố vấn của tòa Bạch Ốc đang thảo luận những biện pháp trừng phạt Trung quốc, vì xứ này đã che dấu những tin tức về đại dịch COVID-19. Một trong những biện pháp trừng phạt được nêu ra là Hoa Kỳ quỵt, không trả lại số tiền đầu tư 1.1 ngàn tỷ Mỹ kim. Tuy nhiên việc quỵt nợ này cũng rất nguy hiểm vì sẽ làm cho các nhà đầu tư khác không tin tưởng vào cách đầu tư vào công khố phiếu Hoa Kỳ. Chính quyền Hoa Kỳ bán các công khố phiếu cho tiền lời thấp, nhưng các nhà đầu tư trước đây vẫn tin tưởng bỏ tiền mua. Nhưng nếu quỵt nợ Trung quốc, Hoa Kỳ sẽ phải mượn tiền ở các ngân hàng với lãi xuất cao hơn, lạm phát sẽ gia tăng, nợ nần sẽ ngập cổ, và nền kinh tế có thể sẽ đi xuống? u

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Trên 10 ngàn người nhiễm COVID-19 ở các xưởng cắt thịt Theo bản tin của báo USA Today phổ biến hôm thứ tư ngày 6 tháng 5, thì có đến trên 10 ngàn người nhiễm COVID-19 ở 170 cơ xưởng cắt thịt ở 29 tiểu bang trên toàn Hoa Kỳ và có ít nhất 45 nhân viên của các cơ xưởng này bị chết, trong đó có một người Mỹ gốc Lào Việt. Tại tỉnh bang Alberta, Canada cũng có hàng ngàn nhân viên làm trong các xưởng cắt thịt của hãng Cargill bị nhiễm COVID-19

và có 1 người chết và đó là bà Bùi Thị Hiệp, một người Canada gốc Việt. Các ổ dịch khởi phát ở các xưởng cắt thịt ở Hoa Kỳ, đã khiến các công ty đã cho đóng cửa ít nhất 40 cơ xưởng. Trong khi đó, vì lo lắng là nếu các cơ xưởng bị đóng cửa, sẽ gây tình trạng thiếu hụt thịt, không đủ cung cấp cho nhu cầu, tổng thống Trump đã ra lệnh trực tiếp (executive order) buộc các cơ xưởng cắt thịt phải mở cửa lại. u

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

7

TIN BẮC MỸ Toronto thoibao.com

Coronavirus đến từ đâu khi các bệnh nhân mới ở New York là những người tử thủ tại gia? Trong cuộc họp báo diễn ra hôm thứ tư ngày 6 tháng 5, ông Andrew Cuomo, thống đốc tiểu bang New York đã tiết lộ một tin kinh hoàng là phần lớn những bệnh nhân vừa vào các bệnh viện ở tiểu bang New York, vì nhiễm COVID-19, là những người theo lệnh tử thủ trong nhà trong nhiều tuần qua và không đi ra ngoài. Vậy thì từ đâu mà những người này nhiễm bệnh? Chỉ có một giả thuyết là những con virus giết người đã có thể sống tiềm ẩn trong người lâu hơn 2 tuần lễ, trước khi chúng bộc phát tấn công người?

Thiếu thịt bò, nhiều nhà hàng Wendy’s phải chuyển qua bán thịt gà Hệ thống nhà hàng Wendy’s nổi tiếng với khẩu hiệu “Where ‘s the beef”, nhà hàng bán đồ ăn nhanh chuyên về thịt bò. Nhưng mới đây một số các chi nhánh của hệ thống nhà hàng Wendy’s đã lặng lẽ chuyển một số thực đơn dùng thịt gà thay vì thịt bò, vì những thiếu hụt thịt bò đang diễn ra ở Bắc Mỹ. Hàng loạt các cơ xưởng chế biến thịt bò ở Bắc Mỹ

như các cơ xưởng Tyson, Smithfield ở Hoa Kỳ và Cargill ở Canada đã phải tạm đóng cửa vì hàng trăm nhân viên ở các cơ xưởng này bị nhiễm COVID-19. Theo những tin tức thông báo hôm thứ tư ngày 6 tháng 5, co trên 1 ngàn cửa tiệm Wendy’s ở Hoa Kỳ đã không còn thịt bò để bán. Giá thịt bò ở Bắc Mỹ vì thế cũng đã gia tăng! u

Thống đốc Cuomo

Theo thống đốc Cuomo thì dữ kiện công bố của 1 ngàn bệnh nhân vừa phải vào 100 bệnh viện ở tiểu bang vì COVID-19 thì 66 phần trăm những bệnh nhân mới này là những người theo lệnh, cố thủ tại nhà trong những tuần qua.

18 phần trăm số 1 ngàn người này là những cụ ông, cụ bà sống trong các nhà dưỡng lão. Thống đốc Cuomo cũng cho biết là gần một nửa số bệnh nhân vừa nhập viện là những người Mỹ da đen hay người Nam Mỹ. u

Thêm nhiều cơ sở thương mại được mở cửa vào tuần lễ tới ở Ontario và B.C.

Hôm thứ tư ngày 6 tháng 5, thủ hiến Doug Ford của tỉnh bang Ontario đã loan báo thêm những cơ sở thương mại được mở cửa ở tỉnh bang Ontario trong những ngày sắp tới. Bắt đầu từ ngày thứ sáu 8 tháng 5, các trung tâm làm vườn, các vườn ươm cây được mở cửa bán cho công chúng, và người mua được vào lựa mua

8

cây, không phải mua qua điện thoại, nhưng khách hàng vào tiệm sẽ phải tuân theo những luật lệ như giữ khoảng cách xã hội 2 mét. Đây là một tin mừng cho những người muốn mua hoa làm quà tặng cho mẹ vào ngày Mother’s Day 10 tháng 5. Đây cũng là dịp tốt cho người ta đến các vườn ươm cây mua cây về trồng.

British Columbia cũng loan báo lịch trình mở cửa lại guồng máy kinh tế. Tuy nhiên sẽ không có những cuộc tranh tài thể thao như các cuộc tranh tài của đội băng cầu Vancouver Canucks cho đến khi người ta tìm thấy thuốc chủng ngừa. Bắt đầu từ ngày 15 tháng 5, các dịch vụ y khoa như các cuộc giải phẩu bị đình trệ vì đại dịch, sẽ được Ngày 9 tháng 5 thì các cho thi hành trở lại, các tiệm bán đồ sửa sang văn phòng nha sĩ, vật lý trị nhà cửa như Canadian liệu, đấm bóp trị liệu, ngôn Tire, Home Depot, Rona, Lowe’s... sẽ được mở cửa. Ngày 11 tháng 5, thì các tiệm bán lẻ không nằm trong các thương xá được quyền mở cửa, các công trình xây cất các chúng cư, cao ốc… sẽ được tiếp tục. Cũng trong hôm 6 tháng 5, chính quyền tỉnh bang

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

ngữ trị liệu, chỉnh xương sẽ được mở cửa . Những tiệm cắt tóc, thẩm mỹ viện, tiệm nails, bảo tàng viện, nhà hàng, tiệm cà phê, quán rượu, thư viện, công viên, bãi biển cũng sẽ được mở cửa. Nếu số người nhiễm COVID-19 không gia tăng thì vào tháng 6, các khách sạn sẽ được mở cửa lại. Các công viên gồm cả việc cắm trại đêm và nền kỹ nghệ điện ảnh sẽ được cho hoạt động trở lại u

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

9

VIỆT NAM Toronto thoibao.com

Mười luật sư kiến nghị cho luật sư của tử tù Hồ Duy Hải dự phiên Giám đốc thẩm Khoảng 10 luật sư hôm 7-5-2020 đã ký tên vào Đơn kiến nghị khẩn cấp gửi Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đồng thời cũng gửi tới những nơi khác như Chủ tịch nước Việt Nam, Chủ tịch Quốc hội... đề nghị tạo điều kiện cho luật sư Trần Hồng Phong tiếp tục tham gia phiên tòa giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải theo quy định của pháp luật. Hồ Duy Hải là tử tù vì bị kết án về tội giết người, cướp tài sản trong một vụ án còn nhiều nghi vấn cách đây 12 năm. Các luật sư này bày tỏ trong đơn là “hết sức bất ngờ và thất vọng” vì luật sư đồng nghiệp được gia đình Hồ Duy Hải yêu cầu bảo vệ cho bị án trong giai đoạn Giám đốc thẩm của vụ án – chỉ được có mặt

LS Trần Hồng Phong trao đổi với báo chí sau khi rời phòng xử án. Ảnh: T.PHAN

trong phần thủ tục đầu tiên của phiên tòa và trình bày ý kiến của mình trước Hội đồng Thẩm phán trong khoảng thời gian 20 phút hôm 6/5. Luật sư Lê Văn Hòa, một

trong 10 người ký đơn vào trưa ngày 7-5-2020 đã trực tiếp cầm đơn kiến nghị gửi cho Bộ phận tiếp dân của Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội, cho biết: “Trong bộ luật Tố tụng

Hình sự đã ghi rõ rồi cho nên cái việc đó chúng tôi thấy rằng là Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao chưa tạo điều kiện tối đa cho luật sư để thực hiện các quyền và trách nhiệm của

mình để bảo vệ cho thân chủ là tử tù Hồ Duy Hải. Chúng tôi hy vọng rằng ông Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao sẽ lắng nghe kiến nghị của chúng tôi, nếu mà ông ấy đáp ứng ứng được cái điều đó đó thì tôi nghĩ sẽ rất là có lợi. Bởi vì vụ án này kéo dài cũng rất được quan tâm trong suốt thời gian qua, bà con ở trong nước và kể cả cả hải ngoại rồi các tổ chức thế giới đều rất là quan tâm đến vụ án này.” Nội dung lá đơn chỉ rõ: “Khi Luật sư Trần Hồng Phong mất đi quyền có mặt và thực hiện nghĩa vụ, quyền tranh tụng của mình tại phần tiếp theo của phiên tòa, có nghĩa là bị án Hồ Duy Hải đã bị tước đi cơ hội cuối cùng, hy vọng cuối cùng được xem xét công bằng theo quy định.” 

Kết án người dự định biểu tình vì tội phá rối an ninh Sáng ngày 6/5, Tòa án Nhân dân Cấp cao tại TP. HCM mở phiên tòa xét xử phúc thẩm và tuyên y án đối với Đoàn Viết Hoan 36 tháng tù giam và Ngô Xuân Thành 28 tháng tù giam, về tội “Phá rối an ninh” theo điều 118, Bộ luật Hình sự năm 2015. Đây là hai trong số bốn bị cáo có đơn kháng cáo trong vụ án “dự định biểu tình, gây cháy nổ ở Đồng Nai” vào năm 2019. Trong vụ án này, phiên tòa sơ thẩm ở Đồng Nai hôm 26/11/2019 cũng đã tuyên phạt Võ Thường Trung 36 tháng tù giam và Nguyễn Đình Khuê 28 tháng tù giam. Bốn bị cáo tại phiên xử sơ thẩm ở đồng Nai tháng 11/2019. Nguồn: TTXVN

10

Đoàn Viết Hoan, Võ Thường Trung, Ngô Xuân Thành, Nguyễn Đình Khuê

Báo Chính phủ dẫn cáo trạng của Viện kiểm sát tỉnh Đồng Nai trong phiên xử sơ thẩm: “Đoàn Viết Hoan, Võ Thường Trung, Ngô Xuân Thành, Nguyễn

Đình Khuê lên kế hoạch kích động biểu tình, gây rối nhân dịp lễ 30/4 tại Biên Hòa… Kế hoạch tiến hành biểu tình, gây cháy nổ của các đối tượng này

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

đã bị Cơ quan An ninh Công an tỉnh Đồng Nai kịp thời phát hiện và ngăn chặn”. Tuy nhiên, người bào chữa cho các bị cáo là luật

sư Đặng Đình Mạnh đã đưa ra một thông tin hoàn toàn trái ngược với cáo buộc. Luật sư Mạnh nói với Đài Á Châu Tự Do: “Những người này chỉ có ý định xuống đường biểu tình vào ngày 28 tháng 4 năm 2019 để chống dự luật đặc khu, phản đối tăng giá xăng, giá điện và không có chút hiểu biết gì về chất nổ cả”. Được biết, sau phiên xử phúc thẩm, nhà hoạt động Nguyễn Thúy Hạnh – là người sáng lập Quỹ 50k – cho biết, ông Ngô Xuân Thành có hoàn cảnh rất khó khăn, đã ly hôn, hai con còn nhỏ phải sống nhờ người cô. Quỹ 50k đã đưa Ngô Xuân Thành vào danh sách là người được hỗ trợ thường xuyên. 

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

11

VIỆT NAM Toronto thoibao.com

Lãnh án vì đưa tin có người tử vong vì COVID-19

Anh Đinh Vĩnh Sơn

Anh Đinh Vĩnh Sơn, 27 tuổi, ngụ xã Đạ P’Loa, huyện Đạ Huoai, tỉnh Lâm Đồng vừa bị tuyên án 9 tháng tù treo và phạt bổ sung số tiền 30 triệu đồng với cáo buộc giả mạo facebook người khác rồi loan tin bị cơ quan chức năng cho là thất thiệt rằng Đà Lạt có 3 người nhiễm COVID-19 trong đó 1 người chết. Báo trong nước loan tin trích nội dung phiên tòa sơ thẩm diễn ra ngày 6/5 tại Tòa án Nhân dân huyện Đạ Huoai. Tại tòa, Đinh Vĩnh Sơn bị tuyên 9 tháng tù treo, thời gian thử thách 18 tháng, kèm thêm hình phạt bổ sung 30 triệu đồng về tội “Đưa hoặc sử dụng trái

phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông”. Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh Lâm Đồng, do mâu thuẫn trên mạng xã hội facebook với anh Hồ Hoàng Duy, Đinh Vĩnh Sơn đã tạo tài khoản facebook và đổi tên thành Hồ Hoàng Duy để giả mạo facebook thật của anh Duy. Sau đó, Sơn dùng tài khoản facebook giả mạo này để đăng những thông tin không chính xác. Đáng chú ý, vào ngày 1/4, Sơn dùng tài khoản facebook Hồ Hoàng Duy đăng bài trong nhóm công khai ‘Việc làm thêm học sinh, sinh viên Đà Lạt’ gồm hơn 59.000 thành viên tham gia với nội dung: “Tại Đà Lạt có 3 ca nhiễm COVID-19, trong đó có 1 ca đã tử vong lúc 4h sáng nay, 2 ca còn lại đã được mang đi cách ly. Chính quyền đang lập danh sách những người tiếp xúc với 3 bệnh nhân đó. Dự kiến số người tiếp xúc khoảng trên dưới 500 người. Bệnh nhân tử vong bên đường Đa Phú, còn 2 bệnh nhân còn lại ở chợ Đà Lạt…” 

Tình trạng hạn hán khẩn cấp tại tỉnh Bình Thuận Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Thuận vào ngày 7/5 ký quyết định công bố tình trạng khẩn cấp, cấp độ 2 do hạn hán gây ra tại tỉnh Bình Thuận và yêu cầu các cơ quan ban ngành địa phương thực hiện giải pháp ứng phó khẩn cấp. Tin cho biết Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Thuận yêu cầu Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan cùng với Ủy ban Nhân dân các huyện, xã thực hiện nhanh chóng giải pháp cấp bách phòng chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, phục vụ sản xuất nông

nghiệp và dân sinh trên địa bàn tỉnh. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bình Thuận sẽ khoanh vùng các khu vực bị ảnh hưởng do hạn hán và lựa chọn giải pháp tổ chức ngay các dự án cấp bách đã được duyệt hồ sơ dự án đầu tư trước đó để kịp thời cung cấp đủ nước sinh hoạt cho người dân khu vực bị thiếu nước nghiêm trọng. Ngoài ra, thường xuyên theo dõi tình hình điều tiết nước tại các hồ chứa thủy điện Đại Ninh và Hàm Thuận bổ sung nguồn nước để chống hạn hán cho khu vực hạ du. 

Việt Nam phát giác 17 ca COVID-19 mới Việt Nam hôm 7/5 thông báo đã ghi nhận thêm 17 ca nhiễm virus corona, sau 3 tuần không có ca nhiễm mới trong cộng đồng, và cho biết đã ngay lập tức cách ly những người này khi họ nhập cảnh. Truyền thông trong nước trích dẫn thông tin từ Bộ Y tế nói rằng cả 17 người này đều mới từ châu Âu về nước bằng chuyến bay bảo hộ công dân, được cách ly ngay và không có nguy cơ lây nhiễm ra cộng đồng. Hiện những người này đang được điều trị cách ly tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bạch Liêu. Trước đó, từ 16/4 đến 7/5, Việt Nam không có ca nhiễm trong nước. Số ca nhiễm mới nâng tổng số người nhiễm COVID-19 ở Việt Nam lên 288. Trong số này có 148 người nhiễm và nhập cảnh bị cách ly.

12

Bộ Y tế VN cho biết không có trường hợp tử vong nào do virus corona. Tuy nhiên, hôm 4/5, Tuổi Trẻ ghi nhận một bệnh nhân từng dương tính với COVID-19 đã chết vì xơ gan và nói rằng đây là bệnh nhân đầu tiên từng liên quan đến virus corona tử vong. Vi ệ t N a m b ắ t đ ầ u

ngừng lệnh cách ly toàn xã hội từ ngày 23/4 và theo Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết hôm 7/5 tại một cuộc họp Thường trực Chính phủ về phòng chống dịch bệnh COVID-19, các dịch vụ kinh doanh không thiết yếu được cho phép mở cửa trở lại bình thường, trừ vũ trướng và karaoke

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

phải bảo đảm các điều kiện phòng, chống dịch bệnh (đeo khẩu trang, rửa tay sát khuẩn). Theo ông Phúc, trong 21 ngày qua Việt Na không có ca nhiễm mới trong cộng đồng và cả nước ở tình trạng nguy cơ thấp. Việt Nam sẽ tiếp tục các biện pháp ngăn chặn dịch xâm nhập, theo lời Thủ

tướng Phúc. Ông nói, nếu có người ở nước ngoài về, đều phải cách ly tập trung 14 ngày, trừ trường hợp chuyên gia, công nhân lành nghề, nhà đầu từ thì có phương thức cách ly tại chỗ phù hợp. Người đứng đầu chính phủ Việt Nam nhấn mạnh “tuyệt đối không để người nhập cảnh lây lan dịch bệnh ra cộng đồng”. Từ đầu tháng 2, Việt Nam đưa ra lệnh cách ly bắt buộc 14 ngày đối với những người nhập cảnh từ Hàn Quốc khi dịch bùng phát ở đây, nhưng theo Nikkei Asian Review cho biết hồi tháng trước, Samsung đã “vận động hành lang” để Việt Nam cho phép hàng trăm kỹ sư của hãng điện tử lớn nhất Hàn Quốc nhập cảnh mà không phải cách ly tập trung. 

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

13

Toronto thoibao.com

14

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

15

CHUYỆN BÊN NHÀ Toronto thoibao.com

NHỮNG KẺ BÁN RẺ LƯƠNG TÂM ĐOÀN DỰ ghi chép

TRỤC LỢI TỪ DỊCH BỆNH: THAM LAM VÀ VÔ CẢM!

Trong khi mọi người tất bật chống dịch Covid-19 với tinh thần “chống dịch như chống giặc”; trong khi nhiều người dân sẵn sàng nhường cơm sẻ áo với đồng bào nghèo bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19; và trong khi các bác sĩ, y tá, nhân viên y tế… tận tụy hy sinh kể cả mạng sống của mình để xông lên tuyến đầu chống dịch, bảo vệ sức khỏe của dân chúng thì buồn thay, vẫn có những kẻ tham lam, vô cảm, vô lương tâm, lợi dụng dịch bệnh để trục lợi, ngang nhiên chiếm đoạt tài sản quốc gia. PGS.TS Nguyễn Nhật Cảm – phó giám đốc Sở Y tế Hà Nội, giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật CDC Hà Nội, người có thể coi là kẻ trục lợi điển hình trong dịch bệnh, khi cùng 6 thuộc cấp và đồng bọn nâng khống giá trị gói thầu mua sắm thiết bị y tế phòng chống dịch Covid-19, từ 2,3 tỷ đồng lên 7 ty đồng, nghĩa là gấp hơn 3 lần giá nhập. Hành vi của ông Cảm khiến dư luận dân chúng rất bất mãn, đòi phải trừng trị nghiêm khắc. CDC Hà Nội (Center for Disease Control of Ha Noi) là đơn vị chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, chỉ đạo và thực hiện các hoạt động chuyên môn về công tác y tế dự phòng trên địa bàn Hà Nội.

CDC có trách nhiệm hoạt động với mục đích làm giảm tỉ lệ mắc bệnh và tử vong do các dịch bệnh truyền nhiễm cũng như không truyền nhiễm, giảm thiểu những tác hại về kinh tế, sức khỏe, thời gian, do dịch bệnh gây ra, thông qua các hoạt động tích cực kể cả dự phòng. Phó GS Tiến sĩ Nguyễn Nhật Cảm biết rất rõ nhiệm vụ của mình và của CDC Hà Nội trong phòng chống dịch Covid-19 với nhiệm vụ sàng lọc, kiểm soát, xét nghiệm, để đưa ra cảnh báo cũng như công bố những người nhiễm bệnh. Trách nhiệm lớn lao như thế nhưng vì lòng tham lam, Phó GS TS Cảm đã trở thành vô cảm trước sức khỏe của dân chúng để trục lợi, vơ vét cho cá nhân mình. Với 7 tỷ đồng, thay vì mua được 3 hệ thống máy xét nghiệm Realtime PCR thì CDC chỉ mua được 1 hệ thống, còn 4,7 tỷ tức hơn 2 hoệ thống thì ông ta cùng đồng bọn chia nhau bỏ vào túi. CDC đã mua bao nhiêu hệ thống? Điều này công an còn đang điều tra, xem xét hồ sơ. Tất nhiên, ông Cảm không phải là một ngoại lệ của chuyện trục lợi trong mùa dịch. Bởi vì theo tiết lộ của thiếu tướng Tô Ân Xô - chánh văn phòng Bộ Công an - thời gian qua cơ quan công an đã phát hiện

15 vụ sản xuất thiết bị y tế là hàng giả, hàng kém chất lượng, 98 cơ sở kinh doanh tăng giá bán thiết bị y tế, 50 trường hợp đầu cơ, ghìm hàng và hơn 100 vụ tàng trữ, vận chuyển trái phép không hóa đơn, chứng từ các trang thiết bị phòng chống dịch bệnh. Riêng CDC Quảng Nam lại càng ăn “bạo” hơn nữa là tính giá chiếc máy Realtime PCR với 7,2 tỷ đồng, tức còn cao hơn CDC Hà Nội 200 triệu đòng. Những con sâu mọt này chắc chắn sẽ bị “sờ gáy”! Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi là hành vi không thể chấp nhận được, pháp luật luôn dành cho những kẻ trục lợi, chiếm đoạt tài sản những hình phạt thích đáng cho tội danh này. Nhưng trục lợi trong điều kiện dịch bệnh thì lại càng phải xem như một tình tiết tăng nặng và cần xử thật nghiêm để làm gương cho những kẻ khác. Còn bao nhiêu người như PGS. TS Nguyễn Nhật Cảm? Còn bao nhiêu cơ quan được giao nhiệm vụ kiểm soát bệnh tật cho dân chúng đã mua thiết bị y tế phòng dịch với giá «trên trời”? Và còn bao nhiêu kẻ lợi dụng dịch bệnh để đầu cơ, ghìm hàng, nâng giá, sản xuất và mua bán thiết bị, thuốc men giả? Rất cần cơ quan chức năng vào cuộc quyết liệt để những kẻ bán rẻ lương tâm, mờ mắt vì đồng tiền phải chịu sự trừng phạt của pháp luật và để công cuộc “chống dịch như chống giặc” đang thành công với nhiều tín hiệu tích cực không bị ảnh hưởng vì những kẻ sâu mọt như ông Cảm. Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự “vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” tại Trung tâm CDC Hà Nội, ra lệnh khám xét cơ quan, khám xét nhà riêng và bắt tạm giam đối với ông Nguyễn Nhật Cảm cùng 6 đồng phạm.

chống dịch bệnh Covid-19, CDC Hà Nội đã thực hiện mua sắm một số hệ thống Realtime PCR tự động, bao gồm các máy: tách chiết mẫu, máy phân tích mẫu và phụ tùng; chi phí bảo trì từ các doanh nghiệp. Do thời gian gấp rút nên việc mua sắm này được CDC Hà Nội thực hiện theo phương thức chỉ định thầu. Qua xác minh bước đầu, C03 (Cục Cảnh sát chống tham nhũng, buôn lậu…) phát hiện hệ thống Realtime PCR tự động khi nhập khẩu về Việt Nam chỉ có giá khoảng 2,3 tỷ đồng nhưng được CDC Hà Nội mua vào với giá hơn 7 tỉ đồng. Theo lãnh đạo C03, việc “thổi giá” hệ thống Realtime PCR được các doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối, mua bán lòng vòng với nhau. Sau đó, được Công ty định giá Nhân Thành cho biết giá cả, và căn cứ vào đó, CDC Hà Nội “nhắm mắt” mà mua bởi vì tất cả bọn họ đều đồng loã với nhau, trong đó có ông Nguyễn Nhật Cẩm giám đốc CDC. Thật ra, chiếc máy xét nghiệm Realtime PRC do hãng Qiagen Trung Quốc chế tạo. Không ai biết giá xuất xưởng cộng với thuế mạ, tiền chuyên chở và lợi nhuận của các công ty nhập hàng là bao nhiêu, nhưng Sở Y tế Quảng Trị mua với giá 1,45 tỷ, thấp hơn giá 2,3 tỷ khá nhiều còn CDC Hà Nội “mua” với giá 7 tỷ! Những kẻ tham lam bị bắt

Như báo chí đưa tin, chiều 22/04, C03 khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam 7 người để điều tra hành vi vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng. Các bị can này gồm: PGS-TS Nguyễn Nhật Cảm, giám đốc CDC Hà Nội. Nguyễn Vũ Hà Thanh (nữ), trưởng phòng Tài chính kế toán CDC Hà Nội. Lê Xuân Tuấn, nhân viên phòng Mua bán lòng vòng để nâng giá Tài chính kế toán CDC Hà Nội. Cụ thể, từ đầu năm 2020, nhằm Đào Thế Vinh, giám đốc Công Phó GS TS Nguyễn Nhật Cảm, kẻ tham lam và vô cảm đáp ứng nhu cầu xét nghiệm phòng ty Vật tư Khoa học và Thương

16

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

17

CHUYỆN BÊN NHÀ Toronto thoibao.com

Nhóm 7 kẻ tham lam trục lợi kể cả ông Cảm

Máy xét nghiệm Realtime PCR do hãng Qiagen TQ chế tạo

mại. Nguyễn Trần Duy, tổng giám đốc Công ty Định giá và Bán đấu giá Nhân Thành. Nguyễn Ngọc Nhất, nhân viên Công ty Phát triển Khoa học Vitech. Nguyễn Thanh Tuyền, nhân viên Công ty thiết bị y tế Phương Đông. Những con người đáng quý

Hệ thống Realtime PCR là tổ hợp các máy tách, chiết, phân tích kết quả xét nghiệm, đã được nhiều địa phương mua sắm trong thời gian qua để phục vụ nhu cầu xét nghiệm Covid-19. Trao đổi với các phóng viên, một số địa phương cho biết họ mua hệ thống máy Realtime PCR với giá rất thấp. Có trường hợp như Sở Y tế Quảng Trị chỉ mua với giá 1,45 tỷ đồng. Cụ thể, theo ông Đỗ Văn Hùng,

18

giám đốc Sở Y tế Quảng Trị, qua theo dõi thì ông nhận thấy hệ thống máy Realtime PCR do CDC Quảng Trị mua với giá “tương đối thấp”, chỉ 1,45 tỷ đồng trong khi một số địa phương ở phía Bắc mua với giá 3 tỷ đồng; CDC Hà Nội mua đến 7 tỷ đồng. Theo ông Hùng, một loại máy tách, chiết tự động 32 mẫu phẩm vật khác, CDC Quảng Trị mua chỉ với giá 650 triệu đồng, trong khi một số địa phương mua với giá hơn 1 tỉ đồng. Cũng theo ông Hùng, Sở Y tế Quảng Trị giao cho CDC tỉnh mua 1 máy Realtime PCR và 1 máy tách chiết tự động 32 mẫu phẩm vật, ông có kiểm tra. Ông nói: “Xem qua tôi cảm thấy rất ổn, còn sau này thì không rõ lắm nhưng họ có bảo hành 5 năm”. Ông Hùng nói tiếp: “Hệ thống Realtime PCR mua với giá 1,45 tỷ đồng là rẻ chứ không mắc”.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

“Hiện các bị can đã khai nhận hành vi phạm tội và tự nguyện khắc phục hậu quả, nộp lại tiền”, ông Quang nói. Qua nắm tình hình, nhận thấy nhiều địa phương trên cả nước cũng mua sắm thiết bị, vật tư y tế, máy xét nghiệm... để phòng chống Covid-19, nên Bộ Công an đã tham mưu với Thủ tướng, yêu cầu các tỉnh, thành phố, khẩn trương rà soát, thẩm định và thanh tra các gói thầu liên quan. “Khi thanh tra Bộ Y tế và các địa phương, nếu xác định có dấu hiệu vi phạm, cơ quan công an sẽ tiếp nhận và xử lý theo quy định», ông Quang cho hay. Trước đó ngày 22/4, Bộ Công an đã khởi tố ông Nguyễn Nhật Cảm giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội và 6 bị can với cáo buộc gian lận mua sắm hệ thống Realtime PCR. Nhà chức trách cho biết, khi nhập về Việt Nam giá máy khoảng 2,3 tỷ đồng, tuy nhiên qua mua bán lòng vòng, đến Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, lên đến 7 tỷ đồng. Tại Quảng Nam, ngày 4/5, cơ quan chức năng đã công bố quyết định thanh tra đột xuất việc thực hiện gói thầu mua sắm hệ thống xét nghiệm Realtime PCR (giá 7,2 tỷ đồng, còn cao hơn cả CDC Hà Nội). Realtime PCR được giới thiệu là hệ thống mở, cho phép chạy được nhiều loại hóa chất, có thể xét nghiệm được nhiều loại bệnh truyền nhiễm, không riêng Covid-19. Trên thị trường, phần lớn máy phải nhập từ Đức CÁN BỘ CDC HÀ NỘI NỘP LẠI hoặc một số nước châu Âu với TIỀN MUA MÁY XÉT NGHIỆM giá từ 2,5 tới 10 tỷ đồng, tùy công Các cán bộ bị khởi tố trong vụ suất và cấu hình. án nâng khống giá trị gói thầu mua sắm máy xét nghiệm Covid-19 tại NẠN LỪA ĐẢO ĐỂ TRỤC LỢI Hà Nội đã tự nguyện nộp lại tiền TRONG MÙA DỊCH Chiều 18/03, công an thành phố nâng khống. Trung tướng Lương Tam Quang, Qui Nhơn (tỉnh Bình Định) đã bắt Thứ trưởng Công an cho biết thông giam Tiêu Thị Tuyết Sương (46 tuổi, ở xã Phước Hiệp, huyện Tuy tin trên tại họp báo chiều 5/05. Theo ông Quang, kết quả Phước, tỉnh Bình Định) đề điều tra điều tra bước đầu cho thấy, 7 bị và khởi tố về tội lừa đảo hết sức can trong vụ án Vi phạm quy định nguy hiểm. về đấu thầu gây hậu quả nghiêm Theo điều tra, Tiêu Thị Tuyết trọng xảy ra tại Trung tâm kiểm Sương mới học hết lớp 9, sau soát bệnh tật (CDC) Hà Nội và đó có thời gian làm người giúp một số đơn vị liên quan đã «cấu việc cho một phòng khám bệnh kết, thông đồng nâng khống giá tư nhân nên cũng có chút ít hiểu trị gói thầu mua sắm hệ thống xét biết về thuốc men. Gần đây, trong nghiệm Realtime PCR tự động». thời gian dịch bệnh Covid, Tuyết

Tại Đà Nẵng, ông Tôn Thất Thạnh, giám đốc CDC Đà Nẵng cho biết, việc mua sắm thiết bị phòng chống dịch là do Sở Y tế Đà Nẵng lo liệu, còn CDC thì chỉ chuyên tâm vào công việc chuyên môn của mình. Ông chia sẻ: “Khi nghe sự việc xảy ra tại Hà Nội, chúng tôi thấy buồn lắm. Người ta cứ nói CDC thế này, CDC thế nọ chứ chúng tôi có mua bán gì đâu. Xét nghiệm, xét nghiệm và xét nghiệm, bao nhiêu công sức anh em bỏ ra, chống dịch suốt mấy tháng nay mà còn bị hiểu lầm, mang tiếng nữa thì buồn lắm”. Ông Thạnh nói tiếp: “Khi CDC nhận được máy móc, thiết bị từ Sở Y tế đưa xuống, anh em làm việc 24/24, bất kể ngày đêm, với cả trăm, thậm chí cả ngàn xét nghiệm mỗi ngày”. Trao đổi về vấn đề mua sắm trang thiết bị, bà Ngô Thị Kim Yến, giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng cho biết, Đà Nẵng không mua toàn bộ hệ thống xét nghiệm như nhiều địa phương khác, mà chỉ mua bổ sung các phần để lắp vào những hệ thống xét nghiệm đã có sẵn. Theo bà Yến, khi Đà Nẵng xuất hiện các ca nghi nhiễm, cần gấp hệ thống xét nghiệm thì Sở Y tế rà soát lại các hệ thống máy móc đã xét nghiệm SARS-CoV-2 có cách đây ít lâu, chỉ mua thêm những thứ còn thiếu lắp vào. Việc thực hiện các khâu mua sắm đều do Sở Y tế Đà Nẵng đảm trách chứ không phải do CDC Đà Nẵng. Sở cũng đã gửi báo cáo chi tiết lên Bộ Y tế, Bộ cũng đồng ý lắm.

Toronto thoibao.com

Tiêu Thị Tuyết Sương tại cơ quan công an điều tra

Sương bỏ về nhà, mua nước cất và thuốc kháng sinh loại Gentamicin tại một nhà thuốc ở thị xã An Nhơn (Bình Định) rồi về pha chế, giả làm vắc-xin phòng ngừa bệnh, trong đó có bệnh dịch Covid-19. Y thị đã chích cho ít nhất là 30 người, thu lợi bất chính tới vài chục triệu đồng. Công an TP Qui Nhơn đã làm việc với 9 người bị hại của Tuyết Sương. Những người này khai báo,

số tiền đã đưa cho Tuyết Sương để chích ngừa Covid-19 thấp nhất là 1,4 triệu đồng/người, cao nhất là 3 triệu đồng/người. Trường hợp chị N.T.Y (một nạn nhân ở huyện Tuy Phước) cho biết, qua một người quen giới thiệu, Tuyết Sương tới nhà chị, tự xưng là nhân viên y tế dự phòng, đến chích các loại vắcxin ngừa bệnh. Tưởng thật, chị N.T.Y cho con chích một mũi “5 trong 1” - tức là ngừa 5 thứ bệnh

Các lọ vắc-xin giả của Tuyết Sương

Yên phát đi thông báo, khuyến cáo các cơ quan, đơn vị, trường học... trên địa bàn tỉnh cần cẩn trọng vì có những kẻ mạo danh cán bộ y tế đến các cơ quan như ngân hàng, trường học... đặt vấn đề phun hóa chất phòng dịch Covid-19 và thu tiền tại chỗ. Theo Sở Y tế Phú Yên, việc mạo danh Doanh nghiệo này gây ảnh hưởng không tốt đến cũng mạo danh Sở Y tế ngành y tế và tạo tâm lý chủ quan Chiều 17/03, Sở Y tế tỉnh Phú “đã phun hoá chất phòng dịch rồi,

cùng một mũi thuốc - ; chị chích một mũi ngừa ung thư cổ tử cung, và chồng chị chích một mũi ngừa dịch Covid-19. Xong việc, Tuyết Sương đòi 10 triệu đồng làm chị hết hồn, cả hai vợ chồng năn nỉ mãi chị ta mới chịu hạ xuống còn 8 triệu đồng.

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

19

CHUYỆN BÊN NHÀ Toronto thoibao.com

Khẩu trang y tế bị thu gom để xuất khẩu trộm ra nước ngoài

không sợ gì nữa” trong việc ngăn chống dịch bệnh. Sở Y tế khẳng định, việc phun hóa chất được tiến hành theo kế hoạch, có thông báo trước cho dân chúng. Hóa chất phải được kiểm định chất lượng, có nhãn mác, xuất xứ rõ ràng, đặc biệt là không thu phí. Thanh tra Sở Y tế đã tiến hành xác minh sự việc, đang mời doanh nghiệp có liên quan trong việc mạo danh Sở Y tế đi “phun thuốc thâu tiền” đến làm việc. Tại Hà Nội, Bệnh viện Nhi Trung ương mới đây cũng cảnh báo tình trạng lợi dụng tình hình dịch bệnh Covid-19, có một số đối tượng không phải cán bộ BV Nhi T.Ư nhưng mượn danh BV để tư vấn, bán thuốc, các

phòng khám là Sở Y tế thành phố sẽ đi kiểm tra. Theo Sở Y tế, đối tượng trên đã mạo danh bởi vì Sở Y tế không có bất kỳ nhân viên nào đến các phòng khám để bán tài liệu. Sở Y tế đã thông báo vụ việc cho công an thành phố. Dân chúng nếu gặp trường hợp mạo danh như trên, xin báo cho Sở Y tế, số điện thoại Đủ kiểu trục lợi 0967.771.010 hoặc Thanh tra Sở Ngày 18/03, Sở Y tế Sài Gòn Y tế, điện thoại 028.39307916 để thông báo về việc hiện nay trên phối hợp xử lý. địa bàn thành phố có một đối Vấn đề khẩu trang tượng tự xưng là nhân viên của Từ đầu mùa dịch Covid-19 đến Sở Y tế, tên Hải, số điện thoại 0972.933.891 - 0949.902.189, nay, một số cá nhân, cơ sở, lợi đến một số phòng khám để bán dụng “thổi giá” mặt hàng khẩu các tài liệu về công tác phòng trang y tế để trục lợi. Trong nhiều chống dịch Covid-19, và nói với vụ vi phạm điển hình, có vụ Cục

loại thực phẩm chức năng, men vi sinh, khẩu trang, dung dịch diệt khuẩn..vv.. nhằm trục lợi”. BV Nhi T.Ư khuyên dân chúng cần kiểm tra thông tin trước khi mua hàng để tránh bị lừa đảo, sử dụng lầm sản phẩm không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng.

Quản lý thị trường Thừa ThiênHuế kiểm tra, xử phạt 50 triệu đồng đối với Công ty Dược phẩm Hồng Lan (TP Huế) do “lợi dụng điều kiện bất thường, định giá bán hàng hóa bất hợp lý” để bán khẩu trang với mức giá không phù hợp. Tương tự, Thanh tra Sở Y tế Sài Gòn cũng đã phạt hơn 31,7 triệu đồng đối với ông Lê Ngọc Bền (phường 3, quận Gò Vấp), trong đó phạt về hành vi lợi dụng dịch bệnh bán hàng hóa (khẩu trang) với giá bất hợp lý... Không chỉ trục lợi mặt hàng khẩu trang mà hóa chất Cloramine B dùng để khử khuẩn, sàn nhà, vệ sinh nhà cửa cũng bị “thổi giá” gấp 2 - 3 lần, từ 100.000 đồng/kg nâng lên 200.000 - 250.000 đồng/ kg. Thậm chí, một số cơ sở đã sản xuất nước sát khuẩn giả, quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội. Ngày 18/03, công an Thừa Thiên-Huế cho biết đã ra quyết định xử lý hành chánh với mức phạt 14,5 triệu đồng đối với bà Nguyễn Thị Thơm (39 tuổi, ngụ xã Lộc An, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên-Huế) về hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu rồi đưa lên mạng xã hội quảng cáo. Quyết định xử phạt hành chánh (tức phạt tiền) cũng nêu rõ, nếu tái phạm sẽ bị xử lý hình sự. Theo công an, giữa lúc dịch bệnh diễn biến phức tạp khiến nhiều người lo lắng, lại xuất hiện quảng cáo có loại “thẻ” có khả năng... kháng khuẩn, diệt vi rút SARS-CoV-2. Đây là loại thẻ lừa đảo, do TQ sản xuất nhưng bà Nguyễn Thị Thơm vẫn nhập hàng ro062i đăng quảng cáo rao bán để thu lợi bất chính. Tính đến chiều 18/03, Cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Nam đã xử lý 11 vụ vi phạm kể từ đầu mùa dịch, gồm các lỗi: không niêm yết giá, kinh doanh hàng hóa nhập lậu, hàng nhập khẩu không có nhãn phụ bằng tiếng Việt... Tỉnh đã yêu cầu 780 cơ sở ký cam kết không được nâng giá khẩu trang, nước sát khuẩn để trục lợi. ĐOÀN DỰ ghi chép

20

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

21

CHUYỆN CŨ NGHE LẠI Toronto thoibao.com

Từ Bắc Kỳ di cư tới tỵ nạn chính trị BS NGUYỄN Ý ĐỨC

N

hân dịp kỷ niệm 50 năm di cư từ Bắc vô Nam, lang tôi xin ra ngoài lãnh vực y học, ghi lại vài hàng về biến cố đau buồn này để khỏi “Lạc bất tư Thục”, ham vui mà quên cả quê hương, bản quốc…Một quê hương còn nhiều tai ương. Đang giờ học Việt văn của giáo sư Nguyễn Tường Phượng thì tôi được nhân viên phòng Giám học kêu xuống gặp người nhà. Tôi học lớp Đệ Tam ban A Trung Học Chu Văn An ở Hà Nội. Tới văn phòng, tôi thấy bố tôi đang ngồi chuyện với thầy Vũ Ngô Xán và Thầy Giám học Vũ đức Thận. Bố tôi quen với hai chú qua người anh học tôi là Vũ Ngọc Các-Chủ Nhiệm báo Dân Chủ ở đường Gia Long, Hà Nội. Bố cho tôi hay là đã xin phép hai cụ để cho nghỉ học sớm và theo ông về quê có việc. Hai bố con về nhà tôi trọ để thu xếp đồ đạc rồi ra bến xe đò để về tỉnh Hải Dương. Trên đường đi, bố tôi cho hay là phải di cư vào Nam ngay vì Việt Minh sắp tiếp thu Hà Nội và các tỉnh ở bên đây sông Bến Hải. Vào thời gian đó, tình hình chiến sự ở miền Bắc sôi động ác liệt mạnh mẽ. Đi đâu cũng nghe nói thấy sự rút lui của quân viễn chinh và quân đội quốc gia. Khi đó phương tiện là đài phát thanh và mấy tờ báo chứ đâu có internet, truyền hình… như ngày nay, nên tin tức rất hiếm hoi, đôi khi chỉ là truyền khẩu. Rất nhiều dân chúng ở Hà Nội và các tỉnh lỵ miền Bắc cũng hốt hoảng và sửa soạn thu vén di cư vào Nam. Ủy Ban Bảo Vệ Bắc Việt đã được thành lập song hành với Ủy Ban Di Cư. Đường phố ngổn ngang những vật dụng mang ra bán. Những tủ chè, sập gụ, những lư đồng, bình sứ rồi quần áo gia dụng. Thôi thì đủ thứ. Ai ai cũng cố bán tống bán tháo để có chút vốn di cư. Đó là cuộc di cư vĩ đại của trên dưới một triệu đồng bào miền Bắc bỏ mồ mả cha ông chỉ vì không chấp

22

nhận chế độ cộng sản ngoại lai. Họ đã nghe nói cũng như chứng kiến sự khắc nghiệt của chính quyền đối với dân chúng do chế độ kiểm soát. Những đấu tố, những thủ tiêu không nương tay, những kiểm soát theo dõi rất khắt khe. Bố tôi làm việc tại tòa Tỉnh Trưởng Hải Dương. Ông cũng chỉ là nhân viên phù động do quen biết chứ không phải là công chức chính ngạch. Xuất thân con nhà có chút ruộng đất, nên trước chiến tranh ông chỉ giao du hưởng thụ. Ông nội mua cho bố tôi chức Hội trong làng, nên cũng có một vài vai vế với chốn đình trung và ngoài xã hội. Theo anh tôi thì ông cụ cũng “phá gia chi tử” lắm. Thời đó làm gì có nhiều ngân hàng, chi phiếu thẻ tín dụng nên đỏ đen hết tiền mặt là văn tự ruộng đất nhà cửa được được đưa ra để cầm bán. Gia đình chúng tôi phải bỏ quê lên tỉnh làm ăn vì không thích hợp với “kháng chiến địa phương”. Ông bác ruột bị thủ tiêu chỉ vì giữ chức Cửu trong xã. Anh tôi khi đó mới 12 tuổi không sớm băng đồng trong đêm chạy lên huyện Nam Sách thì cũng bị bắt. Chồng của cô tôi bị bắt nhầm vì tưởng là bố tôi. Ông cụ đã về vùng tề từ mấy ngày trước. Lý do là họ nhà tôi làm chủ một số điền thổ trong tổng và được liệt kê vào hạng cường hào ác bá”.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Hai bố con về tỉnh để sửa soạn ra đi. Chúng tôi phải xuống Hải Phòng để đi tầu thủy, vì khi đó chương trình di cư đang ở cao điểm cho nên di tản bằng đường hàng không trở nên hiếm hoi. Những ngày nấn ná sửa soạn bán nhà cửa đồ đạc chờ ngày lãnh giấy lên tầu là những ngày rất giao động. Họ hàng dưới quê lên thăm hỏi, chia tay. Nhiều người nỉ non quyến dụ. Nào là đất nước thanh bình đến nơi rồi, tại sao không ở lại mà hưởng “tự do,hạnh phúc”? Rằng chính phủ rất khoan hồng, mọi người đều được tiếp tục làm việc như trước. Một bà bạn của gia đình có cô con gái rượu thì “cháu ở lại đi, mai mốt đất nước thống nhất thì tha hồ vào thăm Sài Gòn”. Ông chú ruột làm phát ngân viên cho Bảo Chính Đoàn tỉnh được gia đình vợ hai móc nối ở lại, “cứ mang hết tiền quỹ về xây dựng sự nghiệp, giúp làng xóm, tha hồ mà sướng”. Nhưng bố tôi đã nhất quyết ra đi vì đã phần nào hiểu rõ bản chất của chế độ. Bà vợ kế của bố tôi ở lại với một đứa con gần hai tuổi và bụng chửa hơn bốn tháng, vì bố mẹ ở dưới quê muốn gắn bó với quê cha đất tổ. Ngày ngồi trên xe lửa từ Hải Dương xuống Hải Phòng mới thực vất vả và chứng kiến nhiều bi hài kịch. Tầu đậu ở nhiều ga dọc theo

đường số năm để lấy thêm khách, mà hầu hết là xuống Hải Phòng để vô Nam bằng tầu thủy há mồm. Cán bộ địa phương được tung ra để gây trở ngại ngăn cản lên tầu. Cũng có những chửi mắng “đi liếm chân cho đế quốc làm Việt gian cho giặc Pháp. Chẳng khác gì “tàn dư Mỹ Ngụy” mấy chục năm sau này. Rồi vứt đồ, đánh đập cho bõ ghét. Làm thân rau muống Bắc Kỳ di cư ở trong Nam gần ba mươi năm, người dân miền Bắc đã đóng góp nhiều cho mảnh đất quê hương thứ hai. Và cũng đã hy sinh nhiều xương máu chống lại sự bành trướng của chủ nghĩa Cộng Sản. Nhưng kết quả là chỉ tránh được hiểm họa Đỏ cho một phần nhỏ của thế giới với cái giá là một lần nữa lại tỵ nạn vào phần tư cuối của thế kỷ hai mươi. Từ Bắc kỳ di cư tới tỵ nạn chính trị thấm thoát mà đã nửa thế kỷ, năm mươi năm, mười lăm ngàn hai trăm năm ngày dài đằng đẵng. Về quê hương thì vẫn thấy ngậm ngùi chua xót. Những người vì hòa bình thống nhất lại miền quê thì đời sống không khác gì mấy, so với 50 năm về trước. Có chăng là ngọn đèn điện, chiếc ti vi, chiếc xe gắn máy. Vẫn quần quật giật gấu vá vai lam lũ. Vẫn chân đất với bùn lầy nước lỗ chân trâu. Ngày kiếm được 50 xu Mỹ là mừng rồi.

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

23

CHUYỆN CŨ NGHE LẠI Toronto thoibao.com

Ông chú đã sớm ra người thiên cổ, vì những nhiếc móc theo địch, hại nước, hại dân, tịch thu tài sản. Bà thím già nua, kèm nhèm quệt nước mắt với bầy cháu thò lò mũi xanh thì: “Giá mà ngày đó chú thím và các em theo chân bố cháu”. Cô em gái lao động ở Đông Âu để dành được chút tiền mở hàng xén cho qua ngày. Mấy đứa cháu chưa bao giờ biết mặt thì “chúng cháu theo giải phóng vào

kiếm các chú thì các chú đã ra đi, không đợi chúng cháu đi với”. Báo chí trong nước phản ảnh đầy rẫy những than phiền của dân chúng cũng như tuyên bố của viên chức chính quyền các cấp về tham những cửa quyền, bất công xã hội, thất nghiệp, tệ đoan xã hội. Đã có những chương trình, đề nghị nửa vời, cầm chừng, trồi sụt thấy tháng như của bà mẹ nạ dòng sắp vào tuổi mãn kinh.

MỘT VÒNG QUA MẠNG

Khoảng cách giầu nghèo sao mà quá chênh lệch. Một bữa “chiêu đãi” cá sống Việt Trì bẩy món với rượu ngoại của người giầu quyền thế tốn công quỹ quốc gia dành cho y tế cả dăm bẩy trăm Mỹ kim như không. Trong khi đó thì ngân sách quốc gia dành cho y tế chỉ có y tế chỉ có năm Mỹ kim mỗi năm cho một đầu người. Tư bản Mỹ thực phí phạm, bỏ ra những 2000 tiền đô xanh.

24

BS NGUYỄN Ý ĐỨC

Người bí ẩn tặng 1 triệu đô cho nhân viên một bệnh viện

Các nhân viên y tế Mỹ nghỉ ngơi trên bãi cỏ gần bệnh viện sau một ca làm việc - Ảnh: REUTERS

Một nhà hảo tâm tặng 1 triệu USD cho các nhân viên y tế tại một bệnh viện ở California, Mỹ, nhưng không muốn công khai danh tính. “Cảm ơn vì đã giữ vững để chăm sóc cho cộng đồng của

Với cộng đồng tỵ nạn, thì theo nhiều người, cũng có nhiều điều tưởng như cần làm, cần thay đổi, thích nghi. Chẳng hạn, có ý kiến cho rằng, sống trên đất nước mà quyền tự do, dân chủ được tôn trọng tối đa, chẳng lẽ lại cứ mãi mãi “Con đường của ta là duy nhất đúng. Mọi phương thức khác là chao đảo, nịnh bợ”. Hầu hết những người theo bố mẹ làm Bắc kỳ di cư rồi đứng mũi chịu sào đưa gia dình đi tỵ nạn chính trị ở ngoại quốc đang ở vào giai đoạn cuối của cuộc đời. Hôm nay ngồi lại với nhau, ôn lại ngày lẽo đẽo lên tầu há mồm vô Nam dọc theo bờ biển chữ S, rồi bồng bế con cái di tản bằng phương tiện tiến bộ hơn, mà thấy nao nao, ướt mắt… Tương lai như chìm dần. Thôi đành trông cậy ở thế hệ đến sau, trong và ngoài nước, nhìn rõ thực tại, nhiệt huyết hơn, thẳng thắn hơn, công bằng hơn. Để xây dựng cộng đồng uy tín, quê hương có tự do dân chủ cụ thể, thực tế chứ không chỉ trên giấy tờ, văn bản. Dù là tương đối. Vì có còn hơn không.

chúng ta. Sự tử tế đó khiến các bạn trở thành anh hùng” - bức thông điệp ngắn gọn được gửi đến Bệnh viện Dignity Health Dominican ở Santa Cruz, bang California, cùng với món quà đến những nhân viên đã làm việc cật lực nhiều tuần qua.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Nhà hảo tâm ẩn danh cho biết muốn số tiền được chia cho toàn bộ nhân viên của bệnh viện - từ y tá, nhân viên kỹ thuật phòng lab, nhân viên ghi bệnh án cho đến lao công, bảo vệ - đã làm việc tại bệnh viện ít nhất một năm.

Theo đó, nhân viên toàn thời gian sẽ nhận được 800 USD, trong khi nhân viên bán thời gian nhận được 600 USD. Lãnh đạo bệnh viện, bác sĩ Nanette Mickiewicz, cho biết món quà là minh chứng cho sự ghi nhận đóng góp không mệt mỏi của các nhân viên bệnh viện. Amy Loudon, một nhân viên của bệnh viện, tỏ ra bất ngờ trước sự hào phóng của nhân vật bí ẩn, nhất là việc chia đều món quà cho toàn bộ mọi người. “Để bệnh viện hoạt động cần có rất nhiều người. Y tá và bác sĩ là những người được tán thưởng nhưng chúng tôi không thể làm được điều đó nếu không có nhân viên vệ sinh, người cung cấp, sửa chữa máy móc và mọi thứ. Chúng tôi là một đội và tôi rất vui vì tất cả đều nhận được lời cám ơn” - bà Loudon nói. 

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

25

MỘT VÒNG QUA MẠNG Toronto thoibao.com

Giả chết 20 năm vì chán vợ cũ

Gia đình của Hoagland ngày vẫn còn hạnh phúc

Terry (phải) - người bị Hoagland đánh cắp danh tính suốt 20 năm

Đang có cuộc sống đáng mơ ước, người đàn ông bỏ đi biệt tích và lấy vợ mới. Mọi người nghĩ rằng anh ta đã chết cho tới khi sự thật được lật tẩy. Năm 1993, Richard Hoagland dường như đang có một cuộc sống viên mãn. Anh có một người vợ trẻ và 2 cậu con trai – Matthew và Douglas. Việc làm ăn của anh ở một công ty bảo hiểm cũng khá ổn để chi trả cho một căn nhà 5 phòng ngủ bên ngoài thành phố Indianapolis (tiểu bang Indiana, Mỹ). Gia đình anh cũng sở hữu chiếc thuyền máy ở hồ nước gần đó và một tủ quần áo chật ních những bộ đồ thiết kế. Ngày 10/2/1993, Hoagland nói với vợ rằng

26

anh sẽ đến bệnh viện. Khi cô vợ gọi tới phòng cấp cứu thì được biết chồng cô không hề ở đó. Cô cũng không tìm thấy chồng mình ở chỗ nào khác. Hộ chiếu và bàn chải đánh răng của anh vẫn để ở nhà. “Anh ấy không thu dọn quần áo. Lúc đó, trời rất lạnh. Anh ấy cũng không mang theo áo khoác”, Linda Iseler - vợ Hoagland kể lại vào năm 2016. Chiếc xe của Hoagland được tìm thấy ở sân bay Indianapolis. “Không có tên Richard trong bất cứ chuyến bay nào rời khỏi Indianapolis trong ngày hôm đó”, Iseler chia sẻ với tờ ABC. Suốt mùa hè năm đó sau sự biến mất của mình, Hoagland vẫn gửi email thiệp chúc mừng sinh nhật

các con trai. Sau đó, mọi thứ rơi vào im lặng. “Anh ấy rời bỏ chúng tôi mà không nói gì. Trái tim tôi tan vỡ”. Hơn 20 năm sau, cả gia đình Hoagland sống mà không hề biết nguyên nhân đằng sau sự mất tích của anh. Iseler tái hôn. Chính quyền tuyên bố Hoagland đã chết vào năm 2003. Năm 2016, một cuộc điện thoại từ cảnh sát Florida thông báo tới gia đình rằng anh còn sống và hiện đang sống dưới danh tính của một người đã chết. Sau khi điều tra, cảnh sát phát hiện ra rằng sau khi biến mất vào năm 1993, Hoagland đã tới Florida và thuê căn hộ của một người đàn ông lớn tuổi là Edward Symansky.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

2 năm trước đó – năm 1991, con trai ông là Terry đã thiệt mạng trong một vụ tai nạn trên biển. Hoagland thường ngồi xuống nghe ông Symansky tâm sự chuyện đau buồn về con trai ông. Hoagland sau đó đã tìm cách lấy trộm giấy chứng tử của Terry cùng các giấy tờ cá nhân khác để sống tiếp dưới danh tính của người đàn ông xấu số này. Sử dụng các thông tin trong giấy chứng tử, anh ta nộp đơn xin giấy khai sinh, sau đó nộp giấy khai sinh để thi bằng lái xe. Khi có bằng lái xe, Hoagland bắt đầu gây dựng cuộc sống mới dưới cái tên Terry Symansky. Anh ta kết hôn với một phụ nữ tên là Mary vào năm 1995. Họ có với nhau 1 cậu con trai, rồi mua một ngôi nhà nằm trên bờ biển Florida. Terry (giả) cũng mua thêm bất động sản rồi cho thuê. Anh ta thậm chí còn nhận được bằng lái máy bay. Vụ giả mạo danh tính bắt đầu lộ ra khi một người cháu của Terry (thật) tra cứu gia phả trên trang Ancestry.com nhiều năm sau đó. Năm 2013, người cháu trai phát giác ra hồ sơ của một người tên Terry Symansky vẫn đang sống. Biết rằng Terry (thật) đã

qua đời nên người này và gia đình lo rằng đã có kẻ mạo danh Terry. Tuy nhiên, gia đình đã đợi 3 năm sau mới liên lạc với các nhà chức trách. Sau khi một thám tử tìm đến nhà Hoagland và đưa ra bằng chứng, anh ta đã thừa nhận âm mưu của mình. Người vợ mới không hề biết gì về quá khứ của Hoagland. Trong khi anh ta chia sẻ với các nhân viên điều tra ở Florida rằng anh chạy trốn khỏi Indiana là để thoát khỏi người vợ cũ. Tháng 2/2017, Hoagland nhận tội đánh cắp danh tính và phải ngồi tù gần 2 năm trước khi trở về Indiana. Sau đó, Iseler – vợ cũ của anh đã kiện anh ra tòa vì trốn tránh trách nhiệm nuôi con. Thẩm phán hạt Hamilton đã quyết định Hoagland nợ vợ cũ và các con trai 1,86 triệu USD. “Tôi vui mừng khi cuối cùng anh ta cũng phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình”, Iseler nói. Tuy nhiên, không rõ liệu Iseler có nhận được số tiền nào hay không. Tài sản của Hoagland sau đó còn vướng mắc trong vụ ly dị của anh với người vợ mới ở Florida. 

Hoagland khi ra tòa

Toronto thoibao.com

Tránh tụ tập đông người: Ấn Độ áp “thuế corona đặc biệt” với rượu Chính quyền bang New Delhi của Ấn Độ áp thuế thêm 70% với rượu và gọi đây là “thuế corona đặc biệt” nhằm ngăn chặn đám đông khi nới lỏng lệnh phong tỏa. Mức thuế này áp dụng cho việc bán lẻ rượu, tính từ ngày 5/5. Như vậy, nếu một chai rượu trước đây có giá 1.000 Rs thì nay sẽ được bán với giá 1.700 Rs. Đây là một trong những động thái của chính quyền sở tại nhằm ngăn chặn việc tụ tập đông người khi các bang của Ấn Độ bắt đầu nới lỏng các quy định phong tỏa. Trước đó, khi New Delhi nới lỏng phong tỏa, nhiều người dân đã xếp hàng rồng rắn để chờ mua rượu ở một số cửa hàng, tạo nên cảnh tượng hỗn loạn.

Cảnh sát Ấn Độ làm nhiệm vụ trong khi đám đông xếp hàng tại một cửa hàng rượu ở New Delhi hôm 4/5. Ảnh: Reuters.

Lực lượng an ninh, cảnh sát phải có mặt để điều tiết đám đông, thực hiện giữ khoảng cách tiếp xúc. “Thật không may là cảnh tượng hỗn loạn này

đã xuất hiện ở nhiều cửa hàng rượu ở Delhi”, ông Arvind Kejriwal -thủ hiến bang New Delhi - chia sẻ. Ông cho biết thêm nếu khu vực nào xuất hiện vi phạm

giãn cách xã hội và các quy tắc đảm bảo an toàn thì sẽ thu hồi các biện pháp nới lỏng ở nơi đó. Ở miền nam bang Andhra Pradesh, nơi người

dân cũng xếp hàng dài để mua rượu, mặt hàng này cũng được tăng giá. Hôm 5/5, Ấn Độ ghi nhận 3.900 ca nhiễm COVID-19 mới (mức tăng cao nhất trong 1 ngày), nâng tổng số người nhiễm lên 46.432; 1.568 người chết. Các chuyên gia bày tỏ sự lo ngại khi số ca nhiễm tăng mạnh, trong khi trước đó cả nước đã áp đặt lệnh phong tỏa chặt chẽ, nhưng hiện tại đã được nới lỏng sẽ khiến dịch bệnh dễ lây lan trong cộng đồng. Hiện, số ca tăng đột biến lớn nhất được ghi nhận tại bang Maharashtra, nơi có trung tâm thương mại hàng đầu Ấn Độ Mumbai, thu hút rất nhiều lao động nhập cư. u

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

27

VĂN NGHỆ HẢIthoibao.com NGOẠI Toronto

Đặng Thế Phong và “Giọt Mưa Thu” Dương Thái Hòa has always been passionate about Vietnamese music. Graduating from the University of Toronto with a Bachelor of Music, Thái Hòa currently performs alongside the Liberty Band in shows within the Vietnamese community. In addition, Thái Hòa also writes, records and performs his own music on his YouTube channel: www.youtube.com/ JamesDuongMusic

28

Trong thế giới âm nhạc, các nghệ sĩ không chỉ là ca sĩ trên sân khấu, mà còn là nhạc sĩ và nhà soạn nhạc đằng sau hậu trường. Đặng Thế Phong là một nhạc sĩ tài hoa. Mặc dù chỉ mới viết một vài bài hát, nhưng nhạc của ông nhanh chóng được biết đến và sống mãi cho đến ngày nay, đủ để ông khẳng định mình là một nhân vật có tầm ảnh hưởng trong “nhạc tiền chiến” hoặc thời kỳ trước chiến tranh của Việt Nam. Khán giả chắc chắn biết đến Đặng Thế Phong từ các bài hát “Con Thuyền Không Bến” và “Giọt Mưa Thu”, mà phần sau sẽ được bàn luận sau. Đặng Thế Phong sống một cuộc đời ngắn ngủi; ông sinh năm 1918 tại Nam Định, và qua đời năm 1942 vì bệnh lao. Cuộc đời ông, tuy vậy, thực sự là của một nghệ sĩ. Trước khi sáng tác nhạc, Đặng Thế Phong là một họa sĩ, và cũng như nhiều nghệ sĩ khác, cuộc sống của ông đầy trắc trở. Khi cha qua đời, Đặng Thế Phong buộc phải nghỉ học trung học, ra Hà Nội, nơi ông vẽ minh họa cho nhiều tờ báo, và sau đó học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (nay là Đại học Mỹ thuật Việt Nam ). Ông còn làm qua nhiều nghề khác nhau, ngao du khắp nơi như Sài Gòn, Nam Vang và Cam bốt, trước khi quay về Hà Nội, trải qua những ngày tháng bệnh tật trước khi qua đời ở tuổi 24. Sự nghiệp sáng tác âm nhạc của Đặng Thế Phong chỉ kéo dài một vài năm nhưng rực rỡ. Bài hát đầu tiên “Đêm Thu” của ông được viết vào năm 1940, kế đó là “Con Thuyền Không Bến” năm 1941. “Giọt Mưa Thu” được viết năm 1942, là sáng tác cuối cùng được ông viết vào những ngày cuối đời. Với “Giọt Mưa Thu”, một trong những nhạc phẩm được yêu thích nhất của ông, tôi muốn tìm hiểu sâu

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

hơn về những gì khiến cho bài hát này thực sự đẹp và sáng tạo. Theo nhiều nguồn tin, lời bài hát của “Giọt Mưa Thu” ông viết cùng với một nhạc sĩ khác là Bùi Công Kỳ. Ban đầu có tựa đề là “Vạn Cổ Sầu”, sau được đổi tên thành “Giọt Mưa Thu” sau khi có nhận xét rằng tựa ban đầu quá ảm đạm. “Giọt Mưa Thu” rõ ràng không chỉ được nhiều ca sĩ ưa thích, mà còn được phối khí lại thành các phong cách âm nhạc hiện đại hơn. Bài hát đã được nhiều thế hệ ca sĩ ghi lại theo thời gian: các thế hệ trước có thể khó quên bài hát này qua giọng hát của nhiều ca sĩ như Thanh Thúy và Thái Thanh, còn các thế hệ trẻ thì rất quen thuộc với bản phối lại của Nini, Vina Uyển Mi và Hạ Vy năm 1995. Nhiều bản thu gần đây của các ca sĩ như Ngọc Hạ, Lam Anh & Nguyệt Anh, Ánh Minh & Thùy Hương, và Ngọc Anh Vi, mang đến phong cách và sự tinh tế khác nhau cho bài hát.

Mới đây ba mẹ tôi đã cho tôi xem bản nhạc “Giọt Mưa Thu” được xuất bản vào những năm 1960 và đó là ấn phẩm lâu đời nhất của bài hát cho tới nay tôi thấy. Điều quan trọng cần lưu ý là khi đọc bản nhạc, có một số nốt và chỗ luyến láy được viết riêng trong giai điệu thực sự độc đáo - và trong vô số bản ghi âm của bài hát này, tôi vẫn chưa tìm thấy ca sĩ nào hát những chỗ luyến láy chính xác như trong bản nhạc ghi. Có một điều tôi băn khoăn là không rõ các ca sĩ hoặc nhạc sĩ không biết hay họ cố tình “né” những nốt này. Trên mạng có thể tìm thấy bản nhạc này, nhưng mỗi version dường như được viết khác nhau. Vấn đề là, khi một người bỏ qua hoặc hát các nốt không chính xác, toàn bộ cảm xúc của bài hát sẽ thay đổi, và nó cũng đi ngược lại chủ ý ban đầu của người viết nhạc. Khi xem ấn phẩm lâu đời nhất của “Giọt Mưa Thu” từ thập niên 1960, bài hát thực sự là một sự kết hợp thông minh của cả thang độ mang màu sắc phương Tây (“âm giai thất

cung Tây Phương”) và “âm giai ngũ cung” của Á châu, là kết quả của các nốt nhạc và luyến láy ông viết vào giai điệu - một khái niệm được các nhạc sĩ đáng kính khác, như Phạm Duy, thừa nhận. Điều này khiến cho bài hát có chỗ nghe rất “Tây” nhưng có chỗ vẫn truyền thống, và sự kết hợp âm thanh này khó thể nhận ra nếu như không luyến láy, hát các nốt nhạc và nhịp điệu, như được viết trong bản nhạc. Việc luyến láy này cũng rất quan trọng khi hát lời bài hát. Ví dụ, một nhóm các nốt chạy nhanh được viết cho cụm từ “nghe gió thoảng” thực sự nghe như âm thanh như vậy, nhưng rất tiếc, điều này hiếm khi được hát trong bất kỳ bản ghi âm hiện có nào. Là một họa sĩ, Đặng Thế Phong cũng vẽ tranh bằng âm nhạc của mình và khi chúng tôi cố gắng hát những chỗ luyến láy này, chúng tôi thực sự thấy mức độ sáng tạo đằng sau bài hát này, và tài hoa của một Đặng Thế Phong ở vai trò nhạc sĩ. Với tư cách là một nhạc sĩ, gần đây tôi đã quyết định thu âm version “Giọt Mưa Thu” của mình, có thể xem trên kênh YouTube của tôi (youtube.com/JamesDuongMusic). Trong nửa đầu, phần phối khí vẫn truyền thống, sau đó chuyển sang phong cách pop ở nửa sau - tất cả vẫn giữ lại mọi nốt nhạc và cách luyến láy chính xác như đã được viết trong giai điệu của bản nhạc. Ý định của tôi là cho thấy rằng ngay cả với cách thể hiện hiện đại bài hát vẫn có thể trung thành với giai điệu gốc của nhạc sĩ. Sau khi đọc bài này, tôi hy vọng rằng bạn sẽ nghe bản thu âm của tôi và hiểu rõ hơn về phân tích của tôi, và hiểu thêm một chút về những gì làm cho “Giọt Mưa Thu” trở thành một bài hát thực sự đặc biệt trong lịch sử lâu đời của âm nhạc Việt Nam. 

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

29

VĂN NGHỆ HẢI NGOẠI Toronto thoibao.com

Đặng Thế Phong & “Giọt Mưa Thu”

In the world of music, artists are not only the singers on stage, but also the songwriters and musicians behind the scenes. Đặng Thế Phong is a prolific Vietnamese songwriter. While only having written a few songs, they are widely popular and still performed to this day, establishing himself as an influential figure in the “nhạc tiền chiến” or “pre-war” era of Vietnamese music. Audiences will surely know Đặng Thế Phong from songs “Con Thuyền Không Bến” and “Giọt Mưa Thu”, the latter of which will also be discussed later on. Đặng Thế Phong lived a short life; he was born in 1918 in Nam Định, and passed away in 1942 from tuberculosis. His life, however, was truly that of an artist. Before songwriting, Đặng Thế Phong was also a painter, and as with many artists, his life was full of challenges. When his father passed away, Đặng Thế Phong was forced to drop out of high school, moving to Hà Nội where he illustrated for various newspapers, and would also study at the Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (now the Vietnam University of Fine Arts). He would also move through various professions, travel around to various places such as Sài Gòn, Nam Vang, and Cambodia, before settling back in Hà Nội where he would face problems with his health before his death at the age of 24. With regards to his music, Đặng Thế Phong’s life as a songwriter spans only a few years. His first song, “Đêm Thu” was written in 1940, followed by “Con Thuyền Không Bến” in 1941. “Giọt Mưa Thu”, written in 1942 would be his final work, and was written on his final days in the hospital prior to his death. With “Giọt Mưa Thu” being one of his most beloved works, I would like to take a deeper look into what makes this song truly beautiful and creative. According to many sources, the lyrics to “Giọt Mưa Thu”were written alongside another songwriter, Bùi

30

Công Kỳ. Originally titled “Vạn Cổ Sầu”, the song was renamed “Giọt Mưa Thu” after receiving feedback that the original title was too sombre. The legacy of “Giọt Mưa Thu” is evident not only in its popularity among singers, but also its ability to be re-interpreted into more modern musical styles. The song has been recorded by several singers over time: earlier generations may associate this song with singers such as Thanh Thúy and Thái Thanh, while younger generations will be very familiar with the pop remix by Nini, Vina Uyển Mi and Hạ Vy from 1995. More recent recordings also exist from singers such as Ngọc Hạ, Lam Anh & Nguyệt Anh, Ánh Minh & Thùy Hương, and Ngọc Anh Vi, each bringing a different style and flair to the song.

My parents recently shared with me the sheet music for “Giọt Mưa Thu”, published in the 1960s, and it is the oldest publication of the song I could find. It’s important to note that when reading the sheet music, there are a number of notes and ornaments (“luyến láy”) specifically written into the melody that are truly unique – and while countless recordings of the song exist, I have yet to find a recording where the singer sings these ornaments exactly as. One wonders if the singers and/or musicians were unaware or if they intentionally avoided these notes. Online versions of the sheet music can also be found, but every version seems to be written differently. The problem that arises is, when one omits or sings the incorrect notes, the entire feel of the song changes, and it also goes against the original intentions of the songwriter. When looking at the oldest publication of “Giọt Mưa Thu” from the 1960s, the song is actually a clever fusion of both the Western chromatic scale (“âm giai thất cung Tây Phương”) and East Asian

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

pentatonic scale (“âm giai ngũ cung”), as a result of the notes and ornaments he has written into the melody – a concept acknowledged by other respected songwriters, such as Phạm Duy. This creates a song that sounds more “Western” at times, and more traditionally “East Asian” other times, and this combination of sounds cannot be fully realized without singing every single ornament, note and rhythm, as written in the sheet music. The inclusion of these ornaments is also important when singing the lyrics. For example, a group of quick moving notes is written over the phrase “nghe gió thoảng” (“listen to the breeze”) truly sounds as such, but unfortunately, this is rarely sung in any existing recordings. As a painter himself, Đặng Thế Phong also “paints” images through his music, and when we make the effort to sing these ornaments, we really see the level of creativity behind this song, and Đặng Thế Phong’s intelligence as a songwriter. As a musician myself, I recently decided to record my own version of “Giọt Mưa Thu”, which can be found at my YouTube channel (youtube. com/JamesDuongMusic). The musical arrangement remains more traditional in the first half, then transitions into a more pop style by the second half – all while retaining every correct note and ornament as written in the vocal melody of the sheet music. My intention was to show that even modern interpretations of the song can remain faithful to the original melodies of the songwriter. After reading this, I hope that you will listen to my recording and make better sense of my analysis, and understand a little more about what makes “Giọt Mưa Thu” a truly special song in the long history of Vietnamese music. 

Dương Thái Hòa has always been passionate about Vietnamese music. Graduating from the University of Toronto with a Bachelor of Music, Thái Hòa currently performs alongside the Liberty Band in shows within the Vietnamese community. In addition, Thái Hòa also writes, records and performs his own music on his YouTube channel: www.youtube.com/ JamesDuongMusic

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

31

Toronto thoibao.com

Huân chương cho quân khuyển

STUBBY

A

i có thể ngờ một chú chó con đi lạc, được lén lút đưa lên tàu ra mặt trận vào năm 1918, lại trở thành anh hùng thời chiến, là con vật đầu tiên được phong trung sĩ và được tăng đến 14 huân chương, nhiều huân chương nhất trong Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Stubby trên chiến trường

Stubbi và chủ, John R. Convoy

Vào một ngày tháng 7-1917, anh lính John Robert Conroy, 25 tuổi, nhìn thấy một chú chó nhỏ lang thang trong khuôn viên Đại học Yale (New Haven, bang Connecticut), nơi mà các thành viên thuộc binh đoàn 102 bộ binh đóng quân, chờ ngày ra mặt trận. Con vật tròn trĩnh, đuôi ngắn ngủn, hẳn thuộc giống bull terrier. Conroy quyết định nuôi nó, đặt tên là Stubby, do dáng tròn ủm ấy. Chỉ một thời gian ngắn sau, Stubby được cả trung đoàn yêu mến và xem nó như con vật đem lại phước lành, gần gũi đến độ Stubby dần trở thành một anh lính nhỏ, tham dự mọi cuộc huấn luyện, biết đứng nghiêm khi kèn trổi lên và học chào theo kiểu lính, được đặc biệt gia giảm để thích hợp với nó. Stubby đáng yêu đến độ viên chỉ huy trung đoàn cho phép nó được ở cạnh các quân nhân, giúp nâng cao tinh thần của họ, trong khi quy tắc cấm loài vật trong trại lính.

32

Stubby trở nên gần gũi với các binh sĩ của trung đoàn (nhất là với John Robert Conroy) cho đến ngày trung đoàn lên tàu để đến châu Âu tham chiến. Conroy giấu con chó dưới áo khoác, lên tàu SS Minnesota, rồi lại giấu nó trong hầm than. Giữa hải trình, con chó bị phát hiện và được giới thiệu với các thủy thủ. Stubby đáng yêu đã nhanh chóng chiếm được tình cảm của các lính thủy, một thợ máy còn chế những thẻ bài quân nhân dành cho chú chó. Một câu hỏi hóc búa được đặt ra cho John Robert Convoy: Tiếp tục giấu con chó cho đến lúc tàu cập bến? Đưa chó vào trong các chiến hào lúc giao chiến? Dù gì bí mật cũng bị cấp trên phát hiện. Chỉ huy của Convoy, Đại tá John Henry Parker, vốn tính khí lầm lì, hẳn sẽ không chấp nhận một vị khách không mong muốn kiểu này. Thế nhưng thực tế đã diễn ra hết sức bất ngờ và thuận lợi. Stubby thông minh đã “lấy lòng” vị đại tá khó tính bằng một kiểu chào nhà binh thật chuẩn. Vẻ đáng yêu của Stubby như một thứ chìa khóa vạn năng mở được mọi cánh cửa. Stubby được phép ở cạnh chủ, với một giấy phép đặc biệt của trung đoàn, như một con vật đem lại may mắn, đến mặt trận Pháp.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Trung đoàn đặt chân đến chiến trường vào ngày 5-2-1918. Stubby thích nghi rất nhanh với môi trường mới. Không còn thói quen gây ồn ào hay những cái chào khiến phải bật cười. Con vật đã nhanh chóng đối mặt với sự nguy hiểm của chiến tranh. Chỉ ít lâu sau khi đến nơi, Stubby hít phải hơi mù tạt ở Chemin-des-Dames, được đưa vào bệnh viện và được quan tâm chăm sóc. Trong rủi có may, sự cố này khiến Stubby nhận biết chính xác mùi của khí này và không thiếu cơ hội sử dụng kiến thức ấy một cách hiệu quả, một khi trở lại mặt trận. Vài tuần sau, khi đội quân còn đang yên giấc, một cuộc tấn công mới bằng khi độc khởi sự. Stubby nhận ra tức khắc, chạy và sủa ầm ĩ, đồng thời cắn áo đánh thức mọi người kịp lúc, trước khi họ hít phải một liều gây chết. Vào cuối chiến tranh, những cuộc tấn công bằng khi độc tăng gấp bội nên các binh sĩ phải mang mặt nạ. Nhiều người khác được cứu mạng nhờ chú chó khôn lanh này. Trong thời gian 210 ngày trên chiến trường và tham gia 17 trận chiến, Stubby có khả năng phát hiện những người lính Mỹ

bị thương (qua tiếng nói và quân phục) và sủa báo hiệu vị trí cho đến khi bác sĩ đến giúp nạn nhân. Với những người bị thương vẫn còn có thể di chuyển, Stubby hướng dẫn họ đến trại. Còn với những ai bị thương nặng, nó ở cạnh bên để an ủi họ. Cũng có lời đồn rằng Stubby được sử dụng như một giao liên trong chiến hào, nó báo hiệu bằng tiếng sủa hay bằng cách vẫy đuôi sự xuất hiện gấp rút của đạn pháo hay quân địch. Cơ man hành động phục vụ! Một sự cố càng củng cố huyền thoại của quân khuyển Stubby. Một ngày nọ, Stubby bất chợt gặp một người lạ, đang vẽ bản đồ các đường hào của quân Đồng minh. Người này cố trấn an Stubby khi nó bắt đầu sủa ầm ĩ. Nghe tiếng Đức, con chó lao đến, gã kia chạy trốn, bị chó cắn vào chân, rồi kéo ống quần giữ rịt kẻ kia, cho đến khi binh sĩ Mỹ chạy đến. Vụ bắt giữ một điệp viên của kẻ địch là dịp để chỉ huy trưởng trung đoàn 102 thăng hạng trung sĩ cho Stubby. Bên cạnh đó, Stubby là sự nâng đỡ tinh thần rất quan trọng cho các quân nhân trong chiến tranh. Nghịch lý thay, vai trò này được

Tướng John Persing gắn huy chương cho Stubby

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

33

Toronto thoibao.com

Chiếc áo khoác đầy huân chương

dũng cảm của nó. Nhờ vậy, người ta có thể nhận ra chú chó nổi tiếng ấy ngay tức khắc. Hơn nữa, cái tên Stubby cũng được thêu trên áo. Khi trở về Mỹ, cái tên Stubby được nhắc đến đầu tiên trong nhật ký chiến tranh, không chỉ được

mời dự các cuộc tuần hành của cựu chiến binh, mà còn được gặp Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson, Waren G. Harding và Calvin Coolidge, được bắt tay các vị ấy. Cũng vào thời gian ấy, Stubby được cử là thành viên trọn đời của Đội cựu binh Mỹ, Hội thanh niên Cơ Đốc YMCA, Hội Hồng thập tự Hoa Kỳ. Năm 1921, Stubby được tướng John Pershing trao huân chương vàng của Hội Giáo dục Nhân đạo, vì sự tận tâm phục vụ. Những tưởng thưởng khác gồm có: huân chương Pháp cho trận đánh ở Verdun, huân chương cho trận Chateau-Thierry, huân chương cựu binh New Haven hay huân chương tưởng niệm cuộc chiến tranh 1914-1918. Như một biểu tượng, Stubby xuất hiện trong nhiều cuộc trình diễn. Dù gì đi nữa, sau tất cả những sự cố, Stubby có được thứ mà mọi con chó thích nhất trên đời: được ở cùng với chủ. Khi John R. Convoy quay trở lại Đại học Georgetown để học luật, Stubby cũng theo cùng, ngay lập tức trở thành “linh vật” mới của Georgetown Hoyas, đoàn vận động viên của Đại học Georgetown. Stubby chết năm 1926, trong giấc ngủ và trong vòng tay của người đã đón nhận nó ở Yale. Có cả một cáo phó dành cho Stubby trên tờ The New York Times, như một anh hùng nhỏ thật sự. Một điều thú vị: cấp của Stubby trong quân đội cao hơn chủ chút ít, trung sĩ Stubby và hạ sĩ John R. Convoy. Xác của Stubby được nhồi rơm và được trưng bày ở bảo tàng lịch sử Smithsonian (Washington D.C.) Một phim hoạt hình với tên Sgt Stubby: An American Hero ra mắt vào năm 2018. Kim Vũ/KTNN

Xác Stubby nhồi rơm ở bảo tàng Smithsonian

thừa nhận khi Stubby bị thương do lựu đạn no, bị nhiều mảnh găm vào ngực và chân, và được chuyển đến bệnh viện thuộc hội chữ thập đỏ để được phẫu thuật, như mọi quân nhân. Vì con chó đã trở thành một biểu tượng nên thật vô lý nếu không được điều trị tử tế. Sau một thời gian điều trị, ngay

34

khi vừa hồi phục, có thể đi được, Stubby đã dạo qua các phòng của bệnh viện để an ủi những thương bệnh binh khác. Sau trận đánh ở Château-Thierry, những phụ nữ vùng lân cận đã may cho Stubby một chiếc áo khoác da vừa vặn và xinh xắn, mà sau này để gài các huân chương được tặng vì lòng

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Phim hoạt hình Stubby

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

35

Toronto thoibao.com

Thời kỳ thị dân Á châu gia tăng trong đại dịch Covid-19: “Che mặt và đừng quên kính râm!” Covid-19 hiện gây ra nạn kỳ thị chủng tộc chống lại người Mỹ gốc Á. Emily Liu là phó giám đốc Hiệp hội Liên hệ Doanh nhân tại Trường Kinh doanh Goizueta của Đại học Emory có trụ sở tại Atlanta. Là người gốc ở tiểu bang Pennsylvania, New York, cô là luật sư và là thành viên Ban điều hành của Atlanta Diversity Management Advocacy Group (ADMAG), đã đặt ra nhiều vấn đề đáng suy ngẫm . “Che mặt và đừng quên kính râm!” Tôi đã gửi tin nhắn này cho cô em họ người Mỹ gốc Á 36 tuổi, sống ở Brooklyn. Cô đã đeo kính râm để che giấu những đặc điểm châu Á của mình khi đi ra ngoài trong đại dịch Covid-19. Trong khi nhiều người Mỹ đang ở nhà, cố gắng điều hướng công việc qua màn hình và lo lắng về việc thanh toán hóa đơn, thì người Mỹ gốc Á cũng đang làm tất cả điều đó, trong khi cũng vừa lo sợ cho sự an toàn của mình. FBI báo cáo rằng người Mỹ gốc Hoa và gốc châu Á hiện đang trải qua các vụ bạo hành vì thù ghét gia tăng, do sự bùng phát toàn cầu của coronavirus. Chúng tôi thấy nhiều trường hợp đã có trên các tin tức. Gần đây, một đứa bé 2 tuổi và 6 tuổi bị đâm tại tiệm Sam’s Club ở Texas vì kẻ được cho là hung thủ, đã nghĩ gia đình đó là người Trung Quốc và truyền bệnh, anh ta nói với cảnh sát như vậy. Một người đàn ông 44 tuổi bị buộc tội quấy rối nghiêm trọng, sau khi đẩy một người đàn ông châu Á 47 tuổi ở Queens khi ông đang đưa con trai đến trạm xe buýt. Nhà văn Jeff Yang, người đồng điều khiển một chương trình podcast về việc Người châu Á ở Mỹ và là người đóng góp thường xuyên cho CNN Opinion, cũng nói rằng, chính anh ta đã có kinh nghiệm hành vi phân biệt chủng

36

tộc dữ dội vào tuần trước, khi một người phụ nữ hét lên những lời thô tục và ho về phía anh ta khi anh đi mua sắm ở Los Angeles. Và nó không dừng lại ở đó. Xu hướng này cũng bao gồm cả trẻ vị thành niên là thủ phạm bị cáo buộc. Chỉ trong tuần này, cảnh sát cho biết một số thanh thiếu niên đã tấn công một phụ nữ 51 tuổi trên xe buýt ở thành phố New York, la lên “chống Á châu” và cáo buộc bà gây ra coronavirus. Và, cũng tại thành phố New York, một thiếu niên 13 tuổi bị cáo buộc đã đá một người đàn ông 59 tuổi vì phân biệt chủng tộc tương tự Ảnh hưởng của sự bài ngoại lại càng không được giúp gì, khi chiến dịch của Trump quảng cáo tấn công gần đây trên mạng, đã ra mắt hôm thứ Năm chống lại ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ được cho là Joe Biden. Quảng cáo nói “Trong cuộc khủng hoảng của nước Mỹ, Biden đã bảo vệ cảm xúc của Trung Quốc” và chiếu một đoạn phim và một số hình ảnh của Biden với các viên chức Trung Quốc, bao gồm cả Tập Cận Bình.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Quảng cáo cũng cho thấy Biden với cựu thống đốc người Mỹ gốc Á của tiểu bang Washington, Gary Locke, có ý làm người ta lầm tưởng Locke là một viên chức Trung Quốc, không phải là một chính trị gia người Mỹ. (Chiến dịch này đã biện hộ về quảng cáo đó và nói rằng nó nhằm vào Hunter Biden.) Mặc dù nhiều người châu Á đang bị tấn công, nhưng tôi nghe rất ít từ các trang mạng của người không phải gốc châu Á của mình về vấn đề này. Trong các cuộc trò chuyện với người Mỹ không phải gốc Á, hầu hết đều ngạc nhiên khi nghe về sự gia tăng tội ác thù ghét này. Ngay cả những người xem tin tức chia sẻ, họ nói cũng không nghe thấy gì về điều này. Đối với tôi, đó là điều đáng lo ngại. Càng kéo dài việc chúng ta phải cách xa xã hội, thì mọi người sẽ càng cần phải ra ngoài đi dạo hoặc đi đến các cửa hàng. Người Mỹ gốc Á cũng có thể được làm điều này mà không sợ bị bắt nạt, quấy rối hoặc tấn công. Nhưng, để làm điều đó, chúng ta cần nhiều đồng minh tích cực.

Dưới đây là năm điều bạn có thể làm để giúp đỡ. Chọn từ một cách cẩn thận khi giải thích Covid-19. Hãy suy nghĩ kỹ về cách bạn giải thích coronavirus cho trẻ em, đặc biệt là thanh thiếu niên và thậm chí là sinh viên đại học. Tổng thống Trump, cho đến gần đây, đã gọi Covid-19 là “virus Trung Quốc” và Ngoại trưởng Mike Pompeo gọi nó là “virus Vũ Hán”, cả hai đều đề cập đến Vũ Hán, Trung Quốc. Cách gọi này cũng có thể châm thêm hận thù. Chúng ta phải ngừng gọi căn bệnh này là “virus Trung Quốc” và liên kết nó với người Trung Quốc/người châu Á. Sự lựa chọn từ này đặt cộng đồng châu Á có nguy cơ. Tôi đã nói với đứa con 3 tuổi của mình rằng nó không thể chơi với bạn bè vì mọi người đang bị bệnh - nhắc đến Trung Quốc là không cần thiết. Nhiều trẻ em và thậm chí một số người lớn, không thể phân biệt giữa chính phủ Trung Quốc và người Mỹ gốc Á. Nếu con bạn đủ lớn để hiểu, thì bây giờ là lúc để giải

Toronto thoibao.com thích sự khác biệt. Đặt để người Mỹ gốc Á ngang hàng với chính phủ Trung Quốc đã cướp đi bản sắc của chúng ta là người Mỹ. Ngay cả vào năm 2020, người Mỹ gốc Á vẫn phải chiến đấu với sự kỳ thị của một số người vì “vĩnh viễn là người nước ngoài “ bất kể thực tế là nhiều người Á châu đã gọi Hoa Kỳ là “nhà” qua nhiều thế hệ. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và các chuyên gia nên bảo đảm để mô hình chính xác đề cập đến đại dịch này là Covid-19 hoặc coronavirus. 2-Hãy cẩn thận với hình ảnh chọc cười và truyện cười của bạn Hãy bỏ đi những bình luận và trò đùa có thể gây ra những hậu quả không lường trước, sau này sẽ gây hại cho cộng đồng châu Á. Đã có nhiều bài đăng trên mạng xã hội “nói đùa” rằng chúng ta đang bị giãn cách xã hội vì ai đó đã ăn một con dơi ở Trung Quốc. Trong khi điều này có vẻ vô hại - và tôi thậm chí đã cười khi thấy các hình ảnh này - một đứa trẻ nghe thấy có thể nghĩ rằng không sao khi chế giễu các bạn cùng lớp người Á châu của chúng vì đã gây ra virus.

Còn có những gốc rễ sâu xa hơn, khi những người có ảnh hưởng đang tìm kiếm một vật tế thần. Giống như nhiều người Mỹ gốc Á, khi lớn lên tôi đã phải đối phó với những người bạn cùng lớp đã buộc tội tôi ăn thịt chó và thịt mèo vì chủng tộc của tôi. Ba thập kỷ sau, trẻ em sẽ bắt nạt nhiều trẻ em Mỹ gốc Á vì quan niệm sai lầm về chuyện ăn dơi nếu chúng ta không chọn từ ngữ của mình một cách cẩn thận. 3-Giải thích cho trẻ em rằng nên đối xử với bạn bè châu Á ở trường và trong cộng đồng một cách tôn trọng, và cho chúng thấy lòng trắc ẩn, vì một số trong chúng có thể là nạn nhân của bắt nạt. Nếu con bạn đủ lớn để hiểu, hãy nâng cao nhận thức về bắt nạt do phân biệt chủng tộc và bảo chúng thưa với thầy cô giáo nếu chúng thấy điều đó xảy ra. Mặc dù chúng ta không thể ngăn người lớn phân biệt chủng tộc phun ra sự ghét bỏ, chúng ta có thể ảnh hưởng đến thanh thiếu niên và sinh viên đại học để ngăn chặn sự có thêm các biến cố bạo lực sẽ xảy ra. Manjusha Kulkarni, giám đốc điều hành của Hội đồng hoạch

định và chính sách châu Á Thái Bình Dương, kể lại cho phóng viên một câu chuyện về một cậu bé 12 tuổi đã bị một bạn cùng lớp đấm vào đầu 20 lần và mắng cậu bé là “quay về Trung Quốc”. Các sự kiện như thế này có thể được ngừng lại 4-Yêu cầu các viên chức được bầu, lãnh đạo nhà trường và lãnh đạo doanh nghiệp của bạn tố cáo sự phân biệt chủng tộc đối với người Á châu và người Mỹ gốc Á. Bộ trưởng Tư Pháp New York Letitia James đã công bố một đường dây nóng để cư dân báo cáo các tội ác vì thù ghét và các vụ việc thiên vị chống lại người Mỹ gốc Á (1-800-771-7755). Trong các bình luận hồi tháng trước, Thống đốc Phil Murphy của New Jersey đã tố cáo sự phân biệt đối xử với các cộng đồng châu Á nói rằng “có một nơi đặc biệt trong Địa ngục” cho những cộng đồng phỉ báng này trong liên quan đến Covid-19. Lãnh đạo trên toàn quốc - trong các lĩnh vực công cộng và tư nhân - có thể hành động. Liên lạc với các nhân viên chính quyền địa phương, nhân viên quản trị trường học, giám đốc đa chủng tộc, đại diện nhân sự và lãnh đạo doanh nghiệp. Làm nổi bật các cuộc tấn công chống lại cộng đồng người Mỹ gốc Á / Á châu và yêu cầu họ hành động để công khai tố cáo sự phân

biệt đối xử này. Khi các trường học bắt đầu mở lại, điều quan trọng là các nhân viên quản trị phải có lập trường cứng rắn về chủ đề này. Điều quan trọng nữa là các trường phải nhắc nhở giáo viên cảnh giác với sự phân biệt đối xử trong lớp học. 5-Để mắt tới bạn bè châu Á và những người thân yêu của bạn. Ngay cả khi chúng ta chưa phải đối mặt với bất cứ điều gì, cộng đồng châu Á vẫn tự cô lập, trong khi chúng ta cũng đang trải qua những tin buồn về cái chết vì coronavirus, cùng với tin tức về các cuộc tấn công mang tính phân biệt chủng tộc. Điều này có thể làm suy nhược sức khỏe tâm thần. Đối với người châu Á và không phải người châu Á, tất cả chúng ta có thể coi chừng lẫn nhau và cung cấp hỗ trợ. Phân biệt chủng tộc và tội ác vì thù ghét sẽ không biến mất qua đêm. Mọi người đều có vai trò trong việc chống bài ngoại xenophobia . Bằng cách thực hiện các hành động đơn giản trong việc thay đổi ngôn từ của chúng ta và kiểm tra các nhóm dân dễ bị tổn thương, chúng ta có thể xây dựng một thế giới tốt hơn và tử tế hơn cho mọi người. Chúng ta cùng hy vọng lần sau cô em họ của tôi đeo kính râm thì chỉ vì đó là một ngày bên ngoài trời nắng và đẹp. TB (theo CNN)

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

37

MỘT VÒNG QUA MẠNG Toronto thoibao.com

Trung Quốc: Hai học sinh đột tử khi đeo mask trong giờ thể dục Tờ The Korea Times ngày 6/5, hai ca tử vong do đeo mặt nạ y tế lúc chạy bộ xảy ra tại tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) vào ngày 24/4 và tại tỉnh Hồ Nam vào ngày 30/4. Hai học sinh trung học bị cho là bất ngờ ngã gục trong giờ học thể dục và tử vong ngay trên đường chạy. “Con tôi bất thình lình nó ngã ngửa ra sau, đầu đập xuống đất. Ngày hôm đó trời nắng và tiết học thể dục diễn ra vào buổi chiều, nhiệt độ ít nhất là 20 độ C. Không thể nào thoải mái khi đeo khẩu trang trong lúc chạy”, phụ huynh của học sinh tử vong tại Hà Nam cho biết. Theo tờ Hoàn Cầu Thời báo, ca tử vong tại Hồ Nam là một học sinh 14 tuổi, đeo khẩu trang N95

trong lúc thực hiện bài kiểm tra chạy 1 km. Các bậc phụ huynh cho rằng hai học sinh tử vong là do đeo khẩu trang lúc chạy, theo quy định của

nhà trường để phòng tránh Covid-19. Nhiều người chỉ trích nhà trường vì quá cứng nhắc, cho rằng việc yêu cầu học sinh phải đeo khẩu

trang trong giờ học thể dục là điều không cần thiết và gây nguy hiểm. Trong khi đó, một số chuyên gia lại đặt nghi vấn về lời nói của vị phụ

huynh vì cho rằng có nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến tử vong như không vận động trong thời gian dài, không khởi động cơ thể trước khi chạy. Tu y n h i ê n , c ũ n g c ó chuyên gia nói rằng học sinh ở những vùng ít có nguy cơ lây nhiễm Covid-19 thì có thể không nhất thiết phải đeo khẩu trang khi học các môn vận động, thể dục ở không gian mở. Thậm chí trong lớp học, các học sinh được cho là cũng có thể không cần đeo khẩu trang nếu giữ khoảng cách an toàn với nhau. Cơ quan phụ trách giáo dục Trung Quốc đã ra chỉ thị hủy các môn chạy trong học kỳ này, theo The Korea Times. 

Dân Úc được ăn thực phẩm xa xỉ nhờ COVID-19 Theo tờ The Japan Times, các nhà sản xuất và bán sỉ ở Úc đang bán thực phẩm cao cấp trực tiếp đến người tiêu dùng, giúp nhiều người được ăn nhiều loại thịt và hải sản xa xỉ trong lúc thị trường xuất khẩu cũng như các nhà hàng trong nước đóng cửa vì Covid-19. Trước đại dịch, công ty Walker Seafoods ở Úc xuất cảng đến 80% hải sản đánh bắt được, chủ yếu là cá ngừ vây vàng và cá ngừ mắt to đến các nhà hàng ở Nhật Bản và Mỹ. Tại Úc, chỉ một số nhà hàng nổi tiếng mới đặt mua sản phẩm của công ty đánh bắt cá ngừ lớn nhất trên cả nước này. Tuy nhiên, Covid-19 lan đến Mỹ khiến giám đốc điều hành Heidi Walker cho biết hầu như các vụ giao dịch đều chấm dứt trong một đêm. Cá ngừ sashimi ‘cháy hàng’ Vài ngày sau, khách hàng ở Nhật cũng dừng mua vì đại dịch. Để tạo công ăn việc làm cho khoảng 50 nhân viên, Walker Seafoods ký hợp đồng với chuỗi siêu thị Coles nổi tiếng ở Úc để bán cá ngừ chất lượng cao đủ tiêu chuẩn làm sashimi. “Người dân thực sự rất vui. Các siêu thị của Coles bán sạch trong vòng 10 phút. Họ cho biết chưa từng bán mặt hàng nào nhanh như thế”, bà Walker kể và cho biết các đơn

38

Hàu đá Sydney của công ty East 33 ở Úc

hàng được đặt tới tấp khiến công ty không kịp cung cấp. Việc đóng cửa các nhà hàng trên cả nước khiến công ty bán sỉ thịt Vic’s Meat tại Sydney phải chuyển sang bán hàng trên mạng. Dù có 2 cửa hàng bán lẻ nhưng thông thường 70% hàng của công ty được bán cho các nhà hàng cao cấp như Bennelong nằm trong Nhà hát Opera Sydney. Thịt bò Wagyu: nhiều người chưa từng được thưởng thức Giờ đây công ty cung cấp tận nhà cho người dân các loại thịt cao cấp như thịt bò Wagyu và thịt bò “ngủ đông”, loại thịt bò để lâu trong môi trường lạnh tạo độ ngon riêng.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Nhà sáng lập Anthony Puarich của Vic’s Meat cho biết công ty có nhiều chương trình thiết kế riêng cho từng nhà hàng và thậm chí những nhà hàng khác cũng không mua được sản phẩm không phải thiết kế cho họ. “Giờ đây tất cả người dân New South Wales và Victoria được tiếp cận đến từng dòng sản phẩm, điều này đặc biệt thú vị vì nhiều người chưa từng thử qua”, ông chia sẻ. Hàu đá Sydney giao tận nhà Về phía người tiêu dùng như bà Ella Dumdrell, việc được thưởng thức thực phẩm đẳng cấp nhà hàng hạng sang được đưa đến tận nhà là một điều thú vị khi cô lập vì Covid-19. Trước đó, East 33 chỉ bán cho các nhà hàng và hàu của công ty được nhiều đầu bếp nổi tiếng ưa thích. “Hàu đá Sydney cực hiếm. Chúng chỉ sinh sống ở 30 nơi trên thế giới và 99,99% tại New South Wales. Do đó những đầu bếp khó tính rất thích mua sản phẩm trực tiếp”, chủ tịch James Garton của công ty chia sẻ. Thực ra, East 33 cũng có ý định bán trực tiếp cho người tiêu dùng nhưng đại dịch Covid-19 là “chất xúc tác” để kế hoạch triển khai sớm hơn. “Khủng hoảng toàn cầu này đã mở ra một chuỗi cung ứng chưa từng có”, ông nhận định về thị trường thực phẩm cao cấp tại Úc. 

Toronto thoibao.com

Đón bạn gái vào nhà giữa lúc phong tỏa chống Covid-19, cố vấn chính phủ Anh từ chức Nhà khoa học tham gia hình thành các biện pháp phong tỏa ngăn dịch Covid-19 tại Anh đã rút khỏi vai trò cố vấn sau khi vi phạm quy định do chính ông soạn thảo. Giáo sư dịch tễ học Neil Ferguson tại Trường Cao đẳng Hoàng gia London vừa rời khỏi Ban cố vấn khoa học cho tình trạng khẩn cấp (SAGE) của chính phủ Anh sau khi vi phạm quy định ngăn dịch Covid-19. Tờ The Telegraph đưa tin ngày 5/5 rằng ông Ferguson đã tiếp một phụ nữ tại nhà ông ít nhất 2 lần dù có quy định phong tỏa. Cũng theo báo này, hai người đang có quan hệ tình cảm. Thông tin gây phản ứng từ dư luận vì ông Ferguson là một trong những nhà khoa

Giáo sư Ferguson (trái) và cô Staats. (Ảnh: Telegraph)

học giúp chính phủ Anh xây dựng các hướng dẫn về giãn cách xã hội, trong đó kêu gọi mọi người ở nhà và không đến thăm các hộ gia đình khác, kể cả những người yêu nhau nhưng không sống cùng nhau.

Theo CNN, ông Ferguson đã thừa nhận lỗi lầm, vì thế nên quyết định rời khỏi ban cố vấn SAGE. Ông Ferguson nói đã tiếp khách vì cho rằng ông miễn nhiễm với Covid-19, vì trước đó ông đã dương

tính với virus Corona chủng mới gây bệnh và đã cách ly 2 tuần sau khi phát triển triệu chứng. Qua mặt Ý, Anh là nước châu Âu có số ca tử vong vì Covid-19 cao nhất Theo Reuters, đội ngũ

của ông Ferguson xây dựng mô hình ước tính khả năng lây lan của Covid-19, cho thấy trong diễn biến xấu nhất có thể có tới 500.000 người tử vong vì dịch bệnh này tại Anh. Mô hình được giới chức Anh trích dẫn nhiều và góp phần dẫn đến quyết định áp đặt lệnh phong tỏa nhằm ngăn Covid-19 lây lan. Ông Ferguson từ chức sau chuyện tương tự của Bộ trưởng Nhà ở, cộng đồng và chính quyền địa phương Robert Jenrick. Theo tờ The Guardian, ông Jenrick bị phát giác đã lái xe đến nhà cha mẹ ông trong thời gian phong tỏa. Vị bộ trưởng sau đó giải thích rằng ông chỉ đến để giao thực phẩm và thuốc men, tuân thủ quy định giữ khoảng cách và không vào nhà. u

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

39

Toronto thoibao.com

Những kẻ giàu chơi ngông trong lịch sử

D

ưới đây là những cách phô trương Wall đã đến khi anh bước vào một quán bar năng có thể và nhồi nhét tất cả chúng vào một lố bịch mà những người giàu có giữa một trận mưa tuyết với bộ trang phục đi ngôi nhà khổng lồ. Ngay cả khi Hughes tham gia môn giải trí ưa nhất trong lịch sử từng thực hiện. kèm với một đôi ủng bằng da màu đen cao đến ngang hông! thích của giới thượng lưu như săn bắn, ông ta cũng đưa cả một đội quân đầy tớ mang súng, E. BERRY WALL VÀ ĐÔI GIÀY ỐNG BẰNG DA HOÀNG ĐẾ CALIGULA rượu và thực phẩm đi theo phía sau. Nói thật tình thì nhìn bên ngoài Evander THÍCH BƠI TRONG ĐỐNG VÀNG Thật không may, trò tiêu khiển yêu thích Berry Wall chẳng khác gì một biểu tượng thời Caligula, vị hoàng đế thứ 3 của La Mã, là của Hughes là cờ bạc. Hughes sẵn sàng đặt trang di động trên đường phố New York vào một người điên khùng, tàn bạo và đồi trụy. cược hàng ngàn bảng Anh vào một trò đơn khoảng cuối thế kỷ 19. Ông ta thích các bữa tiệc theo kiểu tình dục giản như tung đồng xu và sẽ không chớp mắt Sinh năm 1860, Wall trở thành triệu phú vào suy đồi, nhưng điều ít được mọi người biết đến khi thua cược. thời điểm anh tròn 18 tuổi và tài sản lại nhân là Caligula có một sự tôn sùng cực đoan với lên nhiều lần vào tuổi 22, khi anh được thừa vàng đến mức gần như lố bịch. kế thêm 1 triệu đôla từ cha và ông của mình.

Từ lần thừa kế thứ 2, Wall bắt đầu vung tay vào việc mua sắm y phục; theo đó Wall đã từng mua một lúc 5.000 chiếc cà vạt và 300 đôi găng tay. Wall cũng không uống thứ gì khác ngoài champagne. Anh ta là người đàn ông đầu tiên ở Mỹ mặc bộ tuxedo (áo lễ phục mặc vào buổi chiều), và có lần đã thay đổi y phục 40 lần trong một buổi sáng chỉ để đánh cược. Sự “thích chơi trội” của Wall đã thu hút sự chú ý của một phóng viên tên Blakely Hall, người đã viết nhiều bài báo theo kiểu tin “giật gân” về những bộ trang phục “sặc sỡ” của Wall. Những bài viết này khêu gợi sự tò mò của công chúng và vuốt ve “cái tôi” quá lớn của Wall; nhưng chúng cũng thu hút sự chú ý của những người thích chưng diện khác. Kết quả là một cuộc đánh cược dành cho các quý ông được sắp xếp giữa Wall và một diễn viên tên là Robert C. Hilliard để xem ai có thể thắng trong cuộc đấu mặc bộ trang phục lố bịch nhất. Sau vài tuần mà hai bên mặc những thứ như “bộ com-lê kẻ sọc ca-rô” và “các bộ trang phục có màu sắc sặc sỡ”, thời điểm chiến thắng của

40

Caligula thường ra lệnh cho người hầu đổ vàng lên người để ông ta có thể lăn lộn trong vàng bởi vì ông ta thích cảm giác được tiếp xúc với nó trên da. Caligula cũng cho những con ngựa yêu quý của mình ăn yến mạch trộn với vàng. Ông chiêu đãi khách mời loại bánh mì làm bằng vàng ròng để khoe khoang mình giàu như thế nào. Khi không lăn lộn trong vàng, Caligula sẽ rải nó xuống sàn để có thể đi lên nó. Ông cũng không hề quan tâm đến vấn đề thời trang và không thấy có gì bất thường với việc đi dạo trong trang phục nữ phủ đầy trang sức bằng vàng. Chỉ vài năm sau khi lên ngôi, ngân khố cạn kiệt vì Caligula đã tiêu xài hơn 27 triệu miếng vàng chỉ để làm những gì mà ông thấy vui. Cũng chính vì vậy mà ông chỉ trị vì được 4 năm và bị giết chết bởi Cassius Chaerea. EDWARD HUGHES BALL HUGHES VÀ THÓI ĐAM MÊ CỜ BẠC

Edward Hughes Ball Hughes là mẫu người thích ăn diện vào đầu thế kỷ 19, bước chân vào xã hội thượng lưu khi ông được thừa kế 40.000 bảng Anh vào năm 1819, ở tuổi 23. Sử dụng món tiền thừa kế, Hughes bắt đầu tạo dựng hình ảnh của một quý ông bằng cách mua thật nhiều quần áo ưa thích trong khả

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Ông ta thua nhiều đến nỗi dân địa phương đã in một tập sách nhỏ vào năm 1824 để cảnh báo người đàn ông trẻ tuổi này về việc công ty mà Hughes sở hữu đang lợi dụng sự giàu có và cả tin của ông ra sao; họ nhấn mạnh việc Hughes sẽ mất toàn bộ tài sản nếu không cẩn thận. Đáp lại lời cảnh báo, Hughes đã thua mất 45.000 bảng Anh chỉ trong một buổi tối. Tính theo thời giá hiện nay thì số tiền đó tương đương với 37 triệu bảng. Sau đêm đó, Hughes phải chạy trốn đến Paris để tránh trả nợ và sống phần còn lại của cuộc đời trong lặng lẽ. HẦU TƯỚC ANGLESEY THỨ 5 VÀ NIỀM ĐAM MÊ Y PHỤC

Henry Cyril Paget, hay còn gọi là hầu tước Anglesey thứ 5, là một nhân vật được biết đến trên khắp nước Anh vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 vì thói quen chi tiêu vô tội vạ và thị hiếu thời trang kỳ quặc của mình. Giống như những người nổi tiếng thời nay, Paget sẽ đi dạo quanh thị trấn với một con chó cảnh. Nhưng điểm khác biệt là Paget chỉ làm như vậy khi đội một chiếc mũ Tiara đính nhiều hạt kim cương. Với kiểu sống xa hoa và vung tay quá trán, Paget đã tiêu xài toàn bộ gia sản của gia đình. Paget nhận được tài sản thừa kế là 110.000 bảng Anh một năm (khoảng 8 triệu bảng ngày nay). Phần lớn số tiền này được ông chi vào việc mua sắm trang phục. Paget nổi tiếng về việc

Toronto thoibao.com Một dẫn chứng khác về thói phô trương và kỳ quặc nhất của Paget thể hiện ở những chiếc xe của ông, mà theo đó chúng được chỉnh sửa để có thể phun ra nước hoa từ ống xả khói của xe. GORDON BENNETT VÀ CHIẾC DU THUYỀN CÓ HÀNH KHÁCH LÀ MỘT… CON BÒ

James Gordon Bennett Jr. là một tay chơi lừng danh đầu thế kỷ 19 và là con trai của James Gordon Bennett Sr., người sáng lập ra tờ báo New York Herald. Có thể nói Bennett Jr. được sinh ra với một chiếc thìa bạc trong miệng. Trong khi cha anh là một doanh nhân làm việc chăm chỉ, được mọi người kính trọng thì Bennett Jr. chỉ quan tâm đến việc tiêu tiền. Theo các nguồn tin khác nhau, Bennett đã tiêu xài khoảng 40 triệu đôla trong suốt cuộc đời. Và những câu chuyện về cách xài tiền của Bennett cũng giống như tỉ phú Bruce Wayne đã làm để che giấu mọi người rằng ông ấy

chỉ mặc những bộ trang phục đính các loại đá quý mà ông chỉ mặc duy nhất một lần. Một ví dụ về lối sống xa hoa của Paget ngớ ngẩn đến mức nào là khi cuối cùng Paget không còn tiền để thanh toán các hóa đơn, ông buộc phải bán tất cả đồ đạc của mình để trả nợ. Người ta đã tìm thấy 100 chiếc áo choàng lụa chưa mặc lần nào trong tủ quần áo của Paget.

không phải là Batman. Ví dụ: Bennett đã từng ném một xấp tiền vào lửa chỉ vì anh không thể nhét nó vào túi áo. Khi một vị khách cố tìm cách lấy nó ra, Bennett hét lên rằng anh ta muốn nhìn nó cháy! Một lần khác, Bennett đã mua một nhà hàng chỉ bởi vì có ai đó đang ngồi vào ghế của anh. Việc mua sắm phung phí và điên rồ nhất của Bennett là về một chiếc du thuyền tên Lysistrata mà Bennett đã đặt đóng khi ông nhận ra rằng một chiếc du thuyền khác mà ông sở hữu đã không cắt mù tạt. Điều gì khiến chiếc du thuyền Lysistrata này trở nên nổi tiếng? Đó là vì trên du thuyền có một phòng dành riêng cho một con bò chỉ để Bennett có thể dùng bơ tươi vào mỗi buổi sáng. Như thể điều đó là chưa đủ “độ quái”, để chắc chắn rằng con bò luôn cảm thấy thoải mái (sẽ cho bơ ngon), Bennett yêu cầu lắp đặt “một chiếc quạt điện để làm mát cho con bò khi du thuyền đang ở những vùng nhiệt đới và cung cấp những chiếc chăn len để làm ấm bò khi đến gần Bắc cực”. HOWARD HUGHES MUA KHÁCH SẠN THE SILVER SLIPPER CHỈ ĐỂ DỜI MẤY BIỂN BÁO

Khi Howard Hughes 19 tuổi thì cha ông qua đời. Cha Hughes là nhà khai thác dầu và đã phát minh ra mũi khoan “cách mạng hóa” việc khoan dầu. Ông đã để lại cho cậu con trai Hughes một

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

41

Toronto thoibao.com tụ. Các hạt gạo “khiếm khuyết” sẽ bị loại bỏ. Một dẫn chứng khác về lối sống cao cấp của vị lãnh đạo đã quá cố này là từ phát ngôn của một phái viên Nga, Konstantin Pulikovsky. Ông này cho biết trong khi đi cùng với vị lãnh đạo đáng kính trên chuyến tàu riêng, ông “đã dùng tôm hùm sống được vận chuyển (bằng máy bay) lên tàu mỗi ngày, và ăn chúng bằng những đôi đũa bạc”. đế chế kinh doanh với lợi nhuận khổng lồ. Hughes bắt đầu sản xuất những cuốn phim rất nổi tiếng vào những năm 20 và 30. Khi Thế chiến thứ hai bùng nổ, Hughes mua cho mình một hãng hàng không và mua thêm một xưởng phim khi chiến tranh kết thúc. Vào đầu những năm 1960, Hughes là một trong những người giàu nhất thế giới với tài sản lên đến hàng tỉ đôla. Mặc dù đã có một cuộc sống sôi nổi khi còn trẻ, nhưng các biểu hiện phô trương nhất của Hughes chỉ đến khi sức khỏe của ông giảm sút từ những năm 1960. Theo những người gần gũi với Hughes, năm 1966, ông bình tĩnh giải thích cho một trong những trợ lý rằng ông muốn trở thành “chủ sở hữu bất động sản lớn nhất ở kinh đô cờ bạc (Las Vegas)”. Ngày hôm sau, Hughes bay tới Las Vegas trong bộ đồ ngủ và thuê một căn phòng ở Desert Inn. Khi người chủ yêu cầu Hughes rời đi, ông mua luôn khách sạn và bảo nó không còn thuộc về anh ta nữa. Hughes ngay sau đó đã mua nửa tá sòng bạc khác, bao gồm cả Silver Slipper Casino & Hotel chỉ vì ông muốn dời các biển báo đi chỗ khác. Một đêm nọ, khi Hughes đang ngồi trong phòng, ông bật TV và thấy rằng không có gì để xem cả. Vì thế Hughes đã mua một phòng thu truyền hình chỉ để họ chiếu phim vào ban đêm và ông sẽ không cảm thấy buồn chán. Tất nhiên, Hughes là nhà sản xuất phim và sở hữu một chuỗi rạp chiếu phim – ông có thể đặt máy chiếu vào phòng mình – nhưng thay vào đó, Hughes đã chi hàng triệu đôla để có thể xem những bộ phim yêu thích.

NỮ HOÀNG CLEOPATRA VÀ CÂU CHUYỆN VỀ VIÊN NGỌC TRAI

Nữ hoàng Cleopatra nổi tiếng xinh đẹp và là một trong những phụ nữ quyền lực nhất trong lịch sử. Nắm trong tay toàn bộ tài sản của Ai Cập, Cleopatra được xem là người giàu xếp ở vị trí thứ 22 trong lịch sử thế giới, với giá trị tài sản cá nhân ước tính khoảng 95 tỉ USD. Mặc dù con số chính xác sẽ không bao giờ được biết đến, nhưng điều đó đủ để nói rằng Cleopatra có thể sống dư dả cả đời. Cleopatra được cho là sở hữu là bộ ngọc trai Ví dụ: Marie-Antoinette thường xuyên vứt lớn nhất thế giới. Sở dĩ phải dùng từ “được cho bỏ những bộ váy và áo choàng được thiết kế là” vì chúng không còn tồn tại. riêng cho bà sau khi mặc một lần duy nhất. Điều này giải thích tại sao Marie-Antoinette đặt may riêng cho bà 300 bộ đồ mỗi năm. Marie-Antoinette thực sự tỏa sáng với phong cách mà bà tạo ra cho các kiểu tóc của mình. Mặc dù Marie-Antoinette chưa từng nói, “hãy để họ ăn bánh”, bà chắc chắn đã che đi kiểu búi tóc cao mang tính biểu tượng của mình khi Paris đang thiếu bột, và bà từng được lên báo khi tham dự một bữa tiệc với một chiếc thuyền thu nhỏ trên búi tóc. KIM JONG IL VÀ NHỮNG CON TÔM HÙM CÒN SỐNG

Lúc sinh thời, Kim Jong Il đã sử dụng sức mạnh tuyệt đối của mình để thỏa mãn ý thích của mình với những ý tưởng kỳ lạ. Trong khi người dân đang bị thiếu ăn, vị lãnh tụ tối cao này đã cho chuyển hàng ngàn chai cognac để chất đầy hầm rượu riêng của mình. Theo một đầu bếp sushi Nhật từng nấu ăn cho Kim Jong Il, mỗi hạt gạo sẽ được kiểm tra bằng tay trước khi nấu và mang lên cho lãnh

MARIE-ANTOINETTE VÀ MÁI TÓC KIỂU THUYỀN BUỒM

Hoàng hậu nước Pháp Marie-Antoinette đã có một cuộc đời sóng gió bởi các cuộc tranh cãi xoay quanh bà, và trong nửa sau của cuộc đời, bà bị công chúng chỉ trích nhiều lần. Phần lớn những lời chỉ trích này là vô căn cứ và không công bằng. Một ví dụ thường được đề cập nhiều nhất là câu nói “cho họ ăn bánh”, được cho là MarieAntoinette đã nói khi nghe báo cáo rằng mọi người đang đói vì thiếu bánh mì. Trích dẫn này thực ra là một bịa đặt nhằm hạ thấp uy tín của nữ hoàng. Marie-Antoinette thực sự đã sống một cuộc sống xa hoa, làm những gì bà thích mà người bình thường không thể tưởng tượng nổi.

42

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Sử gia Pliny the Elder trong cuốn sách Lịch sử Tự nhiên đã cho rằng Cleopatra đã bỏ viên ngọc trai lớn nhất từng được biết đến vào một ly giấm

nguyên chất, để nó tan ra và uống nó vì cá cược. Khi người yêu của Cleopatra, tướng Mark Antony đánh cược rằng nữ hoàng không thể tiêu một “gia tài nhỏ” vào một bữa ăn. Nữ hoàng đã tháo một chiếc bông tai – được làm từ một viên ngọc trai khổng lồ do một vị vua phương Đông dâng tặng – và hòa tan nó trong một ly giấm rồi uống cạn. Theo Lucius Munatius Plancus, người giám sát cuộc cá cược, viên ngọc trai này có giá trị tương đương với 1.764 pound vàng và nếu ông ta không can ngăn thì chiếc bông tai kia cũng đã cùng chung số phận. Trong nhiều năm, người ta tin rằng câu chuyện này chỉ là một giai thoại, nhưng khoa học đã chứng minh rằng giấm trong thực tế sẽ hòa tan một viên ngọc trai trong vòng khoảng 10 phút nếu nó được nghiền nát trước đó.

Theo những người gần gũi với ông trùm ma túy khét tiếng, các xe tải chở đầy tiền mặt là một cảnh tượng diễn ra hằng ngày. Pablo Escobar trả tiền cho người dân quanh vùng để họ chấp nhận giấu tiền trong tường nhà họ. Theo cuốn sách Lịch sử kinh tế của tội phạm có tổ chức, có hàng trăm cái được gọi là

caleta trong khu vực xung quanh nhà của Escobar, mỗi caleta chứa tới 5 triệu đôla. Ngay cả khi bị cảnh sát bắt giam, Escobar tiếp tục làm công chúng kinh ngạc với kiểu cách tiêu xài như một ông hoàng. Theo lời kể của con trai Escobar, trong khi đang chạy trốn ông ta đã từng đốt hàng triệu đôla chỉ để giữ ấm.

Toronto thoibao.com Tuy nhiên, hành động thực sự làm mọi người kinh ngạc nhất và không thể tưởng tượng được là khi Escobar đề nghị trả hết khoản nợ quốc gia của Columbia (khoảng 10 tỉ đôla), cũng là toàn bộ tài sản của Escobar nếu họ chịu thả ông ta. Đề nghị này đã bị từ chối. u

TRÙM MA TÚY PABLO ESCOBAR ĐỐT TIỀN

Khi đế chế cocaine của Pablo Escobar đang ở thời kỳ huy hoàng, tay trùm ma túy từng chi 2.500 USD cho việc mua dây thun chỉ để buộc các cọc tiền.

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

43

BẠN CÓ BIẾT Toronto thoibao.com

Sự phát minh ra

T

iền là một giai đoạn chủ chốt trong lịch sử kinh tế thế giới. Hơn nữa, người ta có thể thắc mắc vì sao việc phát minh ra tiền lại chậm trễ như thế. Truyền thống, được kế tục bởi các sử gia Hy Lạp cổ đại (Hérodote hay Xénophane) cho chúng ta biết rằng người Lydia, một dân tộc ở miền Trung Tiểu Á phía Tây là những người đầu tiên sử dụng tiền. Trước tiên, các dân tộc thương buôn sử dụng cách trao đổi để thực hiện những cuộc giao dịch thương mại. Suốt thời kỳ cổ đại, tại Ai Cập, Lưỡng Hà, Phenicia hay trong vùng thung lũng sông Indus, chế độ kinh doanh vẫn là trao đổi.

NHỮNG PHƯƠNG CÁCH GIAO DỊCH ĐẦU TIÊN

Người ta có thể giả định rằng từ thơi tiền sử, con người đã thực hiện những cuộc giao dịch dưới dạng trao đổi. Nhưng cùng với sự phát minh ra chữ viết mà chúng ta có dấu vết đầu tiên về những giao dịch đó. Bằng cách dựa vào những hợp đồng tư hay bằng chứng viết tay của người Hy Lạp và người Do Thái. Các bức bích họa trên những ngôi mộ Ai Cập là các quyển sách mở thực sự. Người ta lượng định chẳng hạn một cánh đồng theo một loạt đồ vật khác nhau: thỏi bạc được

đánh giá theo trọng lượng, lừa, bò mộng, vải vóc. Người ta trao đổi lúa mì với các thứ rượu hay chà là đổi lại các cây xà gỗ. Các vật chuẩn thường được dùng là ngũ cốc và gia súc. Nguồn gốc của phương cách này đã lưu truyền trong từ ngữ của chúng ta dưới dạng tĩnh từ “tiền tệ”, đến từ tiếng La Mã “pecus” có nghĩa là “bầy đàn”. Tại các khu vực khác, người ta sử dụng vỏ sò hến, trà, ngọc trai hay cá mòi khô như tại Terre-Neuve. Từ thời đại Đồ đồng (thiên niên kỷ thứ 3 trước Công nguyên), đồ kim loại thay thế dưới các dạng khác nhau: thỏi, bột, vảy, vòng… Phương tiện trao đổi mới có nhiều ưu điểm: Nó không tiêu mất. Nó không cồng kềnh. Nó dễ phân chia. Với các kỹ thuật khai thác mỏ và luyện kim, vàng, bạc, hợp kim, đồng, chì, sắt và thiếc sẽ được sử dụng như những phương tiện trao đổi. Nhanh chóng, cái cân trở thành một công cụ cần thiết để thực hiện những giao dịch. Tiền cân là tiền tệ cổ xưa nhất. Nhu cầu đảm bảo tỷ trọng và trọng lượng các kim loại đó khiến tư nhân phải đóng dấu kiểm những thỏi kim loại. Quốc gia không đảm bảo loại “tiền” đó. Chính tiếng tăm tốt của thương nhân đảm bảo chất lượng của dấu đóng. Từ đó, con đường hướng

TIỀN

đến tiền tệ nói riêng đã mở ra, tức là với sự đảm bảo công thay thế cho đảm bảo tư nhân. Tiền này được gọi là “tiền dập”, tức là được đảm bảo bởi một công quyền chính trị hay tôn giáo để ấn định một giá trị cố định. ĐỒNG TIỀN ĐẦU TIÊN ĐƯỢC BIẾT

Chính từ lúc hay một xã hội hiện đại tiến đến một sự phân công lao động lớn hơn mà tiền tệ khuyến khích việc thay thế cho chế độ trao đổi. Nguồn gốc của từ “tiền” đến từ tên của nữ thần La Mã Juno Moneta bởi vì chính trong sự lệ thuộc đền thờ của nữ thần mà người La Mã đã lập ra 1 xưởng để dập những đồng tiền của đế chế La Mã.

Tiền Ấn-Hy Lạp bằng bạc

Ông là người đầu tiên dập các đồng tiền vàng và bạc. Người ta suy luận rằng ông đã muốn cải Tiền đồng La Mã kỷ niệm 70 năm thiện sự bất tiện của hợp kim vàng chiếm Jerusalem có chứa một lượng vàng không Các nhà khảo cổ đã khám phá cố định. những đồng tiền trong nền mong của đền thờ Artémis ở Ephèse SỰ PHỔ BIẾN TIỀN TRÊN THẾ GIỚI được xây dựng vào năm 645 trước Sự phổ biến tiền đã nhanh CN. Đó là những đồng tiền hợp chóng được diễn ra trong thế kim được dập hình đầu sư tử, huy giới Hy Lạp: Egine và Ionie chấp triều của thủ đô Lydia, Sardes nhận nguyên tắc vào năm 625 (Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay). Đồng tiền trước Công nguyên. Corinthe tiếp đầu tiên có từ thế kỷ thứ 7 trước nối vào năm 60 rồi đến Athènes Công nguyên. năm 594.

Tiền Lydia dập hình đầu sư tử và bò rừng

44

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Khám phá này xác nhận những lời nói của Hérodote bảo rằng đấy là tiền vàng và bạc. Quả thật đó là hợp kim của vàng và bạc. Tuy nhiên người ta không biết từ khi nào đồng tiền này được sử dụng tại Tiểu Á. Crésus la# vị vua Lydia cuối cùng trị vì từ năm 560 đến 546 trước Công nguyên. Sự giàu có huyền thoại của ông dựa trên các mỏ và những cục vàng trong sông Pactole và trên sự kiểm soát những con đường thương mại đi đến biển Égée.

Tiền dập hình nữ thần Athena

Toronto thoibao.com

Tiền Athènes hình con cú mèo của nữ thần Athena

Mỗi thành phố áp dụng 1 loại hình đặc thù : chim cú cho Athènes, hình của Aréthuse hay xe tứ mã cho Syracuse… Tuy nhiên kỹ thuật dập rất thô thiển. Có nhiều đồng tiền tại Hy Lạp cổ: Darique, Drachme, Obole…

Tiền ở Sicile thế kỷ thứ 4 trước CN

Những đồng tiền La Mã đầu tiên là bằng đồng: tiền sesterce, tiền dupondius, tiền semi, tiền quadran. Đồng bạc xuất hiện trong hệ thống tiền tệ La Mã với đồng “denier” vào năm 211 trước Công nguyên.

Tiền Hy Lạp có hình Alexandre Đại đế

Vào thời Jules César, vàng xuất hiện. Đó là đồng vàng trị giá bằng 25 denier. Các đồng tiền dập với hình các đại đế hoặc kỷ niệm những chiến thắng của họ. Tại Gaule, đồng tiền xuất hiện vào thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên qua trung gian một thuộc địa Hy Lạp được lập tại Marseille. Mỗi sắc tộc Gaule sản xuất tiền riêng với lượng khá ít. Những kiểu tiền rất khác nhau. Trong số các đồng tiền Gaule được biết nhiều nhất, người ta thấy tiền vàng statère sản xuất bởi người Arvernes (sắc tộc trên rặng núi Central sau đó nhượng tên lại cho vùng Auvergne) nhờ các mỏ vàng. Người Parisii, dân tộc ở Lutèce (hiện nay là cù lao Cité, thủy tổ của Paris) dùng vàng để dập tiền. Đó là một dấu hiệu về sự trù phú và thịnh vượng. Tiền statère vàng với hình ngựa có lẽ là đồng tiền đẹp nhất. Tại Trung Quốc, chính vào đầu thiên niên thứ nhất trước Công nguyên tiền bằng đồng đã xuất hiện. Những đồng tiền có dạng đặc biệt và khác nhau: tròn, hình lưỡi dao, dạng cái mai hay cái cuốc. Mỗi thành phố dập tiền riểng, điều này giải thích cho sự đa dạng trên lục địa mênh mông chưa được thống nhất đó. Dưới thời nhà Tần (năm -221 đến năm -206 trước Công nguyên), đồng trinh trở thành đồng tiền thông dụng. Đồng tiền tròn đó có đặc điểm là có một lỗ ở giữa. Như thế, người ta có thể xâu chúng lại nhiều đồng bằng một sợi dây để mang theo. Hiện nay tiền tín dụng (tiền giấy) từ lâu đã thay thế cho sự trao đổi. Đã quá xa rồi thời kỳ mà người ta dùng ngọc trai như tiền trao đổi. Tiền kim loại cổ được thể hiện bằng tiền lẻ, giúp việc thiết lập trong những giao dịch hàng ngày. Việc nghiên cứu tiền tệ và các huy chương cũng như cách sắp xếp của chúng tạo thành nền tảng của khoa học tiền cổ. Khoa học này rất phong phú kiến thức về lịch sử, lịch sử các tôn giáo và tập quán, và tất nhiên, về kiến thức của những sự trao đổi và nền kinh tế của mọi thời đại. Minh Luân/KTNN

Tiền vàng in hình đại đế Trajan

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

45

Toronto thoibao.com

Covid-19 và sự lựa chọn đau đớn cho

AI SỐNG và AI CHẾT

T

Phần lớn thiết bị cần thiết để điều trị cho bệnh nhân Covid-19 bị hạn chế, buộc các bác sĩ phải quyết định ai sẽ được dùng nó

hiếu thiết bị, giường và nhân viên có nghĩa là các bác sĩ phải đưa ra một quyết định khủng khiếp giữa đại dịch Covid-19 hiện nay. Có một cái gì đó yên tĩnh lạ lùng trong việc chăm sóc bệnh nhân nhiễm virus corona ở Lodi, Ý. Mặc dù ở hành lang bệnh viện các nhân viên y tế hoạt động nhộn nhịp, các bệnh nhân vẫn gây ra ít tiếng ồn, Stefano Di Bartolomeo nói. Đối với một bác sĩ có kinh nghiệm làm việc trong các tình huống đầy mâu thuẫn thì đại dịch này là bất thường. “Mọi người đều có riêng một chiếc túi nhỏ đựng đồ dùng cá nhân để trên mặt sàn hoặc treo trên xe đẩy của họ,” Di Bartolomeo, một bác sĩ gây mê làm việc tại một bệnh viện ở Lodi nói. Không ai được phép tiếp người trong gia đình mình, vì vậy điện thoại là đường dây liên lạc duy nhất. Nhiều bệnh nhân, mặc dù bị bệnh nặng, vẫn không nghĩ mình bị nặng như vậy,

46

và một số người thậm chí không thấy mình khó thở. Có lẽ bất thường hơn hết là, mặc dù nhiều người yêu cầu một chiếc giường cấp cứu, nhưng không phải tất cả đều nhận được. Khi một chiếc giường trong phòng cấp cứu vắng chỗ, các bác sĩ phải quyết định bệnh nhân nào vào nằm. Di Bartolomeo, người có kinh nghiệm về y học nhiệt đới và dịch tễ học, bắt đầu tới bệnh viện Lodi vào giữa tháng Ba thực hiện nhiệm vụ của tổ chức Thầy thuốc Không Biên giới. Đó là một cú sốc: Các ca nhiễm đã tới 1.100 vào ngày 13/3. “Bệnh viện này đang đối phó với tình hình, nhưng đồng thời bị hoàn toàn quá tải,” ông nói. Di Bartolomeo hiện đang làm việc tại một khu dành cho bệnh nhân được thở máy không xâm lấn trong khi chờ giường cấp cứu nơi họ có thể được việc đặt ống nội khí quản qua đường qua

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

miệng. Nhưng không phải ai cũng đều được qua phòng của ông. “Một số bệnh nhân, do quá già hoặc quá ốm, họ chỉ được trợ thở oxy thôi,” Di Bartolomeo nói. “Họ không phải là ứng cử viên cho các hình thức trợ thở xâm lấn khác như CPAP (áp lực khí quản dương liên tục) hoặc được trợ thở không xâm lấn.” QUYẾT ĐỊNH KHÓ KHĂN Vì số người đã thử nghiệm dương tính với virus corona trên toàn thế giới vượt quá 3 triệu trong tuần này, vi rút này đã đẩy dịch vụ y tế tới điểm tới ngưỡng quá tải. Tính đến ngày 28/4, hơn 212.000 người đã chết vì vi-rút. Trong các bệnh viện trên khắp 210 quốc gia bị đại dịch tấn công, các giường bệnh chứa đầy bệnh nhân Covid-19. Trong một số trường hợp, các nguồn lực quan trọng như máy thở, thiết bị bảo vệ và thậm chí nhân viên y tế đang trở nên khan

hiếm. Các bác sĩ buộc phải lựa chọn ai là người được ưu tiên chăm sóc. Nhưng làm thế nào để ai đó định giá trị cuộc sống người này là hơn người kia- nói chi đến những người đã thề “không làm điều gì hại ai”? Các nhóm y tế đã cố gắng, mặc dù những hướng dẫn họ thảo ra và cơ sở lập luận của họ - đã bị chỉ trích mạnh mẽ. Vào ngày 23/3/2020, một nhóm các bác sĩ và học giả từ khắp nơi trên thế giới đã xuất bản một bộ hướng dẫn đạo lý trên Tạp chí Y học New England (NEJM), phác thảo cách phân bổ nguồn lực trong đại dịch Covid-19. Trong số các khuyến nghị được đưa ra bởi các tác giả của bài viết này là vào những thời điểm như thế này, thì quan điểm thông thường “phục vụ theo thứ tự, người đến trước được phục vụ trước” không nên được áp dụng. Sự ưu tiên là dành cho những bệnh nhân bị ốm nặng mà họ là còn trẻ và đang có ít bệnh nền hơn. Điều này cũng giống như những hướng dẫn đối với các bác sĩ Ý, nói rằng họ cần phải ưu tiên những người có cơ hội nhiều nhất được chữa khỏi. Được xuất bản vào ngày 6/3/2020, các hướng dẫn của Ý đã so sánh các trường hợp mà các bác sĩ và y tá đang làm việc trong “ngành y học thảm họa” và đã tuyên bố rằng “có thể sẽ cần thiết” ấn định một ranh giới độ tuổi cho những người được vào điều trị cấp cứu. “Việc cân nhắc hàng đầu là tối đa hóa lợi ích xét về số lượng mạng sống cứu được và số lượng năm sống cứu được,” Ezekiel Emanuel, chủ tịch của Bộ Chính sách Y tế và Đạo đức Y khoa tại

Toronto thoibao.com cơ sở hạ tầng quan trọng này) sự ưu tiên được dùng thiết bị y tế và được điều trị vì công việc của họ đòi hỏi nhiều công sức đào tạo và vì họ là những người khó thay thế. “Bởi vì việc tối đa hóa lợi ích là tối quan trọng trong đại dịch, chúng tôi tin rằng việc đưa bệnh nhân ra khỏi máy thở hoặc giường cấp cứu để cung cấp cái đó cho người khác đang cần cũng là điều hợp lý và các bệnh nhân nên biết về khả năng đó khi nhập viện” các nhà nghiên cứu viết .

Đối với một số nhân viên chăm sóc sức khỏe, sự hỗn loạn cảm xúc của đại dịch có thể có những ảnh hưởng lâu dài

Đại Học Pennsylvania và là đồng tác giả của bài viết, nói. Việc lập luận là những người trẻ hơn, khỏe mạnh hơn có cơ hội sống sót cao hơn, và số năm sống tiếp cũng nhiều hơn. Việc chuyển hướng nguồn lực y tế ít ỏi cho những người này sẽ mang lại lợi ích cho một số lượng người

lớn nhất, đó chính là lý thuyết của vấn đề này. Nhưng ngay cả đối với những người chấp nhận logic đó, nó cũng không hẳn là kín kẽ: chẳng hạn, sự liên can là một người trẻ và một người già đang được trợ thở qua máy đều có nguy cơ tử vong như nhau nếu rỡ bỏ máy, và người trẻ

tuổi khi bị rỡ bỏ máy thở sẽ không có khả năng sống sót nhiều hơn hơn người già kia. Tạp chí NEJM nói trên cũng kêu gọi dành cho các nhóm người đang cung cấp giá trị cao nhất trong việc chống lại đại dịch (như nhân viên y tế ở tuyến đầu và những người khác điều khiển

VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC Những loại quyết định này chỉ có thể là cần thiết khi các bệnh viện và hệ thống chăm sóc sức khỏe phải chịu áp lực cao nhất, khi số lượng người nhiễm bệnh ở mức cao nhất và nguồn lực bị căng dãn đến mức tột cùng. Nhưng việc bỏ ưu tiên các bộ phận dễ tổn thương của dân số những người lớn tuổi hoặc đang sẵn có các bệnh sẵn từ trước - rõ ràng đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về đạo đức. Điều đó hoàn toàn đúng hơn bởi

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

47

Toronto thoibao.com vì những người này thậm chí còn dễ bị tổn thương hơn không chỉ chết vì Covid-19, mà trước hết còn dễ bị nhiễm bệnh ngay từ đầu. Những người mà do tình trạng sức khỏe, cứ đòi hỏi phải có người khác giúp cho ăn, mặc quần áo và tắm, thì ít có khả năng giữ khoảng cách tiếp xúc. Trong khi đó, căn bệnh này đã lây lan nhanh chóng trên khắp thế giới thông qua hàng trăm nhà dưỡng lão và chăm sóc - với kết quả tàn khốc. Ở Anh và xứ Wales, 1/3 số ca tử vong do virus corona là ở nhà dưỡng lão, thí dụ, với 2.000 ca tử vong trong một tuần. Những con số bất cân xứng như vậy cũng được thấy trên khắp châu Âu và ở Mỹ, nơi 1/4 số ca tử vong Covid-19 là ở các nhà dưỡng lão. Nhiều tổ chức hỗ trợ người già thấy lo lắng. “Trong nhiều năm, chúng ta đã biết rằng tuổi tuổi tác cao làm cho sức khỏe và khả năng kháng cự bệnh của một cá nhân rất kémđiều mà tất cả chúng ta đều thấy ở những người lớn tuổi,” người đứng đầu một số tổ chức từ thiện liên quan đến tuổi của Anh, gồm cả Age UK, nói trong một tuyên bố chung. “Sự việc là ai đó cần được chăm sóc và hỗ trợ, tại nhà chăm sóc hoặc nhà riêng của họ, không nên được sử dụng như là

48

Đồ bảo hộ mà nhân viên y tế phải mặc có thể khiến toàn bộ trải nghiệm trở nên đáng sợ hơn đối với bệnh nhân Covid-19

một chỉ số đại diện cho tình trạng sức khỏe của người đó, hoặc như là chính sách được áp dụng chung - ví dụ như việc người đó có nên được nhập viện hay không.” Một bức thư ngỏ gửi Hiệp hội Y khoa Anh, được đồng ký kết bởi tổ chức từ thiện Disability Rights UK, cũng nêu lên mối lo ngại rằng quyền của người khuyết tật đang không được duy trì. “Cơ hội cá nhân của chúng ta được hưởng lợi từ việc điều trị nếu chúng ta bị nhiễm Covid-19 không được bị ảnh hưởng bởi sự đánh giá của xã hội đối với cuộc

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

sống của chúng ta,” bức thư viết. Đáp lại, NHS England khăng khăng cho rằng họ đang tìm cách “bảo vệ đầy đủ quyền của người khuyết tật” trong suốt quá trình xảy ra đại dịch. Nhưng nhiều quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi vi rút corona đã thấy mình buộc phải yêu cầu các bác sĩ đưa ra những lựa chọn khó khăn về việc ưu tiên ai. Và những lựa chọn đó không phải lúc nào cũng dựa trên bằng chứng rõ ràng. Chẳng hạn, ở Mỹ một số bang đã hình thành hướng dẫn để giải quyết tình trạng thiếu tiềm năng về máy thở trước đại dịch. Một báo cáo trên Thời báo New York đã xem xét các hướng dẫn có sẵn công khai, từ Alabama, Arizona, Kansas, Louisiana, Maryland, Michigan, New York, Pennsylvania, Tennessee, Utah và bang Washington, để xem sự khác biệt trong định nghĩa việc ai được ưu tiên điều trị. Trong một số trường hợp, các tài liệu cho thấy bệnh nhân bị suy yếu thần kinh, mất trí nhớ hoặc Aids có thể không được sự hỗ trợ máy thở ở một số tiểu bang. Kế hoạch của Alabama có viết rằng những người bị chậm phát triển tâm thần nặng, mất trí nặng hoặc chấn thương sọ não nặng có thể ít được xét để dùng máy trợ thở, nhưng lại thấy viết thêm ở câu sau là “tuổi thọ trung bình của những người chậm phát triển trí tuệ

hiện đang kéo dài tới 70 năm, và những người bị suy yếu thần kinh nghiêm trọng có thể tận hưởng cuộc sống hữu ích hạnh phúc.” Kế hoạch Alabama kéo dài một thập niên kể từ đó đã được thay thế bằng một bộ hướng dẫn khác sau một thách thức do các nhóm quyền người khuyết tật Hoa Kỳ đề đạt. Tuy nhiên, các hướng dẫn mới không nói gì về cách thức để các bác sĩ ưu tiên sử dụng máy thở. Các nhóm bảo vệ người khuyết tật ở Mỹ cũng đã cảnh báo chống lại “hình thức phân biệt đối xử chết người” đối mặt với người khuyết tật trong đại dịch. “Mỗi cuộc sống đều có giá trị,” Neil Romano, chủ tịch Hội Đồng Quốc Gia về người khuyết tật, nói. “Trong cuộc khủng hoảng chưa từng có này, điều quan trọng là mỗi bang phải đáp ứng đối với Covid-19, không chỉ bằng cách hỗ trợ khả năng điều trị của các chuyên gia y tế, mà bằng cách cam kết bảo vệ các quyền dân sự của người khuyết tật.” Paola Barbarino, giám đốc điều hành của tổ chức Alzheimer’s International International, nói rằng họ đã được nghe từ các tổ chức thành viên trên khắp thế giới về các quyết định hạn chế điều trị dựa trên tuổi tác và các bệnh tiềm ẩn. “Điều quan trọng là tuổi tác và các bệnh như chứng mất trí nhớ, không được sử dụng để phân biệt đối xử hoặc từ chối sự tiếp cận

Toronto thoibao.com điều trị,” bà nói. Trong khi đó, tại Anh, Viện Sức Khỏe Và Chăm Sóc (NICE) đã ban hành hướng dẫn mới vào ngày 21/3, giải thích cách đánh giá việc đặt nội khí quản cho bệnh nhân trên 65 tuổi sao cho không bị khuyết tật ổn định lâu dài. Điều này dựa trên ‘điểm số yếu đuối’ được gọi là Thang Điểm Yếu Đuối Lâm Sàng, dao động từ 1 đến 9, 1 rất khỏe mạnh và 9 bị bệnh nan y. Nhưng bất kỳ sự đánh giá nào, cho dù khách quan đến đâu thì nó cũng khó thực hiện. Ví dụ, Thang Điểm Yếu Đuối yêu cầu phải biết liệu bệnh nhân có cần trợ giúp để chuẩn bị bữa ăn, hoặc để lên cầu thang hay không - là thông tin mà bác sĩ có thể chưa biết ngay được. Một bác sĩ tại một bệnh viện ở London đã nói với BBC rằng cách đánh giá theo kiểu Thang Yếu Đuối này có thể thất bại. Sau khi được hỏi bà có thể đi bộ bao xa mà không phải dừng lại để lấy hơi, một bệnh nhân đã bị coi là không phù hợp để được dùng máy thở. Nhưng khi các bác sĩ gọi điện cho gia đình bà, họ lại nhận được thêm

thông tin cho thấy bà có thể không yếu đuối như đánh giá sàng lọc được đề xuất - hóa ra bệnh nhân đã trả lời các câu hỏi theo tình trạng hiện tại của bà, chứ không phải là trước đây khi bình thường. Bệnh nhân này được đặt nội khí quản vào cuối ngày hôm đó. Hiệp hội Y khoa Anh cũng đã ban hành một tài liệu hướng dẫn về đạo đức vào ngày 1 tháng 4, nói rằng “các chuyên gia y tế có thể buộc phải rút điều trị khỏi một số bệnh nhân để cho phép điều trị cho những bệnh nhân khác có xác suất sống sót cao hơn.” Trong một số trường hợp, điều này có thể có nghĩa là lấy đi sự điều trị cho một người đã ổn định hoặc thậm chí đang khá hơn lên, để ưu tiên cho một bệnh nhân khác có chẩn đoán xác đáng hơn. Trên toàn thế giới, các bệnh viện và cơ quan y tế đang ban hành các hướng dẫn tương tự để giúp đội ngũ y tế của họ đưa ra các quyết định khó khăn mà họ hiện đang phải đối mặt. Họ được hiện diện để cứu con người. Đội ngũ y bác sĩ không những ảnh hưởng

đến sức khỏe thể chất của những người có khả năng chịu thiệt thòi, mà còn làm tăng sự lo lắng của họ về việc điều gì sẽ xảy ra nếu chính y bác sĩ bị bệnh. Người ta cũng có những lo ngại về việc các quyết định này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của đội ngũ y tế. Ví dụ, một số bác sỹ đã tham gia vào các cuộc gọi hội nghị gần như hàng ngày để hỗ trợ lẫn nhau. Người ta được đào tạo trong nhiều năm để trở thành bác sĩ vì họ muốn giúp đỡ những người gặp khó khăn. Quyết định chăm sóc cho một số bệnh nhân này và không cho những bệnh nhân khác không phải là quy định mà bất kỳ bác sĩ nào cũng muốn đưa ra. Một số bác sĩ đã phải nghỉ ốm, cảm thấy không thể đối mặt với những quyết định này, theo một số bác sĩ nói với BBC Future. Tất nhiên, việc quyết định ai xứng đáng được điều trị và ai không thể được cứu không phải là điều mới mẻ - y sỹ và bác sỹ phẫu thuật chiến trường thường xuyên phải đưa ra những lựa chọn

như vậy. Nhưng việc biết điều đó không làm cho nó dễ dàng hơn. Một hậu quả, Elton nói, là việc chăm sóc sức khỏe tâm thần cho các chuyên gia y tế có thể được ưu tiên nhiều hơn trong tương lai. “Tôi không muốn đánh giá thấp thách thức này,” Elton nói. “Nhưng tôi nghĩ rằng có thể có một số ví dụ về thực hành rất tốt, mà nó có thể dẫn đến một số thay đổi thực sự tốt trong cách chúng ta hỗ trợ và chăm sóc lực lượng y tế của chúng ta.” Có lẽ bằng cách ép buộc một cuộc thảo luận về giá trị mà chúng ta đặt vào cuộc sống của con người, nó cũng có thể dẫn đến những cải thiện về cách thức để có thể bảo vệ những người dễ bị tổn thương nhất trong xã hội. Abigail Beall/BBC Future

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

49

Toronto thoibao.com

Chiếc vòng cổ kim cương đẹp nhất của Nữ hoàng Anh

N

ữ hoàng đã bước sang tuổi 94 vào ngày 21/4 vừa qua. Trong bầu không khí tươi vui mừng sinh nhật của quân chủ nước Anh, công chúng không khỏi hiếu kỳ về những món quà mà bà nhận được vào dịp trọng đại này. Cũng vào ngày 21/4 của 73 năm trước, Nữ hoàng đã được chính phủ Nam Phi gửi tặng lễ vật mừng sinh nhật cực kỳ long trọng. Món quà mà chính phủ Nam Phi trao đến Nữ hoàng, khi ấy vẫn chưa kế vị, là một chiếc vòng cổ gồm 21 viên kim cương được chế tác tinh tế, kết hợp khéo léo, trong đó viên lớn nhất có kích thước lên đến 10 carat. Từng viên đá quý tinh xảo được gắn kết với nhau bằng một viên kim cương baguette, hai bên điểm xuyết kim cương nhỏ rực rỡ.

Nữ hoàng yêu thích chiếc vòng cổ đến mức khen ngợi đây là “những viên kim cương đẹp nhất” mình từng sở hữu trong đời, bà trân trọng giữ chúng trong hộp trang sức, hiếm khi đeo khi xuất hiện tại các sự kiện công khai. Năm 1952, ba năm sau khi món quà đến tay Nữ hoàng, nó đã được chế tác thành một sợi dây chuyền ngắn hơn, phần còn lại được tận dụng làm vòng tay. Chiếc vòng tay kim cương này thường xuyên đồng hành cùng Nữ hoàng trong các sự kiện ngoại giao, đơn cử như chuyến thăm của bà đến Pretoria, Nam Phi vào năm 1999. Trong chuyến công du Nam Phi năm 2010, sợi dây chuyền lấp lánh cũng xuất hiện theo bước chân bà. Nữ hoàng lần đầu đeo chiếc vòng cổ kim cương trên chương trình phát thanh dịp Giáng sinh năm

 Chiếc vòng cổ kim cương do chính phủ Nam Phi tặng cho Nữ hoàng

50

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Món quà đặc biệt được bà hết lòng trân trọng

1953, cũng tức là năm đầu tiên bà đăng cơ, một năm sau khi tác phẩm nghệ thuật tinh tế này được biến hóa thành hai món trang sức riêng biệt. “Nhiều người bày tỏ hy vọng rằng tôi sẽ mở ra một thời đại Elizabeth mới. Tuy nhiên, thực lòng tôi không cho là mình có thể giống như vị nữ vương vĩ đại của Triều đại Tudor xưa kia, người không có chồng con, trị vì đất nước với tinh thần chuyên quyền và không hề rời khỏi quê hương mình nửa bước”, bà nói. “Song, ít nhất thời đại của chúng tôi có một điểm tương đồng. Dù nhỏ bé và có vẻ không giàu có như các quốc gia láng giềng châu Âu, nhưng bù lại đời sống tinh thần của người dân Anh hết sức đặc sắc, chúng ta được trời phú cho những anh hùng sẵn sàng

gánh vác cả thế giới”, bà tự hào chia sẻ. Ngày sinh thật sự của Nữ hoàng Anh cũng gây kinh ngạc khi bà tổ chức tận hai lễ sinh nhật trong cùng một năm. Và dù ngày 21/4 thường được biết đến như sinh nhật quân chủ Anh quốc, song đây không phải là ngày sinh chính thức của bà, mà là ngày thứ Bảy thứ hai của tháng 6. Việc tổ chức sinh nhật vào hai thời điểm riêng biệt đảm bảo người dân Anh có thể tận hưởng một ngày đẹp trời trong lúc chung vui cùng Nữ hoàng, bởi thời tiết mùa đông lạnh lẽo và ẩm ướt không phù hợp để tổ chức những lễ mừng trên phố. Một món đồ trang sức nổi tiếng khác trong bộ sưu tập của Nữ hoàng là chiếc vương miện mang tên “Girls of Great Britain & Ireland Tiara”. Đây là món quà của Nữ hoàng Mary tặng cho cháu gái vào năm 1947 để mừng ngày bà kết hôn cùng Hoàng tế Philip. Nữ hoàng Elizabeth II vẫn thường trìu mến gọi chiếc vương miện là “Granny’s Tiara” để gợi nhớ về người bà đã khuất. Giống như Mary, Elizabeth II cực kỳ yêu thích món trang sức này và thường xuyên mang nó khi tham dự các sự kiện công khai, kể cả lần đầu tiên xuất hiện sau tang lễ của thân phụ. Theo Sao Star

Nữ hoàng Elzabeth II thường xuyên đeo chiếc vòng tay chế tác từ sợi dây chuyền kim cương Nam Phi

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

51

MẸ & CON Toronto thoibao.com

Mẹo giúp trẻ vượt qua nỗi sợ kim tiêm

M

ặc dù hầu hết trẻ đều sợ kim tiêm nhưng việc tiêm chủng phòng bệnh là không thể tránh khỏi, và có thể khiến trẻ bị đau. Dưới đây là một vài mẹo giúp trẻ bớt sợ hãi khi tiếp xúc với kim tiêm. Nói thật với trẻ “Nếu trẻ hỏi bạn: “Ba/mẹ ơi, con sắp đi tiêm ngừa phải không?”, thay vì phớt lờ hay từ chối trả lời câu hỏi của trẻ, hãy giải thích cho trẻ hiểu tiêm chủng để bảo vệ sức khỏe, và bị tiêm không có nghĩa là bị phạt”, Đừng nói rằng lúc tiêm sẽ không đau vì trẻ sẽ nhận ra bạn nói dối, khiến trẻ mất lòng tin ở bạn. Thay vào đó, hãy trả lời trẻ một cách ngắn gọn, trung thực, là phải. Khi tiêm con sẽ thấy đau nhưng chỉ trong vài giây thôi. Sau khi tiêm, bạn đừng quên biểu lộ niềm vui và nụ cười với trẻ để con bạn hiểu được mọi chuyện đã kết thúc”, bác sỹ Margaret Fisher, học viện Nhi khoa Hoa Kỳ chia sẻ. Tránh cho trẻ biết quá nhiều trước khi tiêm chủng “Nếu bạn cho trẻ biết quá sớm, trẻ sẽ lo sợ cả tuần cho tới ngày tiêm chủng. Thay vào đó, tránh nói gì về chuyện tiêm chủng cho đến khi trẻ hỏi. Nếu trẻ có hỏi, hãy cho trẻ biết bây giờ chưa phải lúc đi chích ngừa. “Bạn còn có thể nói: “Có thể một ngày nào đó con phải đi tiêm chủng, nhưng ba/mẹ nghĩ là ngày đó còn xa”. Tuy điều đó khiến trẻ cảm thấy mơ hồ, nhưng trong trường hợp này cũng là một cách hay.

52

Mỗi khi trẻ hỏi có bị tiêm hay không, đừng trả lời cụ thể mà nói bạn phải kiểm tra lịch tiêm ngừa xem thế nào. Bằng cách đó bạn sẽ không khiến trẻ lo sợ. Ngược lại, nếu đề cập quá nhiều về chuyện tiêm chủng, có thể khiến trẻ lo lắng nhiều hơn. Một khi nỗi sợ leo thang, trẻ càng tỏ ra hoang mang trong suốt chuyến đi từ nhà đến phòng khám”, tác giả của bộ sách Baby 41, bác sỹ y khoa Ari Brown, kiêm cố vấn cho bậc phụ huynh giải thích. Giảm đau cho trẻ Một số chuyên gia khuyên các bậc cha mẹ hãy bôi kem gây tê cho trẻ khoảng 20 phút trước khi tiêm, để làm tê da. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để chọn loại kem gây tê phù hợp cho con bạn. Trong lúc

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Một số bác sĩ khuyên, tránh cho tiêm, có thể đánh lạc hướng trẻ bằng cách nắm chặt tay trẻ, làm trẻ uống thuốc giảm đau trước trò, kể chuyện hay đơn giản là hát khi tiêm vì có thể ảnh hưởng đến công dụng của vắc xin. Một số bài hát mà trẻ yêu thích. khác khuyên, cho trẻ uống thuốc Motrin hoặc Tylenol nếu sau khi Tránh can thiệp quá sâu tiêm trẻ còn thấy đau. Hãy luôn lúc tiêm ngừa “Nếu lúc tiêm trẻ bị kích động, nhớ tham khảo ý kiến của bác sĩ tốt nhất bạn nên lùi lại để y tá hoặc nhi khoa để chọn loại thuốc phù bác sĩ lo liệu. Đôi lúc, trẻ phản hợp cho con bạn. ứng thái quá khi thấy mũi tiêm do chúng biết làm vậy sẽ nhận được Thưởng cho trẻ sự chú ý từ cha mẹ. Không ít bậc Đôi lúc ngay cả những món quà cha mẹ vì xót cho con mà phải hủy nhỏ (như kẹo mút hoặc miếng dán bỏ đợt tiêm chủng. hình) có thể giúp trẻ giảm đau. Nếu trẻ nổi giận, bạn hãy rời Những phần thưởng đặc biệt như khỏi phòng một cách nhanh chóng vậy có tác dụng động viên, và để y tá, bác sĩ làm việc, hoặc có giúp trẻ dạn dĩ hơn theo hướng thể đứng ở góc phòng và nhìn vào tích cực. Bạn có thể “thỏa thuận” mắt trẻ. Bằng cách đó bạn vừa với trẻ sau khi tiêm vaccine cả hai giúp được trẻ, vừa không cản trở sẽ cùng ăn kem ốc quế hay cùng lúc chích ngừa. Điều này giúp quá đi chơi bôn ling. trình tiêm chủng trôi qua nhanh hơn và giảm thiểu những trục trặc Để ý những tác dụng phụ đáng tiếc cho những người khác”, của vắc xin bác sĩ Brown khuyên. Khi con em được tiêm vắc xin, hãy hỏi bác sĩ hoặc y tá, để biết chi tiết về các phản ứng phụ của Nhanh chóng trấn an trẻ Sau khi tiêm chủng, cho trẻ ngồi thuốc. Đa phần, các phản ứng phụ yên hoặc nghỉ ngơi trong lòng của vắc xin thường là sưng, đau, bạn trong vài phút để đảm bảo sốt, nhức đầu, thậm chí cáu kỉnh, trẻ không bị choáng hoặc chóng mệt mỏi. Nếu quan sát thấy một mặt (việc này có thể xảy ra nếu trẻ số tác dụng phụ hiếm gặp như dị đứng dậy quá nhanh sau khi trải ứng, co giật, giảm ý thức hoặc khó qua cảm giác căng thẳng hay sợ thở, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. hãi). Chà xát vết tiêm nếu trẻ thấy Trường Thi/DNCT đau và chườm nước đá khoảng 10 phút để vết tiêm không bị sưng.

CÂU CHUYỆNToronto THẦY LANG thoibao.com

Nhiễm ký sinh trùng từ chó mèo

C

hó mèo có thể bị nhiễm nhiều loại ký sinh trùng như “sán tròn” hay giun đũa (roundworm), sán dây (tapeworm), sán móc (hookworm, ancylostoma); các loại sán này có thể được truyền qua người qua đường miệng hoặc qua đường da. Ví dụ sán móc có thể chui vào da lúc người đi chân không trên bãi biển, trong vườn có phân chó, chỗ nó chui vào da gây ngứa đỏ và có thể thấy đường đỏ ngoằn ngoèo đi dưới da (cutaneous larva migrans). Thường gặp nhất là sán tròn toxocara canis (chó) hay T. cati (mèo) gây ra bịnh toxocariasis. Hầu như thế nào con chó cũng có bị toxocara một vài lần trong đời và bác sĩ thú y thường cho xổ (tẩy) lãi đều đặn. Hết 20% chó trưởng thành và 50% chó con mắc Toxocara. Chó mẹ truyền qua chó con lúc có thai và lúc cho con bú. Ký sinh trùng

thải ra từ phân chó rất nhiều, mỗi con sinh ra cả 200,000 trứng, và các trứng này có thể sống sót qua nhiều năm ngoài trời, trong các bãi các em bé hay đến chơi. Ở Mỹ, thường là trẻ con mắc bịnh này, nhất là vùng khí hậu ẩm ướt và nóng (ví dụ miền nam), do chơi các nơi đất bị nhiễm trứng sán do chó hay mèo đi cầu ở đó

mà chủ không hốt lên và bỏ đi vào thùng rác. Trứng sán cần phát triển trong đất một thời gian mới gây bịnh được; nếu bé chỉ tiếp xúc trực tiếp với con chó hay con mèo thì không bị nhiễm Toxocara. Trẻ có tật ăn đất (pica) dễ bị bịnh này. Trứng do người nuốt vào ruột non, nảy nở ở đó, rồi thành ấu trùng đi theo dòng máu chui vào gan, phổi

, mắt, não bộ (second stage larva, visceral larva migrans/VLM) và mắt (ocular larva migrans), sẽ bị bọc lại bằng một màng bao quanh (encyst) trong một bộ phận của con người, gây ra phản ứng viêm cục bộ trong một bộ phận vì con người chỉ là ký chủ “tình cờ”, bất đắc dĩ của toxocara (accidental host); ký sinh trùng không trưởng

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

53

CÂU CHUYỆN LANG TorontoTHẦY thoibao.com

thành được và không đi hết chu kỳ. Ngược lại, lúc được nuốt vào ruột chó hoặc mèo, trứng thành ấu trùng (larva) sẽ lên phổi, nuốt trở lại vào ruột trưởng thành ở trong ruột con chó, mèo và sinh trứng tiếp). Gà, thỏ, cừu cũng là ký chủ bất đắc dĩ. Người cũng có thể bị nhiễm toxocara do ăn thịt gà, thịt cừu, thịt thỏ chưa nấu chín nếu những con vật này chứa những ấu trùng trong thịt của nó. Người bịnh có thể không có hay có ít hay nhiều triệu chứng. Nhẹ thì mệt mỏi, ho, nhức đầu, mất ngủ, khó chịu, đau bụng. Có thể triệu chứng nặng hơn như khò khè khó thở, nhất là trẻ em. Khám thấy gan lớn, hạch lâm ba sưng. Ký sinh trùng có thể di đến mắt (ocular larva migrans, có thể bị định bịnh nhầm là u bướu mắt ở trẻ em, có thể gây mù mắt một bên). Thử máu sẽ thấy những dấu hiệu của cơ thể phản ứng với ký sinh trùng như các tế bào eosinophil tăng cao (hypereosinophilia), lượng kháng thể (immunoglobulin) tăng cao (hypergammaglobulinemia). Thử nghiệm máu (serological testing) giúp phát hiện nhiễm toxocara (enzyme immunoassay (EIA) with larval stage antigens extracted from embryonated eggs, Toxocara excretory- secretory (TES) antigens ) tìm và đo các kháng thể đặc thù với antigen của

54

con ký sinh trùng, chứng minh là cơ thể đã tiếp cận với ký sinh trùng. Tuy nhiên, người có sán lãi cũng có thể phản ứng chéo với Toxocara canis. Người ta khuyến cáo không nên căn cứ trên một thử nghiệm thôi mà chẩn đoán mắc bịnh Toxocara. Các thử nghiệm này có mức chuyên biệt và nhạy cảm cao đối với ấu trùng di chuyển trong nội tạng nhưng ít nhạy hơn đối với ấu trùng di chuyển vào mắt.Thử nghiệm có thể phản ứng chéo với các giun sán khác, và bác sĩ quyết định có cần cho thuốc chữa hay không, dùng thuốc gì, và liều lượng thế nào tùy theo từng trường hợp. Thuốc mebendazol hay albendazole làm con sán hay con lãi không hấp thu đường glucose được, mất dự trữ glycogen và mất nguồn năng lượng (ATP), do đó

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

ký sinh trùng bị tê liệt và chết dần dần.( Khác với những thuốc chữa lãi khác như pyrantel và piperazine tác dụng trên hệ thần kinh con ký sinh trùng (sán lãi) là các cơ của nó không đáp ứng với acetylcholine và do đó nó bị tê liệt nhanh chóng, bị đẩy ra khỏi ruột và còn sống lúc bị đi cầu ra ngoài). Albendazole thường được dùng với liều 400mg (uống) hai lần/ ngày/trong 5 ngày. Đôi khi bịnh không khỏi hẳn, tái lại; và trong một công bố của Hàn Quốc (MinHye Kim) bịnh nhân bị các nốt trong phổi và các túi áp xe trong gan, đau bụng, ngứa dữ dội và mề đay, người ta dùng đến 3 đợt thuốc mới kết quả dứt bệnh sau hơn 2 tháng. Mebendazole, uống, thường được dùng với liều 100mg- 200 x hai lần/ ngày/trong 5 ngày. Albendazole (Albenza) là thuốc chống giun sán phổ rộng, dùng để điều trị một số bệnh nhiễm trùng do giun như sán dây lợn (heo) và sán dây chó. Tác dụng phụ thường gặp của Albenza bao gồm: - buồn nôn, - nôn, - đau dạ dày và bụng, - đau đầu, - chóng mặt, hoặc - rụng tóc tạm thời. Hãy cho bác sĩ biết nếu có

tác dụng phụ nghiêm trọng của Albendazole bao gồm: - thay đổi thị giác, - mắt vàng hoặc da, - đau bụng hoặc đau bụng dữ dội - nước tiểu đậm - mệt mỏi khác thường, - dễ bầm tím hoặc chảy máu, - dấu hiệu nhiễm trùng (ví dụ: sốt, đau họng kéo dài), - thay đổi lượng nước tiểu, - nhức đầu dữ dội hoặc dai dẳng, - co giật, - mất tỉnh táo, hoặc - cổ rất cứng. Liều lượng của Albendazol khác nhau, tùy thuộc loại nhiễm ký sinh trùng đang được điều trị. Albenza có thể tương tác với các loại thuốc khác bao gồm kháng sinh, cimetidin, dexamethasone, Praziquantel hoặc theophylline. Hãy cho bác sĩ của bạn biết tất cả các loại thuốc bạn đang dùng. Khi mang thai, Albenza chỉ nên được sử dụng khi được kê đơn. Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ nên thử thai âm tính trước khi bắt đầu dùng thuốc này. Nếu bạn có thai, hãy nói với bác sĩ của bạn ngay lập tức. Nam giới và phụ nữ nên sử dụng 2 hình thức ngừa thai hiệu quả (ví dụ: bao cao su và thuốc tránh thai) trong khi dùng Albenza và trong 1 tháng sau khi ngừng thuốc. Người ta không biết Albenza truyền vào sữa mẹ hay không. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho con bú. BS Hồ Văn Hiền/VOA

BẠN ĐỌC VIẾTthoibao.com Toronto

Lời Mẹ dặn M

ẹ tôi qua đời ngày cuối năm âm lịch 1975. Từ đó, nhà tôi hầu như không còn Tết nữa. Nếu lấy 75 làm cột mốc để tính, thì bao nhiêu năm tôi mất mẹ cũng là bấy nhiêu năm tôi mất nước. Như tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc đã đưa ra nhận xét: “Bất cứ ký ức nào cũng có tính tương tác. Nhớ, dù là nhớ một kỷ niệm hoàn toàn riêng tư, cũng vẫn liên hệ với một cái gì khác. Qua việc nhớ, do đó, chúng ta nối kết bản ngã và môi trường chung quanh, nối kết quá khứ và hiện tại, cá nhân và tập thể, cái riêng và cái chung.” Với tôi, nỗi nhớ mẹ luôn đi kèm với mất nước và mất nhiều thứ. Những năm cuối thập niên 50, ở bậc tiểu học, ngày nào chúng tôi cũng chào cờ, hát quốc ca và cũng “học biết” về chủ nghĩa Cộng sản như một chủ nghĩa “Tam vô”: vô tôn giáo, vô tổ quốc, vô gia đình. Thời thái bình “cửa còn bỏ ngỏ”, tôi chẳng hiểu gì về chủ nghĩa tam vô ấy. Lên trung học, đầu thập niên 60, tôi được xem cuốn phim “Chúng Tôi Muốn Sống”, nhớ mãi cảnh đấu tố ngoài Bắc, đoàn người lên tàu há mồm di cư vào Nam và nhứt là hình ảnh cuối cùng khi tài

CHU VĂN

tử Lê Quỳnh bị cá mập cắn đứt chân…Nhưng một giáo sư người Pháp của tôi, không rõ có chịu ảnh hưởng của cánh tả tại nước Pháp vào thời đó không, nói với tôi rằng cuốn phim chỉ là một trò tuyên truyền của Việt Nam Cộng Hòa; theo ông, làm gì có những cảnh khủng khiếp như thế. Tôi tạm cho rằng bài học sơ đẳng về “Chủ nghĩa Tam vô” và “Chúng Tôi Muốn Sống” là những tuyên truyền cần thiết trong một đất nước đang phải chiến đấu một mất một còn với những người Cộng sản. Tuy biến cố 30 tháng Tư 75 xảy đến như một cuộc tận thế, tôi vẫn còn nuôi chút hy vọng rằng Cộng sản Miền Bắc khác với Cộng sản Miền Nam. Những ngày đầu khi bóng dép râu và mũ tai bèo xâm nhập mọi hang cùng ngõ hẻm, mấy ông cán bộ “Ba Mươi” đi trấn an dân làng chúng tôi rằng làm gì có thứ chủ nghĩa Tam vô. Họ giải thích: “Cứ nhìn chúng tôi đây, chúng tôi cũng có vợ con, cũng đến nhà thờ, cũng đi lễ chùa.” Nhưng quả như cố Tổng thống Nguyễn văn Thiệu đã cảnh giác “Đừng nghe những gì Cộng sản nói, mà hãy nhìn kỹ những gì Cộng sản làm”, có sống với người Cộng sản thì mới biết được

thế nào là chủ nghĩa Cộng sản. Thật vậy, cứ nhìn vào cuộc bách hại tàn bạo đối với các tôn giáo tại Việt nam kể từ 75 đến nay cũng đủ để biết mấy ông Cộng sản có “vô tôn giáo” hay không? Về chủ trương tiêu diệt, khống chế hay “công cụ hóa” tôn giáo của các chế độ Cộng sản, những chuyện đã và đang xảy ra tại Việt nam và những chứng liệu lịch sử tại các nước Cộng sản là sự thật “hai năm rõ mười” không thể chối cãi được. Còn chuyện những người Cộng sản có “vô tổ quốc” hay không, những khẩu hiệu như “tổ quốc xã hội chủ nghĩa” hay “yêu tổ quốc là yêu xã hội chủ nghĩa” là lời tự thú “thưa ông tôi ở bụi này”, khỏi cần phải dông dài bàn cãi nữa. Riêng về chủ trương “vô gia đình” của người Cộng sản, điều ấy xem ra cũng rõ như ban ngày. Còn nhớ dạo tháng Giêng năm 2002, trong một cuộc phỏng vấn dành cho tạp chí Time, ấn bản Á Châu, khi được hỏi về những đồn đãi rằng ông là con của ông Hồ Chí Minh, tổng bí thư Đảng Cộng Sản Việt nam Nông Đức Mạnh liền “phán” rằng: “Ở Việt nam, mọi người đều là con của Bác Hồ.” Tôi tức muốn ói máu khi nghe câu nói xấc xược và mất dạy này. Mẹ

tôi có ăn nằm với tên tội đồ của dân tộc ấy đâu mà bảo rằng tôi là con của hắn ta. Khi Hồ Chí Minh viết hồi ký dưới bút hiệu Trần Dân Tiên để tự xưng là “Cha Già Dân Tộc” của cả nước, hẳn ông đã có ý gạt bỏ vai trò làm cha của người đàn ông Việt nam và xóa bỏ mọi ranh giới và chức năng của gia đình. Hậu quả của chủ trương “vô gia đình” ấy, như ông bà chúng ta đã nói, là tình trạng “con không cha như nhà không nóc” mà chúng ta đang chứng kiến trong xã hội Việt nam ngày nay. Nhưng điều đáng nói nhứt trong chủ trương “vô gia đình” của chủ nghĩa Cộng sản chính là hoàn toàn chối bỏ thiên chức của người mẹ trong gia đình. Trong tuyển tập “Nước Mỹ lạnh lùng”, tác giả Huy Phương đã giải thích: “Tự trong tiềm thức, Mẹ là nơi tìm về cuối cùng cũng là nơi yên bình nhất của cuộc sống, vì vậy mà phần đông người ta khi gặp hoạn nạn hay trước giờ phút lâm chung, một cách vô thức, đều bật ra tiếng kêu “Mẹ”. Mẹ là tiếng bập bẹ đầu lòng với âm môi “mm” trong miệng đứa bé, nên tiếng “mẹ, má, mạ (Việt), mẫu mù (Hoa), mom, mother (Anh), maman, mère (Pháp), mama, madre (Tây Ban Nha)…và tất cả ngôn ngữ trên

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

55

BẠN ĐỌC thoibao.com VIẾT Toronto thế giới đều bắt đầu bằng âm môi bập bẹ đầu tiên là “mm”. Thật là lạ lùng và nghịch lý vì sao con cái và dòng họ “nhà thơ vĩ đại Tố Hữu” lại bật ra tiếng nói đầu đời là Staline được?!” Quả thật, trong xã hội Cộng sản, tiếng gọi thân thương “Mẹ” đã hoàn toàn biến mất khỏi tự điển và văn chương. Ở Miền Bắc, kể từ khi những người Cộng sản áp đặt chủ trương “vô gia đình”, theo tác giả Huy Phương, “Tính từ năm 1945 cho đến năm 1975, không có một khoảng đất trống nào dành cho Mẹ, vì văn nhân thi sĩ bận lo ca tụng Đảng, ca tụng Bác. Đó là sự thật, Miền Bắc có thể hãnh diện có 365 bài thơ, nhạc ca tụng Bác và Đảng nhưng không hề có một dòng ca tụng Mẹ. Nếu có Mẹ là Mẹ chở bộ đội sang sông, mẹ bắn máy bay Mỹ, chứ không có mẹ mang nặng đẻ đau, cù lao chín chữ. (1) Trong đợt “cải cách ruộng đất” ở miền Bắc xã hội chủ nghĩa năm 1948, khi cần đấu tố thì những thằng con hoa chân múa tay có thể lý luận rằng “chúng mày ngủ với nhau mà sinh ra thằng tôi chứ đâu có ơn nghĩa gì”. Trong khi cả nước theo Đảng tiến lên giành thắng lợi, Mẹ vẫn là một điều gì xa xỉ, xa vời và tiểu tư sản.” Dĩ nhiên, mẹ bị khinh thường thì cha cũng bị chối bỏ. Cố Giám mục Lê Đắc Trọng, giám mục phụ tá tổng giáo phận Hà nội, có kể lại chuyện xảy ra trong thời Cải Cách Ruộng Đất như sau: “Một phụ nữ đứng tuổi, rất thương người cha già chị săn sóc hằng ngày. Chị nói với bố: “Ông có biết tôi là ai không?” Người cha ngậm ngùi trước nhìn đứa con dứt ruột của mình mà nói: “Thưa bà, con là người đẻ ra bà ạ”. Lời thưa não nùng thảm thương, nhưng phải hỏi cái sức ma quỉ nào đó đã thúc đẩy người con chất vấn người bố như thế? Cứ đó mà luận ra những người khởi xướng”. (2) Trước năm 1945 ở Miền Bắc và trước năm 1975 ở Miền Nam, đứa trẻ Việt nam nào cũng thuộc lòng bài học đạo đức vỡ lòng: “Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như suối trong nguồn chảy ra Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.” Sau năm 1945 ở Miền Bắc và sau năm 1975 ở Miền Nam, trẻ con Việt nam chỉ còn biết có “5 điều Bác Hồ dạy”:

56

Yêu tổ quốc, yêu đồng bào Học tập tốt, lao động tốt Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt Giữ gìn vệ sinh tốt Khiêm tốn thực thà dũng cảm” (Dĩ nhiên khiêm tốn và thực thà như Hồ Chí Minh-Trần Dân Tiên!) Công ơn cha mẹ, ông bà tổ tiên được thay thế bằng “ơn Bác và Đảng”! Trẻ con được dạy “căm thù” và noi gương thứ đạo đức “dối trá” của người muốn làm “cha thiên hạ”. Mỗi dạo tháng Tư Đen, tôi nhớ ngày mất nước, tôi nhớ mẹ tôi và tôi cũng nhớ đến bao nhiêu nỗi mất mát mà người Việt nam phải hứng chịu trong chế độ Cộng sản. Ngày nay, kinh tế có phát triển, những tiện nghi vật chất có được nâng cao, nhưng cái chủ nghĩa “tam vô” mà tôi đã học được ở bậc tiểu học ngày xưa vẫn còn đó. Không có chiếu chỉ cấm đạo, nhưng tự do tôn giáo hiểu theo đúng nghĩa của bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền và các công ước quốc tế về các quyền tự do cơ bản của con người, vẫn chưa được nhìn nhận và tôn trọng đầy đủ; các tôn giáo vẫn còn bị kìm kẹp và biến thành công cụ trong tay những kẻ vô đạo. Tổ quốc thân yêu vẫn còn bị những con người “vô tổ quốc” mang ra mặc cả đổi chác với ngoại bang. Nền tảng của gia đình là đạo đức chỉ còn là một lỗ hổng không đáy. Tựu trung, cái mất lớn nhứt của đất nước tôi chính là đánh mất cái linh hồn của dân tộc. Linh hồn ấy đã bị những kẻ chủ trương “tam vô” đem bán đi để đổi lấy quyền lực và tư lợi cá nhân.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Mỗi dạo tháng Tư Đen, tôi nhớ ngày mất nước, tôi nhớ mẹ tôi và tôi cũng nhớ lời mẹ tôi dạy dỗ. Có lần, một chủ bút của một tờ báo tại London, Anh Quốc gởi đến cho thủ tướng Winston Churchill một danh sách của những người đã từng là thày dạy ông và xin ông duyệt xét. Trong danh sách ấy, người chủ bút hỏi thủ tướng Churchill ai là người thày tuyệt vời nhứt của ông. Thủ tướng Anh trả lời: “Người đó là mẹ tôi.” Mẹ tôi không được đạo đức như thánh nữ Monica để suốt một đời ăn chay và cầu nguyện cho con mình là thánh Augustino từ bỏ cuộc sống trụy lạc và trở về với đường ngay nẻo chính. Mẹ tôi không được mẫn cán như bà mẹ của ông Mạnh Tử: thấy con học thói xấu nơi phố chợ liền dọn nhà về gần trường cho con học đòi nết tốt. Mẹ tôi không được cương quyết như mẹ của ông Mahatma Gandhi để tuyên bố không nhìn mặt con vì tật nói dối. Mẹ tôi cũng không được như mẹ của tổng thống Washington để ông luôn tìm đến ngồi bên cạnh mỗi khi gặp khó khăn trong công việc và cuộc sống. Mẹ tôi cũng không được như mẹ của ông Phùng Quán thời Nhân văn Giai phẩm để có thể khuyên con: “Con ơi, Trước khi nhắm mắt Cha con dặn con suốt đời Phải làm một người chân thật …

Con ơi, một người chân thật Thấy vui muốn cười cứ cười Thấy buồn muốn khóc là khóc Yêu ai cứ bảo là yêu Ghét ai cứ bảo là ghét Dù ai ngon ngọt nuông chiều Cũng không nói yêu thành ghét. Dù ai cầm dao dọa giết Cũng không nói ghét thành yêu.” Mẹ tôi chỉ là một bà mẹ quê dốt nát thất học. Bà “đạo đức” theo kiểu “kinh kệ suốt ngày” mà tôi không thích mấy. Bà chẳng có lời vàng ngọc nào để lại cho tôi. Tôi chẳng thấy mẹ tôi có tài năng hay nhân đức nào để đề cao. Nhưng với tôi, cũng như với thủ tướng Churchill, mẹ tôi là người thày tuyệt vời nhứt của tôi, bởi vì tôi biết rằng bà dạy tôi nên người bằng cuộc sống vất vả hy sinh của bà. Cũng như mọi người mẹ Việt Nam bình thường khác, mẹ tôi đã hy sinh cả đời là để cho con cái được nên người. Mẹ tôi chưa từng biết thế nào là Ngày Hiền Mẫu. Mẹ tôi mất quá sớm để tôi được đền ơn báo nghĩa. Nhưng tôi tin rằng bên kia thế giới, mẹ tôi hẳn phải mỉm cười mãn nguyện mỗi khi thấy tôi cố gắng sống cho ra người “chân thật”: không vì một chút bã quyền lực, danh lợi mà dối trá hay hãm hại người khác. CHU VĂN

(1) Huy Phương, Nước Mỹ Lạnh Lùng, Nam Việt 2006 (2) Lê Đắc Trọng, Chứng từ của một giám mục, Diễn Đàn Giáo Dân, 2009, trg 383

SỐNGToronto KHỎE thoibao.com

Thiền đi bộ có nguồn gốc từ Phật giáo và được xem như một phần của thực hành thiền chánh niệm. Trong quan điểm Phật giáo, chánh niệm là sự tỉnh giác, là sự chú tâm đến những gì đang xảy ra trong hiện tại, một cách vô tư không phê phán hoặc so sánh. Thiền đi bộ được xem là một trong những phương pháp hữu hiệu để thực hành chánh niệm. Kỹ thuật này mang lại nhiều lợi ích, giúp cơ thể cảm thấy cân bằng và thanh thản hơn, phù hợp thực hành ở khuôn viên quanh nhà trong mùa dịch. Trang tin Heathline dẫn ra 10 lợi ích của thực hành thiền đi bộ đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. 1. TĂNG CƯỜNG LƯU THÔNG MÁU Với những người ngồi trong thời gian dài, chuyển sang thiền đi bộ sẽ hỗ trợ lưu thông máu xuống phần chân. Cơ thể sẽ giảm bớt cảm giác chậm chạp, trì trệ.

đường và lưu thông máu ở những người mắc bệnh tiểu đường loại 2. Tất cả người tham gia cùng thực hành thiền đi bộ chánh niệm hoặc truyền thống trong 30 phút, 3 lần một tuần trong liên tục 12 tuần. Nhóm thực hành thiền đi bộ chánh niệm cho 2. CẢI THIỆN TIÊU HÓA thấy sự cải thiện nhiều hơn so với nhóm đi bộ Đi bộ là một lựa chọn tuyệt vời sau mỗi bữa truyền thống. ăn, đặc biệt khi cảm thấy dạ dày no căng. Việc chuyển động ở cường độ vừa phải giúp 5. GIÚP ĐIỀU TRỊ TRẦM CẢM tăng cường tiêu hóa và ngăn ngừa tình trạng Duy trì tập thể dục thường xuyên ở người táo bón. cao tuổi rất quan trọng. Theo nghiên cứu năm 2014 cũng từ Đại học Chulalongkorn, người 3. GIẢM LO LẮNG cao tuổi có ít triệu chứng trầm cảm hơn, huyết Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí áp ổn định hơn sau khi thực hành thiền đi bộ. khoa học Sage năm 2017, những người trẻ tuổi thực hành thiền đi bộ trong ít nhất 10 6. TĂNG CẢM GIÁC HẠNH PHÚC phút đã giảm rõ rệt các triệu chứng lo âu, Các nhà khoa học khuyến khích đi bộ trong căng thẳng. tự nhiên, như công viên, sân vườn hoặc nơi Mức độ lo âu của người tham gia thay đổi có nhiều cây xanh. Điều này có thể làm tăng đáng kể khi thiền, có thể là thiền trước khi đi cảm giác hạnh phúc, cảm thấy cân bằng hơn. hoặc đi trước khi thiền. Nhóm những người Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Tứ chỉ đi bộ đơn thuần không cho thấy cải thiện Xuyên (Trung Quốc) năm 2018, những người gì đáng kể. đi bộ 15 phút trong rừng tre cho thấy sự cải thiện về tâm trạng, mức độ lo lắng và huyết 4. TÁC ĐỘNG ĐẾN LƯỢNG ĐƯỜNG áp. Các nhà khoa học của Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) năm 2016 kết luận, thực hành 7. NGỦ NGON thiền đi bộ có tác động tích cực đến lượng Báo cáo thử nghiệm của Đại học Eötvös 09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

57

SỐNG KHỎE Toronto Toronto thoibao.com thoibao.com Loránd (Hungary) năm 2019 cho thấy tập thể dục cường độ vừa phải nhưng thường xuyên có ảnh hưởng tích cực đến giấc ngủ. Đi bộ có thể giúp cải thiện tính linh hoạt và giảm căng cơ để cơ thể cảm thấy tốt hơn về thể chất. Thêm vào đó, nếu thực hành thiền đi bộ vào buổi sáng sẽ giúp tâm trí bình tĩnh, minh mẫn để có thể ngủ sâu mỗi đêm. 8. TẬP THỂ DỤC THÚ VỊ HƠN Nhóm nghiên cứu tại Đại học Washington (Mỹ) năm 2018 nhận thấy rằng, những người nghe đoạn ghi âm chánh niệm trong khi đi bộ 10 phút trên máy chạy bộ thì cảm thấy hoạt động này trở nên thú vị hơn. Điều này chỉ ra rằng lồng ghép chánh niệm có thể truyền cảm hứng cho thói quen tập thể dục theo một cách khác. 9. TRUYỀN CẢM HỨNG SÁNG TẠO Thực hành chánh niệm có thể mang lại sự rõ ràng và tập trung hơn vào các kiểu suy nghĩ, điều này có thể kích thích sự sáng tạo, theo nghiên cứu từ năm 2015 của các nhà khoa học Ba Lan. Thực hành chánh niệm cũng có thể nâng cao kỹ năng giải quyết vấn đề hoặc chia sẻ ý tưởng mới. 10. MANG LẠI SỰ CÂN BẰNG Một nghiên cứu ở Thái Lan năm 2019 trên 58 phụ nữ lớn tuổi cho thấy thiền đi bộ có thể khuyến khích sự cân bằng tốt hơn. Việc luyện tập bao gồm nhận thức về chuyển động chân phối hợp với mắt cá chân trong khi đi chậm. Hiệu suất cân bằng thấp hơn ở những người lớn tuổi không tham gia tập luyện thể chất. 

58

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

LÀM SAO ĐỂ THỰC HÀNH THIỀN ĐI BỘ? Thiền đi bộ được hiểu là áp dụng quy trình của việc đi bộ cho mục đích thiền. Cơ thể thả lỏng và hoàn toàn tập trung tâm trí vào bàn chân, hơi thở, âm thanh trong khi bước đi. Một buổi thiền đi bộ thường kéo dài 5 - 10 phút ở không gian thoáng đãng. Trong lúc thiền, cơ thể di chuyển tốc độ chậm theo vòng tròn hoặc theo đường thẳng, đôi lúc có thể đi xa hơn hoặc tốc độ nhanh hơn. Thông thường, thiền đi bộ được xen kẽ giữa những buổi thiền ngồi hoặc tận dụng các đoạn đường thường xuyên đi lại để thực hành thiền như đi bộ từ nhà xe đến phòng làm việc.

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

59

PHỤ NỮthoibao.com Toronto

Xông mặt tạinhà Xông mặt là một trong những phương pháp chăm sóc da dễ làm và cần thiết. Nhiều người thích tận hưởng những phút giây thư giãn này tại các spa. Tuy nhiên, hoàn toàn có thể tự xông mặt tại nhà một cách đơn giản dễ thực hiện.

HIỂU VỀ PHƯƠNG PHÁP XÔNG MẶT Làm sạch da mặt Hơi nước “mở” lỗ chân lông trên da, “nới lỏng” mọi bụi bẩn tích tụ, góp phần làm da được sạch sâu hơn. Mụn đầu đen cũng dễ dàng được loại bỏ khi lỗ chân lông được “mở” ra theo cách này. Cấp ẩm cho da Xông mặt làm tăng cường sản xuất dầu trên da, giúp da được ẩm mượt tự nhiên. Sau khi xông hơi, da bạn sẽ dễ dàng hấp thụ dưỡng chất từ các loại mỹ phẩm dưỡng da tiếp theo. Thúc đẩy lưu thông máu Sự kết hợp của hơi nước ấm và sự gia tăng mồ hôi làm thúc đẩy tuần hoàn và lưu thông máu, giúp tăng cường lượng máu nuôi dưỡng da và cung cấp ôxy. Một làn da căng mướt, tỏa sáng và khỏe mạnh tự nhiên sẽ hình thành nếu thường xuyên xông mặt kết hợp cùng dưỡng da chỉn chu. Bài tiết vi khuẩn và tế bào gây mụn Lỗ chân lông trên da mở cho phép bài tiết các tế bào da chết, vi khuẩn và các tạp chất khác. Đây là những chất làm tắc nghẽn lỗ chân lông và góp phần gây mụn trứng cá. Thông tuyến bã nhờn Dầu tự nhiên được sản xuất bởi tuyến bã

60

nhờn để bôi trơn da và tóc. Khi tuyến bã nhờn hoạt động mạnh sẽ tạo môi trường sản sinh vi khuẩn, gây tình trạng da viêm nhiễm và mụn trứng cá. Xông mặt sẽ thông tuyến bã nhờn bị mắc kẹt dưới da, góp phần hạn chế những vấn đề bất ổn kể trên. Thúc đẩy sản xuất collagen và elastin Lưu lượng máu tăng lên trong quá trình xông mặt là nguyên nhân thúc đẩy sản xuất collagen và elastin. Làn da sẽ được trẻ hóa, đàn hồi và hồng hào hơn. Tạo cảm giác thư giãn Hơi ấm vừa đủ từ nước xông đem lại sự thư giãn cho làn da và tâm trí, giúp giảm nghẹt mũi hoặc đau đầu. Có thể thêm vào nước xông chút tinh dầu để tăng hiệu quả. CÁCH XÔNG MẶT CƠ BẢN Có thể xông mặt với một tô/ bồn nước ấm, xông mặt bằng khăn ấm hoặc với máy xông mặt. Xông mặt với tô Bước 1: Rửa sạch mặt. Dùng sữa rửa mặt dịu nhẹ và nước ấm để làm sạch da mặt. Trước đó, cần tẩy trang cẩn thận để loại bỏ lớp trang điểm, bụi bẩn và dầu thừa trên bề mặt da. Khi xông mặt, lỗ chân lông sẽ “mở” ra do đó chất dơ còn ở trên bề mặt da sẽ trở thành nguyên nhân gây hại. Lưu ý đừng rửa mặt với sữa rửa mặt chứa hạt tẩy tế bào chết. Sữa rửa mặt dịu nhẹ sẽ giảm khả năng kích ứng da khi xông mặt. Sau khi rửa sạch mặt, nhẹ nhàng dùng khăn mềm để làm khô da. Bước 2: Đổ nước nóng vào tô. Phương pháp xông mặt đơn giản này chỉ cần 1-2 cốc nước sạch đã được đun sôi. Nên dùng tô bằng gốm hoặc thủy tinh. Nếu không, có thể đơn giản dùng chính nồi nấu nước để xông mặt. Nhớ đặt nồi hoặc tô lên một tấm khăn để nước nóng không làm hư hại mặt bàn.

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Bước 3: Thêm tinh dầu hoặc thảo mộc tùy thích. Có thể dùng tinh dầu hoa hồng, tinh dầu hoa lài, tinh dầu tràm trà, tinh dầu phong lữ, tinh dầu oải hương… để nhỏ vào nước xông mặt. Mỗi loại tinh dầu mang lại công dụng điều trị khác nhau. Lúc tốt nhất để cho tinh dầu vào nước là khi đã tắt bếp và nước đã được đổ ra tô. Nếu sử dụng thảo mộc, cho vào khi nước bắt đầu sôi trên bếp. Khuấy và giảm nhỏ lửa sau đó đậy nắp nồi trong 2 – 3 phút. Cũng có thể dùng trà thảo mộc để cho vào nước xông. Bước 4: Xông mặt. Để mặt cách tô đựng nước xông khoảng 6 inch, phủ một chiếc khăn sạch trên đầu để hơi nước tập trung vào da mặt. Điều chỉnh khoảng cách sao cho nhiệt độ của nước vừa phải với làn da. Không để mặt quá gần nước đến nỗi da có cảm giác như bị bỏng hoặc nếu cảm thấy khó thở, cũng nên giữ khoảng cách xa hơn một chút. Nên xông mặt trong khoảng 5 -10 phút. Với da khô, chỉ nên xông trong khoảng 5 phút. Đừng xông hơi mặt lâu hơn 10 phút, đặc biệt nếu bị mụn trứng cá hoặc các vấn đề về da khác. VỚI MÁY XÔNG MẶT TẠI NHÀ Đọc hướng dẫn trên máy. Đặt máy trên bàn, gần ổ cắm. Sẽ mất vài phút để máy bắt đầu phát hơi nước. Cột tóc gọn gàng và rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ. Xông hơi trong 2 – 3 phút với thời gian nghỉ 1 phút giữa mỗi lần. 

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

61

KHOA HỌC VÀ ĐỜI SỐNG Toronto thoibao.com

Gel có thể hàn gắn mọi vết thương trên cơ thể và cả nội tạng

M

ột vết đứt tay nhỏ có thể nhanh chóng tự lành lại trong vài ngày mà không để lại sẹo. Đó là nhờ một cơ chế tự sửa chữa tổn thương tuyệt vời của cơ thể sinh học của chúng ta. Sau khi vết thương được cầm máu, các tế bào miễn dịch sẽ đổ xô đến đó, huy động các tế bào mạch máu để xây dựng lại mao mạch, tuyển dụng các tế bào da mới giúp hàn gắn vết thương và cả các tế bào chất béo để làm căng da, không để lại sẹo. Đáng tiếc thay, với các vết thương lớn, chẳng hạn như khi ai đó bị tai nạn xe hơi, các vết mổ phẫu thuật hoặc vết thương do vũ khí tấn công trên chiến trường, thì điều này không hoạt động hiệu quả Để khắc phục vấn đề này, một nhóm nghiên cứu tại Đại học Y khoa Johns Hopkins, Hoa Kỳ đã phát triển một loại gel tiêm đặc biệt, được gia cố bằng sợi nano, có thể giúp mọi vết thương hở lớn lành lại hoàn toàn mà không để lại sẹo. Loại gel tiêm này cho phép các mô cơ bắp, da và chất béo bám vào và phát triển trên đó, cho đến khi chúng hàn gắn được mọi vết thương. Hiện nay, loại gel này đã được thử nghiệm thành công trên chuột và thỏ. Nếu được thử nghiệm thành công trên người, nó có thể là một bước đột phá trong ngành

phẫu thuật chỉnh hình và thẩm mỹ, thay thế cho thủ thuật ghép mô và ghép da vẫn còn nhiều bất cập. “Mất mô mềm là một vấn đề phổ biến trong y học lâm sàng”, Sashank Reddy, bác sĩ phẫu thuật tái tạo đến từ Đại học Y khoa Johns Hopkins ở Baltimore, Maryland, Hoa Kỳ cho biết. Khi phải đối mặt với các vết thương hở lớn, các bác sĩ phẫu thuật hiện không có nhiều lựa chọn. Một là họ có thể chọn cấy ghép mô từ vùng cơ thể khác của bệnh nhân vào vị trí vết thương. Nhưng điều này vô hình trung lại tạo ra thêm một vết thương mới và làm mất mô ở một vị trí khác trên cơ thể. Lựa chọn thứ hai là cấy ghép những loại mô nhân tạo tổng hợp. Nhưng các tế bào miễn dịch thường tấn công và loại bỏ các mô cấy đó, để lại những vết sẹo dày và xơ trên cơ thể người bệnh trông rất xấu xí và đáng sợ. “Là một bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ, hàng ngày tôi luôn phải thấy những bệnh nhân bị mất mô mềm như da, mỡ và cơ do phẫu thuật ung thư, chấn thương hoặc các tình trạng khác. Hiện tại, các lựa chọn của chúng tôi chỉ dừng lại ở việc cấy ghép, một lựa chọn sẽ gây xơ hóa và các vấn đề khác cho bệnh nhân, hoặc ‘mượn’ mô ở vị trí khác trên cơ thể, nhưng chúng có thể gây biến dạng ở vị trí mới”, bác sĩ Reddy nói.

Đây là gel tiêm đặc biệt, được gia cố bằng sợi nano

62

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Loại gel này có thể giúp mọi vết thương hở lớn lành lại hoàn toàn mà không để lại sẹo

Để giải quyết sẹo, các bác sĩ lại phải tách lấy chất béo từ bộ phận này sang bộ phận khác bằng một quá trình gọi là ghép mỡ. Điều này không phải lúc nào cũng thành công, vì thông thường, một nửa lượng mỡ ghép sẽ chết sau khi được cấy ghép và thậm chí các bác sĩ không lường trước được rủi ro trong ca phẫu thuật dạng này. Kỹ thuật tiên tiến nhất để tái tạo các vùng mô tổn thương là chất độn gellike. Khi một bệnh nhân có các vết thương cỡ nhỏ, khoảng chừng 1 ngón tay, bác sĩ phẫu thuật thường tiêm vào đó một loại gel làm từ axit hyaluronic (HA). Đó là loại gel mà các tế bào miễn dịch đại thực bào có thể chui được vào bên trong. Khi đại thực bào làm tổ trong gel HA, chúng sẽ gửi tín hiệu ra ngoài, rủ thêm tế bào hình thành mạch máu và các tế bào khác vào trong để sửa chữa vết thương cho người bệnh. Nhưng điều này chỉ có hiệu quả đối với những vết thương nhỏ, còn với những vết thương lớn hơn trong mô, gel HA thường quá yếu để giữ được hình dạng của chúng. Các nhà nghiên cứu đã cố gắng củng cố gellike bằng cách liên kết các phân tử lại với nhau.

Nhưng quá nhiều liên kết phân tử lại chặn mất lối vài của đại thực bào và các tế bào khác. Nó làm thay đổi tính chất sinh học và các đại thực bào bây giờ lại giải phóng tín hiệu hình thành mô sẹo thay vì tái tạo lại mọi loại mô bình thường khác. Bây giờ, bác sĩ Reddy và các đồng nghiệp của mình đã đưa ra một giải pháp tốt hơn để củng cố gel HA. Đầu tiên, họ đã tạo ra các sợi nano có đường kính chỉ bằng 1% sợi tóc người từ polycaprolactone. Đây là một loại polymer phân hủy sinh học đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ để làm chỉ khâu tự tiêu. Sau đó, họ xử lý các sợi này để chúng có thể liên kết với gel HA, tạo ra một loại gel có khả năng đàn hồi như mô mềm. Các sợi này giống với phần cốt thép trong bê tông, hình thành nên một giàn giáo cho phép các mô khỏe mạnh bám được vào đó và bắt đầu quá trình hồi phục vết thương. Để kiểm tra vật liệu của mình, bác sĩ Reddy và các đồng nghiệp đã tiêm nó vào chuột và thỏ. Những con vật này trước đó đã bị phẫu thuật để cắt bỏ một phần mô mỡ trong cơ thể. Mọi thứ không ngoài dự đoán, những con vật chỉ được tiêm gel HA đã không thể hồi phục vết

Toronto thoibao.com

Nếu thành công, loại gel của họ còn có thể giúp sửa chữa những tổn thương mô sau cơn đau tim Loại gel mới này là một đột phá về mặt khoa học

thương có kích thước lớn hơn 1 cm. Tuy nhiên, khi được tiêm hỗn hợp gel nano, các đại thực bào đã nhanh chóng thâm nhập và cư trú trên giàn giáo nano, chúng tuyển dụng các tế bào hình thành lại mạch máu và mô mỡ cho những con chuột và thỏ này. Kết quả nghiên cứu đã được bác sĩ Reddy và các đồng nghiệp công bố trên tạp chí  ScienceTranslational Medicine.

“Loại gel mới này là một đột phát về mặt khoa học”, Ali Khademhosseini, một chuyên gia sinh học tại Đại học California, Los Angeles, cho biết. Ông lưu ý rằng loại gel này không giống như các loại gel khác, nó không cần đến các yếu tố tăng trưởng và các phân tử tín hiệu sinh học. Thay vào đó, loại gel này chỉ hỗ trợ cơ thể làm lành vết thương một cách tự nhiên nhất. Do đó, nó có thể dễ dàng được Cục Quản lý

Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ cấp phép, Khademhosseini nói. Gel cũng có thể giúp sửa chữa các mô mềm bên trong nội tạng, chẳng hạn như tế bào cơ tim. HaiQuan Mao, một chuyên gia vật liệu sinh học, thành viên nhóm nghiên cứu tại Johns Hopkins, cho biết họ hy vọng sẽ tạo ra được các ma trận tế bào gốc hình thành mô tim trên loại gel này. Nếu thành công, loại gel của họ còn có thể

giúp sửa chữa những tổn thương mô sau cơn đau tim cho người bệnh. Với tầm nhìn này, nhóm nghiên cứu của bác sĩ Reddy hy vọng họ sẽ có thể tiến đến thử nghiệm trên người thật vào năm nay hoặc năm sau. Để thương mại hóa loại gel thần kỳ này, họ cũng đã thành lập một công ty khởi nghiệp có tên là LifeSprout. Theo Khoa Học TV

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

63

TẠP GHI VĂNthoibao.com NGHỆ Toronto

Ðọc vài truyện ngắn Tràm Cà Mau NGUYỄN MẠNH TRINH

M

ột bữa tôi nhận được email của một người bạn: “Ðọc truyện ngắn này đi. Ðọc chuyện về nhân vật tên Phàn mà ứa gan...” và kèm theo attach là truyện ngắn “Bầu bí một giàn”. Một bữa khác tôi lại nhận được một email khác của một bạn khác gửi cho tôi là truyện ngắn “Giọt hạnh phúc trong đáy ly” với hàng chữ kèm theo “Nhân vật này có thiệt trong đời sống không ta? Nếu có tôi phải vái ông Nam này là Phật sống...”. Hai truyện ngắn này đều có chung một tác giả là Tràm Cà Mau. Không hiểu nhà văn viết ra sao mà độc giả quan tâm đến như vậy. Mỗi một email này đã gửi cho cả nhóm gồm mấy chục người. Và, những câu bàn góp của những người trong nhóm có nhiều câu khá lý thú đã làm cho tôi phải đi kiếm những cuốn sách của tác giả này để đọc. Hơn thế nữa, tôi còn tìm cho mình một vài ý nghĩ vui vui, vừa lạc quan lại vừa yêu đời, để trao đổi với những người bạn cùng tâm ý. Tôi tìm kiếm được vài chi tiết. Tác giả Tràm Cà Mau đã in ba tác phẩm: “Triết lý củ khoai”, “Rong chơi ngày tháng” và “Hương tóc cố nhân”. Tên tuổi thì không rõ vì hình như tác giả không muốn phổ biến vì một lý do riêng nào đó như sợ ngộ nhận... Theo tôi phỏng đoán có lẽ ông là người miệt vườn Nam Bộ, và cái bút danh Tràm Cà Mau phải liên quan đến địa danh gọi là Ðất Mũi này. Lần đầu xuất hiện trên Tạp chí Văn Học bút danh bị xếp chữ nhầm lẫn là Trần Cà Mau và sau đó được cải chính. Ðọc truyện của ông, có khi như là thiên tự truyện, có khi như là chuyện của những người thân thuộc quanh ông và hầu như ở bất cứ truyện nào cũng chuyên chở đời sống. Quen và lạ, những tâm sự ấy, những suy nghĩ ấy. Những người

64

đã cùng trải qua những đoạn đời có thể là tương tự nhau có lẽ dễ chia sẻ những điều chung mang. Bởi vậy, các người bạn của tôi, có người đã về hưu, có người còn đi làm, nhưng ở trong tuổi quá sáu mươi, thường đọc Tràm Cà Mau với nhiều cảm khái. Và trong câu chuyện của những người già, trên điện thoại hay email, hoặc trong các buổi họp mặt, những đề tài ấy nhiều khi đầy những thích thú... Ðọc chuyện của người để chạnh nghĩ đến mình, để thấy đời sống nhẹ nhàng qua đi và hạnh phúc nhiều khi chỉ là những đơn sơ dễ tìm kiếm trong cuộc sống. Riêng tôi, đọc truyện Tràm Cà Mau, tôi khoái cái dí dỏm nhẹ nhàng, cái cười mỉm trong cuộc sống và cả những nỗi đau có khi được che giấu bằng niềm vui. Có một lần tôi gặp tác giả “Triết

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

lý củ khoai” trong một bữa ăn tối với vài người bạn. Anh có vóc dáng của một thư sinh, nói ít, cười nhiều. Ngồi cạnh anh, qua vài câu chuyện, tôi biết thêm vài điều. Nghe anh nói giọng miền Trung, tôi biết anh không phải gốc Miệt Vườn như mình nghĩ nên hỏi: “Tại sao anh lại chọn bút danh Tràm Cà Mau?” thì anh cười thay cho câu trả lời. Anh chỉ nói mình viết chơi chơi thôi chứ không có ý trở thành tác giả này, nhà văn nọ. Cho nên, anh thường hay lảng tránh chuyện văn chương mà lại hay nói chuyện đời thường với một vẻ thâm trầm ý nhị riêng. Tôi có cảm giác nói chuyện với một người bên ngoài có vẻ kín đáo nhưng ở nội tâm bên trong hình như giấu kín những điều chỉ có thể thố lộ với người hiểu mình và thông

cảm với mình. Dù rằng, tác giả đã viết: “Từ lâu, tôi vốn sợ vướng phải nợ văn chương mà khổ thân, vì tự biết mình chưa đủ khả năng để làm chuyện văn chương đứng đắn, nhưng viết mà chơi cho vui thì tôi có thể làm được...” nhưng in được ba tác phẩm có phải là để xác định đã “vướng nợ văn chương” không? Có anh bạn nói bút hiệu Tràm Cà Mau đã hơi kỳ kỳ rồi mà nhan đề tập truyện “Triết lý củ khoai” lại kỳ khôi hơn. Cái gì mà củ khoai lại thành một triết lý? Tác giả giải thích: “Tôi cứ yên chí hạnh phúc không có thật trên đời này và không tội gì uổng công tìm kiếm. Dù sách vở, thơ văn,... có nói nhiều đến hạnh phúc, tôi e rằng đó là chuyện mơ mộng ao ước hão huyền, chuyện bánh vẽ của những người chuyên làm thơ văn. Nhưng khi lớn lên được đọc kinh Phật, kinh Thánh và nhiều sách triết lý Âu Á, như Khổng, Lão, Chu... và luôn cả kinh Koran và kinh đạo Bahai, thì tôi tìm ra cho tôi được một triết lý đơn sơ mộc mạc, là cái món hổ lốn vắt ra tự tinh túy của các triết lý khác. Tôi tạm gọi là: triết lý củ khoai”. Vì nó đơn sơ như củ khoai, rẻ tiền, mộc mạc và dễ tìm thấy như củ khoai trong đời này. Triết lý được đơm gọn trong một câu ngắn ngủi “Nếu chỉ có một củ khoai thôi thì hãy nướng nó cho thật thơm mà đớp”. Ý nghĩa của câu đó cũ mèm hình như ai cũng biết và có nhiều câu nói tương tự. Cái triết lý đơn giản này giúp tôi thấy được rằng hạnh phúc là cái rất cụ thể, rất gần gũi, bất cứ ai và bất cứ lúc nào cũng có thể tìm được hạnh phúc rất dễ dàng. Ai cho rằng hạnh phúc là cái xa vời thì vì họ chưa nắm hết phần tinh túy của các triết lý khác hoặc chưa từng nghe một phần của triết lý củ khoai. Nhiều sách vở khác cũng có nói đến nhưng người đọc vô tình hoặc cố ý làm

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

65

TẠP GHI VĂNthoibao.com NGHỆ Toronto

ngơ hoặc biết rất rõ nhưng chẳng bao giờ thực hành...” Cái triết lý củ khoai nhìn như đơn sơ ấy nhưng áp dụng được chẳng phải là sự dễ dàng. Ai mà chẳng biết cứ an nhiên tự tại dù trong bất cứ cảnh huống nào là biện pháp tốt nhất để chúng ta bình tĩnh và sáng suốt để tìm phương cách giải quyết khó khăn. Ai mà chẳng biết nếu vượt qua được những trở ngại trong đời sống bằng tâm bình lặng thanh thản thì đời sống sẽ tươi đẹp biết bao nhiêu. Có khi lực bất tòng tâm, muốn mà không đạt được. Nhưng, dù sao khi đọc truyện Tràm Cà Mau, người đọc cũng tìm được những ý nhị của cuộc sống và những nặng nề của kiếp nhân sinh cũng nhẹ gánh đi... Có người đã giải thích về bút danh Tràm Cà Mau. Anh bảo cứ đọc truyện ngắn “Ðoạn Ðời Lênh Ðênh” là biết ngay. Nhân vật xưng tôi trong truyện hình như phản ánh rõ ràng căn cước của tác giả. Ðương sự là một kỹ sư công chánh, bị đi tù vì ‘can tội ngụy quyền’ và khi được thả tuy được làm công việc chuyên môn cũ nhưng bị quản chế của địa phương. Truyện ngắn này kể lại chuyến đi “công tác” về những vùng kinh tế mới Cái Sắn, Gò Quao, Chủ Chi, Năm Căn, Ðồng Tháp, Cà Mau,... và có lẽ bút danh Tràm Cà Mau có xuất xứ từ đây. Câu chuyện kể lại một thời kỳ mạt vận của xã hội miền Nam sau ngày cộng sản chiếm được đất nước. Những câu chuyện kể, của những chủ nhân mới và những nạn nhân mới của một thời thế lạc hậu tưởng như lúc con người còn ăn lông ở lỗ, khi mà những loại người dốt nát cầm quyền và những người trí thức không còn phản ứng nào hơn là bó tay hay khôi hài hoặc lố bịch hóa những hiện tượng đời sống đầy tiêu cực. Tác giả viết với phong cách nhẹ nhàng tuy chua cay nhưng không hề có một chút nào cường điệu. Ðời sống được mô tả thành thật, chuyên chở được nỗi niềm của những người bị lưu lạc đầy đọa giữa chính đất nước của mình. Ðoạn kết của truyện ngắn là một bài thơ: “...Tôi rút ống sáo cài trên phên lá xuống, thổi bài nhạc cũ mà ngày xưa cả Mạnh, Dung và tôi thường ưa thích. Tiếng sáo vút lên trong không gian giữa rừng khuya tịch mịch. Tôi dồn cảm xúc, dồn hơi thở vào ống sáo. Mạnh cầm cây đũa bếp gõ xuống thanh gỗ và ngâm bài

66

thơ “Ðêm ngược dòng sông Trẹm” tiếng ngâm vang vọng trong căn chòi lá... ... Tiếng ngâm vừa dứt, thì tiếng sáo cũng hạ xuống ngưng theo. Mạnh và tôi, nước mắt đầm đìa trên má. Kéo vạt áo lên lau mắt chung, tôi khóc cho chính mình, khóc cho bạn bè, khóc cho gia đình và khóc cho cả quê hương đang chìm đắm trong bóng đen không thấy ánh tương lai. Một đêm buồn trong rừng tràm, bên bờ sông Trẹm, sau này còn vang vọng mãi trong lòng tôi...” Những câu thơ này có phải là tạo cảm hứng cho bút danh Tràm Cà Mau: Rừng tịch mịch vọng oan hồn khuya vắng Ðời tang thương mai mốt biết về đâu? Mái tóc sương rối bời trầm mưa nắng Ðường tương lai bít lối. Nẻo cơ cầu Sông vẫn chảy trong ta ngàn cay đắng Một đời người tăm tối mãi canh thâu Nước như máu phù sa về đặc quánh Quyện qua tim thao thức bãi Cà Mau Dòng sông Trẹm trời khuya mang mang lạnh Cất tiếng hò não nuột vọng rừng sâu. Có lẽ, quê quán sinh trưởng ở miền Trung khô cằn sỏi đá, nhưng ở buổi đất nước nhiễu nhương thế thời suy bại, thì tác giả đã thấm đậm tâm tình của một người dân Việt lưu lạc đến tận cuối vùng lãnh thổ để cất lên những câu thơ phản ánh một tâm sự ngậm ngùi? Với quá khứ, Tràm Cà Mau thống thiết. Nhưng ở hiện tại và tương lai thì trái lại. Lạc quan và tích cực. Ðọc “Giọt hạnh phúc trong đáy ly” mà một anh bạn đã viết về nhân vật ông già Nam trong email cho tôi và các bạn cùng nhóm: “Nhân vật này có thực trong đời sống không ta? Nếu có thực tôi phải vái ông già này là Phật sống”. Hạnh phúc là gì? Hình như tác giả đã mô tả thật rõ nét. Một người tàn tật, sống bằng tiền trợ cấp, nhưng lúc nào cũng vui vẻ và tìm được trong cuộc sống những niềm lạc quan yêu đời. Chẳng những thế, ông còn mang những ý hướng sống tích cực đến những người chung quanh như một người ban phát nụ cười. Nhìn đời sống từ những góc cạnh tươi sáng, biết vừa lòng với cái mình có, và quên đi những nhọc nhằn để chỉ còn thấy riêng những hạnh phúc, những mẫu người như thế phải là hiếm

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

có trong nhịp sống dồn dập ở xứ sở này. Ông già Nam khi trả lời một người đã phê bình ông lạc quan quá đáng, có phải vì ông không phải chịu những rắc rối, khó khăn, muộn phiền, khổ đau của cuộc đời đang đè nặng nên mới lạc quan như vậy: “Ai mà không có những khó khăn rắc rối âu lo hằng ngày? Ai mà không có một niềm đau âm ỉ trong lòng. Nhưng bên cạnh những bất hạnh đó còn có nhiều phước hạnh khác. Cứ nhìn vào bất hạnh mà không nhìn vào phước hạnh nên mới khổ. Ông chưa nghĩ kỹ thôi, chứ tàn tật như tôi, so với nhiều người khác thì còn được may mắn lắm lắm. Có những người không còn thấy ánh sáng ước mơ một phút mở mắt ra nhìn được người thân thương, có người nằm bẹp dí trên giường không di chuyển được họ thèm một phút trên đường phố như chúng ta, có những người đang đói khát, tù tội, họ thèm được một phần ngàn cái hoàn cảnh hiện tại của chúng ta hôm nay. Mình có, có hết mà không biết hân hoan, không biết đón nhận và cảm ơn trời đất, thì có tội, và tội lớn lắm. Một ngày kia mất đi những thứ này, sẽ tiếc quay quắt và ân hận sao ngày xưa mình có mà không biết sung sướng...” Mỗi người một hoàn cảnh, nhưng tựu trung, nếu biết đủ là đủ, biết vừa lòng với hiện tại của mình, đừng thấp cao so sánh với người, thì có lẽ đời sống vui tươi hơn và có ý nghĩa hơn. Cái bài học ấy ai cũng biết nhưng vẫn chưa hiểu được những điều đơn sơ ấy. Tôi tự nghĩ về chính tôi, có lúc vẫn chưa hiểu biết được hết những giọt đáy của ly tận cùng hạnh phúc là gì. Có lúc, vẫn phải chạy theo cuộc sống hụt hơi. Có lúc, vẫn phải trôi theo dòng đời mà mình thấy có lúc như bơi trong không khí... Một bạn già khác, hồi trước cùng chung một khóa Không quân với tôi thì lại có suy nghĩ khác khi đọc truyện ngắn “Bầu Bí Một Giàn”. Anh viết: “Ðọc truyện ngắn này đi. Ðọc chuyện về nhân vật tên Phàn mà ứa gan...” Nhân vật tên Phàn này cư xử thế nào, nguồn gốc ra sao mà làm ông bạn tôi, một người đọc của tác giả Tràm Cà Mau, phê phán đến như vậy? Anh ta là một người tị nạn nhưng đi từ miền Bắc, với tất cả những tác phong lạc hậu của những người đã quen với những tập tục chậm

Toronto thoibao.com tiến đến mức quái lạ như luôn luôn nhìn người khác bằng con mắt nghi ngờ, lười biếng, không bao giờ biết nói chữ cám ơn khi người khác giúp đỡ... Ði tị nạn nhưng cũng vẫn bốc phét như lúc còn sống ở trong nước: “Khi đã ngà ngà, anh Phàn hăng say kể về cuộc chiến anh hùng chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta. Hạ máy bay Con Ma, bắt giặc lái. Máy bay của ta núp trong mây chờ máy bay Mỹ đến thì bắn hạ rụng như sung chín. Anh kể công ơn bác, đảng, văn minh tiên tiến. Những chuyện này tôi đã nghe nhiều lần khi còn ở bên nhà. Vợ anh Hy giận, nói lớn, hỏi sao không ở lại với bác đảng anh hùng của anh mà lại đi qua Mỹ làm chi. Anh trả lời là sống với bọn đó không được, sống không nổi, đời sống thua con chó, khoai sắn còn không có mà ăn chứ đừng nói đến cơm...” Anh chàng tên Phàn quả là một người ù lỳ, lười biếng, không hiểu biết, tham lam, bướng bỉnh,... và cả một lô những khuyết điểm khác. Không cho con đi học, nghi ngờ bị ăn chặn tiền trợ cấp, ăn nói vô ơn với ân nhân, tác giả kể lại thật linh động: Mỗi buổi sáng tinh sương anh Hy đến chở anh Phàn đi làm, buổi chiều đưa về tận nhà. Có những buổi chiều, khi tan sở, xe anh Hy là một đống tuyết khổng lồ, anh phải vất vả đào tuyết moi xe ra. Trong khi anh Hy quần thảo với đống tuyết với màng nước đá

đông cứng trên kiếng xe thì anh Phàn đứng hút thuốc lạnh lùng nhìn. Anh Hy bất bình nhưng không nói. Một lần mệt quá anh Hy không nín được quay qua hỏi anh Phàn: - Anh không giúp tôi một tay dọn tuyết cho mau mà ra về? - Xe anh chứ có phải xe tôi đâu! - Nhưng anh có đi trên xe này không? - Anh lái xe mà, đâu phải việc của tôi... ...Có lần anh Phàn ngần ngừ hỏi: “Tôi hỏi thật, anh đừng giấu nhé. Nhà thờ trả cho anh mỗi tháng bao nhiêu để anh đưa đón tôi đi làm? Anh Hy nghe mà buồn cười, hỏi lại “Anh hỏi làm chi vậy?” - Hỏi cho biết bao nhiêu, nếu số tiền đó khá thì tôi xin lãnh tiền và kiếm chiếc xe đạp đi làm cũng được. - Không có xu nào cả. Tôi chở anh miễn phí vì anh là đồng hương và vì tôi cũng đã qua thời kỳ mới đến định cư như anh. Ðáng ra anh phải chia tiền xăng, tiền hao mòn xe với tôi mới phải lẽ. - Tôi không tin! - Không tin thì anh thử hỏi mấy ông bà bảo trợ xem. Anh Phàn cười mũi: “Có hỏi mấy ông bà Mỹ thì vợ anh hay anh phiên dịch. Anh chị muốn nói chi mà không được. Thà đừng hỏi...” Anh Hy buồn lắm nhưng không nỡ nói nặng lời, anh chỉ thở dài: “Năm ba năm nữa, nếu

nhớ lại chuyện này, anh sẽ biết rõ sự thực...”   Chuyện người tị nạn như một trường thiên tiểu thuyết đầy đủ hỉ nộ ái ố. Ðọc lại những trang sách, trong những điều diễn tả, có đầy đủ những vị chua đắng, có vui buồn trộn lẫn. Một điều lạ lùng, chúng ta sẽ cảm thấy cảm thông hơn với những người không biết điều như thế hơn là chán ghét họ... Tôi nghĩ thế nào về truyện ngắn Tràm Cà Mau? Trong thâm tâm, tôi nghĩ mình đã có người đồng điệu chia sẻ một chút tâm tư đời sống. Ðọc “Ðoạn Ðời Lênh Ðênh” tôi nghĩ lại những thời gian đã qua của mình trước khi vượt biên, cũng lang thang từ cuộc đất lầy sình này đến vùng kinh tế mới nọ, cũng than thở vì đất trời cao rộng mà mình không có chỗ dung thân. Ðọc bài thơ “Ðêm ngược dòng sông Trẹm” của tác giả lại nhớ đến bài thơ của mình viết khi đang trên con đò dọc theo kinh đi vào vùng đất cằn khô ven Ðồng Tháp Mười. Cũng như đọc những truyện khác, để thấy được một cuộc sống mở ra nhiều tâm tư, nhiều nỗi niềm mà bất cứ một người xa xứ nào cũng có, và cảm thấy. Dù Tràm Cà Mau không cố tình làm văn chương, nhưng những truyện ngắn của ông không phải là những chứng tích của một thời thế Việt Nam sao?  NGUYỄN MẠNH TRINH

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

67

VIẾTToronto TỪ SÀIthoibao.com GÒN

G

CHUYÊN TU, TẠI CHỨC

ia nhập WTO là hội nhập vào thị trường thế giới, nền kinh tế thị trường phát triển kéo theo mọi lãnh vực khác buộc thay đổi theo. VN phải đối đầu với nhiều vấn đề, trong đó có giáo dục. Để đáp ứng tình hình mới, nhu cầu học hỏi của người dân ngày càng gia tăng. Bởi vì ngoài mở rộng kiến thức thì muốn xin việc làm, thăng chức, đòi hỏi các ưu đãi thì điều kiện tiên quyết và thường là duy nhất phải trưng ra tấm bằng. Trình độ văn hóa của một người được đánh giá qua bằng cấp chứ không phải qua khả năng thực sự. Thế nên mọi người mải mê lo học, học thêm buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối, học lên, học… xuống (!) theo trào lưu tiến hóa. Để thỏa mãn sự khát khao bằng cấp của người dân tất nhiên phải đủ cung cho cầu. Nền giáo dục hấp tấp, cuống quít nở chỗ này, phình chỗ nọ nhằm đáp ứng nhu cầu. Do vậy, thị trường bằng cấp trở nên ngày càng nhộn nhịp, bát nháo với đủ loại bằng như đủ loại hàng hóa trong chợ. Mua một chiếc xe gắn máy mới đồng thời mua luôn bằng lái xe, xin làm công nhân tậu bằng của các

68

SGCN

lớp chuyên môn ngắn hạn, thi tốt nghiệp đại học kèm bằng A ngoại ngữ. Dầu sao, trong mớ bằng cấp đó, danh giá nhất vẫn là bằng đại học. Muốn xin việc, lên chức, xuất ngoại, tăng lương…, kể cả lấy vợ đều cần bằng đại học. Có tấm bằng đó đối với phụ huynh mới xong bổn phận làm cha mẹ, đối với thanh niên là chìa khóa vào đời, do nạn lạm phát bằng cấp cho nên bằng trung cấp hầu như không còn giá trị. Muốn lấy vợ khá giả nhất thiết phải trang bị một tấm bằng đại học. Câu “phi cao đẳng bất thành phu phụ” của các cô tiểu thư dưới thời Pháp thuộc đã phải đổi thành “phi đại học bất thành phu phụ” ngày nay. Cho nên câu chúc đại đăng khoa rồi mới đến tiểu đăng khoa tưởng chừng mất dấu thời xưa thì té ra vẫn tồn tại vững chắc đến thời đại này. Lận lưng tấm bằng đại học mới yên tâm kể như xong được một việc lớn trong đời vậy. Từ đó tâm lý chung của mọi người, bằng mọi cách nắm cho bằng được trong tay tấm bằng đại học. Muốn là vậy nhưng vào học trường đại học cũng không dễ. Trước đây do việc đun đẩy các học sinh lên lớp bất kể trình độ,

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

số học sinh tốt nghiệp phổ thông gần như là một trăm phần trăm khiến cánh cổng trường đại học trở nên ngày càng hẹp. Đã xảy ra nhan nhản trình trạng mua bằng, thi hộ. “Người khôn của khó”, cửa ải vào đại học chính quy khó khăn, năm sau, điểm luôn cao hơn năm trước. Từng có năm tỷ lệ “chọi” ở ngành Điều dưỡng, trường đại học Y Dược thành phố là 1 với 58, Dược sĩ ba mươi lăm thí sinh chọn một; trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn ở khoa Báo chí là 1 chọi với 15. Điểm chuẩn của đại học Kinh tế, Y, Bách khoa, Ngân hàng… cao chót vót. Để giải quyết số học sinh quyết tử cùng tấm bằng đại học thì “cái khó ló cái khôn”! Rất nhiều hình thức trong việc đào tạo đại học tại VN xuất hiện. Ngoại trừ đại học quốc gia như đại học Bách khoa, Khoa học tự nhiên, Kinh tế, Sư phạm… còn đại học vùng như đại học Huế, Cần Thơ, Tây bắc… còn vô số đại học được tổ chức bởi địa phương như đại học Sài Gòn, Hoa Lư, Thủ Dầu Một…, do các bộ, ngành, tự mở như học viện Ngân hàng, Báo chí Tuyên truyền, Hàng không, Tôn Đức Thắng… và nhất là từ khi đại học

tư thục được cấp phép thì trường đại học được mùa như nấm nở rộ chi chít sau cơn mưa. Nào là trường Thành Đông, Thành Tây, Phan Thiết, Tân Tạo… Trường mở nhanh đến mức không kịp đào tạo giáo viên đứng lớp. Trong số các trường mới mở, chắc là do gấp rút thu đơn, thu tiền của học sinh bỏ túi trước đã rồi mọi chuyện từ từ tính sau, quảng cáo rầm rộ khắp nơi, thu nhận sinh viên đầy đủ nhưng trong thành phần giáo viên, lại chưa một thầy nào có trình độ giáo sư như đại học Bạc Liêu, đại học Phú Yên, đại học Hoa Lư… Bằng cấp nhiều như lá mùa thu nhưng nhân tài tìm đỏ mắt không thấy. Bởi vậy tình trạng phổ biến là sinh viên vừa tốt nghiệp ra trường quay lại đứng trên bục giảng ngay, cử nhân dạy đại học, thạc sĩ dạy cao học… cứ “cắn đuôi” thế nên chi không ngạc nhiên chút xíu nào khi trình độ của các lớp đại học ngày càng hạ thấp, không khó hiểu khi sinh viên luôn bị kêu ca sức học ngày càng kém cỏi một cách kỳ cục. Đại học, nhất là các lớp chuyên tu - tại chức mở tràn lan chính vì lợi nhuận béo bở từ đó mang tới. Tại chức có nghĩa vẫn đi làm trong khi đi học, chuyên tu cũng vừa học vừa làm nhưng đặc biệt hơn: Đây là trường hợp cán bộ được nhắm trước sẽ đề bạt vào các chức vụ, vị trí nào đó mà chỉ cần đợi bổ túc văn bằng cho hợp lệ. Cơ quan tiến cử đi học nên kỳ thi tuyển mở ra chiếu lệ và học cũng… chiếu lệ luôn, quơ quào sao cho có tấm bằng nộp vào hồ sơ lý lịch là xong, chẳng ai muốn rắc rối thêm. Hai loại này khác với chính quy là chương trình có phần nhẹ hơn, khác trường tư ở chỗ không cần xây hay thuê trường lớp, giáo viên; có nghĩa vẫn trường lớp, giáo viên chính quy đó bây giờ “dạy thêm” ngoài giờ thôi. Từ hồi nào, lương giáo viên từ đại học cho chí mầm non, nhà trẻ vẫn là vấn đề nói mãi không thôi. Sau một thời gian dài, để thêm vào đồng lương ít ỏi, giáo viên làm đủ nghề, chân

ngoài dài hơn chân trong thì bây giờ đã có thể kiếm thêm bằng chính chuyên môn của mình là dạy học. Giáo viên bậc tiểu học và trung học lăn xả vào việc lùa học sinh trong lớp của mình về lớp dạy riêng, ngay cả cô giáo trường mầm non cũng dạy thêm trong môn tập đọc, toán, tiếng Anh… Lẽ nào trường đại học lại thua kém Mầm non nên chuyên tu, tại chức đã quyết định phát huy khả năng. Bộ trưởng bộ Giáo dụcĐào tạo đã từng tuyên bố: “Sinh viên tại chức trong các trường đại học chiếm gần một nửa số sinh viên và đây là nồi cơm của nhà trường”. Chưa kể ở một số trường tư, nguồn thu từ hệ tại chức còn lớn hơn hệ chính quy. Cho nên không ngoa khi nói chính chuyên tu tại chức một phần đã nuôi bộ máy chính quy đứng vững, không có giới này đóng học phí thì chính quy có nước sập tiệm! Do mục đích của chuyên tu, tại chức chỉ là “học thêm”, chỉ là “bổ sung văn bằng” nếu học hành nghiêm ngặt thì giới này theo sao nổi. Toàn là người đi làm, gánh áo cơm đè nặng còng lưng, nội chuyện ráng lóp ngóp bò đến lớp là đáng “khen ngợi” về mặt tinh

thần rồi nên chương trình lấy gốc từ chính quy đã được lược bớt, thi cử nhẹ nhàng tối đa sao cho đám sinh viên có thể “pass” dễ dàng. Anh Tuấn, tốt nghiệp khoa Anh văn tại chức cho biết chương trình học không những được giản lược tối đa mà đến lúc thi kiểm tra, lại được bỏ bớt thêm lần nữa. Phần còn lại chẳng còn bao nhiêu chịu khó học thuộc lòng một chút là xong. Thi môn Speaking, học thuộc lòng một số tình huống, thi môn Listening cũng học thuộc lòng luôn, khi cassette vừa cất tiếng vài chữ, biết được ngay bài nào cắm đầu làm bài luôn khỏi

thèm nghe tiếp, các môn khác cũng đều một cách học thuộc lòng như vậy. Dân tại chức đâu có luyện bài như chính qui nổi, bớt thời gian ra học thuộc lòng vậy là chăm chỉ lắm rồi, còn không thì nhờ đàn em thi hộ hay quay cóp, tới bằng này tuổi rồi nên trình độ quay cóp dư thừa mặc dù lâu lâu tổ trác chút đỉnh. Ông Lâm bệ vệ vào phòng thi với một lá bùa nắm trong tay, mớ tóc muối tiêu và bụng phệ khiến giám thị kính nể không nhìn tới mặc ông muốn làm gì thì làm, chỉ có điều khi mở ra thì mồ hôi tay làm lá bùa nhòe nhoẹt, ông bỗng trở về

Toronto thoibao.com thời thơ ấu bằng cách sốt ruột nhấp nhổm cầu cứu chung quanh. Đó vẫn là những trường hợp ngay thẳng, đàng hoàng. Bằng không cứ mời thầy đi nhậu hay gửi biếu thầy món quà đổi lấy đề thi tiết lộ trước hoặc thầy chấm nương tay dùm. Thành thử mới có câu thành ngữ truyền miệng: “Dốt như chuyên tu, ngu như tại chức” là thế. Văn bằng của Hệ chuyên tu bị coi thường quá nên gộp chung với Hệ tại chức thành Hệ vừa làm vừa học. Cô Hà vừa mới tốt nghiệp trường Trung cấp lao động- tiền lương mấy tháng sau đã nộp đơn học tiếp hệ tại chức khoa Kinh tế. Thằng cu Hớn nổi tiếng học dốt thời trung học thì nay cũng đường đường là sinh viện một đại học. Nhiều trường đại học chỉ cần đạt điểm sàn là nhập học. Tất cả nhằm lọt vào cánh cổng đại học tiến tới một tấm bằng đại học; cho dù chỉ qua một cánh cổng ọp ẹp để nhận một mảnh bằng rách nát. Khi thành phố lên đèn, giáo viên thỉnh giảng sau một ngày mệt mỏi làm việc ở cơ quan, tối vội vàng vào lớp dạy lào xào vài chữ, lo bán bán tài liệu học nhằm kiếm thêm chút đỉnh; ở dưới sinh viên

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

69

VIẾTToronto TỪ SÀIthoibao.com GÒN cũng một ngày làm việc rã rời, gục lên gục xuống dăm chữ láo nháo, tuy vậy cũng còn tỉnh táo tìm cách đối phó với tiết mục bán “cua” của thầy, tiết kiệm túi tiền bằng cách chỉ định vài tên đại diện đứng ra mua “cua”, sau đó mang về photo phát lại cho cả lớp. Dù sao, những lớp học như thế vẫn duy trì và phát triển mạnh mẽ để thày trả nợ thày, trò trả nợ trò. Mỗi tối thày bỏ túi riêng, trường có thêm thu nhập cho công nhân viên, trò thêm bằng cấp lận lưng chống trả với các đợt giảm biên chế, với bản báo cáo của cơ quan lúc nào cũng sẵn sàng trưng ra các bản thành tích vượt chỉ tiêu: Đại khái một trăm phần trăm tốt nghiệp đại học, ba mươi phần trăm có bằng thạc sĩ, tám mươi phần trăm cao cấp chính trị… chẳng hạn. Mấy ông bà sinh viên tại chức nhăn nhó đâu có ai muốn tự ép mình đi học khổ sở như vậy đâu, tốn tiền, mất thời gian, kiến thức què quặt không dùng được. Tại cơ quan làm việc bắt buộc nhân viên phải tiêu chuẩn hóa, đại học hóa… Những ông bà đầu hai thứ tóc, vào hai ngày cuối tuần, sau giờ tan sở,

dạy thêm… vẫn đầu tắt mặt tối ba chân bốn cẳng tất tả chạy đến lớp tại chức để… điểm danh, lo phân công một người làm bài để cả nhóm chép lại…, đâu có biết trường dạy cái gì đâu, chỉ sốt ruột mau mau tới ngày thi, mau mau kết thúc khóa học để lấy được tấm bằng mang nộp cho cơ quan, cho nhà trường kẻo bị “mất dạy”! Khổ quá, lúc nào cũng “phấn đấu” cho nên đã thành chuyện phổ biến từ lâu là người hộ lý giỏi học tại chức

GÓC ĐỜI SỐNG

MẸO ĐỂ KHÔNG ĐAU VÀNH TAI KHI ĐEO MASK Hầu hết mặt nạ đều có dây đeo tai bằng thun. Những dây thun này có thể gây căng tức tai. Với những người cần phải đeo mặt nạ cả ngày, có một số cách để ngăn ngừa căng tức sau tai. 1. Kẹp có móc Đơn giản chỉ cần móc dây đeo mặt nạ vào 2 móc ở 2 đầu kẹp, thay vì móc vào tai, sẽ giảm căng tức ngay lập tức. Kẹp hai đầu này có 4 cấp độ móc cho các kích cỡ đầu khác nhau, mà vẫn bảo đảm mặt nạ ôm khít khuôn mặt. 2. Băng đô đính nút Đính 2 nút hai bên băng đô bằng len thun để móc dây đeo mặt nạ vào thay vì móc vào tai. Chọn loại băng đô ôm sát đầu mà không làm căng tức, để được thoải mái cả ngày.

70

3. Mũ chụp có đính nút Bạn sẽ thực sự quên mình đang đeo mặt nạ khi đeo chiếc mũ này. Đính 2 nút ở hai bên của mũ chụp đầu để giữ mặt nạ mà đeo vào tai. 4. Nón kết có đính nút Khi đeo mặt nạ, chỉ việc móc dây đeo mặt nạ vào 2 nút này, mà không phải tròng vào tai gây đau tức. 5. Mặt nạ vải cột dây Một cách tuyệt vời khác để ngăn ngừa căng tức sau tai là không sử dụng dây thun. Dùng mặt nạ vải, với dây buộc thay vì dây đeo bằng thun. Gồm 4 dây vải để cột sau đầu mà không cọ vào tai, theo Health.com. 

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

lên thành y tá trung bình và y tá trung bình tiếp tục đeo đuổi tại chức để trở nên bác sĩ tồi. Kể chuyện ngày xưa. Rất nhiều công chức đi học bằng nguồn tiền ngân sách tức quỹ công. Ông Lư là trưởng phòng ở một “cơ quan sự nghiệp có thu” tức là cơ quan có kinh doanh buôn bán. Quanh năm suốt tháng ông đi học tại chức, văn bằng nhét đầy túi, nào đại học quản trị kinh doanh, cử nhân Anh văn, nào cao cấp chính trị, thạc sĩ

luật… Tha hồ học bằng tiền của cơ quan, thời gian học trọn vẹn trong “tám giờ vàng ngọc” chứ không phải ngoài giờ hành chánh như đám cắc ké kỳ nhông đến lớp buổi tối vừa học vừa ngáp sái quai hàm. Học xong xuôi văn bằng bỏ túi, ông ra điều kiện nhậm chức Phó giám đốc, không được thì ông xin nghỉ việc về mở văn phòng riêng, kéo hết khách hàng của cơ quan về nhà mình! Vì thế có nơi đưa ý kiến khi chi tiền cho công chức đi học tại chức cần kèm theo hợp đồng chặt chẽ, kẻo “nuôi cò cò bay”. Lại một bà tốt nghiệp cử nhân từ trường đại học quốc gia, tiến sĩ cũng từ đó, dạy lớp tại chức cùng nơi, nhưng lại trề môi trường đó đào tạo sinh viên ra dở ẹc không biết làm gì cả (!), tui không thèm cho thằng con thi vào mà chọn trường RMIT của Úc! Cô thư ký che miệng nói nhỏ. Xì, chứ không phải con bả không đủ điểm vào trường công. Nay thì học tại chức môn gì đều phải bỏ tiền túi ra. Nhưng vì tương lai, vì sự nghiệp tiến thân, vì đánh bóng lý lịch… thì phải tự mình đầu tư thôi. SGCN

Toronto thoibao.com

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

71

TIN CỘNG Toronto ĐỒNG thoibao.com

Thể lệ nhận và đăng tin Cộng đồng 1. Nội dung tin Cộng đồng xin ngắn, gọn, rõ ràng, viết bằng font tiếng Việt. Xin gửi e-mail về địa chỉ: [email protected] 2. Các dịch vụ phục vụ Cộng đồng sẽ được đăng tải cách 3 tuần một lần và tùy thuộc vào số trang dành cho đề mục tin Cộng đồng. 3. Tùy theo tính chất và thời gian tính của bản tin, tòa soạn sẽ sắp xếp thứ tự ưu tiên đăng tải. Tuy nhiên, chỉ đăng tối đa trong 3 kỳ báo. 4. Hạn chót nhận bản tin Cộng đồng hằng tuần là 6:00pm Chủ nhật.

Hội Người Việt Toronto *Tặng khẩu trang cho cao niên từ 65 tuổi trở lên, và cư trú tại Toronto và các vùng phụ cận. Khẩu trang gồm cả hai loại y tế và vải có thể giặt và dùng lại được. Xin gởi email đến vat@vatoronto. ca, hay gọi 416-636-8887 hay 416-536-3611 và cung cấp: tên họ, tuổi, địa chỉ và số phone. Vì số khẩu trang có giới hạn, nên việc phân phối sẽ ưu tiên cho những vị cao niên nào liên lạc trước, theo thứ tự ngày giờ nhận yêu cầu cho đến khi hết. *Theo thông báo của Bộ Di Trú và Công Dân Vụ Canada, trong đại dịch COVID-19, Hội Người Việt Toronto chỉ có thể cung cấp dịch vụ định cư qua phone hoặc email cho đến khi tình hình thay đổi. Thường trú dân (Permanent Resident) và cần giúp xin trợ cấp thất nghiệp (EI), Canada Emergency Response Benefit (CERB), Canada Emergency Student Benefit (CESB) hay cần các dịch vụ định cư khác, xin vui lòng gọi số 416-536-3611 (Toronto) hay 416-636-8887 (North York) hoặc email: [email protected], hay [email protected] (Toronto), patriciavatoronto@ gmail.com, hay jennytvatoronto@ gmail.com (North York) Để biết thêm về triệu chứng dịch COVID-19 và cách đối phó, xin vào link: https://files.ontario.ca/ moh-coronavirus-info-sheetvietnamese-2020-02-18.pdf h a y g ọ i Te l e h e a l t h Ontario:1-866-797-0000 *Đại Hội Đồng Thường Niên (ĐHĐ) vào ngày Chủ Nhật 7 tháng 6 năm 2020. Ghi danh bắt đầu lúc 10 giờ 30 sáng. Buổi họp chính thức bắt đầu từ lúc 12 giờ trưa đến 4 giờ chiều tại văn phòng North York của Hội, số 3585

72

Keele Street, Unit 13. Xin lưu ý: Để được tham gia bầu cử tại Đại Hội Đồng Thường Niên ngày Chủ Nhật 7 tháng 6, các hội viên mới cần ghi tên gia nhập Hội trước 5 giờ chiều ngày Thứ Năm 7 tháng 5, 2020 , và sẽ phải qua sự cứu xét của HĐQT như theo Bản Điều Lệ của HNV-T đã được thông qua những năm 1976, 1983, 1997, 2000, 2002 và 2016. Các hội viên không gia hạn và đóng niên liễm cho năm 2019 cần làm đơn xin gia nhập lại. Các hội viên đã đóng niên liễm cho năm 2019 cần làm đơn xin gia hạn cho năm 2020, hạn chót trước 5 pm ngày thứ Năm 4 tháng 6, 2020. Để lấy đơn gia nhập hay đơn gia hạn hội viên, xin vào mạng “www. vatoronto.ca/vn/form.php” hay liên lạc qua email “VAT@vatoronto. ca” hay gọi 416-536-3611, 416-6368887. *Ủy Ban Đề Cử và Phát Triển Hội Viên (Ủy Ban ĐCPTHV) kêu gọi sự tham gia của hội viên mới (nhất là giới trẻ) có khả năng, trình độ, và tinh thần phục vụ Cộng Đồng để giúp đẩy mạnh sự phát triển các sinh hoạt của Hội trong tương lai. 1. Điều kiện: từ 18 tuổi trở lên và là hội viên ít nhất là chín mươi (90) ngày liên tục tính đến ngày bầu cử (Cần gia nhập hội viên trước cuối ngày 7 tháng 3, 2020). 2. Được một thành viên của Hội Đồng Quản Trị hay một thành viên của Ban Cố Vấn và một hội viên thường trực đề cử. 3. Để nhận mẫu đơn và Bản Điều Lệ Hội Người Việt Toronto, xin vào mạng www.vatoronto.ca/ vn/form.php hay gửi email yêu cầu đến [email protected]. 4. Đơn không ghi đủ các chi tiết theo yêu cầu sẽ không hợp lệ. 5. Xin gửi đơn ứng cử và bản tiểu sử về Trưởng Ban Đề Cử và Phát Triển Hội Viên, email VAT@ vatoronto.ca, hay về địa chỉ của

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

HNV Toronto - 1364 Dundas St. W. Toronto, ON M6J 1Y2, và đề rõ “Lưu ý: Ủy Ban Đề Cử và Phát Triển Hội Viên” trên bì thư. Hạn chót nộp đơn ứng cử là trước 4 giờ chiều ngày Thứ Ba 7 tháng 4, 2020. Hội Phụ Nữ VN Toronto Để tránh tình hình bệnh dịch Covid -19 lây lan trong cộng đồng, theo yêu cầu của chính phủ ontario, kể từ ngày 20/3/2020, Hội Phụ Nữ sẽ đóng cửa văn phòng và chỉ phục vụ khách hàng qua phone hoặc email. Xin vui lòng để lại tên, số điện thoại để nhân viên Hội Phụ Nữ liên lạc lại. *Dịch vụ khai thuế: liên lạc Thủy Nguyễn, 437-888-2723 hoặc email [email protected]. *Dịch vụ điền đơn xin bảo hiểm thất nghiệp (EI), liên lạc Chiểu Nguyễn, 647-848-0660, hoặc email [email protected], hoặc Thảo Phạm, 647-846-9379, hoặc email [email protected]. *Luyện thi quốc tịch online, liên lạc Chiểu Nguyễn , 647-848-0660, hoặc email chieunguyen@vwat. org *Dịch vụ điền đơn xin trợ cấp xã hội (Ontario Works), Học tiếng Anh online và các dịch vụ khác dưới đây, liên lạc Thảo Phạm, 647-848-7397 hoặc email [email protected]. *Dà nh cho ngườ i thường trú chưa có quốc tịch - Hướng dẫn ghi danh kiểm tra và học tiếng Anh (LINC, ESL, ELT) - Hướng dẫn soạn sơ yếu lý lịch (resume) để xin việc theo tiêu chuẩn Canada. - Tư vấn các chương trình học dài hạn, ngắn hạn. - Cung cấp các thông tin cần thiết khi mới nhập cư như thi lái xe, thuê nhà, v.v. - Công chứng/Thị thực/thông dịch giấy tờ miễn phí (giấy khai sinh, giấy kết hôn, học bạ trường trung học, v.v…) Hội Cựu Quân Nhân QLVNCH vùng Ontario Trước sự bùng phát của dịch bệnh CPVID 19, để tránh tình trạng lây lan trong Cộng đồng, và đáp ứng yêu cầu của tỉnh bang Ontario hạn chế giao tiếp xã hội,

ban Chấp hành Hội Cựu Quân Nhân, sau khi tham khảo ý kiến hội viên, đã buộc phải quyết định hủy bỏ lễ kỷ niệm Ngày Quân lực 19/06, trước đây đã dự định sẽ tổ chức tại Hội trường Anapilis Halls, 2185 Stavebank Rd, Mississauga, vào ngày thứ Bảy 13/06. Ban Chấp hành và toàn thể hội viên Hội Cựu Quân Nhân QLVNCH trân trọng cáo lỗi cùng quý đồng hương, quý vị mạnh thường quân, ủng hộ viên, thiện nguyện viên, quý chiến hữu về sự kiện vô cùng đáng tiếc này. Liên lạc chi tiết: Đồng Văn Minh 1(519) 635-2493, Tuyến (289) 689-2862. Hội Người Việt Kitchener *Do tình hình dịch bệnh đang trở nên nghiêm trọng, mọi sinh hoạt của hội với tính chất hội tụ đông người như Dạy kèm Toán, lớp tiếng Việt cho người ngoại quốc, line dance, v.v... được tạm thời ngưng cho đến khi tình hình trở nên khả quan hơn. *Các lớp dạy kèm Toán từ Lớp 9 trở xuống mỗi trưa thứ Bảy 12g-1:30g. Phụ huynh có thể cho con em đến Hội học, không cần ghi tên trước. *Lớp hướng dẫn và thực hành tự chữa các bệnh về thoái hóa vị đĩa đệm,... kết hợp theo phương pháp Bấm huyệt, Khí công và Vật lý trị liệu vì đã quá đông nên tạm ngưng nhận thêm người mới. *Lớp line dance được tổ chức từ 2:00 tới 4:00 chiều Chủ Nhật hằng tuần. Để ghi danh, xin ghé tới Hội hoặc gọi Minh-Trang 519579-4081 và để lại số phone để tiện liên lạc. *Hội mở cửa mỗi thứ tư hàng tuần từ 01:00 tới 03:30 chiều, các ngày khác trong tuần, từ 03:00 đến 06:00 chiều. Vào cuối tuần Hội vẫn theo lịch trình cũ. *Lớp hướng dẫn thi nhập tịch Canada vào ngày Chủ nhật từ 10:00 sáng đến 12:00 trưa tạm ngưng. *Cư dân GUELPH muốn có những dịch vụ do Hội đảm trách, yêu cầu liên lạc cô Qui Lâm (Lily): (519) 836-2222 Ext # 222 để làm hẹn. Sở Di Trú Guelph (Immigration Services - Guelph Wellington) 104 Dawson Rd. #102, Guelph ON N1H 1A6. Nhóm Sống Vui, Sống Khỏe do Ông Nguyễn Đình E phụ trách

Toronto thoibao.com vào ngày thứ Sáu hằng tuần cùng với cô LILY trong chương trình “Happy Friday” qua Immigrant Service. Trường Việt ngữ tại thành phố Cambridge: Kính mời quý phụ huynh đến trường Hespeler Public School ghi danh cho các em tại địa chỉ 300 Winston Blvd., Cambridge, ON N3C 3J6. Mọi chi tiết xin liên lạc cô Thu Trinh. Điện thoại: 519-240-3281.

Chủ nhật: Càn Khôn Thập Linh 10am-12pm; Computer basic 11:45am-1:45pm; Pháp văn 10:00am-11:30am; Vocal 12pm1:30pm; Key Board 1:30pm-3pm; Ballroom 12pm-1:30pm; Latin Dance 1:30pm-3pm; Đàn Tranh 12pm-1pm; Đàn Bầu 1pm-2pm.

Hội Cao Niên Việt Nam North York Do dịch bệnh COVID-19 đang lây lan, Hội tạm ngưng tất cả các Tr u n g t â m C ộ n g đ ồ n g sinh hoạt hàng tuần, cho đến khi Mississauga có thông báo mới. Liên lạc Hội: *Lớp học tiếng Anh và các dịch Sinh Ma (416) 629-9199- Email: vụ miễn phí: xin lấy hẹn 905-891- [email protected], 3825. [email protected]. Anh văn miễn phí từ lớp 1 đến lớp 7 cho người mới định cư hoặc Trung Tâm Dixie chưa nhập quốc tịch. Cấp vé xe Bloor Neighborhood bus và giữ trẻ miễn phí. Tiếp tục phục vụ cộng đồng Giúp điền đơn và hướng dẫn thi qua đường dây điện thoại và trực quốc tịch. tuyến email.  Dịch vụ điền đơn và trợ giúp các Văn phòng tạm đóng cửa trong thủ tục cần thiết. thời gian dịch bệnh nên chỉ phần *Sinh Hoạt Cuối Tuần: xin gọi nào tạm giải đáp các thắc mắc liên 647-781-7171 (9am – 5pm) quan đến tiền trợ cấp của chính Thứ bảy: Yoga 9am-10am; Line phủ. Giúp đỡ nạn nhân bị bạo dance 10am-12pm; Math 1pm- hành, lớp học trực tuyến Anh văn 2:30pm; English 2:30pm-4pm. và quốc tịch.  Các dịch vụ giúp

cao niên,  trẻ em, thanh nien và phụ nữ. Làm đơn xin tiền sữa, khai sanh, thất nghiệp, nhập tịch và gia hạn thẻ thường trú, v.v… Liên lạc: (905) 629-1873, ext. 236.  Email:  [email protected] Hội Hồng Phúc Theo hướng dẫn của chính phủ, các dịch vụ của Hiệp hội Sức khỏe Tâm thần Hong Fook sẽ tiếp tục hoạt động, trong khi 4 văn phòng của Hội tiếp tục đóng cửa cho đến

ngày 31 tháng 5 năm 2020. Connecting Health Nurse Practioner-Led Clinic sẽ tiếp tục mở cửa với thời gian hoạt động giảm xuống (từ thứ Hai - thứ Sáu, 8 giờ sáng đến 4 giờ chiều). Hoạt động online đang mở rộng. Tuần đầu tiên của tháng 5 (4 - 10 tháng 5 năm 2020) là Tuần lễ Sức khỏe Tâm thần. Chủ đề của năm nay là Kết nối xã hội. Hong Fook cố gắng hỗ trợ qua các dịch vụ online.

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

73

TIN CỘNG Toronto ĐỒNG thoibao.com Feature - Hong Fook Intake. Liên lạc: 416-493-4242. Virtual Recovery College and Public Mental Health Workshops. Liên lạc: 416-493-4242 Tư vấn cho thanh niên châu Á từ 12 đến 25 tuổi và gia đình. Liên lạc: 416-493-4242 x 2281. UnitedTogether *UnitedTogether có chương trình mới “COVID-19 Virtual Screening Assessments” (Xét nghiệm Covid-19) đã được thực hiện từ ngày 27/04. Nếu quý đồng hương cảm thấy có triệu chứng nhiễm Covid-19 (Coronavirus), xin gọi đường dây nóng (905) 605-6886 của UnitedTogether và sau đó nhấn số 1; hoặc có thể tự điền mẫu thông tin về tình trạng sức khỏe cá nhân có sẵn trên trang mạng www.united-together.com bằng cả hai ngôn ngữ Anh và Việt. Sau khi điền các chi tiết cần thiết, xin nhấn “submit” (Gửi). Trong vòng 2 ngày, bác sĩ của United Together Medical Health liên lạc với quý đồng hương. Nếu cần thiết, bác sĩ của United Together Medical Health sẽ giới thiệu quý vị đến Trung tâm Thử nghiệm Covid-19 để được xét nghiệm Covid -19. Xin lưu ý dịch vụ này chỉ dành riêng cho người Canada gốc Việt cư ngụ ở khu vực Vaughan, North York, Richmond Hill, Markham, New Market và Brampton. *UnitedTogether vẫn tiếp tục chương trình “COVID-19 Hỗ trợ Cao niên người Việt” cung cấp thực phẩm cho quý vị cao niên trong vùng GTA. Quý vị cao niên cần nhu yếu phẩm, xin liên lạc với UnitedTogether qua đường dây hotline (tiếng Việt): (905) 6056886 (và nhấn số 2) từ 8:00 giờ sáng đến 8:00 giờ tối. Khi liên lạc, xin vui lòng cho biết tên và địa chỉ. Hoàn toàn miễn phí. Nhu yếu phẩm gửi đến cho các vị cao niên do các thiện nguyện viên quyên góp từ các vị ân nhân trong cộng đồng. Các hỗ trợ tài chánh của quý vị mạnh thường quân cho chương trình này hoặc để biết thêm chi tiết, xin vui lòng liên lạc: Julia Lê (647) 272-4665, Nguyễn Văn Trường Quang (647) 588-3203, Julianne

74

Hảo (416) 434-4606 hoặc vào trang mạng GoFundme: https:// bit.ly/34QBNmQ. UnitedTogether sẽ cấp biên nhận khai thuế nếu có yêu cầu. Quý đồng hương có thể liên lạc với các thiện nguyện viên thuộc nhóm UnitedTogether (tiếng Việt): (905) 605- 6886. Email: OfficialUnitedTogether@ hotmail.com hay có thể vào trang facebook để biết về hoạt động của United-Together: https:// www.facebook.com/UnitedTogether-111004293872194/ Trang mạng UnitedTogether: http://united-together.com/ Hội Đố Vui Để Học Vì tình trạng vi khuẩn COVID 19 đang lây lan, cuộc thi Đố Vui Để Học 2020 cho các em từ lớp 1 đến lớp 12 vào ngày 16/05 sẽ được dời đến một ngày phù hợp hơn. Xin quý vị vào trang nhà www.dovuidehoc.org để xem chi tiết hoặc liên lạc với: Phi (647) 718-1497, Nghĩa (647) 466-4546, Tina (416) 858-4284. Lớp Yoga North York Để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh dịch Covid-19, Lớp Yoga ở Oakdale Community Centre (350 Grandravine Drive) sẽ tạm thời ngưng sinh hoạt vô hạn định. Khi lớp sinh hoạt trở lại, sẽ thông báo sau. Quỹ Từ Thiện Từ Tâm Chương trình giúp đỡ 20 Gia kim/ tháng ($240 một năm) đã đem lại niềm vui và ổn định đời sống cho hơn 90 gia đình nghèo, khốn khổ, có trẻ thơ, người lớn bị bệnh hiểm nghèo, các cụ già không nơi nương tựa tại miền Trung và Nam, VN. Danh sách số 17 sẽ bắt đầu vào tháng 4 gồm có 55 gia đình cần được giúp. Hằng tháng, thiện nguyện viên của Từ Tâm tại địa phương mang đến tận nhà 10 kg gạo, nước mắm hoặc xì dầu, dầu ăn, các dinh dưỡng khác và tiền mặt khoảng $100.000 VNĐ. Nếu quý vị muốn giúp nuôi một gia đình hoặc một em học sinh nghèo, xin xem chi tiết hoàn cảnh của mỗi gia đình và hình ảnh tại trang nhà: www. tutamfoundation.org. Liên lạc Phi: (647) 718-1497

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Việt ngữ Brampton Xin quý phụ huynh ghi danh niên học 2019-2020 cho đủ số lượng để duy trì các lớp học tiếng Việt cho các em: http://www. peelschools.org/adulteducation/ intllanguages/Pages/default.aspx. Liên lạc chi tiết: (905) 891-3825.

hoạt Phật sự như khoá lể hằng tuần, các đại lễ hàng năm cho đến khi chánh phủ Canada cho mở cửa lại.

Chùa Hương Đàm Để ngăn ngừa sự lây nhiễm trong cộng đồng do Coronavirus 19 gây ra, chùa tạm ngưng mọi Hội Thánh Tin Lành sinh hoạt ngày Chủ nhật và mọi Đắc Thắng VN khoá lễ trong tuần cho đến khi có Giờ Thờ Phượng Chúa nhật lúc thông báo mới của Chùa. 2:00pm. Lớp Kinh Thánh: Thứ 5 Jane Thiền viện Trúc Lâm & Steelses lúc 7:30pm; Thứ 6 Đại Đăng Mississauga lúc 8:00pm Do bệnh dịch COVID-19 đang Liên lạc: Ms. Khánh Thái 416- lây lan, thiền viện tạm dừng sinh 970-6292 hoạt chủ nhật hàng tuần và khóa tu mùa xuân tháng 4. Khi sinh Chùa Hoa Nghiêm hoạt trở lại bình thường, sẽ có Chùa Hoa Nghiêm tạm thời thông báo sau. đóng cửa và tạm ngưng các sinh

NGƯỜI VIẾT RONG Toronto thoibao.com

COVID 19 CHẾ TẠO TRONG PHÒNG LAB NGUYỄN THƠ SINH

X

ôn xao một dạo chuyện thiên hạ đổ xô tin Covid-19 là sản phẩm của con người, tức nó được chế tạo bởi các khoa học gia phục vụ cho chế độ độc tài Trung Quốc với hy vọng tấn công nước Mỹ. Chuyện này đúng sai ra

sao hẳn bạn còn nhớ, lúc Covid-19 mới xuất hiện, bạn đã từng đôi lần nghe về những câu chuyện có nội dung tương tự, Trung Quốc là bàn tay sắt bọc nhung sau biến cố đại dịch Covid-19. Lần này tin Trung Quốc chế tạo con Covid-19 lại trỗi dậy, chuyện ấy hư thực ra sao?

Tóm tắt phiên bản phổ biến mới nhất của sự kiện nóng này được khá nhiều báo đài cánh hữu phanh phui như sau. Trung Quốc được cho là đã tài trợ một phòng thí nghiệm cấu kết với một số khoa học gia nước ngoài, trong đó có cả một vị giáo sư nghiên cứu

giảng dạy tại Hoa Kỳ. Kế hoạch của họ thật đáng sợ. Những con vi trùng được thiết kế. Sau đó chúng được vận chuyển ra khỏi phòng thí nghiệm, chuẩn bị kỹ, ship qua Mỹ. Và chẳng may trên đường vận chuyển con vi-rút “thần sầu quỷ khốc” ấy ra bến cảng trước

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

75

NGƯỜI VIẾT RONG

Toronto thoibao.com

khi vượt đại dương đến Mỹ ngang qua Vũ Hán thì gặp sự cố (tại đây có một vài phiên bản khá gay cấn xảy ra), kết quả, lượng vi-rút corona nguy hiểm ấy đã phát tán. Để bịt miệng truyền thông, thủ phạm gây ra Covid-19 được đổ cho tê tê, dơi, khỉ, chồn, cày cùng các loại ếch nhái rắn rết vốn bày bán ê hề tại các chợ hải sản ở Vũ Hán. Nghiễm nhiên các loài động vật này rơi vào họa Lệ Chi Viên khiến ba đời từ nay trở đi không ngóc đầu lên được. Ngay lập tức hệ thống thông tấn xã vỉa hè thu thập và đánh bóng, sau đó phát tán nguồn tin động trời vốn chưa được kiểm chứng này khắp toàn cầu. Nhiều người Tây họ chỉ nói: Khả năng Trung Quốc chủ mưu vụ này cần được điều tra rõ trước khi kết luận. Còn những ai ghét Trung Quốc ra mặt thì họ bảo: Bọn này ác tâm thật, dám nghĩ đến chuyện đại nghịch bất đạo, trời không dung đất không tha. Cuối cùng rơi vào cảnh gậy ông đập lưng ông, rất đáng. Theo giới nghiên cứu chuyên môn, con người chưa đạt khả năng tạo ra những vi trùng nguy hiểm như Covid-19. Nếu cho rằng các nhà khoa học thế giới nói chung, Trung Quốc nói riêng có khả năng nghiên cứu chế tạo những con vitrùng quả nhiên chúng ta đã đánh giá họ quá cao, quá thông minh. Thực tế, nghiên cứu về thế giới vi trùng đã có. Thậm chí ta tạm tin giả thiết nhiều kẻ ác tâm luôn ngấm ngầm muốn trở thành bá chủ thế giới bằng vũ khí sinh học, song trình độ khoa học kỹ thuật hiện nay chưa đạt đến mức ấy. Quay về nguồn gốc phát triển các hình thức vũ khí lịch sử loài người, ban đầu là gì? Nếu không là đấm đá chân tay thì là liệng đá và gậy gộc. Sau đó phát minh hơn thì nó cung tên, bẫy. Rồi kim loại ra đời, gươm đao xuất hiện. Sau đó là thuốc súng, là đạn pháo, rồi bom. Đó là thế hệ I bao gồm các loại vũ khí cơ học đầu tiên. Rồi dần dà phát triển hơn, người ta nghĩ đến thế hệ II bao gồm các vũ khí hóa học, vũ khí nguyên tử. Bước kế tới là thế hệ III vũ khí sinh học, tuy nhiên để đạt mức tinh xảo hiện nay tạm thời chưa thể có. Thực ra vũ khí sinh học từng xảy ra trong lịch sử loài người, tuy nhiên nó chỉ xảy ra trong bối

76

cảnh tình cờ ngẫu nhiên với một phiên bản hoàn toàn khác. Lấy ví dụ những tấm mền nhiễm khuẩn thời đầu lập quốc (biểu hiện thân thiện giao hảo người Da trắng tặng cho người Indian bản địa của Bắc Mỹ) khiến hơn 80 bộ tộc bản địa da đỏ biến mất trong khoảng thời gian 1900 and 1957. Bạn thấy, đó là vũ khí sinh học ở dạng tình cờ, âm thầm lén lút xảy ra khá tự nhiên. Trước đó còn có nhiều nạn đại dịch khác, chúng là vũ khí sinh học từ môi trường tự nhiên với sự có mặt của con người là phương tiện chuyên chở mầm bệnh giúp chúng phát tán nhanh chóng. Còn vũ khí sinh học nghiên cứu bài bản, sử dụng công khai như một hình thức vũ khí tấn công, bom sinh học như covid-19 xem ra còn phải một bước khá dài nữa mới đạt tới. Theo ABC News, một bài báo với cái tít: Sorry, conspiracy theorists. Study concludes COVID-19 ‘is not a laboratory construct của tác giả Kate Holland, công bố dữ kiện từ các cuộc nghiên cứu đánh giá khẳng định rõ không có bất cứ cơ sở nào khẳng định Covid-19 là kết quả rò rỉ vi trùng từ phòng thí nghiệm. Vẫn biết thế, thị trường tin tức mênh mông ngoài kia luôn thừa đất đứng cho các nguồn tin hư cấu hoặc những nguồn tin không rõ xuất xứ có dịp tồn tại phát triển. Chẳng có gì khó hiểu, tư tưởng gây hấn, cộng với óc tuyên truyền cố hữu, nay có thêm sự hỗ trợ của các kênh truyền thông mới, mạnh ai nấy nói; người nhẹ dạ vốn cả tin và thích nghe điều mình muốn nghe càng góp phần tạo cơ hội để các nguồn tin này có dịp bùng phát lây lan. Theo tác giả Kate Holland, công bố của Tạp

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

chí Nature Medicine khẳng định Covid-19 không do vi trùng chế tạo trong phòng thí nghiệm. Theo đó họ không tin bất cứ trường hợp nào xác nhận vi trùng Covid-19 được chế tạo trong phòng gthí nghiệm đáng tin cậy. Dr. Robert Garry, một trong số các tác giả của cuộc nghiên cứu, đồng thời là giáo sư của Trường ĐH Tulane University of Medicine cho biết quá nhiều nguồn tin xoay quanh vi trùng Covid-19 càng lúc càng sôi động khiến ông và nhóm nghiên cứu cảm thấy việc truy tìm nguồn gốc thực sự của con vi-rút Covid-19 là cần thiết. Dr. Francis Collins, giám đốc Viện Sức khỏe Quốc gia NIH (National Institutes of Health) ủng hộ khám phá của cuộc nghiên cứu này. Theo chia sẻ của ông tại trang blog cá nhân, kết quả cuộc nghiên cứu lần này cho thấy có quá ít cơ sở chối bỏ nguồn gốc tự nhiên của con vi-rút Covid-19, tức cho rằng nó được chế tạo trong phòng lab.. Nhóm nghiên cứu của Dr. Robert Garry loại bỏ nghi vấn xuất xứ vi trùng Covid-19 do bàn tay con người chế tạo vì xác định rõ cấu trúc của chúng không liên hệ gì đến cấu trúc vi trùng thuộc các

nhóm vi trùng coronavirus trước đây. Theo họ, vi trùng Covid-19 lần này là sản phẩm mới, kết hợp giữa các thế hệ vi trùng tìm thấy nơi loài dơi và những vi trùng khác từ loài tê tê vẩy sừng chuyên ăn kiến đã biến hóa trở thành con vi trùng khốc liệt lần này. Phân tích cấu trúc hệ gien, Covid-19 rất giống với vi trùng coronavirus tìm thấy nơi loài dơi (so sánh mã gien giống nhau đến 96%). Theo Dr. Robert Garry, nhiều nhóm vi trùng coronavirus có khả năng kết hợp tạo thành các biến thể nguy hiểm; và lần này, chúng nhanh chóng trở thành nguồn gốc xuất xứ của đại dịch Covid-19 như đang thấy hiện nay. Vẫn theo Dr. Robert Garry, đột biến gene của lớp màng protein bên ngoài của thế hệ vi trùng coronavirus mới (Covid-19) là nguyên nhân tạo ra hiện tượng lây lan chóng mặt hiện nay. Đồng thời giả thiết khác, một biến thể vi trùng corona với sức tấn công nhẹ hơn tồn tại từ nhiều năm qua, thậm chí có khi cách đây vài thập niên, ngấm ngầm phát triển trước khi có dịp bùng lên trở thành đại dịch Covid-19. Để bảo vệ tính khách quan trong nghiên cứu, Dr. Robert Garry nói thêm nhóm nghiên cứu không biết bắt đầu từ khi nào quá trình đột biến gene cấu trúc protein tại bề mặt của con vi trùng Covid-19 xảy ra. Họ càng không thể khẳng định quá trình đột biến cấu trúc protein tại bề mặt thế hệ vi trùng coronavirus mới lần này có phải là nguyên nhân dẫn đến đại dịch. Bất luận một trong hai phỏng đoán này cái nào đúng, Covid-19 là sản phẩm của kết quả phát triển tự nhiên, hoàn toàn không do bàn tay con người can thiệp. Vậy có phải chợ ướt (wet

Toronto thoibao.com market) tại Vũ Hán là nguyên nhân dẫn đến đại họa Covid-19 lần này? Vẫn theo Dr. Robert Garry đó là một ý tưởng gây ra những hiểu lầm. Theo phân tích của nhóm nghiên cứu, xuất xứ của ổ bệnh có thể hình thành sớm hơn, tuy nhiên những gì nhìn thấy ở Vũ Hán dễ cám dỗ tin nó là gốc gác, song thực tế chưa hẳn đây là nguyên quán của chúng. Vâng. Covid-19 một dạo từng được cho là do Trung Quốc sản xuất để đánh Mỹ. Tin này bạn đã nghe nhiều lần. Sau đó phản biện từ Bắc Kinh cho rằng Mỹ là nước ngấm ngầm sản xuất ra vũ khí sinh học với chủng vi trùng Covid-19 tấn công Trung Quốc trước. Mổ xẻ thêm, vi trùng cần có con vật trung gian để tồn tại, vi trùng không thể sống thiếu những động vật trung gian như dơi, tê tê, chồn, cày, chuột, thỏ, người… Nên giả sử có chế được bom sinh học thì chất nổ trong những quả bom sinh học chẳng lẽ được xếp vào kho để dành sử dụng khi cần sau này? Thành ra chế tạo và sử dụng những quả bom sinh học vi trùng xem ra không mấy khả thi.

Hơn nữa nếu Trung Quốc muốn đánh bom sinh học vào Mỹ, đánh bằng cách nào đây? Ngược lại, Mỹ muốn đánh Trung Quốc bằng bom sinh học Mỹ, sẽ đánh làm sao? Cách duy nhất đánh bom sinh học là sử dụng các sinh thể chủ theo phương pháp truyền nhiễm, lây lan. Vậy, theo bạn, loại sinh thể chủ nào có thể giúp phát tán bom sinh học hữu hiệu nhất nếu không phải động vật và con người? Ai sẽ là những cảm tử quân đánh bom đây? Với chính sách visa cửa khẩu

nhiêu khê, đâu phải cứ nói muốn thực hiện được là sẽ được. Nên chuyện bom sinh học bị nổ tại Vũ Hán trên đường vận chuyển ra hải cảng trước khi vượt đại dương đến Mỹ bị đặc công Mỹ phát giác, ra tay chặn đứng trước là chuyện khá viễn tưởng, rất Hollywood! Kiến thức là sức mạnh. Phổ biến kiến thức là trách nhiệm, đặc biệt những kiến thức hữu ích đối với cộng đồng xã hội. Điều này cần đến khả năng thẩm định chắt lọc thông tin của mỗi chúng ta. Trường

hợp Covid-19 có xuất xứ tự nhiên do vi trùng đột biến gene hay nó được Trung Quốc chế tạo trong phòng lab để tấn công kẻ thù là một ví dụ. Chuyện này cần có thời gian kiểm chứng. Vẫn biết chuyện này chẳng ảnh hưởng trực tiếp đến bao tử hay tài khoản ngân hàng của chúng ta, song công đạo và sự thật là điều mỗi người trong cần tôn trọng, đúng không thưa quý vị? NGUYỄN THƠ SINH

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

77

THẾ GIỚI QUANH TA Toronto thoibao.com

Ở những nơi     Philoxenia, Hy Lạp Ở Hy Lạp, khách thường được đối xử một cách trang trọng, với lời mời ăn tối đơn giản thường thành ra là một bữa tiệc thật sự, trogn đó ly rượu của khách lúc nào cũng được người chủ nhà tận tâm rót đầy. Tuy đây là đặc trưng của nhiều nền văn hóa ngày nay, nhưng cái nôi của nền văn minh phương Tây được cho là đã nghĩ ra truyền thống này. Ở Hy Lạp Cổ đại, việc bày tỏ lòng hiếu khách một cách chu đáo được coi là tuân theo một điều răn của các vị thần, đặc biệt là thần Zeus Xenios, vị thần của người nước ngoài và người lạ.

Nếu có một lữ khách mệt mỏi đến trước cửa nhà, gia chủ có nghĩa vụ phải chào đón họ, mời họ thức ăn chốn ở trước khi hỏi bất kỳ câu nào, cho dù họ có biết người đó hay không. Đổi lại, khách phải thể hiện sự tôn trọng chủ nhà thông qua các cử chỉ, chẳng hạn như sẽ chỉ nán cho đến khi còn cần thiết. Cho dù là chủ hay khách, nếu không làm đúng nghĩa vụ thì sẽ bị coi là mắc phải tội lỗi, đáng hứng chịu cơn thịnh nộ thần thánh từ thần Zeus Xenios. Xuất phát từ các từ Hy Lạp xenia (người lạ) và philo (chăm sóc), khái niệm này được gọi là philoxenia, hay tấm lòng đối với người lạ (và sau đó là hospitum, tức là lòng hiếu khách) với những cảnh thể hiện điều này có xuyên suốt trong các tác phẩm của thi hào Homer. Chẳng hạn như sử thi Odyssey kể lại hành trình tìm kiếm sự hiếu khách không mệt mỏi của nhân vật chính trong chuyến đi về nhà ở đảo Ithaca, trong khi sử thi Iliad nhớ lại phản ứng của người Hy Lạp trước sự vi phạm trắng trợn cách ứng xử chủ-khách đúng mực trong Cuộc chiến thành Troy khi chàng Paris đã ‘trộm’ vợ của chủ nhà, nàng Helen xứ Sparta, lúc rời Sparta. Bên cạnh việc đặc biệt hào hiệp trong sự hiếu khách của mình, truyền thống tốt bụng này của người Hy Lạp vẫn được duy trì cho đến ngày nay thông qua những cử chỉ nhỏ như nở nụ cười thân thiện với người lạ, hoặc hộ tống vị khách lạc đường đến đích thay vì chỉ có chỉ đường mà thôi.

78

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020

Những việc làm thể hiện lòng tốt đã định hình những gì diễn ra trong đại dịch virus corona. Đó có thể là những câu chuyện về người Ý hòa giọng hát trên ban công, hay các cộng đồng đồng loạt hoan hô để tỏ lòng biết ơn các nhân viên y tế ở tuyến đầu. Những chuyện như thế khiến chúng ta cảm thấy rằng chúng ta mạnh mẽ hơn so với cuộc khủng hoảng, và có thể cùng nhau vượt qua nỗi sợ hãi. Nhiều nơi trên thế giới vốn đã có truyền thống lâu đời về sự hào phóng và tinh thần giúp đỡ lẫn nhau. Từ quan niệm về lòng hiếu khách của người Hy Lạp Cổ đại đến các nhà thơ Ba Tư thể hiện lòng tốt, những truyền thống này sẽ soi sáng thiện tâm vốn có mặt trên khắp hành tinh, cũng như cho chúng ta những ý tưởng mới về cách sống làm sao tốt nhất để đi đến tương lai.

Taarof, Iran Thường thì mãi cho đến tháng 1 thì những trận tuyết đầu tiên mới rơi ở Mashhad, nằm gọn giữa những dãy núi đông bắc Iran, nhưng cho đến tháng 12, thành phố lớn thứ hai ở Iran đã bước vào trong mùa đông lạnh giá. Được cho là vì lo lắng cho số dân vô gia cư đáng kể của thành phố, một người dân địa phương ẩn danh đã xuống đường vào tháng 12/2015 để vẽ lên tường những gam màu tươi sáng và đính vào đó những móc treo tường cùng mắc áo. Bên cạnh đó là một thông điệp bằng tiếng Farsi viết: “Nếu bạn cần thì hãy lấy. Nếu bạn không cần, hãy để lại.” Cư dân ở Mashhad đã đáp ứng lời kêu gọi một cách nhiệt tình, mang tới treo lên mắc các loại quần áo ấm mà họ có thể cho đi. Ngay lập tức có tiếng vang trên mạng xã hội, những ‘bức tường từ thiện’ này nhanh chóng lan rộng khắp Iran và xa hơn nữa, với sáng kiến này được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Các tiệm bánh bắt đầu để những giỏ bánh mì ở ngoài để khuyến khích những người không thể trả tiền tự lấy ăn; và những người hát rong gảy đàn guitar trên các góc phố, dòng chữ trên hũ đựng tiền khán giả cho gọi mời người qua đường lấy tiền nếu họ cần. Các cửa hàng thức ăn nhanh ở Tehran đã giới thiệu một hệ thống mà theo đó khách hàng có thể dán đơn đặt đồ ăn lên bảng thông báo để cho những người kém may mắn đến lấy vào tiệm đổi đồ ăn - điều này gợi nhớ đến truyền thống caffè sospeso (cà phê treo) của Ý vốn được hồi sinh ở Napoli khoảng một thập kỷ trước, mà theo đó khách ruột của quán có thể mua trước ly cà phê cho người khó khăn. Tuy phát chẩn luôn là một tập quán quan trọng của người Hồi giáo, nhưng phong trào bức tường từ thiện bắt nguồn từ văn hóa Ba Tư, vốn tôn sùng ngôn ngữ của các nhà thơ cổ đại như Rumi, người đề cao đức tính tốt bụng. Tinh thần từ thiện này cũng đã được thể hiện trong taarof, hay nghệ thuật nghi thức Ba Tư, mà theo đó phép lịch sự có vị trí danh dự trong mọi tương tác xã hội. Mặc dù đại dịch virus corona đã đẩy tinh thần từ thiện của đất nước đến

giới hạn, những cử chỉ lòng tốt đối với người lạ vẫn tiếp tục cho đến ngày hôm nay. Ubuntu, Nam Phi Từ này xuất phát từ các ngôn ngữ Nguni vốn là tiếng nói của một số dân tộc đầu tiên ở châu Phi sử dụng, nhưng ubuntu không xuất hiện trong văn tự cho đến giữa Thế kỷ 19 và nổi bật lên trong giai đoạn Nam Phi chuyển từ chế độ phân biệt chủng tộc sang chế độ dân chủ vốn bao gồm tất cả các sắc tộc. Mặc các định nghĩa về ubuntu đã biến đổi qua nhiều năm, câu tục ngữ Nguni ‘Umfox ngum Ubuntu ngabantu’ (thường được dịch là ‘một người là một người thông qua những người khác’) được sử dụng phổ biến nhất để mô tả khái niệm này. Trên thực tế, ubuntu là niềm tin rằng các liên kết chung của một nhóm quan trọng hơn sự chia rẽ bên trong đó. Như Nelson Mandela đã từng viết, ubuntu là ‘cảm nhận sâu sắc rằng chúng ta chỉ là con người thông qua tính nhân bản của người khác, rằng nếu chúng ta muốn đạt được bất cứ điều gì trên thế giới này, thì ở mức độ tương đương điều đó sẽ nhờ vào nỗ lực và thành tựu của người khác.’ Ở Nam Phi, triết lý này thể hiện ở sự bày tỏ lòng tốt và lòng trắc ẩn, nhất là đối với những người thuộc nền tảng văn hóa khác. Cựu Tổng Giám mục Nam Phi Desmond Tutu vận dụng khái niệm ubuntu khi ông làm lãnh đạo Ủy ban Sự thật và Hòa giải của quốc gia vào giữa những năm 1990, với nhận thức Kitô giáo của ông thừa nhận tầm quan trọng của tha thứ, hòa giải và chung sống hòa bình. Trong một bình luận vô cùng cảm động vào năm 2020, ông nói, “Ubuntu đặc biệt đề cập đến thực tế rằng bạn không thể tồn tại một cách cô lập. Nó nói về sự kết nối lẫn nhau giữa chúng ta. Bạn không thể nào sống chỉ có mình mình, và khi bạn có phẩm chất này - ubuntu - bạn được mọi người biết đến về sự hào hiệp của mình.”

Toronto thoibao.com

Omotenashi, Nhật Bản Thường được mô tả là quốc gia lịch sự nhất thế giới, truyền thống hiếu khách quên mình của Nhật Bản là sản phẩm của một truyền thống được gọi là omotenashi. Dịch theo nghĩa đen là ‘tinh thần phục vụ’, hòn đá tảng của văn hóa Nhật Bản này dựa trên nền tảng là nghi thức sado (trà đạo) hàng thế kỷ vốn đòi hỏi sự quan tâm cao độ nhân danh cho chủ nhà để đảm bảo mọi nhu cầu của khách đều được đáp ứng, mà không trông đợi được đáp lại bất cứ điều gì. Còn những vị khách, vốn ý thức được công sức của chủ nhà, đáp lại bằng cách thể hiện lòng biết ơn gần như tôn kính. Vì lẽ đó cả hai bên tạo ra một môi trường hài hòa và tôn trọng. Trong khi có lẽ không có phong tục Nhật Bản nào đại diện cho omotenashi tốt hơn là trà đạo, omotenashi đã trở thành một lối sống ở Nhật Bản.

Nhân viên trong các cửa hàng và nhà hàng chào đón khách hàng bằng câu ‘irasshaimase’ (chào mừng) ấm áp khi bạn bước vào trong; những người quét dọn shinkansen (tàu cao tốc) cúi chào hành khách bước lên tàu; và tài xế taxi tự động mở cửa cho hành khách. Đối với người ngoài, người Nhật còn thể hiện mức độ lịch sự thậm chí còn lớn hơn, với người nước ngoài thường được đối xử hết sức trọng thị. Butomotenashi không phải là truyền thống lòng tốt duy nhất của Nhật Bản. Một tập tục được gọi là senbetsu, tức tặng quà cho ai đó đi nghỉ, hoặc có lẽ rời công việc của họ, đã có từ thời cổ đại, khi những món quà được tặng cho những người lên đường hành hương như một cách để đảm bảo người ra đi sẽ cảm thấy thoải mái trên hành trình của họ. Sarah Reid/BBC Travel

09/05/2020 | THỜI BÁO | thoibao.com | Issue 2742

79

Toronto thoibao.com

80

Issue 2742 | thoibao.com | THỜI BÁO | 09/05/2020